Sygn. akt: KIO 1422/23
WYROK
z dnia 6 czerwca 2023 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący:Andrzej Niwicki
Protokolant:
Tomasz Skowroński
po rozpatrzeniu w dniu 1 czerwca 2023 r. w Warszawie na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej w dniu 22 maja 2023 r. przez wykonawcę DROGOPOL Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicachw
postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego: Gmina Siemianowice Śląskie - Urząd Miasta Siemianowice
Śląskie z siedzibą w Siemianowicach Śląskich
przy udziale wykonawcy Przedsiębiorstwo Wielobranżowe SKOTAQUA Sp. z o.o. z siedzibą w Będzinie
zgłaszającego przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego
orzeka
1.Oddala odwołanie.
2.kosztami postępowania obciąża wykonawcę DROGOPOL Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicachi zalicza w poczet
kosztów postępowania odwoławczego kwotę 10 000 zł 00 gr (słownie: dziesięć tysięcy złotych zero groszy)
uiszczoną tytułem wpisu od odwołania.
2.1 zasądza od DROGOPOL Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach na rzecz Gminy Siemianowice Śląskie - Urząd
Miasta Siemianowice Śląskie kwotę 3 600 zł 00 gr (słowie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) stanowiące
koszty postępowania poniesione z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika zamawiającego.
Stosownie do art. 580 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2022 r.
poz. 1710 ze zm.) na niniejszy wyrok w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za
pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie.
Przewodniczący …………………………
Sygn. akt: KIO 1422/23 Uzasadnienie
Zamawiający: Gmina Siemianowice Śląskie – Urząd Miasta Siemianowice Śląskie prowadzi postępowanie o udzielenie
zamówienia publicznego, którego przedmiotem jest Modernizacja systemu kanalizacji deszczowej wraz z budową małej
retencji - część III – Michałkowicka, Domina”, Część 1 zamówienia.
Ogłoszenie nr 2023/BZP 00118241 z dnia
02.03.2023r. Przedmiotem zamówienia są roboty budowlane.
Odwołujący: DROGOPOL sp. z o.o. ul. Siemianowicka 52d, 40-301 Katowice wniósł dnia 22 maja 2023 r. odwołanie od
czynności Zamawiającego z dnia 17.05.2023 r. (ogłoszonej w dniu 17.05.2023 r.) polegającej na wyborze ofert
najkorzystniejszej, podjętej w ramach przetargu w trybie podstawowym.
I.Odwołujący zarzuca Zamawiającemu naruszenie następujących przepisów ustawy:
1.art. 226 ust. 1 ust. pkt 5 pzp poprzez zaniechanie odrzucenia oferty PRZEDSIĘBIORSTWA W IELOBRANŻOW EGO
SKOTAQUA Sp. z o.o. mimo że jej treść jest sprzeczna z SWZ z uwagi na to, że:
a)sposób realizacji zamówienia zaproponowany przez Wykonawcę jest sprzeczny z wymaganiami Zamawiającego, tj.
Wykonawca nie przewidział stałej obecności kierownika budowy na placu budowy, który to obowiązek wynika z
dokumentów przetargowych (projektowanych postanowień umowy oraz STWiORB);
oraz
b)zaoferowany przez Wykonawcę przedmiot zamówienia nie spełnia wymagań określonych w opisie przedmiotu
zamówienia, tj. Wykonawca nie uwzględnił w ofercie pełnego zakresu przedmiotu zamówienia.
2.art. 226 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 224 ust. 6 pzp poprzez zaniechanie odrzucenia oferty
PRZEDSIĘBIORSTW O W IELOBRANŻOW E SKOTAQUA Sp. z o.o. w sytuacji, gdy Wykonawca nie wykazał, że jego
oferta nie zawiera ceny rażąco niskiej;
II.Wobec powyższego Odwołujący wnosi o:
1.przeprowadzenie dowodów powołanych w treści odwołania;
2.nakazanie Zamawiającemu:
a)unieważnienia czynności wyboru oferty najkorzystniejszej,
b)powtórzenia czynności badania i oceny ofert z uwzględnieniem zarzutów postawionych w odwołaniu,
c)odrzucenia oferty PRZEDSIĘBIORSTWO WIELOBRANŻOWE SKOTAQUA Sp. z o.o.
W wyniku naruszenia przez Zamawiającego przepisów ustawy, interes Odwołującego w uzyskaniu zamówienia doznał
uszczerbku. W przypadku prawidłowego działania Zamawiającego oferta wykonawcy PRZEDSIĘBIORSTW O
W IELOBRANŻOW E SKOTAQUA SP. z o.o. zostałaby odrzucona. Oferta Odwołującego zostałaby uznana wówczas za
najkorzystniejszą. Powyższe stanowi zatem wystarczającą przesłankę uprawniającą Odwołującego do skorzystania ze
środków ochrony prawnej.
Uzasadnienie
Wybrany wykonawca zobowiązany będzie wykonać modernizację systemu kanalizacji deszczowej. Szacunkowa
wartość zamówienia określona przez Zamawiającego na podstawie art. 28 pzp wyniosła 1 392 207,02 zł. Do
postępowania wpłynęło dziesięć ofert.
Cztery oferty zostały odrzucone z uwagi na odmowę przedłużenia terminu związania ofertą przez tych wykonawców.
Oferta Wykonawcy PRZEDSIĘBIORSTW O Wielobranżowe SKOTAQUA sp. z o.o., niewykluczona z postępowania, była
niższa o co najmniej 30% od średniej arytmetycznej złożonych ofert, dlatego Wykonawca został wezwany do wyjaśnienia
ceny ofertowej w trybie art. 224 ust 2 pkt 1 pzp.
W ocenie Odwołującego wyjaśnienia przedłożone przez PRZEDSIĘBIORSTW O W IELOBRANŻOW E SKOTAQUA Sp. z
o.o. po pierwsze potwierdzają sprzeczność oferty tego Wykonawcy z SW Z, a po drugie nie pozwalają, aby na ich
podstawie uznać, że oferta tego wykonawcy nie zawiera ceny rażąco niskiej. Wykonawca nie sprostał wymogom art. 224
ust. 5 pzp, który przerzuca na wykonawcę ciężar obronienia swojej oferty przed zarzutem rażąco niskiej ceny.
I.
Sprzeczność oferty z SWZ w zakresie sposobu realizacji zamówienia
Zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 5 pzp zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli jej treść jest niezgodna z warunkami zamówienia.
Warunki zamówienia należy rozumieć zgodnie z definicją wyrażoną w art. 7 pkt 29 tej ustawy, która stanowi, że należy tu
rozumieć warunki, które dotyczą zamówienia lub postępowania o udzielenie zamówienia, wynikające w szczególności z
opisu przedmiotu zamówienia, wymagań związanych z realizacją zamówienia, kryteriów oceny ofert, wymagań
proceduralnych lub projektowanych postanowień umowy w sprawie zamówienia publicznego. Niezgodność treści oferty z
warunkami zamówienia polega na sporządzeniu i przedstawieniu oferty w sposób niezgodny z tymi warunkami, tj. m.in.
w sposób nieodpowiadający wymaganiom zamawiającego w odniesieniu do przedmiotu zamówienia, sposobu jego
realizacji i innych warunków zamówienia. Zatem dotyczy ona merytorycznego aspektu zaoferowanego przez
wykonawców świadczenia oraz merytorycznych wymagań zamawiającego, w szczególności co do zakresu świadczenia
jego ilości lub jakości, warunków realizacji lub innych elementów istotnych dla wykonania zamówienia.
Z wyjaśnień PW SKOTAQUA Sp. z o.o. złożonych w ramach wyjaśnienia rażąco niskiej ceny wynika, że Wykonawca
zaplanował nadzór nad wykonywanymi robotami budowlanymi w sposób sprzeczny z wymaganiami Zamawiającego.
Z dokumentacji przetargowej wynika, że Zamawiający wymaga stałej obecności kierownika budowy podczas
prowadzenia robót.
STWiORB, str. 19 1.6.16. Kadra i personel Wykonawcy
Kierownik Budowy cały swój czas poświęci na kierowanie wykonaniem Kontraktu przez Wykonawcę̨. Jeśli Kierownik
Budowy ma być czasowo nieobecny na Placu Budowy podczas realizacji Robót, to, pod warunkiem uprzedniej zgody
Inżyniera, będzie wyznaczona stosowna osoba zastępująca, a Inżynier będzie odpowiednio o tym powiadomiony.
Wykonawca zobowiązany jest zapewnić kierowanie Robotami objętymi Kontraktem, tak długo jak będzie to konieczne,
przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie. Nie zapewnienie przez Wykonawcę̨ Kierownictwa
Wykonawcy daje prawo Inżynierowi do wstrzymania robót w całości lub części. Jakakolwiek przerwa w realizacji Robót
wynikająca z braku Kierownictwa Wykonawcy będzie traktowana jako przerwa zaistniała z winy Wykonawcy i nie może
stanowić podstawy do zmiany Czasu na Ukończenie Robót.
Ponadto we wzorze umowy wskazano na odpowiedzialność wykonawcy, w tym kary umowne:
(…) 11) za każdą̨ nieobecność kierownika budowy na terenie budowy.
Wykonawca PW SKOTAQUA Sp. z o.o. nie założył w swojej ofercie stałego nadzoru kierownika budowy, co wynika z
porównania kosztu nadzoru wynikającego z oferty p. A.Z. (1 000 zł/miesiąc) z rozmiarami inwestycji (180 dni) oraz
rynkowymi wynagrodzeniami inżynierów - kierowników budów. Wykonawca założył, że kierownik budowy będzie jedynie
wizytował plac budowy kilka razy w miesiącu, zapewne nie częściej niż raz w tygodniu, za co otrzyma wynagrodzenie w
kwocie 1000 zł netto.
Prawo budowlane opisuje obowiązki kierownika budowy, a w niniejszym postępowaniu Zamawiający wyraźnie
doprecyzował wymóg stałej obecności.
Potwierdzeniem tego, że PW SKOTAQUA nie założył w swojej ofercie stałego nadzoru kierownika budowy jest
zaangażowanie p. A.Z. w pracę na rzecz Przedsiębiorstwa Remontów Ulic i Mostów z siedzibą w Gliwicach. A.Z. jest
zatrudniony w tym przedsiębiorstwie na stałe.
Fakt wystawienia obydwu dokumentów na papierze firmowym PRiUM, z pieczęcią „kierownik budowy”, bez wskazania
danych własnej firmy (jednoosobowej działalności gospodarczej), wskazuje na zatrudnienie p. A.Z. w tym
przedsiębiorstwie. Natomiast praca na rzecz innego podmiotu wyklucza możliwość zaangażowania w inwestycję
realizowaną przez Zamawiającego, która planowo ma trwać pół roku i wymaga zaangażowania czasowego na poziomie
pełnego etatu.
Jako ewentualną podstawę odwoławczą Odwołujący podaje art. 226 ust. 1 pkt 2 b) w zw. z art. 116 ust. 2 pzp, którego
Zamawiający nie zastosował pomimo istnienia ku temu przesłanek. Zgodnie z treścią tego przepisu „Oceniając zdolność
techniczną lub zawodową, zamawiający może, na każdym etapie postępowania, uznać, że wykonawca nie posiada
wymaganych zdolności, jeżeli posiadanie przez wykonawcę sprzecznych interesów, w szczególności zaangażowanie
zasobów technicznych lub zawodowych wykonawcy w inne przedsięwzięcia gospodarcze wykonawcy może mieć
negatywny wpływ na realizację zamówienia.”
W sytuacji zatem, gdy ze złożonych przez wykonawcę podmiotowych środków dowodowych wynika, że dysponuje on
wymaganymi przez zamawiającego zasobami technicznymi oraz zawodowymi, mimo wszystko zamawiający może
stwierdzić, że potencjał ten jest niewystarczający. Sytuacja taka wystąpi, gdy zamawiający poweźmie wiedzę, że dany
wykonawca, przy pomocy tego samego potencjału, którego posiadanie wykazał w prowadzonym aktualnie postępowaniu,
wykonuje albo będzie wykonywał inne przedsięwzięcia gospodarcze. Kolizja interesów będzie miała miejsce wtedy, gdy
okaże się, że nie będzie możliwe pogodzenie użycia tego potencjału równocześnie przy realizacji zamówienia, odnośnie
do którego aktualnie prowadzone jest postępowanie, z tymi innymi przedsięwzięciami gospodarczymi. W niniejszej
sprawie zaangażowanie p. A.Z. w pracę na rzecz PRiUM S.A. z siedzibą w Gliwicach, niezależnie od wymiaru etatu,
wyklucza realizację obowiązków kierownika budowy zgodnie z wymogami Zamawiającego wynikającymi z
projektowanych postanowień umowy oraz STWiORB, tj. przez cały czas realizacji budowy, trwającej planowo pół roku. Z
przyczyn obiektywnych już na ten moment wiadomo, że pogodzenie pracy w charakterze kierownika budowy na
inwestycji objętej Postępowaniem nie będzie możliwe.
II. Sprzeczność oferty z SWZ na skutek nieuwzględnienia całego zakresu przedmiotowego robót:
W ramach przedmiotu zamówienia wybrany wykonawca robót będzie zobowiązany przede wszystkim do wybudowania
kanalizacji deszczowej.
Planowana kanalizacja deszczowa zgodnie z projektem wykonawczym, zlokalizowana jest na głębokościach:
dla kanału fi400 1,61 – 4,28 m (średnia głębokość kanału dn 400 to 3,07 m, a powiększona o grubość podsypki wynosi
3,27), zaś sumaryczna długość głównego kanału PVC fi 400 mm to 341,2 m; dla przykanalików fi200 1,15 – 1,50 m
(średnia głębokość przykanalików dn 200 to 1,48 m, a powiększona o grubość podsypki wynosi 1,68 m), zaś
sumaryczna długość wynosi 80,8 m.
Kanalizację należy ułożyć zgodnie z PW:
„Dla odcinków kanalizacji przewiduje się wykonanie wykopu o ścianach pionowych o minimalnej szerokości odpowiednio:
dla średnicy kanalizacji:
•DN200 (przykanaliki) – szer. DN+0,4 m, dla h>1,0 m → d = 0,8 m
•DN400 – szer. DN+0,7 m.
Głębokość wykopów powinna być większa o 20 cm w stosunku do założonej niwelety dna przewodu, tj. o grubość
podsypki piaskowej. Wykopy wąskoprzestrzenne o głębokości większej niż 1,0 m należy zabezpieczyć obudowami
systemowymi zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i
higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. nr 47. poz. 401).
Podczas budowy, w przypadku szczególnie głębokich wykopów, wykonawca każdorazowo rozpatrzy wymagane
konstrukcyjne zabezpieczenia wykopów.
Wykonawca ponosi koszty wykonania zabezpieczenia głębokich wykopów.
W miejscach skrzyżowań z istniejącym uzbrojeniem roboty należy wykonywać ręcznie.
Podczas prowadzenia robót przez cały czas trwania budowy należy:
-wykopy zabezpieczyć barierami ochronnymi i tablicami ostrzegawczymi,
-w nocy oświetlić światłem sztucznym – ostrzegawczym,
-w miejscach przejść dla pieszych ustawić kładki z barierami ochronnymi.
Poza korpusem drogowym wskaźnik zagęszczenia podsypki piaskowej nie powinien być mniejszy niż 0,95.
W korpusie drogowym wskaźnik zagęszczenia podsypki piaskowej poniżej głębokości 1,2 m nie powinien by ć mniejszy
n i ż 0,97, natomiast do głębokości 1,2 m nie powinien być mniejszy niż 1,00 (…)
Wykonywanie próby szczelności kanałów deszczowych oraz studni należy wykonać zgodnie z normą PN-EN 1610 pkt.
13.2 Badania przy użyciu powietrza (metoda „L”) lub pkt. 13.3 Badanie z użyciem wody (metoda „W").
Po przeprowadzonej próbie szczelności należy wykonać kamerowanie CCTV.
Po odbiorze kanalizacji, wykonaniu inwentaryzacji powykonawczej, obsypaniu kanałów warstwą 30 cm piasku
budowlanego I kategorii wg PN-EN 13242+A1:2010 wraz z zagęszczeniem poza korpusem drogowym do wskaźnika
zagęszczenia obsypki i zasypki piaskowej nie mniej niż 0,95.
W korpusie drogowym wskaźnik zagęszczenia obsypki i zasypki piaskowej poniżej głębokości 1,2 m nie powinien być
mniejszy niż 0,97, natomiast do głębokości 1,2 m nie powinien być mniejszy niż 1,00 zgodnie z PN-S-02205 pkt.
2.11.4.
Mechaniczne zagęszczenie zasypki głównej można rozpocząć wtedy, gdy grubość jej warstwy nad wierzchem
przewodu osiągnie co najmniej 0,30 m.
Zasypkę należy wykonać warstwami o grubości 0,20 m gruntem bez kamieni oraz równomiernie zagęszczać.
Kanalizację układać na głębokości jak na profilach podłużnych. Wilgotność gruntu zagęszczonego powinna być zbliżona
do wilgotności optymalnej dla danego gruntu.
W przypadku, gdy wilgotność ta wynosi mniej niż 80% wilgotności optymalnej, zagęszczoną warstwę gruntu należy
polewać wodą. Jeżeli wilgotność gruntu jest większa od optymalnej, grunt przed zagęszczeniem powinien być osuszony.
Wilgotność optymalna i maksymalna gęstość objętościowa szkieletu gruntowego powinna być wyznaczona
laboratoryjnie. Wilgotność optymalna gruntu – wilgotność odpowiadająca maksymalnej gęstości objętościowej szkieletu
po jego zagęszczeniu wg PN-88/B-04481.”
Szerokość wykopu dla rurociągu PVC fi400 mm wynosi min. 1,1 m, więc można obliczyć:
− objętość wykopu dla 1 m sieci:
1,10 m x 3,27 m = 3,597 m3, czyli dla kanału fi400 wynosi 341,2 x 3,597 = 1 227,30 m3
− przyjmując objętość podsypki, obsypki i zasypki zgodnie z PW, objętość materiałów zasypkowych dla 1 m sieci
wynosi:
(0,2+0,4+0,3)x1,1-3,14*0,4*0,4/4 m3 = 0,86 m3 a dla całego kanału wynosi 0,86 x 341,2 = 293,432 m3. gdzie:
− 0,2
warstwa 20 cm podsypki piaskowej
− 0,4
warstwa 40 cm obsypki piaskowej
− 0,3
warstwa 30 cm zasypki piaskowej
− 1,1
szerokość wykopu do ułożenia rury fi400 mm
− (3,14*0,4*0,4/4 m3)
pole przekroju rury
Aby uzyskać 1 m3 zagęszczonej podsypki, obsypki, czy zasypki wg ogólnodostępnych norm należy użyć 1,22 m3
materiału w stanie luźnym. Konieczna ilość materiału w stanie luźnym dla całego kanału wynosi więc 293,432 x 1,22 =
357,99 m3
Zatem Wykonawca PW SKOTAQUA Sp. z o.o. powinien był założyć w swoim kosztorysie konieczność zakupu 357,99
m3 materiału - podsypki, obsypki i zasypki dla kanału fi 400. Dopiero taka ilość materiału pozwala na ułożenie rury
kanalizacyjnej fi 400 w sposób wymagany przez Zamawiającego.
Tymczasem zgodnie z przedstawionymi przez PRZEDSIĘBIORSTWO WIELOBRANŻOWE
SKOTAQUA Sp. z o.o. kalkulacjami szczegółowymi, złożonymi jako załącznik do wyjaśnień rażąco niskiej ceny wynika,
że zaniżył on znacząco obmiary na wykopy oraz zasypki:
• Wykop do 767,7 m3, co stanowi zaledwie 62,6% niezbędnych wykopów (wymagane: 1 227,30 m3
• Materiał na zasypki do 9,3659 m3, co stanowi zaledwie 2,6% wymaganego materiału (wymagane: 357,99 m3)
Nadmienić należy również, że w obecnych warunkach rynkowych nierealnym jest nabycie materiału do zasypek w cenie
20 zł / m3, jak przewidział Wykonawca w poz. 12 tabeli powyżej, o czym szerzej w pkt II.4 odwołania.
Analogiczne nieprawidłowości zostały zawarte w kosztorysie dla ułożenia rury fi 200 mm:
Szerokość wykopu dla rurociągu PVC fi200 mm wynosi min. 0,8 m, więc można obliczyć:
− objętość wykopu dla 1 m sieci:
0,8 m x 1,68 m = 1,344 m3, czyli dla całego kanału fi200 wynosi 80,8 x 1,344 = 108,6 m3
− przyjmując objętość podsypki, obsypki i zasypki zgodnie z PW, objętość dla 1 m sieci wynosi:
(0,2+0,2+0,3)x0,8-3,14*0,2*0,2/4 m3 = 0,53 m3, a dla wszystkich przykanalików wynosi 0,53 x 80,8 = 42,824 m3.
Aby uzyskać 1 m3 zagęszczonej podsypki, obsypki, czy zasypki wg ogólnodostępnych norm należy użyć 1,22 m3
materiału w stanie luźnym. Konieczna ilość materiału w stanie luźnym dla całego kanału wynosi więc 42,824 x 1,22 =
52,25 m3
Zatem Wykonawca PW SKOTAQUA Sp. z o.o. powinien był założyć w kosztorysie konieczność zakupu 52,25 m3
materiału - podsypki, obsypki i zasypki dla przykanalików fi 200. Dopiero taka ilość materiału pozwala na ułożenie rury
kanalizacyjnej fi 200 w sposób wymagany przez Zamawiającego.
Tymczasem zgodnie z przedstawionymi przez PRZEDSIĘBIORSTWO WIELOBRANŻOWE
SKOTAQUA Sp. z o.o. kalkulacjami szczegółowymi, złożonymi jako załącznik do wyjaśnień rażąco niskiej ceny wynika,
że zaniżył on znacząco obmiary na zasypki:
• Materiał na zasypki do 2,218 m3, co stanowi 4,2% wymaganego materiału
Jak widać z powyższych wyliczeń, wartości wymagane przez Zamawiającego są znacznie większe od przyjmowanych
w szczegółowej kalkulacji przez wykonawcę PRZEDSIĘBIORSTW O W IELOBRANŻOW E SKOTAQUA Sp. z o.o., widać
więc wprost, iż oferta tego wykonawcy nie przewiduje wykonania odpowiednich wykopów oraz zapewnienia podsypki i
obsypki w ilości zgodnej z PW, a tym samym należy stwierdzić niezgodność oferty z treścią SWZ.
III.
Brak
wykazania przez PRZEDSIĘBIORSTW O W IELOBRANŻOW E SKOTAQUA sp. z o.o., że cena
ofertowa tego wykonawcy nie jest rażąco niska czego konsekwencją powinno być odrzucenie jego oferty.
W swoich wyjaśnieniach z dnia 27 marca 2023 r. PRZEDSIĘBIORSTW O SKOTAQUA Sp. z o. odniosło się do
następujących elementów cenotwórczych złożonej oferty:
1)Realizacja robót budowlanych
Uzasadniając cenę ofertową PRZEDSIĘBIORSTW O W IELOBRANŻOW E SKOTAQUA Sp. z o.o. w pierwszej kolejności
powołało się na bogate doświadczenie oraz specjalizację w robotach analogicznych jak te, objęte zamówieniem.
2)Posiadanie nowoczesnego sprzętu i wykwalifikowanej kadry
PRZEDSIĘBIORSTW O W IELOBRANŻOW E SKOTAQUA SP. Z O.O. opisał swoje zasoby sprzętowe i kadrowe
wskazując, że nowy sprzęt, który jest jego własnością pozwala bardzo sprawnie i tanio realizować roboty.
Z opisu przedstawionego przez PRZEDSIĘBIORSTW O Zamawiający nie mógł jednak wyciągnąć żadnych miarodajnych
informacji istotnych z punktu widzenia wyjaśnienia rażąco niskiej ceny. W myśl art. 224 ust. 1 pzp z wyjaśnień
wykonawcy mają wynikać informacje nt. sposobu wyliczenia ceny lub kosztu. Muszą to być informacje konkretne, których
wpływ na wartość oferty można ustalić. Z opisu PRZEDSIĘBIORSTW O W IELOBRANŻOW E SKOTAQUA Sp. z o.o.
dotyczącego sprzętu i kadry takie wnioski natomiast nie wynikają.2
3) Koszt nadzoru sprawowanego przez kierownika budowy
2 Za jednolitym obecnie orzecznictwem Izby, wyrażonym m.in. w wyroku KIO 1358/18 należy uznać, że „w sytuacji, gdy
wykonawca składa wyjaśnienia ogólne, nierzeczowe, niepoparte faktami, postępuje wbrew obowiązkowi wynikającemu z
art. 90 ust. 2 pzp. Miara należytej staranności oczekiwanej od Wykonawcy ubiegającego się o udzielenie zamówienia
zakłada, aby na pierwsze wezwanie zamawiającego w sposób rzetelny wyjaśnić okoliczności, które uzasadniają
wysokość ceny oferty.”
KIO 2648/18) „prawidłowości ceny, mimo złożenia ogólnych i gołosłownych wyjaśnień, nie można wywodzić z tego, że
różnice między cenami poszczególnych oferty nie są rażąco duże oraz z tego, że wartość szacunkowa zamówienia
została zawyżona. Wezwanie wykonawcy do wyjaśnień powoduje powstanie obowiązku wykazania realności i
prawidłowości kalkulacji ceny, poprzez złożenie wyczerpujących i popartych dowodami wyjaśnień”.
Przystępijący do wyjaśnień rażąco niskiej ceny dołączył ofertę p. A.Z. na usługę pełnienia funkcję kierownika budowy za
kwotę 1 000 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę, że okres realizacji inwestycji to 180 dni (6 miesięcy), to wykonawca
wkalkulował w swoją ofertę koszt nadzoru kierownika na poziomie łącznym 6 000 zł netto.
Tymczasem z dokumentacji przetargowej wynika, że Zamawiający wymaga stałej obecności kierownika budowy
podczas prowadzenia robót. Prace budowalne standardowo prowadzi się co najmniej 5 dni w tygodniu, przez 8-10
godzin na dobę, w okresie letnim nawet do 12 godzin. Daje to łączną liczbę 168-250 godzin miesięcznie. W takim
przypadku roboczogodzina pracy kierownika budowy zamykałaby się w stawce od 5,95 zł netto (przy 168 z godzinach
pracy) do jedynie 4,00 zł netto (przy 250 godzinach pracy).
Pan A.Z. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, w ramach której świadczy usługi inżynierskie. Nie jest więc
objęty wymogiem minimalnej płacy ani minimalnego stawki godzinowej, niemniej podany koszt jest rażąco zaniżony
wobec stawek rynkowych. Wynagrodzenie kierownika budowy na kontrakcie B2B to ok. 1000 zł netto, ale za każdą wizytę
na budowie. W przypadku etatowych kierowników robót koszt wynosi ok. 10 000 zł brutto miesięcznie (po uwzględnieniu
kosztów składek, urlopów).
Gdyby zatem PW SKOTAQUA Sp. z o.o. prawidłowo wyceniło koszt nadzoru kierownika budowy, to powinien on wynosić
ok. 21 wizyt w miesiącu x 1000 zł/wizytę x 6 miesięcy = 126 000 zł netto, i stanowiłby istotny składnik całego
wynagrodzenia (rzędu 14% wartości oferty).
4) Koszt materiałów zasypkowych
PW SKOTAQUA Sp. z o.o. wyjaśniając swoją cenę ofertową opisało m.in. sposób kalkulacji kosztu ułożenia rur fi 200
oraz fi 400. Podało przy tym cenę materiałów do zasypek na poziomie 20 zł/m3, która jest nieadekwatna do warunków
rynkowych - zarówno z daty złożenia oferty jak i obecnych.
Odwołujący przedkłada własne faktury zakupowe materiałów zasypkowych. Jako odbiorca hurtowy nabywa je w
atrakcyjnych cenach, odpowiednio:
1)piasek II gatunek - 41 zł netto/t, czyli 62,32 zł netto/m3
2)pospółka 0/16 - 38 zł netto/t, czyli 66,50 zł netto/m3
3)piasek zasypowy - 31 zł netto/t, czyli 47,12 zł netto/m3
4)piasek budowlany - 37 zł netto/t, czyli 56,24 zł netto/m3
Na potrzeby realizacji budowy niezbędny jest zakup ok. 410 m3 materiałów do zasypek. Przy prawidłowym oszacowaniu
tej ilości i zastosowaniu ceny rynkowej PW SKOTAQUA Sp. z o.o. powinno skalkulować koszt na poziomie 410 m3x
50,00 zł/m3 = 20 500,00 zł, podczas gdy w kosztorysie przyjęło kwotę 231,68 zł.
PW SKOTAQUA Sp. z o.o. nie dołączyło do swoich wyjaśnień z 27 marca 2023 r. żadnych dowodów, z których
wynikałaby cena zakupu materiałów do zasypek.
Nadto z przygotowanego kosztorysu ofertowego wynika, że w ramach zadania polegającego na budowie kanalizacji,
koszt podstawowej roboty w postaci ułożenia kanałów stanowi tylko 25% ceny ofertowej.
•Kanały z rur typu PVC-U łączone na wcisk, Fi·200·mm SN 8 kN/m2 - wykopy, zasypanie, podsypka i obsypka piaskowa,
próba szczelności, kamerowanie, geodezja, średnia głęb. 3,07 m – 366,99 zł netto/mb x 80,8 mb = 29 652,79,00 zł netto
(3,23% wartości oferty);
•Kanały z rur typu PVC-U łączone na wcisk, Fi·400·mm SN 8 kN/m2 - wykopy, zasypanie, podsypka i obsypka piaskowa,
próba szczelności, kamerowanie, geodezja, średnia głęb. 1,48 m – 563,99 zł netto/mb x 341,2 mb = 192 433,39 zł netto
(21% wartości oferty);
Pierwszoplanowym zarzutem niniejszego odwołania jest brak dostrzeżenia przez Zamawiającego niezgodności oferty
PW SKOTAQUA Sp. z o.o. z treścią SWZ (i dokumentów stanowiących jej integralną część), tj.:
1)Braku zapewnienia przez Wykonawcę stałego nadzoru kierownika budowy nad robotami, czego Zamawiający wymaga
pod groźbą naliczenia kary umownych (500 zł za każdorazową nieobecność) oraz odstąpienia od umowy. Zgodnie z § 12
ust. 1 pkt f) Wzoru umowy: 1”. Zamawiający zastrzega sobie prawo do odstąpienia od umowy, w całości lub w jej części:
(…) w przypadku dwukrotnego ukarania Wykonawcy karami umownymi opisanymi w § 11 ust. 2 pkt 5) -11).”
2)Braku zapewnienia przez Wykonawcę odpowiedniego rozmiaru wykopu dla rur fi 400mm oraz niezbędnej ilości
materiału zasypkowego.
Drugim zarzutem odwołania kierowanym względem Zamawiającego jest nieprawidłowa ocena wyjaśnień przedłożonych
przez PW SKOTAQUA Sp. z o.o., z których:
3)Nie wynikają konkretne dane cenotwórcze, a jedynie ogólne okoliczności potencjalnie mogące wpłynąć na obniżenie
ceny oferty (takie jak: doświadczona kadra, nowy sprzęt). Skoro Wykonawca nie wykazał rzeczywistego wpływu tych
okoliczności na cenę ofertową, Zamawiający nie miał podstaw, aby w oparciu o nie uznać, że cena ta nie jest rażąco
niska. Wyjaśnienia tego rodzaju mogą co najwyżej uzupełniać konkretne i szczegółowe analizy i wyliczenia, jednak nie
mogą stanowić wyjaśnień samych w sobie.
4)Wynika, że wykonawca zaniżył koszt zakupu materiałów zasypkowych do poziomu 20 zł/m3, podczas gdy ceny
rynkowe przekraczają 30 zł, dochodząc do 40 zł/m3.
5)Wynika rażące zaniżenie kosztu nadzoru realizacji robót budowlanych przez kierownika budowy, do stawki kilku złotych
za roboczogodzinę.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności wnoszę jak na wstępie.
Załączono dokumenty wskazane w piśmie.
Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania w całości.
Uzasadnienie
Odwołujący zarzuca, iż w jego ocenie Zamawiający zaniechał odrzucenia oferty SKOTAQUA mimo, iż jej treść jest
sprzeczna z SWZ z uwagi na to, że:
a)sposób realizacji zamówienia zaproponowany przez Wykonawcę jest sprzeczny z wymaganymi Zamawiającego tj.
Wykonawca nie przewidział stałej obecności kierownika budowy na placu budowy, który to obowiązek wynika z
dokumentów przetargowych
(projektowanych postanowień umowy oraz STWiORB oraz
b)zaoferowany przez Wykonawcę przedmiot zamówienia nie spełnia wymagań określonych w opisie przedmiotu
zamówienia, tj. Wykonawca nie uwzględnił w ofercie pełnego zakresu przedmiotu zamówienia
Tymczasem zgodnie z brzmieniem przepisu art. 226 ust. 1 pkt 5 pzp Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli jej treść jest
niezgodna z warunkami zamówienia. Odwołujący wskazuje, iż w jego ocenie wyjaśnienia Wykonawcy wskazują, iż nie
uwzględnił w ofercie konieczności stałej obecności kierownika budowy podczas prowadzenia robót. W tym miejscu
wyjaśnić należy, iż Zamawiający wymagał aby kierownik robót był obecny w toku wykonywania robót budowlanych na
placu budowy. Jednocześnie zamawiający dopuszcza, pod warunkiem uzyskania uprzedniej zgody Inżyniera, iż w
przypadku czasowej nieobecności na placu budowy podczas realizacji robót, wyznaczona będzie stosowna osoba
zastępująca.
Jednakże z wyjaśnień SKOTAQUA z dnia 27 marca 2023 r. nie wynika, jak twierdzi odwołujący, iż „Wykonawca założył,
że kierownik będzie jedynie wizytował plac budowy kilka razy w miesiącu, zapewne nie częściej niż raz w tygodniu, za co
otrzyma wynagrodzenie w kwocie 1000,00 zł netto.
Z załączonej do odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie rażąco niskiej ceny z dnia 7 kwietnia 2023 r.
odpowiedzi wykonawcy wynika jedynie, iż otrzymał ofertę od podmiotu mającego wykonywać funkcję kierownika budowy,
zgodnie z którą kierownik robót zaoferował wykonanie przedmiotowej usługi zgodnie z wymaganiami SW Z za cenę
1.000,00 zł. Z przedmiotowych wyjaśnień w żaden sposób nie wynika, insynuacja Odwołującego, iż założył iż wykonanie
przedmiotowej usługi ma się nie odbywać zgodnie z postanowieniami SW Z oraz umowy, tj. w całej rozciągłości czasu
prowadzenia robót budowlanych. Wyjaśnić, należy, iż przedmiotowa oferta nie stanowi umowy pomiędzy SKOTAQUA a
kierownikiem robót, odzwierciedlających rzeczywisty czas przebywania na terenie budowy. Wyjaśnienia wykonawcy
potwierdzają, jedynie, iż oferta złożona przez
Wykonawcę nie ma charakteru rażąco niskiej ceny, nie oznacza to jednak, iż ostateczne wynagrodzenie kierownik
budowy będzie w pełni odpowiadało wysokości oferty. Wynagrodzenie wynikające z umowy ma charakter wynagrodzenia
ryczałtowego, zatem wszelkie ryzyko większych kosztów wynagrodzenia kierownika robót obciążać będzie Wykonawcę i
ewentualnie pomniejszy wysokość zysku wykonawcy. Ponadto wskazać należy, iż zamawiający nie postawił w
przedmiotowym postępowaniu warunku udziału w odniesieniu do zdolności technicznej lub zawodowej w zakresie
dysponowania konkretnymi osobami. Wykonawca zatem nie jest związany wskazaniem wynikającym z przedłożonej w
ramach wyjaśnień rażąco niskiej ceny osoby kierownika budowy i na samym etapie realizacji inwestycji wykonawca
uprawniony jest do wskazania innej osoby, jak i zawarcia z rzeczoną osobą umowy na innych warunkach niż wynika z
wyjaśnień rażąco niskiej ceny. Zamawiający wyjaśnia, iż przedmiotowa oferta służyła jedynie wykazaniu, iż wyliczenie
ceny wykonania przedmiotu umowy nie ma charakteru rażąco niskiej ceny, nie wiąże ono finalnie wykonawcy, który
ewentualne ryzyko wyższych kosztów musi uwzględnić w pozostałych kosztach prowadzenia robót. W tym miejscu
podnieść należy również, że zamawiający nie ma prawa wymagać, aby firma już na etapie przetargu zatrudniała
wymagany personel. Wykonawca ma prawo wskazywać na kierownika budowy, który w danej chwili wciąż pracuje przy
innej inwestycji, w związku z czym zupełnie nieistotny jest fakt gdzie na tym etapie postępowania zatrudniony jest
kierownik budowy wskazany przez przystępującego. Powyższe potwierdziła Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia
17.01.2020 r. sygn. akt KIO 2685/19 stwierdzając, iż „Trudno bezwzględnie wymagać od wykonawców biorących udział
w licznych postępowaniach przetargowych lub realizujących zadania w innym trybie, aby przystępując do składania ofert,
musieli już wtedy angażować personel dla każdego postępowania, wyłączając go z udziału w wykonywaniu innych zadań
czy z innych postępowań przetargowych, nie mając jednocześnie wiedzy, czy w rzeczywistości będą określone
zamówienie realizować, oraz pewności co do terminu rozpoczęcia robót.”.
Także w przywołanym przez odwołującego wyroku KIO 3499/20 Izba stwierdziła, iż samo zaangażowanie zasobów w
inne przedsięwzięcia gospodarcze nie powoduje automatycznie utraty zdolności do realizacji danego zamówienia przez
wykonawcę i z automatu nie świadczy o możliwości wystąpienia negatywnego wpływu na realizację postępowania.
W kosztorysie ofertowym przedłożonym przez SKOTAQUA wynika, iż
-kosztorys dotyczący kanalizacji ma wartość brutto: 595 623,91 zł
-kosztorys dotyczący robót drogowych ma wartość brutto: 533 199,15 zł
-razem: 1 128 823,06 zł
Z kosztorysu ofertowego na wykonanie kanalizacji wynika, iż koszty pośrednie z samej robocizny z kosztorysu kanalizacji
wynoszą: 16 637,58 zł, a z kosztorysu z robót drogowych wynoszą 52 764,41 zł, razem to jest 69 401,99 zł, ponadto
jeszcze są koszty pośrednie od sprzętu i analogicznie wynoszą: 78 834,39 zł. Ponadto w kosztorysie ofertowym
uwzględnione jeszcze zysk od kosztów materiału: tj. 55 133,09 zł. Całość kosztów pośrednich razem to daje kosztów
pośrednich 203 369,47 zł. Ponadto w ofercie wykonawca uwzględnił zysk w wysokości 10 173,59 zł. Zatem łączne
koszty pośrednie wraz z zyskiem wynoszą 213 543,06 zł, co stanowi 18,91 % całości oferty w odniesieniu do Części 1
Zamówienia (1.128.823,05 zł całość).
W tym miejscu należy wyjaśnić definicję kosztów pośrednich. Przez koszty pośrednie rozumie się „składnik ceny
kosztorysowej, obejmujący koszty ogólne budowy[a] i koszty zarządu. Składniki te nie są bezpośrednio kalkulowane w
kosztorysie, lecz uwzględniane w wyliczeniu ceny kosztorysowanej, jako jeden z narzutów kosztorysu. Koszty pośrednie
i inne narzuty kosztorysu[b], stanowią komplementarne dopełnienie dla kosztów bezpośrednich kalkulowanych
bezpośrednio w kosztorysie na podstawie nakładów i cen jednostkowych.
(…) Koszty pośrednie obejmują:
•koszty ogólne budowy, •
koszty zarządu.
•Koszty ogólne budowy, to koszty ponoszone w odniesieniu do danej, konkretnej budowy, a nie objęte kosztami
bezpośrednimi w jakiejkolwiek pozycji kosztorysowej. Koszty te obejmują takie wydatki jak, np.:
• płace personelu stałego budowy, np. kierownika budowy, kierowników robót, majstrów itp.,
•koszty zaplecza budowy, np. wynajmu lub amortyzacji baraków i innych elementów zaplecza budowy, wody, energii
elektrycznej i innych mediów, itd.,
•narzędzia,
•ewentualne koszty zatrudnienia pracowników zamiejscowych (np. diety), •
inne (np. ubezpieczenie, ochrona itd.).
•Koszty zarządu obejmują koszty utrzymania całego przedsiębiorstwa, jego kierownictwa, siedziby, koszty biurowe, itd.
(szerzej Olgierd Sielewicz, Kosztorysowanie robót budowlanych ..., WACETOB, Warszawa, 2000, ISBN 83-7165-083-3,
Andrzej Wrejacha, Janusz Gurarzowski, Kosztorysowanie robót budowlanych. PORADNIK, Wydawnictwo Norm i
Poradników "NORMEX", Gdańsk, 2000).
Zgodnie z powyższym realne wynagrodzenie kierownika budowy uwzględnione zostało
w kosztach pośrednich, które to koszty pozwalają na realne pokrycie wynagrodzenia w rzeczywistym wymiarze godzin
niezbędnym do prowadzenia nadzoru nad robotami w godzinach ich wykonywania. Stanowisko odwołującego, iż koszty
te wynoszą zgodnie z ofertą 1.000 zł netto miesięcznie i nie pozwalają na wykonanie przedmiotu umowy zgodnie z
wymaganiami Zamawiającego są zatem jego opinią nie popartą faktami.
Co istotne Zamawiający dopuszcza również zastępstwo kierownika budowy przez inne osoby posiadające stosowne
uprawnienia. Jak wynika z oferty SKOTAQUA, Wykonawca przewiduje zlecenie części prac podwykonawcy, który to
uprawniony jest również do wskazania kierownika robót, który mógłby zastępować kierownika (za zgodą inżyniera). Brak
jest zatem przesłanek do uznania, iż SKOTAQUA założył, iż kierownik budowy będzie dostępny jedynie czasowo na
terenie placu budowy. Wykonawca jest świadom zapisów umowy wiążącej go z Zamawiającym i konieczności
prowadzenia całości prac budowlanych pod nadzorem kierownika budowy.
Zamawiający wyjaśnia, iż odwołujący myli pojęcie czasu obowiązywania umowy (180 dni) z czasem realnego
wykonywania prac budowlanych. Zamawiający w SW Z nie narzucał przez ile godzin dziennie wykonawca ma realizować
przedmiot zamówienia i tym samym nie wskazał przez jaką ilość godzin na placu budowy ma przebywać kierownik
budowy. W SW Z nie zastrzeżono również konieczności zapewnienia kierownika budowy na zasadzie wyłączności.
Organizacja pracy personelu Wykonawcy w taki sposób, aby zamówienie było wykonywanie zgodnie z Umową należy do
Wykonawcy. Jak wynika z wyjaśnień Wykonawcy przewidział on wykonanie robót budowlanych z uwzględnieniem 8
pracowników dedykowanych do wykonania prac związanych budową kanalizacji ( zał. 3 Wykaz Osób). Zgodnie z
wyliczeniem z kosztorysu ofertowego Wykonawcy do wykonania przedmiotu umowy przewidział on nakład w postaci
3.774,0227 r/g co powoduje, iż realny czas prowadzenia robót budowlanych wynosić będzie:
a)3 774,0227 r-g : 8 pracowników : 8 h = 59 dni, przy założeniu 8 godzinnej
dobie pracowniczej, lub,
b)3 774,0227 r-g : 8 pracowników : 10 h = 47 dni, przy założeniu 10 godzinnej
dobie pracowniczej,
Jak widać z powyższego wyliczenia realny czas wykonywania robót budowlanych jest zdecydowanie krótszy niż czas
trwania umowy.
Jednocześnie odwołujący wskazuje, iż Pan A.Z. zatrudniony jest w przedsiębiorstwie Remontów Ulic i Mostów z siedzibą
w Gliwicach na stałe i wyklucza to jego możliwość udziału w realizacji inwestycji na rzecz Zamawiającego. Zamawiający
wyjaśnia, iż oferta złożona na potrzeby wyjaśnień rażąco niskiej ceny, nie jest wiążąca dla Wykonawcy i może wskazać
jako osobę kierującą inwestycją, nie kierownika budowy a innego pracownika. Ponadto zatrudnienie u innego podmiotu nie
wyklucza możliwości świadczenia usług na rzecz Wykonawcy. Kierownik budowy może zarówno godzić realizację
umowę z innymi podmiotami z pełnieniem funkcji kierownika budowy na przedmiotowej inwestycji, jak i zmienić miejsce
zatrudnienia lub wykorzystać np. urlop bezpłatny na czas pełnienia funkcji na wykonaniu inwestycji dla Zamawiającego.
Domnienianie odwołującego, iż nie będzie mógł poświęcić całości czasu pracy na potrzeby wykonania przedmiotu
zamówienia z uwagi na zatrudnienia w innym podmiocie jest w ocenie Zamawiającego zbyt daleko idącego.
Zamawiający wskazuje ponadto, iż SKOTAQUA wygrało postępowanie przetargowe na wykonanie części II w niniejszym
postępowaniu, tj. „Modernizacja systemu kanalizacji deszczowej wraz z budową małej retencji - część III –
Michałkowicka, Domina” – część 2. Co istotne ulice Michałkowicka i Domina znajdują się w bliskim sąsiedztwie i
funkcjonalnie w pełni uzasadnione jest prowadzenie jednego zaplecza obydwu budów, a co za tym idzie współdzielenia
czasu pracy kierownika budowy na potrzeby obu zamówień, gdzie wykonawca przedłożył drugą ofertę od kierownika
budowy z wynagrodzeniem 1.000,00 zł netto miesięcznie, zatem z samych ofert wynika, iż rzeczywiste wynagrodzenie
kierownika budowy wyniesie co najmniej 2.000,00 zł netto. Brak jest zatem przesłanek do uznania, iż oferta wykonawcy w
zakresie wynagrodzenia kierownika budowy stanowić będzie rażąco niską cenę. Zamawiający wskazuje, iż również w
drugiej części wykonawca przewidział podwykonawstwo oraz mógł uwzględnić koszty zlecenia kierownika budowy w
kosztach pośrednich przedmiotowego zamówienia.
Odnosząc się do drugiego z zarzutów odwołującego w przedmiocie niezgodności treści oferty z SW Z i zaniżenia
obmiarów wykopów oraz zasypki przez Wykonawcę wyjaśnić należy co następuje.
Zamawiający w postępowaniu przetargowym udostępnił oferentom dokumentację wykonawczą oraz przedmiar robót
będący dokumentem pomocniczym. Zaznaczył, iż każdy Wykonawca dokonuje wyceny na bazie własnych wyliczeń i
własnych kalkulacji czego wynikiem ma być ryczałtowa cena wykonania całości zadania obejmująca wykonanie
wszystkich robót związanych z wybudowaniem i oddaniem do użytku kanalizacji deszczowej w rejonie ul. Domina i ul.
Budryka.
Stąd Zamawiający nie narzucał sposobu obliczania poszczególnych pozycji i ujęcia ich w danych pozycjach. Zostawił tę
dowolność potencjalnym oferentom.
W dokumentacji zostały określone warstwy, rodzaje wykopów i trasa prowadzenia kanalizacji deszczowej wraz z
urządzeniami technicznymi.
Na rys. 1 został przedstawiony przekrój założonych warstw w wykopie liniowym pod kanalizację deszczową.
Odnosząc się do obliczeń wykonanych przez Odwołującego należy zauważyć, że przedstawił on jeden z
dopuszczalnych sposobów kalkulacji robót ziemnych.
Odwołujący założył, iż średnia (zamawiający sprawdził, iż jest to średnia ważona wynikająca z przekroju kanalizacji)
głębokość wykopu kanału DN 400 to 3,07 mb.
Zgodnie z zapisami należy ją pogłębić o grubość podsypki czyli 0,2 mb, co daje głebokość wykopu 3,27 mb. W podobny
sposób odwołujący obliczył głębokość wykopu dla przykanalików DN 200, która wynosi 1,68 mb. Odwołujący dokonuje
obliczeń objętości wykopu dla 1 mb sieci przyjmując szerokość wykopu na 1,1 mb (DN 400 +0,7m = 1,10 mb).
Z powyższych danych wynika, iż odwołujący przyjął tok obliczeń przedstawiony na rys. /…/
Rys. 2 Przekrój przez wykop dla rury DN 400, zgodnie z założeniem Odwołującego.
Z danych odwołującego wynika, iż po odjęciu objętości rury fi 400 objętość wykopu wynosi 1 227,30 m3, a objętość
podsypki wyliczył na 293,432 m3.
To założenie jest prawidłowe przy wykonaniu wykopu na pełną głębokość i szerokość. Zamawiający wskazuje jednak, iż
dopuszczone są inne sposoby obliczania objętości wykopów.
Można wykorzystać programy komputerowe, które na podstawie danych samoistnie wyliczają ilość urobku, która będzie
różniła się wielkością od wielkości wyliczonej przy przyjęciu głębokości średnioważonej.
Można także przyjąć założenie, iż wykop będzie wykonany na pełną szerokość do głębokości dna rury, umiejscowić w
ten sposób szalunki i tylko na szerokości pozwalającej na wykonanie podsypki gr. 20 cm oraz obsypki wokół rury o
grubości 30 cm pozostawiając po bokach grunt rodzimy. W ten sposób odliczając po 0,10 m z każdej strony na
głębokość 0,20 m zmniejsza się ilość urobku oraz ilość koniecznej do zastosowania podsypki, a nadal spełniany jest
warunek związany z grubością warstwy podsypki i obsybki (rys. 3).
Odnosząc się do obliczeń odwołującego:
•urobek będzie mniejszy o : (0,2 mb * 0,1 mb) * 2 * 341,20 mb = 13,65 m3
Ilość podsypki zmniejszy nam się także o 13,65 m3
Rys. 3 Podsypka z gruntem rodzimym, Rys. 4 Podsypka z rodzimym gruntem i zaznaczonym obszarem nie ujętym w
kosztorysie kanalizacji deszczowej
Wykonawca w swojej ofercie przedstawił jeszcze inny sposób obliczania.
Z kosztorysów ofertowych przedstawionych Zamawiającemu wynika, iż warstwy wierzchnie z mieszanek asfaltowych
wraz z podbudowa są ujęte w kosztorysie drogowym ( zał.2) w poz. 2,3,4 co przy pracach kanalizacyjnych zmniejszy
wykop o głębokość 0,05m+0,07m+0,20m = 0,32 m (rys. 4).
Ilość ta więc nie może być ujęta w pozycji wykopów w kosztorysie dotyczącym kanalizacji deszczowej, a jednocześnie
powoduje zmniejszenie ilości urobku o :
0,32 m *1,10 m * 341,20 mb = 120,10 m3
W przypadkach pozostałych także wierzchnie warstwy wraz z ich ewentualnymi podbudowami są ujęte w kosztorysie
robót drogowych.
Zamawiający przedstawia na rys. 5 dla porównania przykład przekroju przez wykop, który pokazuje inny, dopuszczalny
sposób jego wykonania. Porównując wizualnie rysunki można stwierdzić iż zmniejszy się ilość urobku i podsypki.
Analogicznych obliczeń można dokonać do sieci kanalizacji deszczowej o przekroju DN 200.
Ponadto odwołujący nie bierze pod uwagę, iż przy wykonywaniu studni przelotowych czy studni pod wpusty deszczowe
wykop jest wykonywany szerzej i na biegu sieci kanalizacji deszczowej. Stąd objętość wykopów i podsypki może zostać
także ujęta w pozycjach kosztorysowych odnoszących się do zabudowy tych urządzeń technicznych ( rys. 6)
Rys. 6 Widok z góry na sieć kanalizacji i studnię wraz z wykopem.
Zamawiający zwraca także uwagę, iż długości rur kanalizacyjnych przedstawionych na rysunku obrazującym profil
podłużny kanalizacji ( zał. 4 – wycinek profilu) są podane do osi projektowanych studni przelotowych (rys. 7)
Biorąc pod uwagę średnicę zabudowanych studni 12 szt fi 1000 mm i 4 studnie fi 1200 mm to długość wykopów pod rury
kanalizacyjne zmniejsza się o conajmniej 16,8 mb, co przy założonej średniej ważonej głębokości przez odwołującego
wynoszącej 3,27 m pomniejsza urobek o (1,2 x4 + 12 x 1,0 = 16,8 mb) 16,8m x 3,27 m x 1,10 = 60,43 m3
a tym samym zmniejsza się także objętość potrzebnej podsypki obsypki i zasypki
względem założeń odwołującego o: 16,8m x (0,2+0,4+0,3)x1,1 – (3,14 x0,2*0,2) = 15,71 m3
Analogicznych obliczeń można dokonać do sieci kanalizacji deszczowej o przekroju DN 200.
Zamawiający przedstawiając powyższe wskazuje, iż nie ma jednego właściwego sposobu obliczania ilości materiału
potrzebnego do wykonania zadania.
Każdy Wykonawca (oferent) miał prawo przyjąć założenia do wykonywania obliczeń poszczególnych etapów robót w
sobie właściwy sposób, a wyniki, zależnie od przyjętych założeń będą się różniły u każdego z oferentów. Zaznacza się,
iż do postępowania został załączony przedmiar robót jako dokument poglądowy, co nie oznacza, iż Wykonawca miał się
na nim opierać. Zamawiający dopuszcza możliwość zaistnienia sytuacji, iż część złożonych ofert z tytułu przyjęcia
swojego sposobu obliczania mogła zawyżyć średnią arytmetyczną ofert tym bardziej, iż 3 oferty znacznie przewyższają
budżet przewidziany przez Zamawiającego i są wyższe wartościowo od kosztorysu inwestorskiego, co przedstawia zał.
nr 5.
Stąd zamawiający nie zgadza się z tym, iż ilość urobku i podsypki wykazana w pozycjach kosztorysowych Wykonawcy,
wskazanych przez odwołującego w treści odwołania, świadczy o tym, iż wykonawca nie przewidział wykonania
odpowiednich wykopów oraz zapewnienia podsypki i obsypki w ilościach niezbędnych do wykonania przedmiotu
zamówienia. W ocenie Zamawiającego wyliczenia przedstawione przez odwołującego stanowią jedną z możliwych
metod wykonania tej części przedmiotu zamówienia.
Odnosząc się zaś do zarzutów rażąco niskiej ceny wskazać należy co następuje.
Odwołujący podejmuje także zagadnienie związane z ceną jednostkową materiału na podsypkę ujętą w kosztorysach
ofertowych.
Jako dowód przedkłada dokumenty w postaci złożonych zamówień na zakup (zał.6):
•Piasku II gat. 1500 t w cenie jednostkowej 41 zł/netto z dostawą do Ujejsce. Zamówienie jest skierowane do dostawcy z
Ogrodzieńca ( średnia odległość 30 km),
•Pospółki 0/16 500 t w cenie jednostkowej 38,00 zł/netto z dostawą do Rudy
Śląskiej ul. Bałtycka. Zamówienie jest skierowane do dostawcy ze Strzelec Wielkich (średnia odległość 121 km)
•Piasek zasypowy 4710 t w cenie jednostkowej 31 zł/netto z dostawą do Ujejsce Zamówienie jest skierowane do
dostawcy ze Strzelec Wielkich (średnia odległość 109 km)
•Piasek budowlany 1000 t cena jednostkowa 37 zł/netto z dostawą do Rudy Śląskiej Trasa N-S 20-041, Zamówienie jest
skierowane do dostawcy ze Wrocławia (średnia odległość 199 km).
Zamawiający zaznacza, iż jest to zamówienie czyli nie dokument potwierdzający zakup a jedynie zamówienie materiału.
Ponadto wartość jednostkowa piasku zawiera już koszt transportu piasku, tak wynika z treści zamówienia – opis dostawy
( poniżej wycinki z zamówień Odwołującego)
Zgodnie z zasadami kosztorysowania pozycja w materiałach powinna zawierać cenę jednostkową netto materiału bez
kosztów transportu.
Zamawiający sprawdził okolicznych dostawców, (dostawa piasku z miejscowości oddalonych o 100 km lub więcej od
terenu budowy jest nieuzasadniona ekonomicznie) i z ofert przedstawianych w Internecie (zał. 7) piasek na zasypkę np.
w Dąbrowie Górniczej oferowany jest w cenie 5 lub 12 zł/brutto za tonę, w Sosnowcu 10-15 zł/brutto za tonę, w Będzinie
8 zł/brutto za tonę, w Bytomiu 9 zł/brutto za tonę, w Mysłowicach 10 zł/brutto zatonę, na Dąbrówce Małej w Katowicach
10 zł/brutto za tonę. Ceny te nie zawierają kosztów transportu i są cenami brutto.
Wykonawca w swojej ofercie skalkulował cenę piasku na poziomie 20 zł netto/m3, co na tle dostępnych ofert nie stanowi
ceny zaniżonej.
Zamawiający w trakcie postępowania powziął informację od Wykonawcy o posiadanym taborze (zał.8), który może
zostać wykorzystany do transportu piasku na budowę.
Nadmienia się, iż powyższe miejsca sprzedaży piasku w/w cenach są w promieniu 1540 km od miejsca wbudowania, co
znacznie obniża koszt ceny piasku w stosunku do podanych cen przez odwołującego.
Mając na uwadze, iż Zamawiający dał potencjalnym oferentom wolną rękę w dokonywaniu obliczeń wykonania końcowej
ceny kontraktu poprzez wprowadzenie ceny ryczałtowej jako ceny branej pod uwagę w konkursie ofert, Zamawiający ma
realnie ocenić czy jest możliwe wykonanie zadania w oferowanej cenie i czy nie jest ona ceną rażąco niską.
W związku z tym, iż Zamawiający odnosi się do zryczałtowanej ceny zadania, mając na uwadze różne sposoby
podejścia do obliczeń wartości zadania przyjął sprawdzenie realności wykonania inwestycji przez Wykonawcę w
oferowanej cenie.
W przedmiotowym postępowaniu, na etapie badania i oceny ofert Zamawiający dokonał weryfikacji ceny z 1mb
wykonania kanalizacji, na podstawie przedstawionych przez Wykonawcę kosztorysów, obliczeń ceny jednego metra
gotowej kanalizacji deszczowej wraz z niezbędnymi urządzeniami (studnie, pokrywy, wpusty, kolanka, itp.) dodając
poszczególne pozycje z kosztorysu ofertowego na kanalizację deszczową ( zał.1) i dzieląc otrzymaną wartość przez
ilość metrów bieżących danego przekroju.
Stąd:
Dla wybudowania kanału fi 400 przyjęto wartości z pozycji kosztorysowych :
Poz.2 wartość: 192 433,39 zł
Poz.4 wartość: 3 180,00 zł
Poz. 6 wartość: 26 996,00 zł
Poz.7 wartość: 101 988,00 zł
Poz. 9 wartość: 13 294,40 zł
Poz. 10 wartość: 1 475,00 zł Poz. 11 wartość: 1 050,00 zł
Poz. 12 wartość: 1 725,00 zł
Poz. 13 wartość: 12 150,00 zł
Poz. 18 wartość: 3 045,00 zł
---------------------------------------------Razem wartość : 357 336,79 zł
357 336,79 zł : 341,20 mb = 1 047,29 zł/mb
Powyższe wartości za 1 mb przedmiotowej kanalizacji nie zawierają wycenionych w kosztorysie drogowym (zał.2) robót
związanych z rozebraniem nawierzchni asfaltowych wraz z podbudową oraz odtworzenia nawierzchni wraz z
podbudową.
Zamawiający powyższe ceny porównał z cenami jednostkowymi wynikającymi ze zrealizowanych w zeszłym roku
analogicznych inwestycji liniowych (zał. 11 i zał.12).
W skład cen jednostkowych wchodziły dokładnie takie same czynności i urządzenia stąd można dokonać ich porównania
w stosunku 1:1
W kontraktach zrealizowanych w latach 2021-2022 cena za wykonanie 1 mb kanalizacji fi 400 mm, uwzględniająca
wszystkie niezbędne prace i urządzenia (bez robót rozbiórkowych i robót odtworzeniowych związanych z nawierzchnią),
kształtowała się następująco:
203,04 zł/mb ilość 23,27 mb , 253,33 zł/mb ilość 36,00 mb , 972,61 zł/mb ilość 972,61 mb
915,11 zł/mb ilość 66,50 mb, 820,93 zł/mb ilość 212,00 mb, 771,93 zł/mb ilość 419,00 mb
W związku z tym, iż ceny tak radykalnie się różniły Zamawiający obliczył cenę średnią ważoną uwzględniając ilość
wykonanych mb kanalizacji w danej cenie za 1 mb. Zamawiający wskazał na analogiczne kalkulacje.
Zamawiający zaznacza, że ryczałtowy sposób rozliczania robót budowlanych na przedmiotowym zadaniu inwestycyjnym
powoduje, iż wszelkie niedoszacowania w ilościach materiałów zakładanych do zabudowania przez oferenta leżą po
stronie Wykonawcy. Ich prawidłową zabudowę (odpowiednie ilości, jakość i rodzaj przyjętej technologii itp.) weryfikować
będzie przez powołany Zamawiającego do tego celu zespół inspektorów nadzoru inwestorskiego.
Odwołujący w odwołaniu nie wskazał (nie podniósł zarzutu), iż cena oferty Przystępującego jako całość jest rażąco
niska, ale wskazał na wycenę niektórych składników jednostkowych podając iż zawierają niska cenę. Wskazywanie
przez Odwołującego na niewłaściwe - jego zdaniem - skalkulowanie kosztów wykonania niektórych robót bez wykazania
istotności tych prac nie ma znaczenia, dla uznania ceny za rażąco niską.
Zdaniem zamawiającego wyjaśnienia przystępującego są spójne i zawierają kalkulację, która uzasadnia całościową
wycenę przedmiotu zamówienia na poziomie wskazanym w ofercie przystępującego. Odwołujący wskazuje, iż
wyjaśnienia SKOTAQUA w przedmiocie realizacji robót budowlanych oraz posiadania nowoczesnego sprzętu i
wykfalifikowanej kadry są ogólnikowe i właściwe dla praktycznie każdego wykonawcy. Odwołujący pomija jednak, iż
analizy wyjaśnień Wykonawcy należało dokonać w sposób kompleksowy, a Wykonawca oprócz opisowego wyjaśnienia
rażąco niskiej ceny przedłożył kosztorys ofertowy wraz z dowodami pozyskania stosownych cen na etapie przed
zawarciem umowy i całość wyjaśnień wykonawcy nie można było uznać za ogólnikowe, stąd w ocenie Zamawiającego
zarzut odwołującego jest w tym zakresie bezzasadny. Całokształt przedstawionych przez przystępującego wyjaśnień,
dowodów i wreszcie przedłożona przez niego kalkulacja nie potwierdzają, iż cena całościowa zaoferowana przez
przystępującego jest nierealna i nie da się za nią zrealizować przedmiot niniejszego zamówienia.
Z uwagi na powyższe Zamawiający nie uznał zarzutów Odwołującego.
Przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego zgłosił wykonawca Przedsiębiorstwo
Wielobranżowe SKOTAQUA Sp. z o.o. i wniósł o oddalenie odwołania.
W zakresie zarzutu nieprzewidzenia odpowiednich wykopów oraz zapewnienia odpowiednich ilości podsypki i obsypki
wskazał, iż nie obliczył ilości całego wykopu w jednej pozycji, na którą powołuje się odwołujący, a poszczególne ilości
zostały podzielone między różne elementy kosztorysu, co jest dopuszczalne przy cenie ryczałtowej. Stwierdził ujęcie
części materiałowej w pozycjach zabudowy urządzeń technicznych (wpustów) oraz w pozycjach dotyczących prac
drogowych. Wskazał, że w listopadzie 2021 roku zakupił 1377 t piasku atestowanego, którego w większości nie zużył, za
cenę 19 zł netto za tonę z transportem. Posiada ponad 1000 t piasku na składzie ok 14 km od miejsca inwestycji. Zatem
w realiach niniejszej sprawy, przyjęta cena jest realna. Przedłożył faktury zakupu i zdjęcia spryzmowanego piasku.
Odnośnie do kierownictwa robót wskazał na realizację dwóch umów funkcjonalnie ze sobą związanych na sąsiadujących
budowach. Potwierdził informacje i argumenty zamawiającego oraz fakt że, p. Zemła nie będzie jedynym kierownikiem
budowy, co oznacza, iż nie będzie musiał być permanentnie obecny osobiście na budowie.
W podsumowaniu wskazał, że podniesione zarzuty dotyczą de facto marginalnego wycinka realizowanych prac (kilku
pozycji kosztorysowych, wręcz dwóch) i nie odnoszą się do całej zaoferowanej ceny za wykonanie ogółu prac. Ocenił, że
zarzuty dotyczą 1 lub 2% wartości.
Powołał się na treść wyjaśnień złożonych zamawiającemu.
Strony i uczestnik przedstawili stanowiska na rozprawie.
Odwołujący zauważył, że Zamawiający potwierdził konieczność zapewnienia obecności kierownika budowy w toku pracy.
Przypomniał ofertę złożoną przez kandydata na kwotę 1000zł/miesiąc netto, co nie może pokryć rzeczywistych kosztów
pracy tej osoby. W tym zakresie stanowisko Zamawiającego, który wskazuje na ryczałtowy charakter ceny nie jest
wyjaśnieniem tego elementu ceny. Przypomniał wymóg stałej obecności jako zasadę, mimo dopuszczenia ewentualnego
zastępstwa. Za nieuzasadnione uznaje łączenie omawianej funkcji na dwóch budowach i za nierealną uznaje kwotę
wynagrodzenia wskazaną na 2000 zł. Z powyższego wnioskuje, iż rzeczywiście kierownik budowy nie będzie stale
obecny na budowie wbrew wymogom.
Podtrzymał stanowisko co do niedoszacowania kosztów niezbędnego materiału. Neguje stanowisko Zamawiającego z
odpowiedzi na odwołanie wskazując na postanowienia STW IORB i projektu architektoniczno-budowalnego
niepozwalające na odmienną technologie planowanych prac i materiały. Rozwiązania alternatywne wskazane w
odpowiedzi są niezgodne z zasadami BHP i dokumentacją (dot. to odpowiednio rysunku 3,4,5 z pisma). W konsekwencji
jedynie wyliczenia Odwołującego są prawidłowo wywiedzione jako oparte na postawionych wymogach postępowania.
Wskazał na ciężar dowodu. W sprawie niniejszej Zamawiający zastępuje wykonawcę w realizacji tego obowiązku.
Neguje argument poprawności porównania robót w analogi do cen z 2021 r. Przypomniał, że wykonawca nie wyjaśnił w
wymaganym terminie oferowanej ceny i jej składowych w tym materiału (piasek). Ilości założone przedstawione przez
Przystępującego ocenia jako rażąco zaniżone. Zauważył, że wyjaśnienia dot. szczególności piasku i kierownika budowy
zostały zmienione w toku postępowania, co czyni je nieracjonalnymi. Wskazane przez Zamawiającego oszczędności
materiałowe są wielkością marginalną w stosunku do wymaganych ilości piasku.
Zamawiający wskazał, że koszty kierownika budowy są kalkulowane w kosztach pośrednich. Przewiduje obecność
kierownika zgodnie z postawionymi warunkami. Z treści wstępnej oferty takiej osoby nie można wnioskować o nie
wykonywaniu przewidywanych obowiązków. Stwierdził, że część robót związanych z wykopami mogła być skalkulowana
w innych pozycjach w szczególności co do prac odtworzeniowych. Wskazał na elementy prac opisane i z obrazowane w
złożonym piśmie ze wskazaniem okoliczności mogących mieć wpływ na koszty i ewentualnie ich obniżenie np.
miejscach połączenia rur ze studniami. Przypomniał, że weryfikował cenę piasku, a zarzut odwołania dotyczy jedynie 2
elementów składowych ceny.
Przystępujący poparł stanowisko Zamawiającego i własne przedstawione w piśmie procesowym złożonym na
posiedzeniu. Przypomniał argumenty dotyczące zasad pracy kierownika budowy i ewentualnego zastępstwa.
Krajowa Izba Odwoławczauwzględniając dokumentację postępowania o udzielenie zamówienia publicznego,
biorąc pod uwagę stanowiska stron i uczestnika postępowania przedstawione w pismach procesowych, jak też
podczas rozprawy, stwierdziła, iż odwołania w zakresie podtrzymanych przez odwołujących zarzutów, nie
zasługują na uwzględnienie.
Niesporne jest, że w postępowaniu zostało stwierdzono, że cena oferty złożonej przez odwołującego ma znamiona
rażąco niskiej, zatem powstało domniemanie takiej okoliczności, które zgodnie z przepisami ustawy może być obalone
czynnościami wykonawcy dokonanymi przez niego na wezwanie zamawiającego, w postaci wyjaśnień i dowodów
mających potwierdzić realność i rynkowy charakter zaoferowanej ceny. To stwierdzenie jest bezsporne w świetle
postanowień ustawy o obowiązku prowadzenia czynności wyjaśniających z uwagi na relację ceny oferty do średniej
arytmetycznej złożonych ofert, jakkolwiek w toku postępowania zamawiający przedstawił tezę, iż ceny trzech spośród
dziesięciu złożonych ofert, były znacząco wygórowane (przeszacowane).
Skład orzekający, po przeanalizowaniu dokumentacji postępowania i stanowisk uznaje, że argumenty zamawiającego i
przystępującego do postępowania zasługują na aprobatę. Prawidłowo przedstawione postępowanie wyjaśniające
dotyczące zaoferowanej ceny przez wykonawcę dało podstawę do prawidłowego uznania przez zamawiającego, że
cena zaoferowana nie jest rażąco niska w rozumieniu powszechnie przyjętym w polskim systemie zamówień
publicznych. Niezależnie od faktu, że cena w postępowaniu miała charakter ryczałtowy, racjonalnie zostały wyjaśnione
koszty i wynikająca z nich cena.
Sprawowania funkcji kierownika budowy, który wykonywać ma prace przy realizacji dwóch sąsiednich budów, a przy tym,
w szczególności, iż nie jest przewidywane pełnienie funkcji w ramach stosunku pracy i dopuszczenie możliwości
zastępstwa w tej funkcji daje możliwość skalkulowania tego elementu kosztowego w kosztach pośrednich, zasadnie
bowiem zauważył odwołujący, że kwota 1000 zł miesięcznie lub jej dwukrotność, byłaby znacząco zaniżona w stosunku
do rzeczywistych rynkowych kosztów kierownika budowy o uprawnieniach i obowiązkach unormowanych przepisami
prawa budowlanego.
W zakresie zarzutu odwołania co do nieprzewidzenia odpowiednich wykopów oraz zapewnienia odpowiednich ilości
podsypki i obsypki za wiarygodne uznać należy wyjaśnienie wykonawcy o skalkulowaniu prac w kilku pozycja
kosztorysowych, jako że część elementów związanych i wynikających z wykonania wykopów można ujmować jako
prace drogowe, w tym odtworzeniowe. Ponadto, jakkolwiek spektakularny, jest wskazany znacząco niski koszt
materiałowy (piasku) nabytego w znacząco niskiej cenie w roku 2021, który to istotny element kosztowy uznać można za
szczególną okoliczność faktyczną odnoszącą się do wykonawcy – przystępującego, pozwalającą mu uzyskać
stosunkowo niską cenę.
W takim stanie rzeczy brak jest podstaw do twierdzenia, iż zamawiający dokonując oceny ofert i wyboru oferty
przystępującego jako najkorzystniejszej, naruszył przepisy prawa wskazane w petitum odwołania, zatem orzeczono, jak
w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sprawy na podstawie art. 575 ustawy z dnia 11
września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1129 ze zm.) oraz § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia
Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania
odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu wysokości wpisu od odwołania (Dz. U. poz.
2437).
Przewodniczący: ……………………..