Sygn. akt II K 73/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 października 2026 r.
Sąd Rejonowy w Kętrzynie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Cichocka
Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Grabowska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej: Tomasza Niesłuchowskiego
po rozpoznaniu w dniach: 17.06.2026r., 22.07.2026r., 23.09.2026r. i 07.10.2026r. sprawy:
D. H.
s. L. i H. z d. B.
ur. (...) w V.
oskarżonego o to, że:
w okresie od 27 maja 2025r. do 17 czerwca 2025r. w V., składając w toku postępowania przygotowawczego o sygn. (...) pisemne zawiadomienie
o przestępstwie do Prokuratury Rejonowej w K. i ustne zawiadomienie
o przestępstwie w Komendzie Powiatowej Policji w V., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, fałszywie oskarżył (...)
i F. H. o popełnienie przestępstwa określonego w art.277 kk polegającego
na celowym zakrywaniu znaku granicznego w postaci słupka geodezyjnego (...)
(...)
w miejscowości H. gm. V. w sytuacji, gdy słupek ten nie został zniszczony, uszkodzony, usunięty, przesunięty lub uczyniony niewidocznym, a tym samym zawiadomił
o przestępstwie wiedząc, że przestępstwa nie popełniono
tj. o czyn z art.234 kk w zb. z art.238 kk w zw. z art.11§2 kk w zw. z art.12§1 kk
I.
uznając, że czyn zarzucany oskarżonemu wyczerpuje dyspozycję art.234 kk w zw. z art.12§1 kk, na podstawie art.17§1 pkt 3 kpk postępowanie karne wobec oskarżonego D. H. umarza,
II.
na podstawie art.632 pkt 2 kpk zasądza od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych U. H. i F. H. kwotę 3000 (trzy tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,
III.
na podstawie art.632 pkt 2 kpk koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Formularz UK 1
Sygnatura akt
II K 73/26
Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza.
1.
USTALENIE FAKTÓW
1.1.
Fakty uznane za udowodnione
Lp.
Oskarżony
Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)
1.
D. H.
w okresie od 27 maja 2025r. do 17 czerwca 2025r. w V., składając w toku postępowania przygotowawczego o sygn. (...) pisemne zawiadomienie o przestępstwie do Prokuratury Rejonowej w K. i ustne zawiadomienie o przestępstwie w Komendzie Powiatowej Policji w V., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, fałszywie oskarżył U. i F. H. o popełnienie przestępstwa określonego w art.277 kk polegającego na celowym zakrywaniu znaku granicznego w postaci słupka geodezyjnego (...) w miejscowości H. gm. V. w sytuacji, gdy słupek ten nie został zniszczony, uszkodzony, usunięty, przesunięty lub uczyniony niewidocznym, a tym samym zawiadomił o przestępstwie wiedząc, że przestępstwa nie popełniono,
tj. o czyn z art.234 kk w zw. z art.12§1 kk
Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione
Dowód
Numer karty
1.
pozostawanie oskarżonego D. H. z oskarżycielami posiłkowymi U. i F. H. w konflikcie i wzajemne inicjowanie przeciwko sobie postępowań;
2.
ustalenie w dniu 5 grudnia 2003 r. przez geodetę U. E. przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami w miejscowości H. gm. V., będącymi w posiadaniu oskarżonego i oskarżycieli posiłkowych na odcinku oznaczonym na szkicu granicznym od punktu 161 do 162 oraz zatwierdzenie przebiegu granicy ustalonej w wyniku w/w postępowania rozgraniczeniowego decyzją Wójta Gminy V. z dnia 15 stycznia 2004 r.
3.
wybudowanie w 2012 r. ogrodzenia przez oskarżycieli posiłkowych pomiędzy ich nieruchomością a działką oskarżonego i pozostawienie przez oskarżycieli posiłkowych słupa granicznego nr (...) poza wybudowanym ogrodzeniem;
4.
przeprowadzenie w dniu 19 lipca 2013 r. przez geodetę U. V. czynności wznowienia znaków granicznych pomiędzy działkami nr (...) i stwierdzanie, iż granica jest zgodna z dokumentacją geodezyjną i mapami ewidencyjnymi,
5.
wytoczenie przez oskarżonego w dniu 23 czerwca 2014 r. powództwa przeciwko oskarżycielom posiłkowym o ochronę naruszonego posiadania i oddalenie powództwa oskarżonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Giżycku w dniu 16 stycznia 2015r. w sprawie I C 1029/14;
6.
umorzenie postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. dochodzenia zainicjowanego zawiadomieniem oskarżonego o popełnieniu przez oskarżycieli posiłkowych przestępstwa z art. 277 kk polegającego na ukryciu słupka granicznego w okresie od 2011r. do dnia 30 grudnia 2013r. w miejscowości H.,
7.
złożenie w dniu 27 maja 2025r. przez oskarżonego pisemnego zawiadomienia o ewentualnym popełnieniu przez oskarżycieli posiłkowych przestępstwa stypizowanego w art. 277 kk, polegającego na celowym zakrywaniu znaków granicznych w miejscowości H. w okresie od nieustalonego czasu do dnia 14 maja 2025r.,
8.
złożenie w dniu 17 czerwca 2025r. do protokołu ustnego zawiadomienia o popełnieniu przez oskarżycieli posiłkowych przestępstwa stypizowanego w art. 277 kk, polegającego na celowym zakrywaniu znaków granicznych w okresie od nieustalonego czasu do dnia 14 maja 2025r.
9.
udanie się przez funkcjonariuszy policji na miejsce będące przedmiotem zawiadomienia i ustalenie w wyniku oględzin, że słupek graniczny znajduje się poza działką oskarżycieli posiłkowych,
10.
odmowa wszczęcia dochodzenia w sprawie z zawiadomienia D. H. wobec stwierdzenia braku znamion przestępstwa stypizowanego w art. 277 kk.
wyjaśnienia oskarżonego
zeznania świadka U. H.
zeznania świadka F. H.
zeznania świadka H. Ł.
zeznania świadka F. A.
pisemne zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa
z dnia 27 maja 2025r., protokół ustnego zawiadomienia o przestępstwie, postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia z dnia 26 czerwca 2025r.
postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia 31 marca 2014r.
pozew o ochronę naruszonego posiadania, protokół graniczny z 2003 r., protokół wznowienia znaków granicznych z 2013 r., decyzja wójta Gminy V., odpis wyroku SR w Giżycku
398, 362
399
399v-400
400, 347v
400, 350v
akta (...)
(...)
akta I C 1029/14
1.2.
Fakty uznane za nieudowodnione
Lp.
Oskarżony
Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)
Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione
Dowód
Numer karty
2.
OCena DOWOdów
2.1.
Dowody będące podstawą ustalenia faktów
Lp. faktu z pkt 1.1
Dowód
Zwięźle o powodach uznania dowodu
1.1.1
wyjaśnienia oskarżonego
Sąd dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie, w jakim oskarżony wskazał, że pomiędzy nim a oskarżycielami posiłkowymi istnieje konflikt sąsiedzi, skutkujący wzajemnym inicjowaniem wobec siebie postępowań przez różnymi organami, bowiem znajdują one potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
1.1.1-1.1.10
zeznania oskarżycieli posiłkowych U. H. i F. H.
Sąd dał wiarę zeznaniom oskarżycieli posiłkowych w części dotyczącej czynu zarzucanego oskarżonemu, bowiem znajdują one potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Wymienieni zgodnie zeznali, że oskarżony ponownie wezwał policję, oskarżając ich o zniszczenie słupka granicznego. Wskazali, że słupek graniczny znajduje się tam, gdzie był położony w dacie nabycia przez nich nieruchomości i po wybudowania przez nich ogrodzenia znajduje się po zewnętrznej stronie płotu, tj. po stronie działki oskarżonego. Nadmienili, że w przeszłości toczyło się postępowanie cywilnego dot. granic działki, które oskarżony przegrał.
Oskarżycielka oświadczyła, że miała miejsce sytuacja, kiedy to jej mama, działając jako pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych, złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez oskarżonego na szkodę oskarżycieli posiłkowych.
Oskarżyciel posiłkowy zeznał, że w czerwcu 2025 roku D. H. po raz kolejny zaczął mieć zastrzeżenia co do przebiegu granicy pomiędzy działkami i złożył zawiadomienie o popełnieniu przez nich przestępstwa ukrywania słupa granicznego. Zeznał, że oskarżony, składając zawiadomienie, doskonale wiedział, że nikt nie zmieniał położenia słupa granicznego. Świadek oświadczył, że ogrodzenie jest umiejscowione na terenie jego działki, w odległości 30 cm od słupa granicznego, mimo że powinno się znajdować na środku słupka granicznego. Oskarżyciel posiłkowy wytłumaczył, że zdecydował się wybudować płot w powyżej opisany sposób po to, by uniknąć konfliktów z sąsiadem dot. przedmiotowego słupa granicznego.
Zeznał, że od 2014 r. oskarżony kwestionuje podział działek i uważa, że granica powinna przebiegać inaczej, przy czym powołuje się na stare, poniemieckie mapy, co nie znajduje potwierdzenia w obecnie obowiązującym stanie faktycznym i prawnym.
1.1.9
zeznania funkcjonariuszy policji H. Ł. i F. A.
Funkcjonariusze spójnie opisali przebieg czynności, które przeprowadzili w toku postępowania sprawdzającego zainicjowanego zawiadomieniem oskarżonego.
Wiarygodność tych zeznań w ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości. Świadkowie wykonywali swoje obowiązki służbowe. Świadek H. Ł. zeznał, że w czerwcu 2025 roku prowadził postępowanie sprawdzające zainicjowane pisemnym i ustnym zawiadomieniem oskarżonego D. H. dot. czynu z art. 277 kk. D. H. poinformował wówczas, iż jego sąsiedzi U. H. i F. H. przykryli słupek graniczny położony pomiędzy ich posesjami trawą. Celem zweryfikowania twierdzeń D. H., udał się na miejsce rzekomego popełnienia przestępstwa. Tam, w czasie rozmowy z U. i F. H. ustalił, że rzekomo zakryty słupek graniczny był już w przeszłości przedmiotem postępowania oraz iż po sprawie tej nastąpiło wznowienie znaków granicznych. Zastany na miejscu F. H. oświadczył, że zdecydował się przesunąć ogrodzenie o 30 cm kosztem swojego prawa własności, aby słupek graniczny znajdował się na posesji D. H. i tym samym nie stanowił punktu zapalnego w konflikcie sąsiedzkim. F. H. pokazał świadkowi położenie słupa granicznego. Świadek H. Ł. potwierdził, że słup graniczny w istocie znajdował się po stronie D. H., a zatem zastany stan faktyczny potwierdzał wersje przedstawioną przez F. H..
Świadek F. A. potwierdził wskazane okoliczności.
1.1.2
1.1.4
1.1.5
1.1.6
1.1.8
1.1.10
protokół graniczny
protokół wznowienia znaków granicznych
protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie
odpisy postanowień o odmowie wszczęcia i umorzeniu dochodzenia
odpis wyroku Sądu Rejonowego w Giżycku
Sporządzony przez osobę uprawnioną, kompetentną, zgodny z przepisami prawa.
1.1.5
1.1.7
pisemne zawiadomienie oskarżonego o prawdopodobnym popełnieniu przestępstwa z dnia 27 maja 2025r.
pozew o ochronę naruszonego posiadania z dnia 7 października 2014r.
Ich treść nie była kwestionowana w toku postępowania.
2.2.
Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2
Dowód
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
1.1.2-1.1.10
wyjaśnienia oskarżonego
Sąd nie dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie, w jakim nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu.
Zauważyć jednak należy, iż choć oskarżony werbalnie nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, z treści jego wyjaśnień wynika, że miała świadomość, że oskarżyciele posiłkowi nie dopuścili się czynu o jaki ich oskarżał skradając zawiadomieni, bowiem jak podkreślał, złożył doniesienie myśląc, że prawdopodobnie słupek został zakryty przez oskarżycieli posiłkowych, że tylko tak podejrzewał.
Z treści jego wyjaśnień wynika natomiast, że podłożem jego działania jest fakt, iż wymieniony kwestionuje (a w zasadzie nie przyjmuje do wiadomości) ustalonego i obowiązującego przebiegu granicy pomiędzy jego działka a działką oskarżycieli posiłkowych.
Jak bowiem wynika z zeznań oskarżycieli posiłkowych, które znajdują potwierdzenie w przedłożonej dokumentacji, obecnie słupek graniczny znajduje się na działce oskarżonego. Oskarżyciele posiłkowi posadowili ogrodzenie w odległości 30 cm od słupka w kierunku swojej działki, przy czym oskarżony był obecny. Jak wynika z ich zeznań oskarżony uważa, że granica powinna przebiegać inaczej, powołując się przy tym na stare poniemieckie mapy i słupki, których ani oni ani geodeta nie widzieli.
Nie można również oprzeć się wrażeniu, że zawiadomienie oskarżony złożył niejako w odpowiedzi na działania oskarżycieli posiłkowych, którzy zainicjowali przeciwko oskarżonemu postępowanie z nadzoru budowalnego.
3.
PODSTAWA PRAWNA WYROKU
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Oskarżony
3.1.
☐Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem
Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej
3.2.
☐Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem
Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej
3.3.
☐Warunkowe umorzenie postępowania
Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania
3.4.
☒Umorzenie postępowania
I
D. H.
Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania
Czynnością sprawczą czynu zabronionego z art. 234 kk jest fałszywe oskarżenie o popełnienie czynu zabronionego lub przewinienia dyscyplinarnego. Dla bytu oskarżenia w znaczeniu nadanym mu przepisem art. 234 kk wystarczające jest podanie takich cech sprawcy, które umożliwią jego identyfikację
(zob. O. Chybiński [w:] O. Chybiński, W. Gutekunst, W. Świda, Prawo karne..., s. 389). W doktrynie wyrażono pogląd, że jeżeli zawiadomienie, o jakim mowa w art. 238 kk, zawiera jednocześnie fałszywe oskarżenie konkretnej osoby, to sprawca tego czynu będzie odpowiadał wyłącznie za fałszywe oskarżenie, czyli jedynie za występek z art. 234 k.k
(wyrok SN z 14.09.2004 r., IV KK 129/04, LEX nr 137755).
W niniejszej sprawie oskarżony zawiadomił o popełnieniu czynu zabronionego przez konkretne osoby, co doprowadziło Sąd od uznania, że z opisu czynu zarzucanemu oskarżonego należy wyeliminować art. 238 kk.
W tym miejscu podkreślić trzeba, że przestępstwo fałszywego oskarżenia z art. 234 kk stanowi przestępstwo umyślne, które może być popełnione z zamiarem zarówno bezpośrednim, jak i ewentualnym. Wystarcza, jeśli sprawca przewiduje, że zarzuty są nieprawdziwe i godzi się na to
(Kunicka-Michalska [w:] Wąsek, Zawłocki II, s. 241). Typ przestępstwa określonego w art. 234 kk. nie charakteryzuje się celowym działaniem ani nawet zamiarem bezpośrednim, a dla jego bytu wystarczające jest godzenie się sprawcy na fałszywe oskarżenie innej osoby o popełnienie przestępstwa” (
zob. też wyrok SA w Szczecinie z 12.10.2017 r., II AKa 128/17, LEX nr 2412812).
Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na kanwę niniejszej sprawy, wskazać należy, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości wykazał, że oskarżony, składając w dniach 27 maja 2025 roku i 17 czerwca 2025 roku zawiadomienia o przestępstwie popełnionym przez U. i F. H., co najmniej godził się na to, że jego zarzuty są nieprawdziwe, a tym samym działał z zamiarem ewentualnym fałszywego oskarżenia w/w osób.
Oskarżony ma świadomość, iż obecny stan faktyczny (usadowienie ogrodzenia przez oskarżycieli posiłkowych) jest zgodne z ustalonym w 2003r. i obwiązującym obecnie przebiegiem granicy. Wynika to zarówno ze zgromadzonego materiału dowodowego, jak i zasad logiki i doświadczenia życiowego. Wskazać bowiem należy, iż oskarżony nie wnosił zastrzeżeń do przebiegu granicy podczas postępowania rozgraniczeniowego dokonanego w 2003 r., nie interweniował w trakcie budowy ogrodzenia przez oskarżycieli posiłkowych, nie skarżył (a tym samym nie kwestionował) również żadnej decyzji procesowej kończącej zainicjowane przez niego postepowania, tj. postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia 23.03.2014 r., wyroku Sądu Rejonowego w Giżycku z dnia 16 stycznia 2015 r. i postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia z dnia 26.06.2025 r . Tymczasem jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodnego oskarżony nie zgadza się z obowiązującym przebiegiem granicy, uważa że granica powinna przebiegać inaczej i to stanowi podłoże (motyw) jego działania.
Wskazać jednak w tym miejscu należy na subsydiarny charakter prawa karnego. Winno ono działać w określonych obszarach stosunków społecznych, gospodarczych i prawnych, dopiero wówczas, gdy inne formy ich ochrony prawnej w danym systemie w ogóle nie funkcjonują bądź nie są wystarczające dla zabezpieczenia istotnych praw i interesów obywatela lub funkcjonowania państwa w sposób prawidłowy. Można zatem mówić, że prawo karne stanowi swoiste ultima ratio i winno być wykorzystywane w ostateczności.
Biorąc pod uwagę powyższe, uznano, że oskarżony wypełniał znamion czynu zabronionego, albowiem w chwili składania zawiadomienia co najmniej godził się na to, że sformułowane przez niego zarzuty są nieprawdziwe.
Mimo, że zachowanie oskarżonego wypełniało znamiona czynu zabronionego z art. 234 kk, Sąd uznał, że zachowaniu temu nie można przypisać szkodliwości społecznej w stopniu wyższym niż znikomy.
Sąd wziął przede wszystkim pod uwagę fakt, że pomiędzy oskarżonym a oskarżycielami posiłkowymi funkcjonuje zadawniony obustronny konflikt sąsiedzki, w ramach którego oskarżony i oskarżyciele posiłkowi inicjują względem siebie postępowania. Warto podkreślić, że D. N., działając w imieniu oskarżycieli posiłkowych, wielokrotnie składała zawiadomienia o popełnieniu przestępstw przez oskarżonego. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż niniejsze postępowanie również zostało zainicjowane zawiadomieniem oskarżycieli posiłkowych o nękaniu ich przez oskarżonego, tj. o czyn z art. 190a§1 kk, a więc miało zdecydowanie szerszy zakres niż postawiony ostatecznie zarzut.
Pomijając powyższe, zauważyć trzeba, że oskarżony fałszywie zawiadomił o popełnieniu przestępstwa o niskim ciężarze gatunkowym, postępowanie nie było prowadzone, ograniczyło się do czynności sprawdzających i zakończyło odmową wszczęcia dochodzenia.
Na skutek zawiadomienia oskarżyciele posiłkowi nie ponieśli żadnej szkody. Przede wszystkim nie prowadzono przeciwko oskarżycielom posiłkowym postępowań dyscyplinarnych, nie ponieśli oni szkód materialnych i nie doszło również do zniszczenia ich reputacji w ocenie publicznej.
Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, iż czyn oskarżonego pomimo wyczerpania znamion występku opisanego w art.234 kk, nie stanowi przestępstwa z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość czynu i zgodnie z art. 17§1 pkt 3 kpk postępowanie karne umorzyć.
3.5.
☐Uniewinnienie
Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia
4.
KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie
Oskarżony
Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku
Punkt z wyroku odnoszący się
do przypisanego czynu
Przytoczyć okoliczności
5.
1Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU
Oskarżony
Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku
Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu
Przytoczyć okoliczności
6. inne zagadnienia
W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,
a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę
7.
KOszty procesu
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
II
Zgodnie z art. 632 pkt 2 kpk w razie umorzenia postępowania koszty procesu ponosi w sprawach z oskarżenia publicznego - Skarb Państwa, z wyjątkiem należności z tytułu udziału adwokata lub radcy prawnego w charakterze pełnomocnika pokrzywdzonego, oskarżyciela posiłkowego albo innej osoby. W konsekwencji Sąd zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych kwotę 3000 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
III
Zgodnie z art. 632 pkt 2 kpk w razie umorzenia postępowania koszty procesu w sprawach z oskarżenia publicznego ponosi Skarb Państwa.
8.
1Podpis