Młodociany pracownik

Młodociany pracownik to osoba, która ukończyła 15 lat, a nie ukończyła 18 lat, zatrudniona na zasadach określonych w prawie pracy. Jest to szczególna kategoria pracownika, objęta zwiększoną ochroną ze względu na wiek, rozwój fizyczny i psychiczny oraz obowiązek lub możliwość dalszego kształcenia.

Zatrudnienie młodocianego może nastąpić przede wszystkim w celu przygotowania zawodowego albo do wykonywania pracy lekkiej. Przygotowanie zawodowe odbywa się na podstawie odrębnej umowy i może przybrać formę nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Praca lekka nie może powodować zagrożenia dla zdrowia, rozwoju psychofizycznego ani utrudniać realizacji obowiązku szkolnego. W określonych sytuacjach przepisy o ochronie młodocianych stosuje się także do osób zatrudnionych u pracodawców będących rzemieślnikami.

Do najważniejszych uprawnień i ograniczeń młodocianego należą:

• ograniczenia dotyczące czasu pracy, pracy w porze nocnej i pracy w godzinach nadliczbowych,
• zakaz zatrudniania przy pracach wzbronionych, z wyjątkami związanymi z przygotowaniem zawodowym,
• obowiązek zapewnienia odpowiednich badań profilaktycznych oraz uwzględniania przeciwwskazań zdrowotnych,
• szczególne zasady udzielania urlopu wypoczynkowego,
• obowiązek organizacji pracy w sposób uwzględniający naukę i przygotowanie do zawodu.

Status młodocianego ma znaczenie nie tylko przy zawieraniu i wykonywaniu umowy o pracę. Wpływa również na obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz organizacji stanowiska pracy. Przepisy mogą uwzględniać zatrudnianie wyłącznie młodocianych przy określaniu sposobu wykonywania niektórych zadań związanych z ochroną przeciwpożarową i ewakuacją.

Pojęcie występuje przede wszystkim w Kodeksie pracy, ale ma znaczenie także w regulacjach dotyczących świadczeń socjalnych, w których liczba i status zatrudnionych mogą wpływać na zasady tworzenia funduszu oraz ustalania odpisów. Po ukończeniu 18 lat pracownik co do zasady traci status młodocianego, a przepisy zapewniające szczególną ochronę przestają mieć do niego zastosowanie.