Art. 295. k.k. Nadzwyczajne złagodzenie kary. Odstąpienie od ukarania
§ 1. Wobec sprawcy przestępstwa określonego w art. 278, 284–289, 291, 292 lub 294, który dobrowolnie naprawił szkodę w całości albo zwrócił pojazd lub rzecz mającą szczególne znaczenie dla kultury w stanie nieuszkodzonym, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.
§ 2. Wobec sprawcy przestępstwa wymienionego w § 1, który dobrowolnie naprawił szkodę w znacznej części, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.
Orzecznictwo
Znaleziono 577 orzeczeń dotyczących art. 295 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Uzasadnienie II AKa 169/25
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła ciągu przestępstw przywłaszczenia powierzonych pojazdów będących przedmiotem leasingu. Oskarżony po wypowiedzeniu umów nie zwrócił pojazdów, unikał kontaktu, nie wskazywał miejsca ich przechowywania i korzystał z nich lub użyczał je innym osobom. Jeden pojazd odzyskano w wyniku kontroli policyjnej, a drugi został zwrócony dopiero po wniesieniu aktu oskarżenia. Obrona twierdziła, że brak było zamiaru przywłaszczenia oraz że zachodziły podstawy do nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 295 § 2 k.k. i orzeczenia samoistnej grzywny. Z udostępnionego fragmentu nie wynika, aby szkoda została dobrowolnie naprawiona przed wszczęciem postępowania lub aby spełniono przesłanki art. 295 k.k.
- Rozstrzygnięcie
- Apelację obrońcy uznano za bezzasadną i utrzymano rozstrzygnięcie co do winy oraz przypisania czynów. Zarzut niezastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 295 § 2 k.k. nie został uwzględniony.
- Uzasadnienie
- Sąd odwoławczy podzielił ustalenia, że oskarżony działał z zamiarem przywłaszczenia, o czym świadczyły odmowa wydania pojazdów, ukrywanie miejsca ich pobytu, zwlekanie i brak realnej woli zwrotu po utracie tytułu prawnego. Za niewiarygodne uznano zmieniane wyjaśnienia oskarżonego, zeznania powiązanego świadka oraz przedstawione umowy najmu, ocenione jako sporządzone na potrzeby procesu. W materiale nie wskazano okoliczności pozwalających zastosować art. 295 k.k.; przeciwnie, zwrot jednego pojazdu nastąpił dopiero po akcie oskarżenia, a drugi odzyskano niezależnie od woli oskarżonego.
Uzasadnienie IV Ka 829/22
- Stan sprawy
- Oskarżony został skazany za czyn polegający na naruszeniu sądowego zakazu prowadzenia pojazdów. Obrońca zaskarżył wyrok tylko co do środka karnego, domagając się jego nadzwyczajnego złagodzenia albo odstąpienia od orzekania i wskazując na skruchę, gotowość dobrowolnego poddania się karze oraz dotychczasowy tryb życia. W uzasadnieniu odwołania powoływano się także ogólnie na instytucję nadzwyczajnego złagodzenia, w tym na regulacje wymieniane obok art. 295 k.k., choć sprawa nie dotyczyła przestępstwa przeciwko mieniu ani naprawienia szkody.
- Rozstrzygnięcie
- Apelację oddalono, a wyrok utrzymano w mocy, w tym środek karny zakazu prowadzenia pojazdów na minimalny ustawowy okres jednego roku.
- Uzasadnienie
- Sąd wskazał, że nadzwyczajne złagodzenie dotyczy kary, nie środka karnego, a ponadto nie zachodził żaden ustawowy wypadek jego zastosowania. Podkreślono, że orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów był obowiązkowy, a jego dolna granica wynosiła jeden rok, więc nie mógł zostać obniżony poniżej minimum ani zastąpiony odstąpieniem od orzekania. Dodatkowo wcześniejsza wielokrotna karalność oskarżonego przemawiała przeciwko uznaniu zastosowanej represji za nadmierną. Odniesienie do art. 295 k.k. miało jedynie charakter wyliczenia przepisów przewidujących nadzwyczajne złagodzenie i nie znajdowało zastosowania w tej sprawie.
Uzasadnienie IV Ka 892/19
- Stan sprawy
- Oskarżonemu przypisano pomocnictwo do oszustwa polegające na udostępnieniu rachunku bankowego, na który pokrzywdzony wpłacił pieniądze za towar, którego nie otrzymał, a następnie przekazaniu tych środków innej osobie. Pokrzywdzony został doprowadzony do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. W toku postępowania rozpoznawczego oskarżony dobrowolnie i w całości naprawił szkodę, bez znacznej zwłoki. Szkoda nie była znaczna, a rola oskarżonego miała postać pomocnictwa, nie sprawstwa bezpośredniego. Prokurator kwestionował zastosowanie art. 295 § 1 k.k. z uwagi na uprzednią wielokrotną karalność oskarżonego.
- Rozstrzygnięcie
- Utrzymano w mocy wyrok, w tym zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 295 § 1 k.k. oraz karę roku ograniczenia wolności z obowiązkiem nieodpłatnej pracy na cele społeczne. Nie uwzględniono żądania zaostrzenia kary i usunięcia podstawy z art. 295 § 1 k.k.
- Uzasadnienie
- Sąd odwoławczy uznał, że przesłanki art. 295 § 1 k.k. zostały spełnione, ponieważ oskarżony dobrowolnie i w całości naprawił szkodę wyrządzoną przestępstwem przeciwko mieniu. Podkreślono, że przepis ten ma charakter szczególny względem ogólnych podstaw z art. 60 k.k. i służy premiowaniu kompensacji szkody. W ocenie sądu nawet wielokrotna uprzednia karalność nie wyklucza zastosowania tego przepisu, jeśli cele kary mogą zostać osiągnięte przy łagodniejszej reakcji. Znaczenie miały też niewielka wartość szkody, pełna kompensacja oraz pomocnicza rola oskarżonego. Z tych względów uznano, że kara ograniczenia wolności po nadzwyczajnym złagodzeniu jest wystarczająca i nie jest rażąco łagodna.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.