Art. 226. k.k. Znieważenie funkcjonariusza lub konstytucyjnego organu
§ 1. Kto znieważa funkcjonariusza publicznego lub osobę do pomocy mu przybraną, podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 2. Przepis art. 222 § 2 stosuje się odpowiednio.
§ 3. Kto publicznie znieważa lub poniża konstytucyjny organ Rzeczypospolitej Polskiej, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 226 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok SK 54/13
- Stan sprawy
- Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle prawomocnego skazania za znieważenie wójta słowami powszechnie uznanymi za obelżywe podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych. Do zdarzenia doszło w gabinecie, pod nieobecność innych osób, więc zachowanie miało charakter niepubliczny. Sednem sprawy było to, czy art. 226 § 1 k.k. może obejmować także znieważenie niepubliczne.
- Rozstrzygnięcie
- Trybunał uznał, że art. 226 § 1 k.k. w zakresie penalizującym niepubliczne znieważenie funkcjonariusza publicznego jest zgodny z konstytucyjną wolnością wypowiedzi w związku z zasadą proporcjonalności. W pozostałym zakresie postępowanie umorzono.
- Uzasadnienie
- Trybunał przyjął, że przepis ingeruje w wolność słowa, ale czyni to w sposób dopuszczalny. Ochronie podlega nie tylko godność funkcjonariusza, lecz także prawidłowe i niezakłócone funkcjonowanie instytucji publicznych, a to dobro może być naruszone również przy zniewadze niepublicznej, jeżeli następuje podczas i w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych. Trybunał ograniczył kontrolę do tego zakresu, który miał znaczenie w sprawie, a pozostałe wzorce i elementy skargi uznał za niedopuszczalne w tym trybie albo niepowiązane dostatecznie z rozstrzygnięciem.
Wyrok SK 70/13
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła rozbieżności w orzecznictwie co do wykładni art. 226 § 1 k.k. i odpowiedzi na pytanie, czy do znamion przestępstwa znieważenia funkcjonariusza publicznego należy publiczny charakter działania sprawcy. Rozbieżność pojawiła się po nowelizacji przepisu dokonanej po wcześniejszym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że do znamion przestępstwa z art. 226 § 1 k.k. nie należy publiczne działanie sprawcy.
- Uzasadnienie
- Sąd Najwyższy oparł się przede wszystkim na wykładni językowej, wskazując, że ustawodawca nie użył w tym przepisie znamienia publiczności, choć w innych przepisach o znieważeniu czyni to wyraźnie. Wykładnia historyczna i analiza nowelizacji prowadziły do wniosku, że po zmianie przepisu pozostawiono karalność zniewagi zarówno publicznej, jak i niepublicznej, byle nastąpiła podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych. Sąd podkreślił też, że wykładnia prokonstytucyjna nie może prowadzić do rezultatu sprzecznego z jasnym brzmieniem ustawy. Funkcjonalnie uzasadnieniem przepisu jest ochrona prawidłowego działania instytucji publicznych oraz godności funkcjonariusza w czasie wykonywania obowiązków, a dobro to może być naruszone również w sytuacji niepublicznej.
Uchwała I KZP 8/12
- Stan sprawy
- Sprawa nie dotyczyła art. 226 k.k., lecz konstytucyjności art. 196 k.k. w związku ze skazaniem za publiczną wypowiedź uznaną za znieważenie przedmiotu czci religijnej i obrazę uczuć religijnych. Z udostępnionego materiału nie wynika żaden stan faktyczny odnoszący się do znieważenia funkcjonariusza publicznego albo konstytucyjnego organu w rozumieniu art. 226 k.k.
- Rozstrzygnięcie
- Trybunał orzekł o zgodności wskazanego zakresu art. 196 k.k. z powołanymi wzorcami konstytucyjnymi i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Orzeczenie nie rozstrzygało o art. 226 k.k.
- Uzasadnienie
- Materiał źródłowy dotyczy ochrony uczuć religijnych, wolności wypowiedzi i określoności przepisu art. 196 k.k., a nie znamion lub konstytucyjności art. 226 k.k. Z tego powodu nie da się rzetelnie przypisać temu orzeczeniu tez dotyczących znieważenia funkcjonariusza publicznego lub konstytucyjnego organu.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.