Postanowienie I PZ 60/99

Postanowienie z dnia 20 grudnia 1999 r. I PZ 60/99 Kasacja nie przysługuje od postanowienia sądu drugiej instancji zawie- szającego rygor natychmiastowej wykonalności nadany wyrokowi przez sąd pierwszej instancji. Przewodniczący Prezes SN Jan Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza, Walerian Sanetra. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 1999 r. sprawy z powództwa Krzysztofa C. przeciwko Krzysztofowi P. i Marianowi K. o wynagrodzenie, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 lipca 1999 r. [...] p o s t a n o w i ł: o d d a l i ć zażalenie. U z a s a d n i e n i e Powód Krzysztof C. wniósł o zasądzenie od Krzysztofa P. i Mariana K. spółki cywilnej „A.” w K. zaległego wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z zatrud- nieniem. Sąd Wojewódzki wydał wyrok zaoczny i zaopatrzył go w części w rygor na- tychmiastowej wykonalności. Od wyroku zaocznego pozwani wnieśli sprzeciw, do- magając się między innymi zawieszenia rygoru natychmiastowej wykonalności nada- nego wyrokowi. Sąd Wojewódzki oddalił ten wniosek. Postanowienie w tym przed- miocie zostało zaskarżone przez pozwanych do Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżone posta- nowienie w ten sposób, że zawiesił rygor natychmiastowej wykonalności, orzeczony przez Sąd pierwszej instancji. Powód wniósł od tego orzeczenia kasację, która zos- tała przez Sąd Apelacyjny odrzucona postanowieniem z dnia 16 lipca 1999 r. Sąd Apelacyjny stwierdził, że powód zmierzał do zaskarżenia postanowienia Sądu Apela- 2 cyjnego, wydanego w postępowaniu egzekucyjnym, podczas gdy w tego rodzaju postępowaniu, na podstawie art. 7751 § 1 KPC, obowiązuje generalna zasada, iż od postanowienia sądu drugiej instancji, wydanego po rozpoznaniu zażalenia, kasacja nie przysługuje. Kasacja służy jedynie od postanowień w kwestiach enumeratywnie wyliczonych w art. 7751 § 2 KPC, a ponieważ zaskarżone orzeczenie nie dotyczy żadnej z nich, to kasacja od niego jest niedopuszczalna. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 392 KPC kasacja od przedmiotowego postanowienia nie przysługuje także na zasadach ogólnych, gdyż postanowienie to nie jest postanowieniem kończącym pos- tępowanie w sprawie. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach zostało przez powoda zas- karżone zażaleniem do Sądu Najwyższego. Podniesiono w nim, że niewłaściwe było przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, iż kwestia rygoru natychmiastowej wykonalności dotyczy postępowania egzekucyjnego, i że w związku z tym Sąd ten błędnie powołał się na art. 775 KPC. Zdaniem wnoszącego zażalenie, postanowienie wydane przez Sąd drugiej instancji o zmianie orzeczenia w części dotyczącej rygoru natychmiasto- wej wykonalności jest postanowieniem sądu drugiej instancji w postępowaniu rozpo- znawczym, w związku z czym podlega wyłącznie przepisom o dopuszczalności ka- sacji z art. 392 i nast. KPC. Powód wniósł o uchylenie postanowienia o odrzuceniu kasacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Powód słusznie podniósł, że kwestia rygoru natychmiastowej wykonalności nie dotyczy postępowania egzekucyjnego lecz postępowania rozpoznawczego, i że w związku z tym Sąd Apelacyjny błędnie powołał przepisy Działu I Tytułu I Księgi dru- giej Części drugiej Kodeksu postępowania cywilnego (nota bene Sąd Apelacyjny wskazał tu art. 775 KPC, podczas gdy z uzasadnienia postanowienia wynika, że chodziło o przepisy art. 7751 § 1 i 2 KPC). Na błąd ten wskazuje sama systematyka przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, w którym przepisy, powołujące instytu- cję rygoru natychmiastowej wykonalności znajdują się w Części pierwszej zatytuło- wanej „Postępowanie rozpoznawcze”. Rygoru natychmiastowej wykonalności nie należy mylić z właściwą postępowaniu egzekucyjnemu instytucją klauzuli wykonalno- ści. Wykonalność orzeczenia jest z reguły wynikiem uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego jakieś świadczenia. Wykonalność orzeczenia może jednak w pew- 3 nych wypadkach powstać przed uprawomocnieniem się orzeczenia i wówczas wyko- nalność jest natychmiastowa. Temu właśnie służy instytucja rygoru natychmiastowej wykonalności. Wyroki opatrzone przez Sąd w rygor natychmiastowej wykonalności są wykonalne z mocy orzeczenia sądowego. Rygor ten jest nadawany specjalnym postanowieniem i, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, z reguły stanowi jeden z punktów sentencji wyroku. Czym innym jest klauzula wykonalności. Nią opa- truje się tytuły egzekucyjne. Tytuł egzekucyjny opatrzony klauzulą wykonalności staje się zaś tytułem wykonawczym, czyli podstawą do wszczęcia postępowania egzeku- cyjnego. W szczególności klauzula wykonalności może być nadana tytułowi egzeku- cyjnemu w postaci wyroku sądu, opatrzonego rygorem natychmiastowej wykonalno- ści (art. 777 § 1 pkt 1 KPC). W związku z tym Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny, rozpatrując sprawę w przedmiocie odrzucenia kasacji, powinien oprzeć się wyłącznie na brzmieniu art. 392 § 1 KPC. Kasacja podlega bowiem odrzuceniu w oparciu o ten przepis. Zgodnie z art. 392 § 1 KPC postanowienie, wydane przez sąd drugiej instancji jest zaskarżalne kasacją tylko wtedy, gdy kończy sprawę jako pewną całość poddaną pod osąd. Tymczasem, zaskarżone kasacją postanowienie Sądu Apelacyjnego rozs- trzygnęło jedynie o kwestii rygoru natychmiastowej wykonalności, a więc wyłącznie o określonym skutku prawnym wydania wyroku zaocznego, uwzględniającego po- wództwo (art. 333 § 1 pkt 3 KPC). Takie orzeczenie nie może być uznane za orze- czenie kończące postępowanie w sprawie i w konsekwencji skutkować dopuszczal- nością wniesienia od niego kasacji. W niniejszej sprawie określoną całość, poddaną pod osąd, stanowiło zgłoszone przez powoda żądanie zasądzenia zaległego wyna- grodzenia i innych świadczeń, a nie żądanie nadania rygoru natychmiastowej wyko- nalności, będącego jedynie konsekwencją uwzględnienia wyrokiem zaocznym po- wództwa o zapłatę. W związku z tym, chociaż Sąd Apelacyjny, obok poprawnego powołania art. 392 KPC, błędnie powołał art. 7751 § 1 i 2 KPC, to w rezultacie słusz- nie postąpił odrzucając kasację. Wobec powyższego Sąd Najwyższy na podstawie art. 39318 w związku z art. 397 § 2 i 385 KPC orzekł, jak w sentencji. ========================================