Art. 219. k.k. Niezgłoszenie osoby wykonującej pracę zarobkową do ubezpieczenia społecznego
Kto narusza przepisy prawa o ubezpieczeniach społecznych, nie zgłaszając, nawet za zgodą zainteresowanego, wymaganych danych albo zgłaszając nieprawdziwe dane mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 219 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok III U 938/15
- Stan sprawy
- Sprawa nie jest postępowaniem karnym z art. 219 k.k., lecz sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych. Organ rentowy ustalił, że osoba formalnie związana ze spółką umową o współpracy i prowadząca działalność gospodarczą w rzeczywistości wykonywała pracę w warunkach stosunku pracy, na terenie zakładu, w ustalonych zmianach, z użyciem maszyn i materiałów spółki, pod jej koordynacją i według stawki godzinowej. Spółka kwestionowała obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń jako pracownika i twierdziła, że była to działalność gospodarcza.
- Rozstrzygnięcie
- Odwołanie spółki oddalono i zasądzono od niej koszty zastępstwa procesowego na rzecz organu rentowego.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że sposób wykonywania pracy odpowiadał cechom stosunku pracy, a nie samodzielnej działalności gospodarczej. Znaczenie miały zwłaszcza stałe miejsce i czas pracy, podporządkowanie organizacyjne, wykonywanie pracy wyłącznie w zakładzie spółki, rozliczanie według godzin oraz brak rzeczywistego ryzyka gospodarczego po stronie wykonującego pracę. Z materiału wynikało też, że przyjęta forma współpracy miała pozorować inny stosunek prawny. Ponieważ nie jest to sprawa karna, brak podstaw do opisu odpowiedzialności z art. 219 k.k.
Wyrok II K 595/17
- Stan sprawy
- Właściciel cukierni zatrudniał pracownice przed formalnym zawarciem z nimi umów o pracę, a następnie zgłaszał do ubezpieczenia dane nieodpowiadające rzeczywistości. Faktyczne wynagrodzenie było ustalane według stawki godzinowej i wypłacane w kwotach wyższych niż wpisane do umów, a dodatkowo nie wykazywano pracy w godzinach nadliczbowych. Część zatrudnienia w ogóle nie została zgłoszona do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez określony czas.
- Rozstrzygnięcie
- Oskarżonego uznano za winnego czynu z art. 219 k.k. w zw. z przepisem o czynie ciągłym, z korektą jednego z okresów. Wymierzono karę grzywny, zasądzono nawiązki na rzecz dwóch pokrzywdzonych oraz obciążono oskarżonego kosztami postępowania.
- Uzasadnienie
- Sąd oparł się przede wszystkim na spójnych zeznaniach pokrzywdzonych, wspartych dokumentacją kadrową i materiałem z kontroli. Nie dał wiary wersji oskarżonego, że dokumenty odzwierciedlały stan faktyczny, ponieważ przeczyły temu dowody osobowe i okoliczności prowadzenia zatrudnienia. Uznał, że oskarżony umyślnie nie zgłaszał wymaganych danych i zgłaszał dane nieprawdziwe, co wpływało na wysokość świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Sąd podkreślił, że zgoda lub tolerowanie takiego stanu przez pracowników nie wyłącza odpowiedzialności, a zaniżanie podstawy składek może rzutować także na przyszłe świadczenia, w tym emerytalne.
Wyrok VII Ka 97/13
- Stan sprawy
- Sprawa odwoławcza dotyczyła między innymi zarzutów związanych z naruszeniem przepisów o ubezpieczeniach społecznych przez zgłaszanie nieprawdziwych danych o czasie pracy i wynagrodzeniu pracowników, co miało wpływ na świadczenia, a także z nieodprowadzaniem składek. Sąd pierwszej instancji umorzył część postępowania dotyczącą licznych czynów związanych z nieodprowadzaniem składek, uznając znikomy stopień społecznej szkodliwości, przy czym uwzględnił późniejsze uiszczenie zaległości.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd odwoławczy uchylił wyrok w zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
- Uzasadnienie
- Sąd odwoławczy uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie ocenił stopień społecznej szkodliwości, ponieważ oparł się także na okoliczności naprawienia szkody już po popełnieniu czynu, choć nie należy ona do zamkniętego katalogu przesłanek tej oceny. Wskazał też, że liczba pokrzywdzonych, wielość jednorodzajowych zachowań oraz długotrwałość naruszeń przemawiają przeciwko uznaniu szkodliwości za znikomą. Z materiału wynika więc, że późniejsza spłata zaległości może mieć znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia, ale nie przesądza o braku karalności ani o znikomej społecznej szkodliwości.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.