Urlop wychowawczy

Urlop wychowawczy to przewidziana w prawie pracy, bezpłatna przerwa w wykonywaniu pracy, udzielana pracownikowi w celu osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem. Jest uprawnieniem związanym ze stosunkiem pracy i przysługuje po przepracowaniu co najmniej 6 miesięcy, przy czym do tego okresu wlicza się także wcześniejsze okresy zatrudnienia.

Urlop wychowawczy może trwać łącznie do 36 miesięcy na dane dziecko i co do zasady może być wykorzystywany do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Jeżeli dziecko, ze względu na stan zdrowia, wymaga osobistej opieki pracownika, możliwe jest także skorzystanie z dodatkowego urlopu na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Każdemu z rodziców lub opiekunów przysługuje wyłączne prawo do jednego miesiąca urlopu, którego nie można przenieść na drugiego rodzica, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach.

Najważniejsze cechy urlopu wychowawczego:

• jest udzielany na wniosek pracownika;
• może zostać podzielony najwyżej na 5 części;
• w czasie urlopu pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę;
• pracownik może zrezygnować z urlopu, w szczególności za zgodą pracodawcy albo po uprzednim zawiadomieniu z zachowaniem przewidzianego terminu;
• okres urlopu wpływa na uprawnienia pracownicze w zakresie określonym w przepisach.

Złożenie wniosku o urlop wychowawczy oraz korzystanie z niego wiąże się ze szczególną ochroną trwałości zatrudnienia. W tym czasie pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę, z wyjątkiem sytuacji wskazanych w prawie, takich jak upadłość lub likwidacja pracodawcy albo przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia.

Po zakończeniu urlopu pracownik powinien zostać dopuszczony do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym lub innym odpowiadającym jego kwalifikacjom, z zachowaniem zasad wynagradzania określonych w przepisach. Instytucja urlopu wychowawczego występuje przede wszystkim w prawie pracy, ale podobne uprawnienia ochronne i skutki służbowe mogą być regulowane odrębnie w przepisach dotyczących żołnierzy oraz funkcjonariuszy.