UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych - II Oddział w F., po rozpatrzeniu wniosku z (...) r., odmówił W. W. prawa do przyznania rekompensaty, ponieważ na wymagane 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wnioskodawca udowodnił jedynie 6 lat, 11 miesięcy i 17 dni.
(decyzja z (...) r. w aktach ZUS).
W dniu (...) r. W. W. odwołał się od powyższej decyzji podnosząc, że choć zakład pracy wystawił mu świadectwo pracy w szczególnych warunkach obejmujący tylko okres (...), pracował co najmniej 15 lat w tych warunkach i w związku z tym wystąpił do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z pozwem o ustalenie tego okresu.
(odwołanie k. 3).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując dotychczasową argumentację oraz wskazując, że zaliczył wnioskodawcy do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okresy zatrudnienia u płatnika (...)S.A. od (...)., z wyłączeniem okresów przerw w pracy z powodu korzystania świadczeń w razie choroby
i macierzyństwa. Wskazano przy tym, że do pracy w szczególnych warunkach lub
o szczególnym charakterze Zakład, na podstawie art. 12 ustawy o emeryturach pomostowych, nie zalicza okresów, w których praca nie była wykonywana, za które wypłacono wynagrodzenie lub świadczenie z ubezpieczenie z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
i macierzyństwa, a także okresów urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego czy służby wojskowej. Udowodnionych zostało 7 lat, 11 miesięcy i 17 dni pracy w warunkach szczególnych.
(odpowiedź na odwołanie k. 4-5).
Na rozprawie w dniu 26 marca 2026 r. pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie
i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
(końcowe stanowisko ubezpieczonego e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 01:27:35-01:31:13 – płyta CD k. 70).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W. W. urodził się w dniu (...) r. W (...) r. ukończył Zasadniczą(...) w (...) i uzyskał tytuł w zawodzie: mechanik pojazdów samochodowych. Natomiast w(...) r. ubezpieczony zdał egzamin eksternistyczny
z programu nauczania średniego studium zawodowego o kierunku telekomunikacyjnym.
(bezsporne, a nadto świadectwa w aktach osobowych).
W okresie (...) r. wnioskodawca był zatrudniony
w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach kolejno: ekspedienta, kontrolera, kierownika ambulansu, asystenta, konwojenta ładu pocztowego – asystenta, na stanowisku ds. obsługi kursów pocztowych – asystenta, stanowisku ds. opracowywania ładunków pocztowych – asystenta; stanowisku ds. opracowania ładunków – asystenta, stanowisku ds. opracowania ładunków.
(świadectwo pracy w aktach ZUS załączonych do akt sprawy).
W okresie(...)r. W. W. był zatrudniony
w pełnym wymiary na stanowisku kontrolera ekspedienta.
(umowy o pracę z (...) r.
i z (...) r.).
Z dniem (...)r. ubezpieczonemu powierzono pełnienie obowiązków na stanowisku kontrolera – kierownika zespołu w Wydziale Poczt Ruchomych.
(angaż z (...) r. w aktach osobowych).
W strukturze Poczty Polskiej osobno funkcjonowały tytuły służbowe takie jak: ekspedient, kontroler, a osobno stanowiska takie jak: magazynier, dzielacz, czy kierownik ambulansu.
(zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70).
Ubezpieczony początkowo pracował na stanowisku magazyniera w ambulansie pocztowym z tytułem służbowym ekspedient. Gdy uzupełnił wykształcenie na średnie, skończył kursy zawodowe, nabył tytuł kontrolera i mógł być zatrudniony na stanowisku kierownika ambulansu. Później nazwę stanowiska „kierownik ambulansu” zastąpiono nazwą „kierownik zespołu”.
(zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70).
W okresie (...) r. ubezpieczony pełnił funkcję kierownika ambulansu pocztowego. (
zeznania ubezpieczonego e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 01:21:43-01:27:35 – płyta CD k. 70 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami
e-protokół rozprawy z 4 grudnia 2025 r. 00:03:32-00:17:49 – płyta CD k. 43).
Osoby pracujące w przewozach ambulansem pocztowym głównie pracowały w nocy, 70-90% czasu pracy przypadało na godziny nocne, gdyż ładunki pocztowe pomiędzy węzłami przerzucano pomiędzy węzłami właśnie o tej porze. Ubezpieczony pracował przy przewozie wszelkich przesyłek pocztowych – listów, paczek, a także pieniędzy.
(zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70).
Obsada ambulansu z reguły składała się z kierownika, dzielacza oraz magazyniera. Kierownik, oprócz prowadzenia dokumentacji i nadzoru nad pozostałymi członkami zespołu, zajmował się dzieleniem przesyłek rejestrowanych oraz paczek wartościowych, które wymagały szczególnej rejestracji. Musiał on być również obecny przy otwieraniu przez magazyniera odsyłek, czyli worków z przesyłkami. Do kierownika należały również czynności zwiane ze sprawdzeniem czy przesyłki są dobrze rozdzielone oraz musiał wykonywać zapisy w sumariuszach.
(zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70).
Osoba zatrudniona na stanowisku magazyniera przyjmowała natomiast ładunek na stacji początkowej, ładunek składał się z odsyłek, czyli przesyłek w worku, paczek zwykłych, paczek wartościowych i czasami pakietów gazetowych. Ambulans dokonywał wymiany przesyłek w worku, paczek zwykłych, paczek wartościowych, które to paczki wymagały szczególnej rejestracji dokonywanej przez kierownika. Rejestracja przesyłek dokonywana była jeszcze przed wyjazdem ambulansu ze stacji początkowej.
(zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70).
Wagon ambulansu mógł przewieźć 24 ton przesyłek i często był załadowany pod sufit. Tą samą paczkę podnosiło się nawet 4 razy.
(zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70).
Ambulans, którym jeździł ubezpieczony dokonywał wymiany przesyłek na poszczególnych stacjach zgodnie z planem wymiany, czyli zdawał i odbierał przesyłki. Na większych stacjach, na których był duży ładunek, cała obsada ambulansu uczestniczyła
w wymianie przesyłek, łącznie z kierownikiem ambulansu.
(zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70).
W ambulansie można też był nadać list. Choć rzadko się to zdarzało, ale w wagonie była skrzynka pocztowa i jak ktoś o tym wiedział, mógł wyjść na stację i nadać list, który dzięki temu szybko docierał do docelowej miejscowości.
(zeznania świadka G. F.
e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70).
Praca w ambulansie trwała 12 godzin – podczas podróży w jedną stronę i była to praca związana z dużym wydatkiem energetycznym, gdyż w toku transportu przesyłki ambulansem pocztowym, każdą przesyłkę trzeba było podnieść wiele razy. Zdarzało się, że załadunek ambulansu trwał 4 godziny, na które składało się: przyjęcie ładunku, rozdzielenie, a następnie wagon był wyciągany.
(zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70).
W trakcie jazdy trzeba było przygotowywać wszystkie przesyłki, które będą wyładowywane na następne stacji i ustawić blisko drzwi, bo wymiana w danej miejscowości następowała bardzo szybko, a stacji, na których po drodze następowała wymiana przesyłek było na trasie kilkanaście. Przez całą drogę, cała załoga ambulansu pracowała i nie mogła pozwolić sobie na sen.
(zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70).
Po pracy trwającej 12 godzin obsada ambulansu odpoczywała i wracała. Praca obsady ambulansu wiązała się zatem z tym, że osoby te znacznie dłużej niż inni pracownicy przebywały poza domem oraz rozpoczynały i kończyły pracę w godzinach nocnych np. o godzinie 2:00 czy 4:00.
(zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70).
W punkcie 14. wystawionego w dniu (...) r. ubezpieczonemu przez pracodawcę świadectwa pracy wskazano, że ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jedynie od (...) r. oraz od (...) r.
(świadectwo pracy w aktach organu rentowego).
Pracodawca –(...)S.A. w dniu (...) r. wystawił W. W. świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, w którym wskazał, że ubezpieczony był zatrudniony w (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w U.
i w tym okresie z wyłączeniem okresów nieskładkowych po (...) r. podanych
w świadectwie pracy z dnia (...) r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę:
- od (...) r. na stanowisku ekspedient wymienionym
w wykazie A, dziale VIII, poz. 21 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. nr 8, poz. 43 z późn.) w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz w wykazie A, dziale VIII, poz. 21 pkt. 1 do zarządzenia nr 33 Ministra Łączności z dnia 16 maja 1983 r., w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu łączności (Dz.Urz.URTiP. 1983.3.32);
- od (...) r. na stanowisku kierownik ambulansu wymienionym w wykazie A, dziale VIII, poz. 21, Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
7 lutego 1983 r. (Dz. U. nr 8 poz. 43 z późn. zm.) w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz w wykazie
A, dziale VIII, poz. 21 pkt. 5 do zarządzenia nr 33 Ministra Łączności z dnia 16 maja 1983 r., w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu łączności (Dz.Urz.URTiP. 1983.3.32).
(świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach w aktach osobowych).
Wnioskodawca jeździł w ambulansach pocztowych do (...) r. – do chwili dokąd ambulanse te funkcjonowały w F..
(zeznania świadka G. P. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 00:40:27-00:55:17 – płyta CD k. 70).
Wnioskodawca w okresie od (...) r. pracował
tylko w ambulansach pocztowych, w pełnym wymiarze czasu pracy i nie powierzano mu żadnych innych czynności.
(zeznania ubezpieczonego e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 01:21:43-01:27:35 – płyta CD k. 70 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 4 grudnia 2025 r. 00:03:32-00:17:49 – płyta CD k. 43, zeznania świadka R. P. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 01:12:22-01:20:28 – płyta CD k. 70).
Praca W. W., niezależnie od tego czy był zatrudniony na stanowisku „kontrolera-kierownika zespołu” czy też „kierownika ambulansu” była taka sama - wykonywał on takie same zadania – od (...) r. wykonywał dokładnie to samo. Warunki pracy kierownika ambulansu nie różniły się od warunków pracy innych członków ambulansu pocztowego.
(zeznania ubezpieczonego e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 01:21:43-01:27:35 – płyta CD k. 70 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 4 grudnia 2025 r. 00:03:32-00:17:49 – płyta CD k. 43, zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70, zeznania świadka G. P. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 00:40:27-00:55:17 – płyta CD k. 70).
W związku z pracą w ambulansach, wnioskodawcy przysługiwały dodatkowe kartki na mięso, a także bony na mleko i obiady.
(zeznania ubezpieczonego e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 01:21:43-01:27:35 – płyta CD k. 70 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami
e-protokół rozprawy z 4 grudnia 2025 r. 00:03:32-00:17:49 – płyta CD k. 43, zeznania świadka G. F. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:06:54-00:40:27 – płyta CD k. 70, zeznania świadka G. P. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 00:40:27-00:55:17 – płyta CD k. 70, zeznania świadka L. K. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:55:17-01:04:46 – płyta CD k. 70, zeznania świadka L. M. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 01:04:46-01:12:22 – płyta CD k. 70, zeznania świadka R. P. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 01:12:22-01:20:28 – płyta CD k. 70).
Pracodawca nie zaliczył wnioskodawcy okresu pracy w latach (...) jako pracy
w szczególnych warunkach, gdyż uznał, że była to praca dzielona. Natomiast okresu(...) r. nie zaliczył, gdyż nazwa działu w której pracował ubezpieczony zmieniła się na „dział transportu”, podczas gdy wcześniej był to „wydział poczty ruchomej”. Zakres obowiązków wnioskodawcy na stanowisku kierownika ambulansu był jednak taki sam i się nie zmieniał.
(zeznania świadka G. P. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 00:40:27-00:55:17 – płyta CD k. 70, zeznania świadka L. K. e-protokół rozprawy z 26 marca 2026 r. 00:55:17-01:04:46 – płyta CD k. 70).
W dniu (...) r. pracodawca –(...) wypowiedział ubezpieczonemu warunki umowy o pracę od (...) r. Przyczyną tego wypowiedzenia była likwidacja obiegu ostatniego ambulansu F.-G.-F.. Od (...) r. ubezpieczony objął warunki na stanowisku pracy – asystenta.
(wypowiedzenie warunków umowy o prace z 20 września(...) r. w aktach osobowych).
W okresie zatrudnienia W. W. występowały następujące okresy nieskładkowe przypadające w okresie (...) r.:
- od 13 stycznia (...) r. do 29 stycznia (...) r.,
- od 30 stycznia (...) r. do 7 lutego (...) r.,
- od 21 kwietnia (...) r. do 25 kwietnia (...) r.,
- od 1 marca (...) r. do 11 marca (...) r.,
- od 20 kwietnia (...) r. do 31 maja (...) r.,
- od 13 lipca (...) r. do 20 lipca (...) r.,
- od 12 września (...) r. do 19 września (...) r.,
- od 4 stycznia (...) r. do 9 stycznia (...) r.,
- od 17 stycznia (...) r. do 24 stycznia (...) r.,
- od 27 czerwca (...) r. do 5 lipca (...) r.,
- od 7 kwietnia (...) r. do 14 kwietnia (...) r.,
- od 17 grudnia (...) r. do 28 grudnia (...) r.,
- od 10 stycznia (...) r. do 27 stycznia (...) r.
(świadectwo pracy w aktach organu rentowego).
W dniu (...) r. wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę z rekompensatą. Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił jednak ubezpieczonemu prawa do rekompensaty.
(wniosek z (...) r. oraz decyzja z (...) r. w aktach ZUS).
Wyrokiem z dnia (...) r. Sąd (...) oddalił powództwo o sprostowanie zaświadczenia dotyczącego pracy w warunkach szczególnych, wytoczone przez wnioskodawcę przeciwko(...) Spółce Akcyjnej poprzez zaliczenie do pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze całego okresu pracy w (...). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy wskazywał, że ani przepisy ustawy o emeryturach pomostowych, ani przepisy prawa pracy nie przewidują stosownego trybu sprostowania zaświadczenia o wykonywaniu pracy w warunkach szczególnych. Zatem w ocenie tego Sądu, ustalenie prawidłowego okresu wykonywania przez ubezpieczonego w postępowaniu o sprostowanie świadectwa pracy nie było możliwe,
a niezależnie od treści wystawionych dla ich zaświadczeń czy treści świadectwa pracy
w warunkach szczególnych, mogą domagać się przed sądem ubezpieczeń społecznych przyznania emerytury z tytułu wykonywania takiego zatrudnienia w ramach odwołania od decyzji organu rentowego w tym przedmiocie, a treść tych dokumentów nie jest dla Sądu wiążący.
(wyrok z 23 lipca 2025 r. wraz z uzasadnieniem k. 73-84v.).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zawarte w aktach niniejszej sprawy i w załączonych aktach ZUS, a także w oparciu o uzyskane odpisy akt osobowych dotyczących spornego okresu zatrudnienia, które zawierają m.in. umowy o pracę i angaże.
Stan faktyczny ustalił również na podstawie osobowych źródeł dowodowych w postaci zeznań świadków będących innymi pracownikami jednostki (...), w której pracował wnioskodawca, w tym zeznań byłego przełożonego ubezpieczonego – G. F. oraz na podstawie korespondującego z tymi dowodami przesłuchania W. W..
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Odwołanie jest zasadne i skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.
Na wstępie należy przypomnieć, iż w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r.
o emeryturach pomostowych
(t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1696 ze zm., dalej: ustawa o emeryturach pomostowych), ustawa określa warunki nabywania prawa do emerytur i rekompensat przez niektórych pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zwanych „emeryturami pomostowymi”, o których mowa w art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Stosownie do treści art. 2 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata jest to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
W myśl art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed 1 stycznia 2009 r. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach
z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
Przesłanka negatywna przyznania rekompensaty została natomiast zawarta w art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Jest nią nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest jednak to, że ubezpieczony nie nabył prawa do emerytury pomostowej ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
Stosownie natomiast do treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm.) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Z kolei przepis art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.).
Z § 1 powołanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.
W świetle § 2 ust. 1 powyższego rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić
(por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 r., II UKN 417/97, OSNAP i US 1998/21/638 i wyrok Sądu Najwyższego z 15 listopada 2000 r., II UKN 39/00, OSNP 2002, nr 11, poz. 272).
Zdaniem organu rentowego skarżący nie udokumentował okresu pracy w szczególnych warunkach. W ocenie ZUS, do okresu pracy w szczególnych warunkach wnioskodawcy można zaliczyć jedynie zaliczyć okresy zatrudnienia u płatnika (...) S.A.: (...) r.
Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić.
Przywołane powyżej rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji.
Co jednak istotne, świadectwo pracy nie tworzy praw podmiotowych, ani ich nie pozbawia, nie ma też cech wyłączności w zakresie dowodowym w postępowaniu o realizację tych praw oraz że świadectwo pracy traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny, który stanowi dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.). W ten sposób wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Warszawie w dniu 25 listopada 1997 r.
(III AUa 897/97, apel. W-wa 1998/1/4), a także Sąd Najwyższy w wyroku z 16 lipca 2009 r
. (II PK 1/09, LEX nr 533086).
Tym samym, brak świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub wydanie świadectwa, które nie spełnia wymagań formalnych nie przekreśla ustalania, że tego rodzaju praca była wykonywana. W szczególności ubezpieczony może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. W szczególności zastosowanie mają art. 6 k.c., art. 232 k.p.c.
(tak: Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 20 lipca 2016 r, III AUa 690/15, LEX nr 2121869).
Dla rozstrzygnięcia spornej kwestii koniecznym było zatem ustalenie czy praca wykonywana przez wnioskodawcę w spornym okresie faktycznie była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych, o jakich mowa w cytowanych wyżej przepisach. Sąd ustalił te okoliczności dokonując analizy dokumentacji oraz dopuszczając dowody z zeznań ubezpieczonego i w konsekwencji ustalając, że wnioskodawca legitymuje się co najmniej piętnastoma latami pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W ocenie Sądu Okręgowego, wnioskodawca wykonywał prace, o których mowa
w rozporządzeniu z 7 lutego 1983 r. także w spornych okresach: (...) r.
Zwrócenia uwagi wymaga, że zebrany materiał dowodowy wykazał, że praca wnioskodawcy - niezależnie od tego czy był zatrudniony na stanowisku „kontrolera-kierownika zespołu”, czy też „kierownika ambulansu”, była tożsama - od (...) r. wykonywał on dokładnie te same obowiązki. Warunki pracy ubezpieczonego jako kontrolera-kierownika zespołu nie różniły się przy tym od warunków pracy innych członków ambulansu pocztowego, a ubezpieczony jako kontroler-kierownik zespołu nie wykonywał żadnych innych czynności niż czynności związane z pracą członka ambulansu pocztowego.
Z materiału dowodowego wynika także, że zakład pracy wnioskodawcy nie zaliczył mu jako pracy w szczególnych warunkach pracy wykonywanej w okresach: od 1 maja (...) r. do 31 lipca (...) r. oraz od 1 stycznia (...) r. do 31 (...) r. z tego jedynie względu, że nazwa działu, w którym pracował ubezpieczony zmieniła się na „dział transportu”, podczas gdy wcześniej był to „(...)”. Co jednak istotne - zakres obowiązków wnioskodawcy także i w tych okresach był jednak tożsamy z zakresem pracy jaką ubezpieczony wykonywał w uznanym przez organ rentowy okresie zatrudnienia na stanowisku kierownika ambulansu od 1 sierpnia (...) r. do 31 grudnia (...) r. Podsumowując – ponieważ przez cały czas w okresie od 1 maja(...)r. do 31 (...) r. ubezpieczony wykonywał tę samą pracę pracownika poczt ruchomych – cały ten okres winien być zaliczony jako praca w szczególnych warunkach.
Uznając zatem, że W. W. także w okresach: (...) r. (poza okresami nieskładkowymi) stale
i pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienioną
w dziale VIII pod poz. 21 wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. (prace pracowników poczt ruchomych), na stanowisku wskazanym w wykazie A, dziale VIII, pod poz. 21 pkt. 5 do zarządzenia nr 33 Ministra Łączności z dnia 16 maja 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach procy resortu łączności (Dz.Urz. URTiP z 1983 r. nr 3 poz. 32).
Warto w tym miejscu zauważyć, żew przytaczanym puncie zarządzenia resortowego, wskazano stanowisko jako: „kontroler (kierownik ambulansu)”. A zatem tym bardziej zatrudnienie z tytułem służbowym kontroler, jak również zmiana organizacyjna w strukturze pracodawcy skutkująca zmianą nazwy z „wydziału poczt ruchomych” na „wydział transportu” nie powinno stanowić przeszkody dla uznania, że ubezpieczony również w spornych okresach wykonywał pracę w szczególnych warunkach.
Zatem uznać należy, że przez cały okres pracy wnioskodawcy w ambulansach pocztowych, tj. w okresie(...) r., wykonywał on pracę w szczególnych warunkach wymienioną w dziale VIII pod poz. 21 wykazu A (prace pracowników poczt ruchomych) niezależnie od nazwy stopnia służbowego, stanowiska, czy nawy działu, które ulegały zmianie.
W konsekwencji uznać należy, że po odjęciu przypadających po 15 listopada 1991 r. okresów nieskładkowych (łącznie (...)), wnioskodawca legitymuje się okresem pracy w szczególnych warunkach w wymiarze (...).
W konsekwencji powyższych okoliczności, Sąd uznał, iż wnioskodawca wykazał w niniejszym postępowaniu wymagany co najmniej 15 – letni okres pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W związku z powyższym, Sąd w oparciu o treść art. 477
14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał W. W. prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia (...) r. tj. od dnia nabycia przez ubezpieczonego prawa do emerytury.
W przedmiocie kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 w zw. z § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (
t.j. Dz.U. z 2026 poz. 215). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1
1 k.p.c.
SSO Paulina Kuźma