Obowiązek pracodawcy

Obowiązek pracodawcy to wynikające z przepisów prawa pracy wymagane działanie, zaniechanie albo zapewnienie określonych warunków osobie zatrudnionej. Termin ten nie oznacza jednego, ściśle określonego obowiązku, lecz zbiorczo odnosi się do powinności pracodawcy związanych z zatrudnianiem, organizacją pracy i ochroną pracowników.

Obowiązki pracodawcy mogą wynikać bezpośrednio z ustawy, z umowy o pracę, regulaminów obowiązujących u pracodawcy albo z innych aktów wewnątrzzakładowych. Część z nich ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich pracodawców, a część jest uzależniona od rodzaju pracy, warunków jej wykonywania lub szczególnej sytuacji pracownika. Obowiązki mogą mieć charakter:

• organizacyjny, związany z prawidłowym zatrudnieniem i przebiegiem pracy,
• ochronny, dotyczący bezpieczeństwa, higieny pracy oraz ochrony zdrowia,
• informacyjny i szkoleniowy,
• socjalny, obejmujący określone świadczenia lub zapewnienie posiłków i napojów,
• szczególny, wynikający z przepisów dotyczących określonych grup osób.

Do podstawowych obowiązków pracodawcy należy zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Pracodawca może być także zobowiązany do organizowania szkoleń, a czas przeznaczony na szkolenie może podlegać wliczeniu do czasu pracy. W warunkach szczególnie uciążliwych obowiązek pracodawcy może obejmować zapewnienie odpowiednich posiłków i napojów.

Pojęcie występuje przede wszystkim w Kodeksie pracy, ale pojawia się również w przepisach regulujących służbę wojskową i służbę zastępczą. W określonych sytuacjach pracodawca ma obowiązek ponownego zatrudnienia pracownika po odbyciu zasadniczej służby wojskowej, jeżeli pracownik spełni ustawowe warunki. Przepisy dotyczące obowiązków pracodawcy mogą być także odpowiednio stosowane do osób odbywających służbę zastępczą.

Niewykonanie obowiązku pracodawcy może prowadzić do odpowiedzialności przewidzianej w przepisach, roszczeń pracownika oraz zastosowania środków kontrolnych lub sankcji. Zakres obowiązku zależy od podstawy prawnej, rodzaju zatrudnienia i okoliczności wykonywania pracy.