Jeżeli druga strona wprost oświadcza, że świadczenia nie spełni, nie trzeba czekać ani wyznaczać jej dodatkowego terminu. Wierzyciel może od razu odstąpić od umowy, nawet zanim nadejdzie umówiony termin spełnienia świadczenia.

### Najważniejsze punkty

- Przesłanką jest oświadczenie strony zobowiązanej, że świadczenia nie spełni; sama zwłoka czy milczenie to inna sytuacja.
- Uprawnienie polega na odstąpieniu od umowy, a więc na jej zniesieniu, a nie tylko na wstrzymaniu własnego świadczenia.
- Odpada obowiązek wyznaczenia terminu dodatkowego, który przy zwykłej zwłoce warunkuje odstąpienie.
- Odstąpić można także przed nadejściem oznaczonego terminu spełnienia świadczenia, czyli zanim dłużnik w ogóle popadnie w opóźnienie.
- Jest to uprawnienie, a nie obowiązek: druga strona może też trwać przy umowie i domagać się jej wykonania.

### W praktyce

Ciężar dowodu obciąża odstępującego, bo to on twierdzi, że oświadczenie o odmowie padło. Dlatego znaczenie ma jego jednoznaczność: wypowiedź niepewna albo warunkowa nie zwalnia z normalnej ścieżki wyznaczania terminu dodatkowego.

Kodeks cywilny

Art. 636 Kodeksu cywilnego reguluje sytuacje, w których przyjmujący zamówienie (wykonawca) realizuje dzieło w sposób wadliwy lub niezgodny z umową. Przepis ten ma na celu ochronę interesów zamawiającego, dając mu określone uprawnienia w przypadku niewłaściwego wykonania dzieła. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do tego artykułu.

### 1. Wykonywanie dzieła w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową

Przepis ten odnosi się do dwóch sytuacji:
- **Wykonywanie dzieła w sposób wadliwy**: Oznacza to, że dzieło ma wady fizyczne, które obniżają jego wartość lub użyteczność.
- **Wykonywanie dzieła sprzecznie z umową**: Oznacza to, że dzieło nie jest realizowane zgodnie z warunkami określonymi w umowie, nawet jeśli nie ma wad fizycznych.

### 2. Wezwanie do zmiany sposobu wykonania i wyznaczenie terminu

Zamawiający ma prawo wezwać wykonawcę do zmiany sposobu wykonania dzieła, wyznaczając mu w tym celu odpowiedni termin. Jest to forma wezwania do naprawienia wad lub dostosowania dzieła do warunków umowy. Termin ten powinien być „odpowiedni”, co oznacza, że musi być realistyczny i dostosowany do rodzaju i zakresu prac, które mają być wykonane.

### 3. Uprawnienia zamawiającego po bezskutecznym upływie terminu

Jeżeli wykonawca nie zmieni sposobu wykonania dzieła w wyznaczonym terminie, zamawiający ma dwie opcje:
- **Odstąpienie od umowy**: Zamawiający może zrezygnować z umowy, co oznacza, że umowa przestaje obowiązywać, a strony są zobowiązane do zwrotu wzajemnych świadczeń.
- **Powierzenie poprawienia lub dalszego wykonania dzieła innej osobie na koszt i ryzyko wykonawcy**: Zamawiający może zlecić dokończenie lub poprawienie dzieła innemu wykonawcy, a koszty i ryzyko z tym związane ponosi pierwotny wykonawca.

### 4. Zwrot materiału i wydanie rozpoczętego dzieła

Jeżeli zamawiający dostarczył materiał do wykonania dzieła, ma prawo żądać jego zwrotu oraz wydania rozpoczętego dzieła w przypadku odstąpienia od umowy lub powierzenia wykonania dzieła innej osobie. Jest to istotne zabezpieczenie interesów zamawiającego, który dostarczył materiały i nie chce ich stracić w wyniku wadliwego wykonania dzieła.

### Podsumowanie

Art. 636 Kodeksu cywilnego daje zamawiającemu skuteczne narzędzia do ochrony swoich interesów w przypadku wadliwego lub niezgodnego z umową wykonania dzieła. Przepis ten umożliwia zamawiającemu wezwanie wykonawcy do naprawienia wad, a w przypadku bezskutecznego upływu terminu, daje możliwość odstąpienia od umowy lub powierzenia wykonania dzieła innej osobie na koszt i ryzyko pierwotnego wykonawcy. Dodatkowo, zamawiający ma prawo żądać zwrotu dostarczonego materiału oraz wydania rozpoczętego dzieła, co stanowi dodatkowe zabezpieczenie jego interesów.

Art. 644 Kodeksu cywilnego stanowi istotny przepis w kontekście umów o dzieło, który reguluje prawo zamawiającego do odstąpienia od umowy przed ukończeniem dzieła. Przepis ten wprowadza pewne zasady, które mają na celu ochronę interesów obu stron umowy - zarówno zamawiającego, jak i przyjmującego zamówienie.

### Treść przepisu

Art. 644 Kodeksu cywilnego brzmi:
„Dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w każdej chwili od umowy odstąpić płacąc umówione wynagrodzenie. Jednakże w wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.”

### Analiza przepisu

1. **Prawo do odstąpienia od umowy**:
   - Zamawiający ma prawo odstąpić od umowy o dzieło w każdej chwili przed ukończeniem dzieła. Jest to uprawnienie jednostronne, które nie wymaga zgody przyjmującego zamówienie.
   - Prawo to jest niezależne od przyczyn odstąpienia - zamawiający nie musi uzasadniać swojej decyzji.

2. **Obowiązek zapłaty wynagrodzenia**:
   - Pomimo odstąpienia od umowy, zamawiający jest zobowiązany do zapłaty umówionego wynagrodzenia. Jest to forma rekompensaty dla przyjmującego zamówienie za podjęte działania i poniesione koszty.

3. **Odliczenie oszczędności**:
   - Zamawiający ma prawo odliczyć od umówionego wynagrodzenia kwotę, którą przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła. Chodzi tu o koszty, które przyjmujący zamówienie nie poniósł, ponieważ dzieło nie zostało ukończone (np. koszty materiałów, robocizny, transportu).
   - Odliczenie to ma na celu zrównoważenie interesów obu stron - zamawiający nie powinien ponosić pełnych kosztów, jeśli przyjmujący zamówienie nie poniósł wszystkich wydatków związanych z wykonaniem dzieła.

### Praktyczne zastosowanie

W praktyce, zastosowanie art. 644 Kodeksu cywilnego może prowadzić do różnych interpretacji i sporów, zwłaszcza w zakresie ustalenia wysokości oszczędności przyjmującego zamówienie. W takich przypadkach, strony mogą potrzebować wsparcia prawnego, aby dokładnie określić, jakie koszty zostały zaoszczędzone i jakie wynagrodzenie należy się przyjmującemu zamówienie.

### Podsumowanie

Art. 644 Kodeksu cywilnego wprowadza elastyczność w umowach o dzieło, pozwalając zamawiającemu na odstąpienie od umowy przed ukończeniem dzieła, jednocześnie chroniąc interesy przyjmującego zamówienie poprzez obowiązek zapłaty wynagrodzenia. Przepis ten wymaga jednak precyzyjnego ustalenia oszczędności, co może być źródłem sporów i wymagać dokładnej analizy prawnej.

Art. 649^4 Kodeksu cywilnego wprowadza istotne mechanizmy ochrony interesów wykonawcy (generalnego wykonawcy) w umowach o roboty budowlane, szczególnie w kontekście zapewnienia gwarancji zapłaty przez inwestora. Przepis ten ma na celu zrównoważenie ryzyk związanych z realizacją inwestycji budowlanych, zapewniając wykonawcy narzędzia do zabezpieczenia swoich roszczeń finansowych.

#### 1. Żądanie gwarancji zapłaty

Wykonawca ma prawo żądać od inwestora gwarancji zapłaty, co stanowi formę zabezpieczenia jego wynagrodzenia. Gwarancja ta może przybrać różne formy, takie jak gwarancja bankowa, ubezpieczeniowa czy inne formy zabezpieczenia akceptowane przez strony. Przepis wymaga, aby wykonawca wyznaczył termin na uzyskanie tej gwarancji, który nie może być krótszy niż 45 dni. Jest to okres, który ma zapewnić inwestorowi wystarczająco dużo czasu na zorganizowanie odpowiedniego zabezpieczenia.

#### 2. Prawo do odstąpienia od umowy

Jeżeli inwestor nie dostarczy żądanej gwarancji zapłaty w wyznaczonym terminie, wykonawca ma prawo odstąpić od umowy z winy inwestora. Odstąpienie to ma skutek na dzień jego złożenia, co oznacza, że umowa przestaje obowiązywać od momentu, gdy wykonawca złoży oświadczenie o odstąpieniu. Jest to istotne narzędzie ochrony wykonawcy, które pozwala mu uniknąć realizacji robót budowlanych bez odpowiedniego zabezpieczenia finansowego.

#### 3. Przeszkoda w wykonaniu robót budowlanych

Brak gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w wykonaniu robót budowlanych z przyczyn dotyczących inwestora. Oznacza to, że odpowiedzialność za niewykonanie robót spoczywa na inwestorze, jeżeli nie dostarczył on wymaganej gwarancji. W takiej sytuacji wykonawca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie umowy.

#### 4. Wynagrodzenie mimo niewykonania robót

Nawet jeśli roboty budowlane nie zostaną wykonane z powodu braku gwarancji zapłaty, inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia. Przepis ten chroni wykonawcę, który był gotów do realizacji robót, ale nie mógł ich wykonać z przyczyn leżących po stronie inwestora. Jest to istotne zabezpieczenie interesów wykonawcy, które ma na celu zapewnienie mu wynagrodzenia za gotowość do wykonania umowy.

#### 5. Odliczenie oszczędności

Jednakże, inwestor ma prawo odliczyć to, co wykonawca oszczędził z powodu niewykonania robót budowlanych. Oznacza to, że wynagrodzenie należne wykonawcy może zostać pomniejszone o koszty, które wykonawca zaoszczędził, nie realizując robót. Jest to mechanizm mający na celu zrównoważenie interesów obu stron umowy, zapewniając, że inwestor nie poniesie nadmiernych kosztów w sytuacji, gdy roboty nie zostały wykonane.

### Podsumowanie

Art. 649^4 Kodeksu cywilnego wprowadza ważne mechanizmy ochrony wykonawcy w umowach o roboty budowlane, zapewniając mu prawo do żądania gwarancji zapłaty oraz możliwość odstąpienia od umowy w przypadku jej braku. Przepis ten równoważy interesy obu stron umowy, chroniąc wykonawcę przed ryzykiem niewypłacalności inwestora, jednocześnie umożliwiając inwestorowi odliczenie oszczędności wynikających z niewykonania robót.

Art. 37ed ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadza instytucję umowy urbanistycznej, która jest narzędziem umożliwiającym współpracę pomiędzy inwestorem a gminą w zakresie realizacji inwestycji uzupełniających. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych ustępów tego artykułu.

#### Ustęp 1
Przez umowę urbanistyczną inwestor zobowiązuje się na rzecz gminy do realizacji inwestycji uzupełniającej. Może to obejmować różne zobowiązania, takie jak przekazanie nieruchomości, pokrycie kosztów inwestycji uzupełniającej, czy też pokrycie kosztów uchwalenia zintegrowanego planu inwestycyjnego. Ten zapis daje elastyczność w kształtowaniu zobowiązań inwestora, co może być korzystne zarówno dla gminy, jak i dla inwestora.

#### Ustęp 2
Gmina również może zobowiązać się do realizacji inwestycji uzupełniającej, jeżeli wchodzi ona w zakres zadań własnych gminy. Ponadto, gmina może zwolnić inwestora z opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 4. To pokazuje, że umowa urbanistyczna jest dwustronnym zobowiązaniem, gdzie obie strony mogą mieć określone obowiązki i korzyści.

#### Ustęp 3
Jeżeli inwestor jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja uzupełniająca, zobowiązuje się do zbycia tej nieruchomości gminie. Jest to istotne, gdyż umożliwia gminie przejęcie nieruchomości niezbędnej do realizacji inwestycji uzupełniającej.

#### Ustęp 4
Jeżeli osoba trzecia jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, może zobowiązać się do zbycia tej nieruchomości gminie. To rozszerza możliwość realizacji inwestycji uzupełniających na sytuacje, gdzie nieruchomość nie jest własnością inwestora, ale osoby trzeciej.

#### Ustęp 5
W przypadku, gdy umowa urbanistyczna zobowiązuje do zbycia rzeczy, w umowie określa się zasady tego zbycia. Jest to kluczowe dla zapewnienia przejrzystości i jasności warunków umowy.

#### Ustęp 6
Załącznikiem do umowy urbanistycznej jest projekt zintegrowanego planu inwestycyjnego. To zapewnia, że obie strony mają jasność co do zakresu i szczegółów planowanej inwestycji.

#### Ustęp 7
Skutki prawne umowy urbanistycznej powstają z dniem wejścia w życie zintegrowanego planu inwestycyjnego. To oznacza, że umowa staje się wiążąca dopiero po formalnym zatwierdzeniu planu.

#### Ustęp 8
Umowę urbanistyczną zawiera się w formie aktu notarialnego. Forma ta zapewnia dodatkową ochronę prawną i pewność obrotu prawnego.

#### Ustęp 9
Do umowy urbanistycznej nie stosuje się przepisu art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym oraz uchwał dotyczących zasad wydanych na podstawie tego przepisu. To wyłączenie ma na celu uproszczenie procedur związanych z zawieraniem umów urbanistycznych.

#### Ustęp 10
Jeżeli zintegrowany plan inwestycyjny zostanie uchylony, zmieniony lub stwierdzona zostanie jego nieważność przed upływem 5 lat od dnia jego wejścia w życie, strony umowy urbanistycznej mogą odstąpić od umowy. To zabezpieczenie dla obu stron na wypadek, gdyby plan inwestycyjny uległ zmianie lub został unieważniony.

### Podsumowanie
Art. 37ed ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadza kompleksowe ramy prawne dla umów urbanistycznych, które mogą być narzędziem efektywnej współpracy między inwestorami a gminami. Przepisy te zapewniają elastyczność, jasność i bezpieczeństwo prawne, co jest kluczowe dla realizacji złożonych inwestycji uzupełniających.

Odstąpienie umowy

Odstąpienie umowy w przepisach