Postanowienie Ts 192/07

241/4/B/2009 POSTANOWIENIE z dnia 2 marca 2009 r. Sygn. akt Ts 192/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Mazurkiewicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Przedsiębiorstwa Produkcyjnego D.K. Lamin spółka jawna Piotr D., Wiktor K. w sprawie zgodności: 1) art. 1302 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 1261 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji; 3) art. 21 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.) z art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji; 4) § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 27, poz. 199, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej zarzucono, że art. 1302 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 1261 § 3 k.p.c. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji, a także że art. 21 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, ze zm.) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji, a § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 27, poz. 199, ze zm.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącej art. 1302 § 3 k.p.c. narusza zasady przyzwoitej legislacji przez swą nieprecyzyjność, narusza prawo do sądu przez nieproporcjonalność zawartej w nim sankcji i pozbawienie skarżącej prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy. Przepis ten narusza też zasadę równości przez zróżnicowanie rygoryzmu w przypadku uchybień podobnej wagi. Z kolei art. 1261 § 3 k.p.c. nie spełnia, zdaniem skarżącej, standardów przyzwoitej legislacji, co powoduje rozbieżności w jego stosowaniu oraz narusza zasadę zaufania obywatela do państwa. Zaskarżony art. 21 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zawiera rozwiązania niesprawiedliwe i dyskryminujące w stosunku do analogicznych rozwiązań ordynacji podatkowej. I wreszcie § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych jest, według skarżącej, wadliwe sformułowany, o czym świadczy rozbieżność w jego stosowaniu. Ponadto wymóg zaksięgowania opłaty sądowej do konkretnego sądu pod rygorem wskazanym w art. 1302 § 3 k.p.c. stanowi nieuzasadnione ograniczenie prawa do sądu. Skarga konstytucyjna została złożona na podstawie następującego stanu faktycznego. Skarżąca wytoczyła powództwo przeciwko Mesfit Capital Sp. z o.o. o zapłatę. Na skutek wniesionego pozwu Sąd Rejonowy w Białymstoku 13 grudnia 2006 r. wydał nakaz zapłaty (sygn. akt VIII GNc 2772/06). Na skutek sprzeciwu od nakazu zapłaty Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z 1 lutego 2007 r. oddalił powództwo skarżącej (sygn. akt VIII GC 686/06). Apelacja skarżącej od powyższego wyroku została odrzucona postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z 16 marca 2007 r. (sygn. akt VIII GC 686/06). Zażalenie na powyższe postanowienie zostało odrzucone postanowieniem Sądu Okręgowego w Białymstoku z 15 maja 2007 r. (sygn. akt VII Gz 67/07). Podstawą odrzucenia zażalenia było wniesienie opłaty od tegoż zażalenia z przekroczeniem terminu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jest przede wszystkim niewyczerpanie przez skarżącą drogi prawnej w rozumieniu art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.). Wyczerpanie drogi prawnej wymaga wykorzystania przez skarżącą w sposób skuteczny przysługujących jej środków zaskarżenia. Złożenie środka zaskarżenia po terminie lub w inny sposób uniemożliwiający jego rozpoznanie oznacza niewyczerpanie drogi prawnej. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżąca upatruje naruszenia swych konstytucyjnych praw w przepisach stanowiących podstawę wydania postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku odrzucającego jej apelację. Ze względu na nieopłacenie zażalenia w terminie nie doszło do merytorycznej kontroli tego postanowienia przez sąd odwoławczy. Tym samym nie została wyczerpana droga prawna. Należy podkreślić, że poza zakresem właściwości Trybunału Konstytucyjnego leży ocena prawidłowości ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy w Białymstoku oraz sposób stosowania przepisów stanowiących podstawę wydania postanowienia z 15 maja 2007 r. Podstawą odmowy nadania dalszego biegu w zakresie badania zgodności z Konstytucją art. 1302 § 3 k.p.c. jest zbędność orzekania, o której mowa w art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Ze zbędnością orzekania mamy do czynienia w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny we wcześniejszym orzeczeniu dokonał oceny zarzutów skargi konstytucyjnej i stwierdził zgodność przepisów zaskarżonego aktu normatywnego ze wskazanymi wzorcami kontroli. Zaskarżony przepis był już przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Trybunał w wyroku z 17 listopada 2008 r. stwierdził, że art. 1302 § 3 k.p.c. jest zgodny z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji (SK 33/07, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 154). We wskazanym wyroku Trybunał Konstytucyjny, odwołując się do poglądów wyrażonych we wcześniejszych orzeczeniach, stwierdził m.in.: „Nie można natomiast mówić o nadmiernym rygoryzmie, jeżeli strona postępowania zastąpiona jest w postępowaniu przed sądem powszechnym przez adwokata, radcę prawnego czy rzecznika patentowego. Z samej bowiem istoty zastępstwa procesowego wypełnianego przez profesjonalnego pełnomocnika wynika uprawnione założenie, że pełnomocnik ten będzie działał fachowo, zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą oraz należytą starannością. Dopuszczalność stosowania surowszego rygoru w odniesieniu do pism procesowych, obarczonych brakami formalnymi, wnoszonych przez pełnomocników procesowych będących profesjonalistami została potwierdzona w orzecznictwie Trybunału (por. wyroki TK z: 12 września 2006 r., SK 21/05, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 103; 20 grudnia 2007 r., P 39/06) (…) rygoryzm przewidziany dla pism procesowych wnoszonych przez profesjonalnego pełnomocnika, ustanowiony w art. 1302 § 3 k.p.c., nie może być uznany za nadmierny”. Z powyższego wynika, że ponowna ocena rygoryzmu art. 1302 § 3 k.p.c. jest zbędna. W odniesieniu do pozostałych zaskarżonych przepisów skarżąca nie wykazała sposobu naruszenia jej konstytucyjnych praw w rozumieniu art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Wskazanie na rozbieżność ich stosowania nie przesądza automatycznie o naruszeniu zasad prawidłowej legislacji, co więcej, naruszenie tych zasad nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi konstytucyjnej. Podobnie – wskazanie na naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa również nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi konstytucyjnej. Jako oczywiście bezzasadne należy ocenić zarzuty skargi konstytucyjnej oparte na porównaniu sposobu ustalania i pobierania opłaty na gruncie k.p.c. i ordynacji podatkowej. Trybunał Konstytucyjny nie jest właściwy do oceny zgodności aktów normatywnych mających taką samą pozycję w hierarchii źródeł prawa. Argumenty skarżącej mogą być rozważane jedynie w kontekście celowości, spójności i realizacji celów regulacji prawnej. Kwestie te leżą jednak poza zakresem hierarchicznej kontroli zgodności norm prawnych. Mając powyższe na względzie, należało orzec jak w sentencji.