Art. 14. kpk Zasada skargowości

§ 1. Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub innego uprawnionego podmiotu.

§ 2. Oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. W toku przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji cofnięcie aktu oskarżenia dopuszczalne jest jedynie za zgodą oskarżonego. Ponowne wniesienie aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn jest niedopuszczalne.

Komentarz do Art. 14. kpk

Art. 14 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje kluczowe kwestie związane z wszczęciem postępowania sądowego oraz możliwością cofnięcia aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do tego przepisu.

1. Wszczęcie postępowania sądowego

Zgodnie z art. 14 k.p.k., wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub innego uprawnionego podmiotu. W praktyce oznacza to, że postępowanie sądowe nie może zostać wszczęte z urzędu przez sąd, lecz wymaga inicjatywy ze strony podmiotu, który posiada odpowiednie uprawnienia procesowe. Najczęściej takim podmiotem jest oskarżyciel publiczny, czyli prokurator, ale mogą to być również inne podmioty, takie jak oskarżyciel posiłkowy czy oskarżyciel prywatny w przypadku przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego.

2. Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego

Przepis ten przewiduje możliwość cofnięcia aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego, jednakże wprowadza pewne ograniczenia czasowe i proceduralne:

Do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej: Oskarżyciel publiczny ma prawo cofnąć akt oskarżenia bez żadnych dodatkowych warunków do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Jest to moment, w którym sąd formalnie przystępuje do rozpoznania sprawy.
W toku przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji: Po rozpoczęciu przewodu sądowego, cofnięcie aktu oskarżenia jest możliwe jedynie za zgodą oskarżonego. Taka regulacja ma na celu ochronę interesów oskarżonego, który może mieć interes w kontynuowaniu postępowania sądowego w celu uzyskania uniewinnienia.

3. Zakaz ponownego wniesienia aktu oskarżenia

Przepis ten wprowadza również zakaz ponownego wniesienia aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn. Jest to wyraz zasady ne bis in idem, która stanowi, że nikt nie może być sądzony dwa razy za ten sam czyn. Zakaz ten ma na celu zapewnienie stabilności i pewności prawa oraz ochronę oskarżonego przed nieuzasadnionym ponownym ściganiem za to samo przestępstwo.

Podsumowanie

Art. 14 k.p.k. pełni istotną rolę w procesie karnym, regulując kwestie związane z inicjowaniem postępowania sądowego oraz możliwością cofnięcia aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego. Przepis ten wprowadza mechanizmy mające na celu ochronę interesów oskarżonego oraz zapewnienie stabilności postępowania karnego. W praktyce, jego stosowanie wymaga od oskarżyciela publicznego staranności i rozwagi, aby nie naruszać praw oskarżonego oraz zasad sprawiedliwości procesowej.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 490.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

wszczęcie postępowaniaoskarżyciel publicznyakt oskarżenia przewód sądowy

pierwsza rozprawa

pierwsza instancja

zgoda oskarżonego

ponowne wniesienie

ten sam czyn

podmiot uprawniony

Art. 13. kpk Art. 15. kpk