Wprowadzenie w błąd

„Wprowadzenie w błąd” oznacza wywołanie u innej osoby, organu lub instytucji niezgodnego z rzeczywistością przekonania o określonym stanie faktycznym, okoliczności albo uprawnieniu. Może nastąpić przez podanie nieprawdziwej informacji, przedstawienie informacji w sposób sugerujący fałszywy obraz sytuacji, a także przez zatajenie istotnych faktów. Nie zawsze wymaga użycia słów, może wynikać również z zachowania lub zaniechania.

Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji obowiązującej we wszystkich gałęziach prawa. Jego znaczenie zależy od przepisu i chronionego dobra. W niektórych przypadkach konieczne jest działanie umyślne, czyli świadome zmierzanie do wywołania błędnego przekonania. W innych regulacjach istotny jest przede wszystkim obiektywny skutek działania, na przykład ryzyko pomylenia tożsamości przedsiębiorcy albo charakteru prowadzonej działalności.

W prawie karnym i karnym skarbowym wprowadzenie w błąd może polegać między innymi na przekazaniu organowi podatkowemu lub celnemu nieprawdziwych danych albo zatajeniu prawdy. Może też dotyczyć instytucji użyteczności publicznej, organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, porządek publiczny lub zdrowie, a także osób wprowadzanych w błąd w celu dokuczenia im. Odpowiedzialność zależy od spełnienia dodatkowych przesłanek, takich jak zamiar sprawcy, rodzaj organu, skutek działania lub wartość uszczuplenia. Sankcją może być grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności, a w niektórych przypadkach także nawiązka.

W prawie cywilnym zakaz wprowadzania w błąd odnosi się między innymi do firmy przedsiębiorcy. Nazwa nie powinna sugerować nieprawdziwej tożsamości, rodzaju działalności, lokalizacji lub źródeł zaopatrzenia. Podobne znaczenie termin ma przy upoważnieniu do korzystania z cudzej firmy. W przepisach dotyczących turystyki może dotyczyć przedstawiania nieistniejących uprawnień przewodnika lub organizatora. „Wprowadzenie w błąd” nie jest więc samo w sobie nazwą jednego czynu zabronionego, lecz pojęciem wykorzystywanym w różnych regulacjach do opisania sposobu działania albo jego skutku.