Przedmiot oględzin

Przedmiot oględzin to rzecz, dokument, urządzenie, nieruchomość albo inny materialny element podlegający bezpośredniemu zbadaniu przez organ prowadzący postępowanie, sąd, biegłego lub inną uprawnioną osobę. Oględziny polegają na zapoznaniu się z właściwościami, stanem, wyglądem, zawartością lub położeniem przedmiotu oraz na utrwaleniu istotnych spostrzeżeń. Termin ten oznacza więc nie samo żądanie przeprowadzenia oględzin, lecz obiekt, którego dotyczą czynności dowodowe.

Przedmiot oględzin może być zarówno rzeczą ruchomą, jak i nieruchomością lub jej częścią. W zależności od rodzaju sprawy mogą nim być na przykład uszkodzone mienie, dokument, maszyna, produkt, miejsce zdarzenia albo rzecz zabezpieczona podczas przeszukania. Nie musi on stanowić przedmiotu sporu lub przestępstwa. Jest nim każdy obiekt, którego bezpośrednie zbadanie może pomóc w ustaleniu okoliczności istotnych dla sprawy.

Znaczenie terminu w postępowaniach:

• w postępowaniu cywilnym przedmiot oględzin może zostać przedstawiony sądowi lub biegłemu; jeżeli znajduje się u osoby trzeciej, osoba ta może być zobowiązana do jego okazania, a także może otrzymać zwrot kosztów dostarczenia przedmiotu;
• w postępowaniu karnym przedmioty znalezione lub wydane podczas przeszukania podlegają oględzinom, spisaniu i odpowiedniemu zabezpieczeniu;
• w postępowaniu administracyjnym i podatkowym organ może przeprowadzić oględziny przedmiotu znajdującego się u osoby trzeciej, która ma obowiązek go okazać na wezwanie;
• w sprawach dotyczących ochrony konkurencji i konsumentów przedmiot może zostać udostępniony biegłemu;
• w postępowaniach, w których rzecz stanowi dowód, może być przechowywana w sądzie lub innym właściwym miejscu zgodnie z zasadami dotyczącymi dowodów rzeczowych.

Przedmiot oględzin powinien zostać w sposób umożliwiający jego jednoznaczną identyfikację opisany w protokole lub innym dokumencie z czynności. Jeżeli jego przedstawienie wymaga obecności określonej osoby, jej niestawiennictwo lub odmowa wykonania obowiązku mogą w postępowaniach przewidujących takie środki prowadzić do zastosowania kary porządkowej albo przymusowego doprowadzenia. Terminu nie należy utożsamiać z osobą uczestniczącą w oględzinach, ponieważ oznacza on wyłącznie badany obiekt.