Prawo państwa

„Prawo państwa” oznacza system prawa obowiązujący w określonym państwie, a więc ogół przepisów i zasad, które znajdują zastosowanie na jego terytorium lub wobec podmiotów podlegających jego jurysdykcji. W przepisach prawa polskiego zwrot ten najczęściej wskazuje prawo innego państwa niż Polska, określane jako prawo państwa obcego. Jego treść i zakres mogą mieć znaczenie dla oceny praw, obowiązków, czynności prawnych albo postępowań prowadzonych w sprawach o charakterze międzynarodowym.

W zależności od przepisu chodzi w szczególności o:

• prawo państwa siedziby spółki, które może regulować jej przekształcenie, rozwiązanie lub inne czynności związane z jej organizacją;
• prawo państwa wykonania orzeczenia albo czynności procesowej, istotne przy odpowiedzialności za szkodę, wykonywaniu dowodów i współpracy sądowej;
• prawo państwa, w którym znajduje się rzecz, rachunek, depozyt lub prowadzone jest postępowanie;
• prawo miejsca arbitrażu albo prawo właściwe dla umowy, decydujące o formie umowy o arbitraż;
• prawo właściwe dla określonego stosunku prawnego, na przykład dla przejęcia długu lub praw rzeczowych dotyczących rzeczy przewożonej.

Termin występuje przede wszystkim w prawie prywatnym międzynarodowym, postępowaniu cywilnym i karnym, prawie upadłościowym oraz prawie spółek handlowych. Służy do ustalenia, przepisy którego państwa należy zastosować w sprawie zawierającej element zagraniczny. Nie oznacza przy tym jednego konkretnego aktu prawnego, lecz cały właściwy system prawny danego państwa. Przepisy mogą wskazywać je wprost, na przykład jako prawo państwa siedziby spółki, albo odsyłać do niego za pomocą reguł kolizyjnych.

W praktyce „prawo państwa” może także występować w znaczeniu uprawnień lub statusu przyznanego na równi z uprawnieniami instytucji państwowych. W takim ujęciu, znanym między innymi z przepisów dotyczących szkół akademickich, nie chodzi o wybór prawa właściwego, lecz o określenie zakresu praw nadanych przez państwo.