Art. 239. k.k. Poplecznictwo
§ 1. Kto utrudnia lub udaremnia postępowanie karne, pomagając sprawcy przestępstwa, w tym i przestępstwa skarbowego uniknąć odpowiedzialności karnej, w szczególności kto sprawcę ukrywa, tworzy fałszywe dowody, zaciera ślady przestępstwa, w tym i przestępstwa skarbowego, albo odbywa za skazanego karę, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Nie podlega karze sprawca, który ukrywa osobę najbliższą.
§ 3. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia, jeżeli sprawca udzielił pomocy osobie najbliższej albo działał z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym.
Orzecznictwo
Znaleziono 15 orzeczeń dotyczących art. 239 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok II K 269/15
- Stan sprawy
- Oskarżona, zatrudniona jako księgowa w biurze rachunkowym, przywłaszczała należne właścicielce biura wynagrodzenie za obsługę części klientów, świadcząc im usługi bez wiedzy właścicielki i wykorzystując dostęp do sprzętu oraz oprogramowania. Druga oskarżona, również zatrudniona w biurze, pomagała sprawczyni po przywłaszczeniu, ukrywając w programie dane części klientów pod folderami innych klientów, przez co utrudniała identyfikację obsługiwanych osób i zacierała ślady przestępstwa. Sprawa z art. 239 k.k. dotyczyła wyłącznie tej pomocy po popełnieniu przywłaszczenia.
- Rozstrzygnięcie
- Drugą oskarżoną uznano za winną utrudniania postępowania karnego przez zacieranie śladów przestępstwa, co zakwalifikowano z art. 239 § 1 k.k., ale na podstawie art. 239 § 3 k.k. odstąpiono od wymierzenia kary. Pierwszą oskarżoną skazano za przywłaszczenie i usunięcie dokumentów; nie dotyczy to art. 239 k.k.
- Uzasadnienie
- Sąd przyjął, że ukrywanie danych klientów w systemie informatycznym miało na celu pomoc sprawczyni przywłaszczenia w uniknięciu odpowiedzialności karnej i realnie utrudniało wykrycie zakresu nielegalnie prowadzonej obsługi. Zachowanie polegało na zacieraniu śladów przestępstwa, więc wyczerpywało znamiona poplecznictwa. Odstąpienie od kary oparto na przepisie pozwalającym łagodniej potraktować osobę udzielającą pomocy osobie najbliższej; z treści wyroku wynika, że pomoc została udzielona matce.
Wyrok III K 61/17
- Stan sprawy
- Po pobiciu kobiety, które doprowadziło do jej śmierci, oskarżona wyprała narzutę zawierającą ślady biologiczne ofiary oraz odzież sprawcy z plamami krwi pokrzywdzonej. Działała w domu, w którym doszło do pobicia, a jej czynności były związane z usuwaniem śladów mogących mieć znaczenie dowodowe. Sprawca głównego czynu był jej konkubentem, czyli osobą najbliższą w rozumieniu przyjętym przez sąd.
- Rozstrzygnięcie
- Oskarżoną uznano za winną usiłowania poplecznictwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 239 § 1 k.k., polegającego na próbie udzielenia pomocy sprawcy w uniknięciu odpowiedzialności, lecz na podstawie art. 239 § 3 k.k. odstąpiono od wymierzenia kary.
- Uzasadnienie
- Sąd ustalił, że pranie rzeczy ze śladami biologicznymi było działaniem ukierunkowanym na utrudnienie postępowania i zatarcie śladów przestępstwa. Jednocześnie uznał, że zamierzony skutek nie został osiągnięty, między innymi z uwagi na treść wyjaśnień złożonych w śledztwie, dlatego przyjął jedynie usiłowanie. Oskarżona działała co najmniej z zamiarem ewentualnym, przewidując możliwość utrudnienia postępowania i godząc się na to. Odstąpienie od kary uzasadniono tym, że pomoc była udzielana osobie najbliższej.
Wyrok III K 91/17
- Stan sprawy
- Po zabójstwie ojciec sprawcy polecił synowi przebrać się, spakował jego zakrwawioną odzież do torby foliowej i wspólnie z nim ukrył ją w lesie pod gałęziami. Odzież nosiła ślady krwi pochodzącej od ofiary i stanowiła dowód związany z miejscem zdarzenia. Czynności te zostały podjęte już po zabójstwie, aby usunąć ślady obciążające sprawcę.
- Rozstrzygnięcie
- Ojca sprawcy uznano za winnego poplecznictwa z art. 239 § 1 k.k. i wymierzono mu karę 7 miesięcy pozbawienia wolności.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że ukrycie odzieży zabrudzonej krwią ofiary było świadomym zacieraniem śladów przestępstwa i miało służyć pomocy sprawcy zabójstwa w uniknięciu odpowiedzialności karnej. Mimo że sprawca pomocy działał na rzecz syna, sąd nie zastosował nadzwyczajnego złagodzenia kary. Wskazał, że działał po pewnym czasie od zdarzenia, miał możliwość refleksji, chodziło o pomoc po zbrodni zabójstwa, a dodatkowo obciążały go uprzednia karalność, zła opinia środowiskowa i działanie pod wpływem alkoholu. Sąd uwzględnił jednak, że późniejsza szczera postawa procesowa obu oskarżonych częściowo umniejszyła skutki tego występku.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.