Art. 162. k.k. Nieudzielenie pomocy
§ 1. Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Nie popełnia przestępstwa, kto nie udziela pomocy, do której jest konieczne poddanie się zabiegowi lekarskiemu albo w warunkach, w których możliwa jest niezwłoczna pomoc ze strony instytucji lub osoby do tego powołanej.
Orzecznictwo
Znaleziono 31 orzeczeń dotyczących art. 162 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok IV Ka 700/22
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła oskarżenia o nieudzielenie pomocy z art. 162 § 1 k.k. Z udostępnionego fragmentu nie wynika dokładny opis zdarzenia ani okoliczności zagrożenia pokrzywdzonego; wiadomo jedynie, że sąd odwoławczy oceniał stronę podmiotową czynu.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd odwoławczy zmienił wyrok, przyjmując, że oskarżona działała z zamiarem ewentualnym i godziła się na nieudzielenie pomocy pokrzywdzonemu. Obniżył też karę grzywny do 150 stawek dziennych po 10 zł i uchylił jedno z dodatkowych rozstrzygnięć. W pozostałym zakresie utrzymał wyrok w mocy.
- Uzasadnienie
- Z treści rozstrzygnięcia wynika, że sąd odwoławczy skorygował ustalenia co do postaci zamiaru, uznając zamiar ewentualny zamiast innej postaci umyślności. Materiał źródłowy nie zawiera szerszego uzasadnienia dotyczącego przebiegu zdarzenia, obowiązku pomocy ani przyczyn zmiany kary.
Wyrok V U 345/19
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła prawa do jednorazowego odszkodowania po śmierci pracownika. Pracownik podczas nocnej zmiany pod ziemią zgłosił przełożonemu, że jest słaby. Przełożony nie zawiadomił o tym osób nadrzędnych, choć miał taki obowiązek, rozdzielił się z nim mimo wymogu wykonywania obchodu w duecie i pozostawił go samego w wyrobisku. Po powrocie na powierzchnię przez dłuższy czas nie zgłaszał jego nieobecności. Pracownika odnaleziono rano bez oznak życia. Wcześniej w innym postępowaniu sąd pracy ustalił, że zdarzenie było wypadkiem przy pracy, a jako przyczynę zewnętrzną wskazano nieudzielenie pomocy.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd zmienił decyzję organu rentowego i przyznał małżonce zmarłego jednorazowe odszkodowanie z tytułu śmierci wskutek wypadku przy pracy.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że nieudzielenie pomocy pracownikowi, który zgłosił złe samopoczucie, stanowiło zewnętrzną przyczynę wypadku przy pracy. Podkreślił, że obowiązek reakcji powstaje już wtedy, gdy pracownik sygnalizuje osłabienie, a nie dopiero po utracie przytomności. Zaniechanie zgłoszenia sprawy przełożonym, pozostawienie pracownika samego oraz opóźnienie w podjęciu działań ratunkowych mogły uniemożliwić szybką pomoc i miały wpływ na powstanie skutku. Sąd odwołał się też do utrwalonego poglądu, że nieudzielenie pomocy przy nagłym zasłabnięciu pracownika może być przyczyną zewnętrzną wypadku przy pracy.
Wyrok III C 1914/14
- Stan sprawy
- Powód żądał uznania męża zmarłej za niegodnego dziedziczenia. Pozwany został wcześniej prawomocnie skazany za to, że przez blisko 2 godziny nie udzielił żonie pomocy, mimo że widział ją nieprzytomną po upadku i urazie głowy, miał świadomość bezpośredniego zagrożenia dla jej życia lub zdrowia i mógł wezwać pomoc bez narażania siebie. Zamiast natychmiast działać, zwlekał z wezwaniem pogotowia, a wcześniej wykonywał zdjęcia leżącej żonie.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd uznał pozwanego za niegodnego dziedziczenia po zmarłej żonie.
- Uzasadnienie
- Sąd był związany prawomocnym wyrokiem skazującym co do popełnienia umyślnego przestępstwa. Przyjął, że nieudzielenie pomocy jest przestępstwem umyślnym przeciwko życiu i zdrowiu, a dla odpowiedzialności nie jest konieczne wykazanie, że sama pomoc na pewno uratowałaby pokrzywdzoną. O uznaniu za niegodnego przesądziło to, że pozwany dopuścił się ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawczyni, godzącego w dobra fundamentalne, a stopień naganności zwiększały zwłoka w wezwaniu pogotowia i zachowanie świadczące o lekceważeniu cierpienia żony.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.