Własność nieruchomości

Własność nieruchomości to najszersze prawo rzeczowe do gruntu, budynku lub lokalu, przysługujące osobie fizycznej, osobie prawnej albo innemu podmiotowi, któremu ustawa przyznaje zdolność prawną. Właściciel może, w granicach określonych przez przepisy, korzystać z nieruchomości, pobierać z niej pożytki i inne dochody oraz nią rozporządzać, w szczególności sprzedać ją, darować, obciążyć albo pozostawić w spadku.

Nieruchomością jest przede wszystkim grunt stanowiący odrębny przedmiot własności. W określonych przypadkach odrębną nieruchomość stanowi także budynek lub lokal. Co do zasady budynki i inne trwale związane z gruntem urządzenia są częściami składowymi gruntu, a więc należą do właściciela gruntu, chyba że przepisy przewidują wyjątek. Własność nieruchomości może przysługiwać jednej osobie albo kilku osobom. Współwłasność może mieć charakter udziałowy lub łączny, a jej wykonywanie obejmuje zasady korzystania z rzeczy i podejmowania decyzji przez współwłaścicieli.

Najważniejsze cechy własności nieruchomości:

• jest prawem skutecznym wobec innych osób, które powinny powstrzymać się od bezprawnego naruszania nieruchomości;
• może być ograniczona przez ustawy, zasady współżycia społecznego, prawa innych osób oraz przeznaczenie nieruchomości;
• podlega ochronie sądowej, między innymi przed bezprawnym pozbawieniem władztwa nad nieruchomością;
• może zostać nabyta między innymi przez umowę, dziedziczenie, zasiedzenie lub inne zdarzenia przewidziane w prawie.

Przeniesienie własności nieruchomości wymaga zgodnego, bezwarunkowego oświadczenia stron, a czynność ta co do zasady wymaga aktu notarialnego. Informacje o stanie prawnym nieruchomości ujawnia się przede wszystkim w księdze wieczystej, natomiast dane o jej położeniu, granicach i powierzchni są gromadzone w ewidencji gruntów i budynków.

Pojęcie występuje w prawie cywilnym, spadkowym, egzekucyjnym, rodzinnym i gospodarczym, a także w przepisach budowlanych, geodezyjnych i podatkowych. Ma znaczenie przy sprzedaży i dziedziczeniu nieruchomości, prowadzeniu egzekucji, ustanawianiu hipoteki lub służebności, realizacji inwestycji oraz ustalaniu praw wspólników, spadkobierców i innych uprawnionych.