Opłata sądowa

Opłata sądowa to należność publicznoprawna pobierana w związku z podjęciem przez sąd określonej czynności lub rozpoznaniem sprawy. Stanowi część kosztów postępowania, ale nie obejmuje wszystkich wydatków związanych ze sprawą, takich jak wynagrodzenie biegłego, koszty doręczeń czy zwrot wydatków poniesionych przez uczestników.

Opłaty sądowe występują przede wszystkim w postępowaniu cywilnym, a także w sprawach karnych, w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu rejestrowym i wieczystoksięgowym. Mogą dotyczyć między innymi pozwu, wniosku, apelacji, zażalenia, skargi, kasacji lub wpisu do rejestru. Ich wysokość i sposób ustalenia zależą od rodzaju sprawy oraz rodzaju czynności procesowej.

Najczęściej wyróżnia się:

• opłaty stałe, określone w konkretnej wysokości dla danego rodzaju sprawy lub pisma,
• opłaty stosunkowe, obliczane jako część wartości przedmiotu sporu albo wartości przedmiotu zaskarżenia,
• opłaty podstawowe, pobierane w przypadkach wskazanych w przepisach, gdy nie ustalono opłaty stałej lub stosunkowej.

Wniesienie opłaty jest co do zasady warunkiem skutecznego rozpoznania pisma. Jeżeli pismo nie zostało opłacone albo opłacono je w niewłaściwej wysokości, sąd może wezwać do uzupełnienia braku w wyznaczonym terminie. Bezskuteczny upływ terminu może prowadzić do zwrotu pisma, a w niektórych sytuacjach do innych skutków określonych w przepisach. Szczególne zasady dotyczą pism składanych przez profesjonalnych pełnomocników.

Przepisy przewidują również zwolnienia od opłat, zarówno dotyczące określonych rodzajów spraw lub czynności, jak i przyznawane stronie ze względu na jej sytuację majątkową. Niektóre postępowania albo środki zaskarżenia są z mocy prawa wolne od opłat, a wybrane osoby mogą korzystać z ustawowego zwolnienia. Dowód uiszczenia opłaty może być wymagany jako załącznik do pisma. Opłata sądowa różni się od kosztów postępowania, które są rozliczane na podstawie przepisów dotyczących wyniku sprawy i udziału poszczególnych uczestników.