Czynsz

Czynsz to świadczenie należne wynajmującemu albo wydzierżawiającemu w zamian za oddanie rzeczy, w szczególności lokalu lub nieruchomości, do używania albo używania i pobierania pożytków. Jest podstawowym elementem umowy najmu i dzierżawy. Najczęściej ma postać pieniężną, ale jego wysokość, sposób ustalania oraz inne świadczenia mogą wynikać bezpośrednio z umowy i właściwych przepisów.

Wysokość czynszu może być określona kwotowo, zależeć od powierzchni, sposobu korzystania z nieruchomości, wyników działalności albo innych uzgodnionych parametrów. Czynsz może być stały lub zmienny, płatny miesięcznie albo w innych okresach. Jeżeli umowa nie określa terminu zapłaty, zastosowanie mają zasady przewidziane dla danego rodzaju stosunku prawnego. Przy najmie termin płatności jest powiązany z długością najmu, a w określonych sytuacjach czynsz uiszcza się z góry.

Najważniejsze cechy czynszu:

• jest świadczeniem wzajemnym za korzystanie z rzeczy;
• wynika przede wszystkim z umowy, lecz jego ustalanie i podwyższanie mogą podlegać ograniczeniom ustawowym;
• może obejmować samo wynagrodzenie za używanie lokalu albo być odróżniany od innych opłat związanych z jego utrzymaniem;
• brak zapłaty może prowadzić do dochodzenia należności, a przy spełnieniu ustawowych warunków także do wypowiedzenia najmu bez zachowania zwykłego terminu wypowiedzenia.

W prawie dotyczącym lokali mieszkalnych czynsz występuje między innymi przy najmie lokalu, najmie okazjonalnym, najmie instytucjonalnym oraz w odniesieniu do mieszkaniowego zasobu gminy. Przepisy mogą określać sposób pobierania czynszu, zasady jego podwyższania i obowiązki informacyjne wynajmującego. W praktyce określenie „czynsz” bywa używane również na oznaczenie całego comiesięcznego obciążenia lokatora, jednak opłaty za media, energię, odpady lub usługi dostarczane do lokalu mogą stanowić odrębne należności.

Czynsz ma także znaczenie w innych dziedzinach prawa. Roszczenia o jego zapłatę są traktowane odrębnie od spraw dotyczących praw rzeczowych i samego używania nieruchomości. Wycena nieruchomości może uwzględniać dochód z czynszu jako element oceny jej wartości. Szczególne reguły dotyczą również czynszu pobranego z góry oraz umów najmu i dzierżawy w postępowaniu upadłościowym.