Art. 286. k.k. Oszustwo
§ 1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 4. Jeżeli czyn określony w § 1–3 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 286 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok II Ka 234/26
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła oszustwa polegającego na doprowadzeniu pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez przyjęcie zaliczki na wykonanie hali stalowej i jej niezwrócenie mimo niewywiązania się z umowy o roboty budowlane. Z materiału wynika, że rzeczywista szkoda wynikająca bezpośrednio z czynu wynosiła 72 800 zł, a nie 302 800 zł. Tekst nie pozwala ustalić pełnego opisu sposobu działania sprawcy poza tym zakresem.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd zmienił wyrok przez przyjęcie, że oskarżony doprowadził pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 72 800 zł, oraz obniżył do tej samej kwoty obowiązek naprawienia szkody. W pozostałej części wyrok utrzymano w mocy.
- Uzasadnienie
- Uwzględniono apelację prokuratora, ponieważ sąd pierwszej instancji omyłkowo wskazał zawyżoną kwotę szkody i obowiązku naprawienia szkody. Uzasadnienie wskazywało, że była to omyłka, a przyjęcie wyższej kwoty pozostawało w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi i z brakiem kwalifikacji obejmującej mienie znacznej wartości. Sąd odwoławczy uznał, że do szkody z przestępstwa można zaliczyć tylko kwotę zaliczki niezwróconej pokrzywdzonemu, natomiast pozostałe nakłady związane z inwestycją mogą być dochodzone ewentualnie na drodze cywilnej, a nie w ramach obowiązku z art. 46 § 1 k.k.
Wyrok II K 58/26
- Stan sprawy
- Oskarżony zamieścił w serwisie ogłoszenie sprzedaży telefonu i wprowadził kupującego w błąd co do rzetelności transakcji. Po otrzymaniu 215 zł obejmujących cenę i koszty przesyłki nie wysłał telefonu ani nie zwrócił pieniędzy, czym doprowadził pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Sąd przyjął, że czyn stanowi wypadek mniejszej wagi.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd uznał oskarżonego za winnego i zakwalifikował czyn jako wypadek mniejszej wagi z art. 286 § 3 k.k. Wymierzył karę 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz zasądził 215 zł tytułem naprawienia szkody. Oskarżonego zwolniono od kosztów sądowych.
- Uzasadnienie
- Z sentencji wynika, że sąd zmienił kwalifikację z podstawowej postaci oszustwa na wypadek mniejszej wagi. Tekst wyroku nie zawiera szerszego uzasadnienia przyczyn tej oceny; można jedynie stwierdzić, że sąd taką kwalifikację przyjął i orzekł obowiązek naprawienia szkody odpowiadający kwocie utraconej przez pokrzywdzonego.
Uzasadnienie II K 58/26
- Stan sprawy
- Ustalono, że oskarżony wystawił ogłoszenie sprzedaży telefonu, którego faktycznie nie posiadał, i działał w celu uzyskania pieniędzy. Po otrzymaniu 215 zł od pokrzywdzonego nie wysłał telefonu, początkowo zwodził kupującego informacjami o późniejszej wysyłce, następnie zerwał kontakt, a oferta nadal była aktywna. Środki przeznaczył na bieżące wydatki. Pokrzywdzony nie odzyskał pieniędzy. Ustalono także, że oskarżony był wielokrotnie karany za podobne czyny i był poczytalny.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd skazał oskarżonego za oszustwo jako wypadek mniejszej wagi z art. 286 § 3 k.k., wymierzył mu 4 miesiące pozbawienia wolności i orzekł obowiązek naprawienia szkody w kwocie 215 zł. Zwolnił go też od kosztów sądowych.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał wyjaśnienia oskarżonego i zeznania pokrzywdzonego za spójne oraz zgodne z dokumentami, w tym potwierdzeniem przelewu, korespondencją i danymi bankowymi. Przyjął zamiar bezpośredni osiągnięcia korzyści majątkowej, ponieważ oskarżony od początku oferował rzecz, której nie miał, i nie zamierzał wywiązać się z transakcji. Wypadek mniejszej wagi przyjęto z uwagi na relatywnie niewielką wartość szkody. Karę bezwzględnego pozbawienia wolności uzasadniono uprzednią wielokrotną karalnością za podobne przestępstwa, nieskutecznością wcześniejszych skazań oraz brakiem podstaw do warunkowego zawieszenia. Obowiązek naprawienia szkody odpowiadał kwocie zapłaconej i nieodzyskanej przez pokrzywdzonego.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.