Art. 1113¹. k.p.c. Brak obowiązku składania zeznań i inne przywileje (zwolnienia)

§ 1. Osoby wymienione w art. 1111 § 1, jak również osoby wymienione w art. 1112 § 1 pkt 2, z wyjątkiem pracowników administracyjnych i technicznych urzędów konsularnych państw obcych w Rzeczypospolitej Polskiej, nie mają obowiązku składania zeznań w charakterze świadków lub występowania w charakterze biegłego lub tłumacza, jak również obowiązku przedstawienia dokumentu lub przedmiotu oględzin, chyba że uprawniona do tego osoba wyrazi zgodę.

§ 2. Urzędnicy pełniący funkcje konsularne, pracownicy administracyjni i techniczni urzędów konsularnych państw obcych w Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w art. 1112 § 1, jak również członkowie personelu służby tych urzędów będący cudzoziemcami, nie mają obowiązku – co do faktów związanych z wykonywaniem ich funkcji – składania zeznań w charakterze świadków lub występowania w charakterze biegłych co do treści prawa państwa wysyłającego, jak również obowiązku przedstawienia dokumentu lub przedmiotu oględzin, chyba że uprawniona do tego osoba wyrazi zgodę.

§ 3. W razie wyrażenia zgody, o której mowa w § 1 lub 2, nie można stosować środków przymusu, ani grozić ich zastosowaniem.

Komentarz do Art. 1113¹. kpc

Art. 1113¹ Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) wprowadza istotne ograniczenia dotyczące obowiązków składania zeznań, występowania w charakterze biegłego lub tłumacza oraz przedstawiania dokumentów lub przedmiotów oględzin przez określone osoby związane z urzędami konsularnymi państw obcych w Rzeczypospolitej Polskiej.

Komentarz do Art. 1113¹ k.p.c.

Zakres podmiotowy

Przepis ten odnosi się do dwóch grup osób:

Osób wymienionych w art. 1111 § 1 k.p.c., czyli m.in. dyplomatów oraz innych przedstawicieli państw obcych, którzy korzystają z immunitetu dyplomatycznego.
Osób wymienionych w art. 1112 § 1 pkt 2 k.p.c., z wyjątkiem pracowników administracyjnych i technicznych urzędów konsularnych.

Zakres przedmiotowy

Osoby te nie mają obowiązku:

Składania zeznań w charakterze świadków.
Występowania w charakterze biegłych lub tłumaczy.
Przedstawiania dokumentów lub przedmiotów oględzin.

Wyjątki od zasady

Wyjątek od tej zasady stanowi sytuacja, w której uprawniona do tego osoba wyrazi zgodę na wykonanie tych czynności. W takim przypadku osoby te mogą być zobowiązane do wykonania wymienionych obowiązków.

Ograniczenia stosowania środków przymusu

Nawet w przypadku wyrażenia zgody, nie można stosować środków przymusu ani grozić ich zastosowaniem wobec tych osób. Oznacza to, że ich udział w postępowaniu jest całkowicie dobrowolny i nie może być wymuszony przez sąd.

Znaczenie praktyczne

Przepis ten ma na celu ochronę immunitetu dyplomatycznego oraz konsularnego, który jest jednym z fundamentów prawa międzynarodowego. Immunitet ten zapewnia, że dyplomaci i konsulowie mogą wykonywać swoje funkcje bez obawy o ingerencję ze strony państwa przyjmującego.

Wnioski

Art. 1113¹ k.p.c. jest wyrazem respektowania międzynarodowych standardów dotyczących immunitetu dyplomatycznego i konsularnego. Przepis ten chroni przedstawicieli państw obcych przed obowiązkiem uczestniczenia w postępowaniach sądowych w charakterze świadków, biegłych lub tłumaczy, co mogłoby zakłócać ich działalność zawodową. Jednocześnie, możliwość wyrażenia zgody na takie czynności pozwala na elastyczność i współpracę w przypadkach, gdy jest to uzasadnione i nie narusza zasad immunitetu.

W praktyce, sądy powinny z dużą ostrożnością podchodzić do kwestii wzywania osób objętych tym przepisem, zawsze upewniając się, że ich działania są zgodne z przepisami prawa międzynarodowego oraz krajowego.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

osoba wymieniona

pracownik administracyjny

urzędnik konsularny

pracownik techniczny