Postanowienie I CNP 15/10

Sygn. akt I CNP 15/10 POSTANOWIENIE Dnia 14 lipca 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie ze skargi Wojciecha J. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 12 października 2007 r., wydanego w sprawie z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej „B.” przeciwko Wojciechowi J. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 lipca 2010 r., odrzuca skargę i zasądza od skarżącego Wojciecha J. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej „B.” kwotę 300 (trzysta) zł tytułem kosztów postępowania wywołanego skargą. Uzasadnienie 2 Pozwany wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 12 października 2007 r. Wyrokiem tym zasądzono od pozwanego na rzecz powodowej Wspólnoty Mieszkaniowej „B.” kwotę 2.660,20 zł z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu z tytułu świadczeń, jakie pozwany obowiązany był uiścić na rzecz Wspólnoty w związku z przysługującą mu własnością dwóch wyodrębnionych lokali usytuowanych w budynku przy ul D. 3. Pozwany jest właścicielem lokali użytkowych nr 8 oraz nr 9 w budynku położonym przy ul. D. 3. Z własnością tych lokali związane jest prawo wieczystego użytkowania części działki nr 1320/8 oraz udział w prawie własności części i urządzeń wspólnych powyższego budynku. Wraz z innymi właścicielami lokali wyodrębnionych w tym obiekcie pozwany tworzy powodową Wspólnotę Mieszkaniową „B.”, z czym łączy się zobowiązanie do ponoszenia wydatków i ciężarów związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, utrzymaniem należących do powoda lokali użytkowych oraz kosztów zarządu nieruchomością wspólną. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego sumę 2.660,20 zł z tytułu zaliczek na koszty zarządu oraz kosztów utrzymania należących do pozwanego lokali za okres od stycznia do maja 2005 r. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wyjaśnił, że pominął dowód z przesłuchania pozwanego, ponieważ nie stawił się on na rozprawę w dniu 12 października 2007 r. i nie usprawiedliwił należycie swojej nieobecności. Przedłożył bowiem jedynie zaświadczenie o jednodniowym pobycie w szpitalu w dniu 28 września 2007 r. Sąd Rejonowy podjął czynności sprawdzające i ustalił w rozmowie z lekarzem, który wystawił to zaświadczenie, że po opuszczeniu szpitala pozwany nie był obłożnie chory i nie było przeciwwskazań aby stawił się w sądzie. Pozwany nie zaskarżył wyroku Sadu Rejonowego apelacja i wyrok ten uprawomocnił się. W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu Rejonowego pozwany wskazał jako jej podstawy: 3 1) naruszenie przepisów postępowania: - art. 214 k.p.c., przez nie odroczenie terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 12 października 2007 r., z uwagi na stan jego zdrowia oraz leczenie szpitalne, przez co został pozbawiony prawa do obrony swoich interesów, - art. 299 k.p.c. przez pominięcie dowodu z przesłuchania stron, - art. 67 oraz 70 i 379 pkt 2 k.p.c. przez ich nieuwzględnienie i prowadzenie postępowania pomimo braku zdolności procesowej Wspólnoty Mieszkaniowej „B.”; 2) naruszenie prawa materialnego: - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez pozbawienie pozwanego prawa do sprawiedliwego rozpoznania jego sprawy przez sąd, - art. 14 i art. 15 w związku z art. 22 oraz art. 29 ust. 1a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali oraz w związku z art. 498 k.c. przez ich niezastosowanie. Jako przepisy, z którymi zaskarżone orzeczenie jest niezgodne wskazał art. 45 ust. Konstytucji RP, art. 67, art. 70, art. 299 i art. 214 k.p.c., art. 498 k.c. oraz art. 14, art. 15, art. 22 i art. 29 ustawy o własności lokali. Skarżący wyjaśnił, że na skutek wydania zaskarżonego orzeczenia doznał szkody, która wyraża się kwotą zasądzonego roszczenia – 2.660,20 zł oraz kosztów postępowania – 1.752,90 zł. Należności te zostały wyegzekwowane przez komornika sądowego. Ponadto szkoda obejmuje kwotę nierozliczonych i niezwróconych zaliczek, które pozwany od początku istnienia Wspólnoty wpłacał na jej rzecz, a które według jego wyliczeń powinny zostać mu zwrócone, jako niewykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. Skarżący stwierdził, że wzruszenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, ponieważ nie przysługiwała od niego skarga kasacyjna. Jednocześnie wyjaśnił, że nieskorzystanie przez niego z możliwości zaskarżenia orzeczenia w drodze przysługujących środków prawnych wynikało z faktu wydania orzeczenia na posiedzeniu sądu, w którym pozwany nie uczestniczył z powodu przewlekłej choroby i leczenia i o którego odroczenie wnosił, 4 co spowodowało, że nie wiedział o wydaniu kwestionowanego wyroku. Te okoliczności uzasadniają, w ocenie pozwanego, wniesienie skargi na podstawie art. 4241 § 2 k.p.c., ponieważ choroba powoda, o której wiedział Sąd Rejonowy, stanowi o wyjątkowości niniejszego wypadku. W konkluzji skarżący wniósł o uwzględnienie jego skargi i orzeczenie, że wyrok Sądu Rejonowego z dnia 12 października 2007 r. jest w całości niezgodny z prawem. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, powinna zawierać szereg elementów konstrukcyjnych. Należą do nich: 1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości lub w części, 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie, 3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, 4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, 5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono stosując art. 4241 § 2 – że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi, 6) wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem. Skarga wniesiona przez pozwanego nie czyni zadość tym wszystkim wymaganiom. Nie zostały bowiem zrealizowane obowiązki przewidziane w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., to znaczy obowiązek wykazania, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków nie było i nie jest możliwe, oraz że w rozpatrywanej sprawie zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2005 r. (I CNP 5/05, OSNC 2006/1/17, por. także orzeczenia tego Sądu z dnia 16 grudnia 5 2005 r., I CNP 37/05, nie publ., oraz z dnia 2 kwietnia 2009, IV CNP 96/08, nie publ.) art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. nakłada na podmiot wnoszący skargę o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem obowiązek wykazania w drodze odrębnego, wyczerpującego i niebudzącego wątpliwości wywodu prawniczego, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Podmiot wnoszący skargę winien bowiem wykorzystać wszystkie istniejące narzędzia procesowe i dopiero ich bezskuteczność lub brak może - w wypadku wystąpienia szkody - uzasadniać odpowiedzialność państwa. Strona, wnosząc skargę, musi wykazać, iż z wszystkich innych narzędzi skorzystała lub że są one dla niej - w konkretnej sytuacji - niedostępne. Tymczasem w części wstępnej skargi znajduje się jedynie stwierdzenie, że pozwanemu nie przysługiwała skarga kasacyjna. Skarżący nie wyjaśnił natomiast dlaczego nie mógł skorzystać z wniosku o przywrócenie terminu do zaskarżenia wyroku Sądu Rejonowego, ani też z jakich przyczyn wyłączone było złożenie skargi o wznowienie postępowania. Niniejsza skarga wniesiona została od orzeczenia sądu pierwszej instancji, nie zaskarżonego zwykłym środkiem zaskarżenia (apelacją). W takim wypadku dopuszczalność skargi wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek – istnienia wyjątkowego wypadku oraz występowania kwalifikowanej postaci niezgodności kwestionowanego orzeczenia z prawem, która wynikać musi z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006/6/113, podobne stanowisko wyrażone zostało w szeregu późniejszych, nie publikowanych orzeczeń). Wystąpienie takiego wyjątkowego wypadku strona powinna wykazać w skardze, w ramach realizacji obowiązku przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. Nie spełnia go odwołanie się do faktu znanej sądowi pierwszej instancji choroby powoda, ani gołosłowne zakwestionowanie w skardze prawidłowości poglądu tego Sądu, że pozwany nie usprawiedliwił należycie swojej nieobecności na rozprawie w dniu 12 października 2007 r. Sąd Rejonowy podjął kroki sprawdzające stan zdrowia pozwanego, przedstawił ich wyniki na rozprawie, a pozwany nie wykazał, aby rzeczywisty stan jego zdrowia był wtedy inny. Jednak nawet gdyby ten fakt wykazał, nie byłoby to wystarczające wyjaśnienie, dlaczego nie wykorzystał możliwości złożenia apelacji. 6 Pozwany bowiem nie działał sam w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, lecz był reprezentowany przez adwokata, na brak możliwości działania którego się nie powołuje. Ponadto tak sformułowane uzasadnienie przyczyn wystąpienia wyjątkowego wypadku nie wypełnia obowiązku wykazania w tym elemencie konstrukcyjnym skargi, że spełnione zostały ustawowe kryteria kwalifikowanej niezgodności orzeczenia z prawem, to znaczy, że niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. Ujęcie rozważań dotyczących naruszenia przepisów konstytucyjnych w ramach uzasadnienia podstaw skargi nie stanowi realizacji obowiązku należytego wypełnienia treścią elementu skargi przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. W konsekwencji skarga pozwanego nie spełnia ustawowych wymagań konstrukcyjnych, co uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. Orzeczenie o kosztach postępowania ze skargi uzasadnia art. 42412 w zw. z art. 39821 , art. 391 § 1, art. 98 § 1 i 3 oraz art. 99 k.p.c. a wysokość tych kosztów wynika z treści § 6 pkt 3 w zw. z § 12 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). md