Sygn. akt: KIO 4810/25
WYROK
Warszawa, dnia 15 grudnia 2025 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodnicząca:Katarzyna Paprocka
Protokolant:Mikołaj Kraska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r., odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej
w dniu 3 listopada 2025 r. przez wykonawcę, Eneris Surowce Gorzów Wielkopolski sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim
w postępowaniu prowadzonym przez Gminę Barlinek
orzeka:
1.umarza postępowanie w zakresie dotyczącym zarzutów z pkt 3 i 5 odwołania,
2.uwzględnia odwołanie w części co do zarzutu nr 1 i nakazuje Zamawiającemu: wykreślenie § 5 ust. 6 oraz § 9 ust.
2 pkt 2 Projektowanych postanowień umowy (Załącznik nr 9 do SW Z), a także w Rozdziale IV pkt 3 ppkt 5
Szczegółowego zakresu i opisu przedmiotu zamówienia (Załącznik nr 1 do SWZ);
3.w pozostałym zakresie oddala odwołanie;
4.kosztami postępowania obciąża Zamawiającego i Odwołującego i:
2.1zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy
złotych zero groszy) uiszczoną przez Odwołującego tytułem wpisu od odwołania oraz kwotę 3 600 zł 00 gr
(słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) poniesioną przez Odwołującego tytułem wynagrodzenia
pełnomocnika;
2.2zasądza od Zamawiającego, Gminy Barlinek na rzecz Odwołującego, Eneris Surowce Gorzów Wielkopolski
sp. z o.o. w Gorzowie Wielkopolskim kwotę 9 300 zł 00 gr (słownie: dziewięć tysięcy trzysta złotych zero
groszy) stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione przez Odwołującego z tytułu wpisu od
odwołania oraz wynagrodzenia pełnomocnika.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - sądu zamówień publicznych.
Przewodnicząca:…………................. ........
Sygn. akt: KIO 4810/25
Uzasadnienie
Zamawiający, Gmina Barlinek prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, w trybie przetargu
nieograniczonego, pn.: „Odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych z nieruchomości zamieszkałych i
niezamieszkałych na terenie Gminy Barlinek w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 roku”, wewnętrzny identyfikator:
ZP.271.14.2025. Ogłoszenie o zamówieniu zostało zamieszczone w Suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii
Europejskiej w dniu 23 października 2025 r., pod nr: 2025/S 204-698639. Wartość szacunkowa zamówienia przekracza
progi unijne.
W dniu 3 listopada 2025 r. do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wpłynęło odwołanie wykonawcy Eneris Surowce
Gorzów Wielkopolski sp. z o.o. w Gorzowie Wikp. wobec treści Specyfikacji Warunków Zamówienia (dalej: „SWZ”).
Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie następujących przepisów:
1)art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz.
1320 ze zm., dalej jako „PZP”) w zw. z art. 16 PZP, art. 134 ust. 1 pkt 4 i pkt 20 PZP, art. 431 PZP, art. 433 pkt 2 i
pkt 3 PZP, art. 8 ust. 1 PZP w zw. z art. 5 Kodeksu cywilnego (dalej jako: „KC”), art. 3531 KC, art. 387 § 1 KC, art.
483 § 1 KC, art. 473 § 1 KC w zw. z art. 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 722 ze zm., dalej jako: „Ucpg”) przez wprowadzenie do opisu
przedmiotu zamówienia obowiązku osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu
odpadów komunalnych, sankcjonowanego obowiązkiem zapłaty kar umownych na wypadek ich nieosiągnięcia,
bez uwzględnienia wymagań i okoliczności mogących mieć wpływ na sporządzenie oferty (przeważający udział
frakcji odpadów zmieszanych w strumieniu odpadów objętych przedmiotem zamówienia, słaba jakość
selektywnej zbiórki odpadów komunalnych „u źródła", sposób obliczania poziomów recyklingu, rola
Zamawiającego w gminnym systemie gospodarki odpadami, uwarunkowania rynkowe w zakresie recyklingu
odpadów, rygorystyczne wymogi jakościowe stawiane przez recyklerów, wprowadzenie systemy kaucyjnego), co
narusza zasady współżycia społecznego, równowagę stron umowy oraz zasady uczciwej konkurencji, zakładając
nadmiernie obciążenie wykonawcy ryzykiem kontraktowym w zakresie obowiązku osiągnięcia poziomu
przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w sytuacji, gdy ich osiągnięcie na
poziomie oczekiwanym przez Zamawiającego jest obiektywnie niemożliwe do spełnienia przez wykonawcę w
toku realizacji przedmiotowej usługi, co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, w szczególności
zasadą uczciwości kupieckiej, bowiem obciąża wykonawcę odpowiedzialnością za nienależyte wykonanie umowy
oraz ryzykiem kar umownych, których podstawa nałożenia na wykonawcę może powstać nawet przy dochowaniu
przez niego najwyższej staranności, z powodów całkowicie od niego niezależnych;
ewentualnie, w przypadku uznania zarzutu wskazanego w pkt 1 powyżej za niezasadny:
2)art. 433 pkt 2 i 3 PZP w zw. z art. 134 ust. 1 pkt 20 PZP w zw. z art. 8 ust. 1 PZP w z art. 3531 KC oraz art. 5 KC w
zw. z art. 483 § 1 KC poprzez zastrzeżenie na rzecz Zamawiającego kar umownych za nieosiągnięcie przez
wykonawcę poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oraz składowania
w § 13 ust. 2 pkt 3) Projektowanych postanowień umownych (dalej jako: „PPU”), w wysokości rażąco
wygórowanej, nieuwzględniającej faktu, że na osiągnięcie tych poziomów mają wpływ nie tylko działania
wykonawcy, ale także (a wręcz przede wszystkim) działania Zamawiającego, jak również że jest to uzależnione
od jakości zbiórki odpadów u „źródła” (przez właścicieli nieruchomości), a także od uwarunkowań rynkowych (w
szczególności od popytu na „surowce”, czyli wąską grupę odpadów nadających się do recyklingu, które wliczane
są do poziomów recyklingu – o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia odwołania) i realnych możliwości
przekazania do recyklingu odebranych przez wykonawcę odpadów; nałożenie ich stanowi nadużycie prawa
podmiotowego Zamawiającego do kształtowania postanowień umownych i jest sprzeczne z zasadami współżycia
społecznego, gdyż stanowi przerzucenie odpowiedzialności administracyjno-prawnej, jaka został nałożona za
Zmawiającego wprost na wykonawcę w postaci kar umownych, co oznacza, że kara zastrzeżona w PPU
obejmuje w zasadzie karę za działania Zamawiającego;
3)art. 99 PZP, w zw. z art. 16 pkt 1, 2 i 3 oraz art. 433 pkt 3 PZP oraz 455 ust. 1 pkt 1 PZP i w związku z art. 8 ust. 1
PZP oraz art. 3531 KC w zw. z art. 647 i art. 649 KC, poprzez zastrzeżenie przez Zamawiającego prawa do
zmiany częstotliwości wywozu oraz rodzaju odpadów odbieranych i zbieranych w związku ze zmianami prawa
miejscowego oraz prawa do wydawania wykonawcy polecenia dotyczącego, w szczególności zmiany zakresu
rzeczowego usług do wykonania, sposobu ich wykonania, oraz możliwości kontrolowania stopnia realizacji
rzeczowej i jakościowej przedmiotu Umowy pod kątem zgodności z wytycznymi Zamawiającego, co stanowi:
nieproporcjonalne do przedmiotu zamówienia przyznanie Zamawiającemu w przyszłej umowie (będącej umową o
świadczenie usług) uprawnień podobnych do jednostronnej zmiany umowy z zakresie obejmującym zasadnicze
jej elementy wpływające za zakres zamówienia i wynagrodzenie, a także potencjalnie uprawnienia wykonawcy i
możliwość wykonania zamówienia po zmianie, w sposób naruszający równe traktowanie wykonawców i uczciwą
konkurencję;
4)art. 8 ust. 1 PZP w zw. z art. 3531 KC, art. 471 KC oraz art. 16 pkt 1 i 3 PZP, poprzez wprowadzenie domniemania
odpowiedzialności wykonawcy za niewykonanie zamówienia, w sytuacji braku lub niesprawności systemu
wizyjnego, a co za tym idzie przyjęcie, a priori, posiadania w tej sytuacji niewystarczającego materiału
dowodowego przez wykonawcę i przyjęcie, że spory w zakresie niewykonania lub nienależytego wykonania
zamówienia będą rozwiązywane na niekorzyść wykonawcy, bez możliwości powołania się na inne dowody, które
mogłyby w tej sytuacji wykazać, że wykonawca należycie wykonał zamówienie;
5)art. 8 ust. 1 PZP w zw. z art. 3531 KC, oraz art. 16 pkt 1 i 3 PZP, a także art. 7 pkt 27 PZP, poprzez ukształtowanie
PPU, a zatem ukształtowanie treści przyszłej umowy, w sposób sprzeczny z przepisami PZP i KC, wyrażające
się, w szczególności, w: nałożeniu na wykonawcę obowiązku przedstawiania Zamawiającemu do następczej
akceptacji już zawartych umów z podwykonawcami; uwarunkowanie dopuszczenia podwykonawcy do realizacji
umowy od zaakceptowania podwykonawcy przez Zamawiającego; przyznanie Zamawiającemu nieograniczonego
uprawnienia do nieakceptowania umów podwykonawczych; przyznanie Zamawiającemu kontroli nad
dopuszczaniem, rezygnacją lub zmianą podwykonawców przez wykonawcę; zastrzeżenie kar umownych na
wypadek samodzielnego zaangażowania lub zmiany podwykonawcy; zastrzeżenie wstrzymania płatności wobec
wykonawcy do czasu udokumentowania płatności podwykonawcom; zastrzeżenie ww. wymogów również wobec
dalszych podwykonawców, co stanowi: nieproporcjonalne do przedmiotu zamówienia przyznanie
Zamawiającemu w przyszłej umowie (będącej umową o świadczenie usług) – w odniesieniu do umów o
podwykonawstwo – uprawnień podobnych, ale nawet szerszych i bardziej rygorystycznych, niż uprawnienia, które
przepisy PZP przyznają zamawiającym w odniesieniu do umów o podwykonawstwo w zamówieniach na roboty
budowlane, podczas gdy: ustawa PZP nie dopuszcza stosowania uprawnień przewidzianych dla umów
podwykonawczych w zamówieniach na roboty budowlane do umów o podwykonawstwo w zamówieniach na
usługi i dostawy i prowadzenia postępowania w sposób naruszający równe traktowanie wykonawców i uczciwą
konkurencję.
Mając powyższe na uwadze, Odwołujący wniósł o nakazanie Zamawiającemu wprowadzenia modyfikacji SWZ poprzez:
1)wykreślenie obowiązku osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów
komunalnych oraz składowania,
2)wykreślenie kary umownej za nieosiągnięcie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów
komunalnych,
3)wykreślenie z Rozdziału V pkt 9 Opisu Przedmiotu Zamówienia (dalej jako: „OPZ”), zdania: „W sytuacji braku lub
niesprawności systemu, a co za tym idzie posiadania niewystarczającego materiału dowodowego, spory będą
rozwiązywane na niekorzyść Wykonawcy”,
4)zmianę Rozdziału II pkt 6 OPZ poprzez wskazanie, że, Zamawiający przewiduje możliwość zmiany umowy, w
trybie określonym w § 11 PPU polegającej na zmianie częstotliwości wywozu oraz rodzaju odpadów odbieranych
i zbieranych w związku ze zmianami prawa miejscowego wynikłymi m. in. z wprowadzenia nowych regulacji
prawa ogólnego, tj. Ustawy o odpadach, Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i innych
rodzących zmiany w prawie miejscowym, dotyczących gospodarki odpadami,
5)wykreślenie punktu 2) z § 6 ust. 2 PPU,
6)zmianę § 6 ust. 2 pkt 4) PPU poprzez nadanie mu brzmienia: „4) kontrolować stopień realizacji rzeczowej i
jakościowej przedmiotu Umowy pod kątem zgodności z Umową, w każdym czasie bez zawiadomienia o terminie
i godzinie kontroli.”,
7)wykreślenie obowiązku uzyskania zgody Zamawiającego na zaangażowanie podwykonawców i dalszych
podwykonawców oraz zastrzeżenia o wstrzymaniu wypłaty wynagrodzenia do czasu zapłaty na rzecz
podwykonawców, a także warunkowania zapłaty wynagrodzenia przedstawieniem dowodów w tym zakresie,
8)wykreślenie kary umownej za zatrudnienie podwykonawcy bez zgody Zamawiającego oraz z pominięciem
procedur określonych w § 8 Umowy,
9)dokonanie innych koniecznych do dostosowania treści dokumentacji do nowych postanowień.
Ponadto, na rozprawie, dnia 10 grudnia 2025 r. Odwołujący wniósł o obciążenie Zamawiającego kosztami postępowania
odwoławczego oraz przedstawił fakturę na kwotę 4.428,00 zł brutto tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.
Na wstępie uzasadnienia odwołania, Odwołujący podniósł, że Zamawiający określił warunki spełnienia świadczenia
(zawarte w PPU oraz OPZ) w sposób, który narusza podstawowe zasady prawa zamówień publicznych w
szczególności zasadę uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, proporcjonalności, a w efekcie także
zasadę efektywności ekonomicznej i zasady osiągnięcia najlepszej jakości usług (art. 17 ust. 1 pkt 1 PZP). W efekcie,
zdaniem Odwołującego, Eneris Surowce Gorzów Wielkopolski sp. z o.o. (dalej jako: „ENERIS”), tak ukształtowane
warunki zamówienia tworzą barierę dla wykonawców zdolnych do wykonania zamówienia, nawet takich, którzy z
powodzeniem dotychczas realizowali usługi odbierania i zagospodarowania odpadów na rzecz Zamawiającego.
Uzasadniając zarzut nr 1 dotyczący nałożenia na wykonawców obowiązku osiągnięcia poziomów przygotowania do
ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wskazał na postanowienia § 5 ust. 6 PPU, Rozdział IV pkt 3 ppkt 5
OPZ, w których jego zdaniem Zamawiający oczekuje rezultatu w postaci osiągnięcia określonych poziomów recyklingu, z
przekazanych wykonawcy odpadów. Odwołujący możliwość nałożenia na wykonawców takich obowiązków oraz kar
umownych za ich niedotrzymanie kwestionuje, powołując się na wyroki Krajowej Izby Odwoławczej oraz sądu zamówień
publicznych. Podniósł, że to jaki poziom recyklingu może zostać osiągnięty nie zależy od wykonawcy odbierającego
odpady, lecz od wielu czynników, na które nie ma on wpływu. Takimi czynnikami są, wymienione przez Odwołującego,
m.in.: i) ilość zmieszanych odpadów komunalnych i poziom selektywnej zbiórki odpadów oraz jakość selektywnie
zebranych surowców, zależne od gminy, w tym od infrastruktury, edukacji społeczeństwa itd., ii) sposób obliczania masy
odpadów poddanych recyklingowi wg zasad rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2017 r. w
sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz. U.
poz. 1530), którego stosowanie zmusza recyklerów do wykazywania mniejszych ilości odpadów poddanych recyklingowi,
iii) obecność rynków zbytu dla wszystkich surowców selektywnie zbieranych, w szczególności wymagania recyklerów,
którzy nie przyjmują do recyklingu odpadów niespełniających kryteriów jakościowych, w tym zanieczyszczonych, iv)
wejście w życie tzw. „systemu kaucyjnego”. Zwrócił uwagę, że istotna jest jakość odpadów, która wynika m.in. z
prawidłowej segregacji odpadów, zaś to Zamawiający dysponuje narzędziami dyscyplinującymi mieszkańców i ma
większe możliwości w zakresie edukacji społeczeństwa. „Nie jest więc tak, że wykonawca (jako podmiot odbierający i
zagospodarowujący odpady) jest wyłącznie odpowiedzialny za osiągnięcie wymaganych przez UCPG poziomów
składowania odpadów komunalnych i przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. W
związku z tym nie jest również uzasadnione ponoszenie przez wykonawców w całości kary w związku z nieosiągnięciem
tych poziomów.” Z kolei, jak wyjaśnił dalej Odwołujący, rola wykonawcy odbierającego odpady sprowadza się do
kontrolowania jakości segregowania odpadów przez poszczególnych mieszkańców i zgłaszania nieprawidłowości
gminom, może on również promować postawy proekologiczne. Niemniej, jak zaznaczył, wykonawca ma realizować
zamówienie publiczne w ramach zlecenia, a Zamawiający nie zlecił przeprowadzenia żadnej akcji edukacyjnoinformacyjnej. Odnosząc się do dokumentu „Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi w Gminie Barlinek za
okres 01.01.2024 r. – 31.12.2024 r.”, opracowanego przez Zamawiającego, podkreślił, że w 2024 r. poziom recyklingu w
Gminie Barlinek wyniósł 36,66%, zaś aż 55,2% odebranych odpadów komunalnych stanowiły niesegregowane
(zmieszane) odpady komunalne o kodzie 20 03 01, zaś odpady wysegregowane z odpadów zmieszanych co do zasady
nie nadają się do recyklingu. Tym samym, w ocenie ENERIS nie sposób oczekiwać, że przy podobnym poziomie udziału
odpadów zmieszanych, podobnych możliwościach instalacji i podobnych warunkach rynkowych, poziom ten wzrośnie,
zgodnie z wymogiem art. 3b Ucpg, do 56% w 2026 r., tj. o 20 punktów procentowych – przy niezmienionych warunkach,
przeciwnie udział odpadów zmieszanych w strumieniu odpadów komunalnych wzrośnie z powodu systemu kaucyjnego,
gdyż „odpłyną ze strumienia odpadów najcenniejsze podlegające recyklingowi surowce”, skoro mieszkańcy nie będą
wytwarzali tych odpadów. Wskazał, że w istocie możliwość recyklingu odpadów wysortowanych ze zmieszanych
odpadów komunalnych jest marginalna, a w konsekwencji poziomy recyklingu można osiągnąć jedynie z odpadów
zbieranych selektywnie: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, bioodpady – natomiast strumień ten jest z kolei zbyt
mały, żeby osiągnąć poziom recyklingu na poziomie 56%. Według Odwołującego, kolejnym elementem systemu, który
wpływa na udział odpadów gromadzonych selektywnie i tym samym poziomy recyklingu jest PSZOK, który Zamawiający
wyłączył z niniejszego zamówienia, co oznacza, że strumień odpadów selektywnie gromadzonych w PSZOK nie wejdzie
do masy odpadów, z których wykonawca może obliczać poziomy recyklingu, podobnie co do MPSZOK. Odwołujący
wskazał również na inne okoliczności, jakie – jego zdaniem – mają bezpośredni wpływ na osiągane poziomy recyklingu,
a pozostające poza kontrolą i wpływem wykonawcy, tj: dane ze sprawozdań podmiotów odbierających i zbierających
odpady, masa bioodpadów poddanych recyklingowi u źródła w przydomowych kompostownikach, masa bioodpadów
poddanych recyklingowi u źródła na terenach zielonych, masa bioodpadów posegregowanych i poddanych recyklingowi u
źródła na terenie rodzinnych ogrodów działkowych, odpady oddane do punktów napraw. Według ENERIS: „Najwyższe
poziomy recyklingu można osiągnąć w miejscach, które nie są objęte przedmiotem zamówienia. To z kolei oznacza, że
najwyższy wpływ na ostatecznie osiągane poziomy dla całej Gminy mają działania samego Zamawiającego. Dla
przykładu, wykonawca nie odbiera odpadów bio z nieruchomości, które zadeklarowały ich kompostowanie (w Analizie
Zamawiający podaje, że kompostowanie zadeklarowało 16% nieruchomości zamieszkałych objętych systemem odbioru i
zagospodarowania odpadów na terenie Gminy Barlinek). Poziom z kompostowników podwyższa poziom recyklingu
liczony dla Gminy, a nie wpływa na poziom osiągany przez wykonawcę.” Podsumowując, wykonawca ENERIS wskazał,
że w ten sposób, Zamawiający nieprawidłowo próbuje przenieść własną odpowiedzialność administracyjną na
odpowiedzialność cywilnoprawną wykonawcy, niemniej w sposób rażąco niesprawiedliwy, skoro gmina na podstawie art.
9ze Ucpg może złożyć wniosek do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zawieszenie zapłaty kary za
nieosiągnięcie poziomo w recyklingu, na podstawie art. 198f Kodeksu postępowania administracyjnego, może domagać
się odstąpienia od nałoźenia kary za nieosiągnięcie poziomów recyklingu – zaś wykonawca zapłaci karę umowną nawet
wtedy, gdy Zamawiający jej nie zapłaci. Zwrócił uwagę, że problem braku możliwości osiągnięcia poziomów recyklingu
jest problem ogólnokrajowym. Powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 października 2025 r.,
sygn. XXIII Zs 96/25, odnoszący się do zamówienia publicznego na odbieranie odpadów od mieszkańców Gminy
Wrocław. Dodał, że zaskarżone postanowienia umowne nie zostały dostosowane do realiów systemowych i
legislacyjnych, a przez to są nieproporcjonalne, m.in. dlatego, że przewidują wymóg osiągnięcia poziomu recyklingu 56%,
tymczasem Komisja Europejska zgodziła się, żeby poziom recyklingu odpadów w 2025 r. został obniżony do poziomu 50
%, nadto Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi prace legislacyjne nad zmianą ustawy o utrzymaniu czystości i
porządku w gminach, mające na celu dostosowanie krajowych regulacji do rzeczywistych możliwości gmin w zakresie
osiągania wymaganych poziomów recyklingu.
Uzasadniając zarzut nr 2 dotyczący kar umownych za brak osiągnięcia przez Gminę poziomów recyklingu wskazał, że
kwestionuje § 9 pkt 2 PPU, bowiem nakłada on karę za nieosiągnięcie poziomu recyklingu, zaś sposób obliczenia kary
referuje do przepisów rozporządzenia, czyli dotyczy wszystkich odpadów pochodzących z gminy, np. kompostowników,
z terenów zielonych, punktów napraw i systemu kaucyjnego. „Ponieważ wykonawca nie wliczy tych odpadów do
poziomów recyklingu, jego poziomy będą niższe niż poziomy osiągane przez gminę, a kara wyższa niż kara gminy. Już
chociażby z tego powodu, jest ona niewspółmierna.” Wskazał, że na ocenę tych postanowień co do kary umownej,
wpływają wszystkie okoliczności powołane w uzasadnieniu zarzutu nr 1. Dodał, że: „Kara gwarancyjna, bo za taką
można uznać karę umowną zastrzeżoną na wypadek nieosiągnięcia poziomów recyklingu jest niedopuszczalna lub
przynajmniej bardzo wątpliwa na podstawie przepisów KC zatem w umowie w sprawie zamówienia, gdzie postanowienia
art. 433 ustawy PZP mają na celu ochronę pozycji wykonawcy przed wykorzystaniem przez Zamawiającego jego
dominującej pozycji w zakresie kształtowania postanowień umownych.” Podniósł, że możliwość nałożenia na
wykonawcę kary umownej z tytułu nieosiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu obciąża wykonawcę pomimo
prawidłowej realizacji pozostałych obowiązków wynikających z umowy, tymczasem odpowiedzialność wykonawcy
powinna kształtować się stosownie do jego działań, za które można przypisać mu winę. Odwołujący ENERIS wywodzi
stąd, iż jeżeli niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które wykonawca
odpowiedzialności nie ponosi, to nie jest zobligowany do naprawienia powstałej szkody, instytucja kary umownej oparta
jest bowiem na ogólnych zasadach odpowiedzialności odszkodowawczej – kara umowna przewidziana w § 9 ust. 2 pkt 2
PPU całkowicie abstrahuje zaś od odpowiedzialności, jaka może być wykonawcy przypisana, a tym samym została
określona w sposób nieadekwatny, z naruszeniem zasady proporcjonalności oraz zasad współżycia społecznego i
uczciwości kupieckiej.
Odnosząc się do zarzutu nr 3 dotyczącego niejednoznacznego opisu przedmiotu zamówienia w zakresie możliwości
jednostronnej zmiany zakresu i przedmiotu zamówienia wskazał na kwestionowane postanowienia Rozdziału II pkt 6
OPZ oraz § 6 ust. 2 pkt 2 i 4 PPU. Podniósł, że postanowienia te są niespójne z postanowieniami § 11 PPU
dopuszczającymi możliwość zmiany Umowy w stosunku do treści oferty. Jego zdaniem w sposób rażący naruszają
równowagę stron umowy, tak prawną jak i ekonomiczną oraz określają zbyt wysokie ryzyko dla wykonawców związane z
realizacją zamówienia, nieproporcjonalnego i nieadekwatnego do uzasadnionych potrzeb Zamawiającego.
Wskazując na zarzut nr 4 dotyczący skutków braku lub niesprawności systemu wizyjnego, Odwołujący zakwestionował
postanowienie Rozdziału V pkt 9 OPZ. Podniósł, że przyjęte przez Zamawiającego rozwiązanie pozbawia wykonawcę
możliwości wykazania, że nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zamówienia w inny
sposób niż poprzez dowód z systemu wizyjnego. Dodał, że postanowienie to wprowadza swego rodzaju domniemanie
odpowiedzialności wykonawcy, poprzez przyjęcie, że w sytuacji braku lub niesprawności systemu, a co za tym idzie
posiadania niewystarczającego materiału dowodowego, spory będą rozwiązywane na niekorzyść wykonawcy,
tymczasem wykonawca może dowodzić braku odpowiedzialności, czy wręcz braku okoliczności niewykonania lub
nienależytego wykonania zamówienia w inny sposób.
W ramach uzasadnienia zarzutu nr 5, Odwołujący wskazał na § 8 PPU dotyczący podwykonawców, § 4 ust. 7, § 9 ust. 2
pkt 14 PPU, w ramach którego, w ocenie Odwołującego, Zamawiający chciałby zastosować instrumenty prawne
dotyczące podwykonawstwa w umowach o zamówienia publiczne stanowiące roboty budowlane – w przypadku
niniejszego zamówienia, które jest usługą, dodatkowo modyfikując je w sposób bardziej restrykcyjny, niż przewidział to
ustawodawca. Podniósł, że nawet w sytuacji solidarnej odpowiedzialności Zamawiającego za zapłatę wynagrodzenia
podwykonawcy, niedopuszczalne jest przewidzenie możliwości „wstrzymania danej płatności Wykonawcy w całości bez
żadnych konsekwencji dla Zamawiającego”. Ponadto, Odwołujący zaskarżył postanowienie, w którym Zamawiający
uzależnia możliwość korzystania z podwykonawcy od jego zgody, nie wskazując kiedy zgoda taka zostanie udzielona, a
kiedy nie, co umożliwi Zamawiającemu korzystanie z tego uprawnienia zupełnie dowolnie, stawiając wykonawcę w
gorszym położeniu niż wykonawcę robót budowlanych, który zgłaszając podwykonawcę wie, że uwagi zamawiającego
zostaną zgłoszone w okolicznościach opisanych w art. 464 ust. 3 PZP. Kolejno, Odwołujący ENERIS wskazał, że
Zamawiający wymaga uzyskania jego zgody na zawarcie każdej umowy o podwykonawstwo, niezależnie od jej wartości i
zakresu, co oznacza, że postanowienie to jest bardziej restrykcyjne niż w przypadku postępowań na roboty budowalne,
gdzie wprost wyłączono konieczność zgłaszania określonych umów. Co więcej, według Odwołującego, ustawa PZP nie
dopuszcza możliwości żądania od podwykonawców wszystkich dokumentów wymaganych od wykonawcy. Odwołujący
podniósł również, że wszystkie ww. wymagania dotyczą również umów o podwykonawstwo zawieranych z dalszym
podwykonawcą, co jest wprost sprzeczne z samą definicją podwykonawstwa w zamówieniach publicznych, która
wskazuje, że umową o podwykonawstwo w przypadku zamówienia na roboty budowlane innych niż zamówienie w
dziedzinach obronności i bezpieczeństwa, nie jest umowa między podwykonawcą a dalszym podwykonawcą.
W odpowiedzi z dnia 25 listopada 2025 r. na odwołanie, Zamawiający, Gmina Barlinek wniosła o oddalenie odwołania w
całości i obciążenie Odwołującego kosztami postępowania. Nie złożył jednak żadnych rachunków kosztowych.
Wskazując na bezzasadność zarzutów nr 1 i 2 odwołania podniósł, że osiągnięcie przez gminy zakreślonych poziomów
recyklingu jest szczegółowym obowiązkiem w ramach utrzymania czystości i porządku jako zadania własnego gminy
wynikającego z art. 3 ust. 1 Ucpg, a zatem skoro z mocy powołanej ustawy, gmina – co do zasady – ma obowiązek
powierzyć wykonywanie zadania własnego w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości,
na których zamieszkują mieszkańcy przedsiębiorcy wyłonionemu w drodze przetargu, to powinna mieć również
możliwość zapewnienia sobie prawidłowej realizacji tych usług. Według Zamawiającego, dopuszczalność nałożenia na
wykonawcę odpowiedzialności za osiągniecie poziomów recyklingu potwierdza orzecznictwo Krajowej Izby
Odwoławczej. Powołał się na wyroki Izby i podkreślił, że poprzez takie zobowiązanie o charakterze kontraktowym, gmina
nie wyzbywa się ciążącej na niej odpowiedzialności, wynikającej z mocy prawa, ponadto zastrzeżenie kar umownych jest
dopuszczalnym na mocy art. 483 § 1 KC sposobem wyegzekwowania od wykonawcy wypełnienia zobowiązania. Dodał,
że osiąganie określonych poziomów recyklingu nie jest zadaniem, lecz miernikiem rezultatu – zadanie gminy nie polega
w istocie na osiąganiu poziomów recyklingu, lecz na zbudowaniu systemu, który jest środkiem do tego celu. Z kolei, w
ocenie Gminy Barlinek, brak obwarowania prawidłowego wykonania usługi karami umownymi byłoby poważnym
naruszeniem środków publicznych. Ponadto, Zamawiający podniósł, że zgodnie z dokumentem Analiza stanu gospodarki
odpadami komunalnymi w Gminie Barlinek w 2024 r., Zamawiający osiągnął poziom recyklingu w tym roku na poziomie
36,66 %, w 2023 r. było to 30,81 %, a zatem sukcesywny wzrost poziomu recyklingu odpadów potwierdza, że przy
prawidłowym świadczeniu usługi odbioru i zagospodarowania odpadów możliwe będzie osiągnięcie wymaganego
poziomu recyklingu przewidzianego do osiągnięcia w 2026 r. Podkreślił również, że w obecnym 2025 r., Odwołujący w
konsorcjum świadczy na rzecz Zamawiającego przedmiotową usługę, a zawarta umowa zawiera analogiczne obowiązki
i sankcje za ich naruszenie. Dodał, że Odwołujący w odwołaniu nie wykazał, że wykonanie tych obowiązków nie było
możliwe, bądź też, że z tego tytułu zostały Odwołującemu wymierzone kary umowne. Odnosząc się do argumentu
odwołania dotyczącego wprowadzonego systemu kaucyjnego, powołał się na wyrok Izby z 17 września 2025 r., sygn.
KIO 3270/25 i KIO 3286/25, w którym Izba oparła się na dowodzie w postaci raportu Deloitte („System kaucyjny – koszty,
perspektywy, szanse” , wrzesień 2024 r.) z którego miało wynikać, iż „należy się spodziewać, że do przełomu lat
2027/2028 ilości selektywnie zebranych odpadów opakowaniowych w systemie kaucyjnym będą niższe niż dotychczas
odzyskiwane w systemach gminnych. Dopiero od 2028 roku masa odpadów opakowaniowych zebranych w systemie
kaucyjnym spowoduje wzrost poziomów recyklingu, jednak jedynie o około 0,2-0,4 p.p. w stosunku do obecnie
odzyskiwanego w ramach zbiórki komunalnej strumienia tej frakcji”, a co za tym idzie wprowadzenie systemu kaucyjnego
nie będzie miało tak ogromnego wpływu na poziom recyklingu. Zamawiający podniósł również, iż na gruncie niniejszego
postępowania, wykonawca został zobowiązany do szeregu czynności, mogących mieć znaczący wpływ na osiąganie
poziomów recyklingu – przede wszystkim poprzez zapewnienie selektywnej zbiórki odpadów, w tym wyposażenie
nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych w pojemniki do gromadzenia odpadów, oznakowanie pojemników i
worków, dokumentowanie nieprawidłowości, w tym nieprowadzenie przez właściciela nieruchomości selektywnej zbiórki.
„Skoro Zamawiający był uprawniony do takiego ukształtowania obowiązków umownych, aby wykonawca osiągnął
określony poziom recyklingu w ramach strumienia odpadów objętego przedmiotem umowy, to uprawniony był zarazem
do powiązania z tym obowiązkiem (jego naruszeniem) stosownej kary umownej.” Dodał, że kara ta ma charakter
motywujący, prewencyjny i sankcyjny oraz, że nie można zapominać, iż nie jest oderwania od przesłanek statuujących
reżim odpowiedzialności kontraktowej. Podkreślił, że wg tych przesłanek, dłużnik, który zachował należytą staranność,
nie ponosi odpowiedzialności na niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. W zakresie zarzutu nr 3
odwołania, Zamawiający wskazał, że 18 listopada 2025 r. dokonał zmiany § 6 ust. 2 pkt 2 PPU, w ten sposób, że
postanowieniu temu nadane zostało następujące brzmienie: „wydawać Wykonawcy polecenia dotyczące usunięcia
nieprawidłowości lub zagrożeń, w szczególności co do sposobu wykonania umowy, jak również w zakresie zmiany
zakresu rzeczowego usług do wykonania zgodnie z § 3 ust. 5”, zaś zmiana powyższa została ogłoszona na stronie
internetowej prowadzonego postępowania. Odnosząc się do zarzutu nr 4 odwołania, Zamawiający podniósł, że jest on
chybiony, gdyż zakwestionowane postanowienie jest zgodne z zasadami ogólnej odpowiedzialności kontraktowej, tj. art.
471 KC. Wyjaśnił, że „(...) nawet w razie, gdyby sporne postanowienie pozbawione było końcowego fragmentu o treści
„W sytuacji braku lub niesprawności systemu, a co za tym idzie posiadania niewystarczającego materiału dowodowego,
spory będą rozwiązywane na niekorzyść Wykonawcy.”, to i tak, w świetle zasady domniemania zawinienia, wynikającej z
art. 471 K.c., skutki braku realizacji obowiązku zapewnienia kamer wizyjnych oraz archiwizacji nagrań i tak obciążałyby
wykonawcę (działałyby na jego niekorzyść). W odniesieniu do argumentu Odwołującego dotyczącego nagłej awarii
kamer, Zamawiający wskazał, że zgodnie z art. 355 KC, dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w
stosunkach danego rodzaju (należyta staranność), a co za tym idzie, nawet nagła awaria nie może zwalniać wykonawcy
z odpowiedzialności, zwłaszcza, że to wykonawca ma realny wpływ na instalację, serwis i archiwizację materiału. Dodał,
że: „Powyższe postanowienie nie stanowi wyłączenia możliwości powoływania innych dowodów, tylko zapowiedź, że
przy sprzecznych relacjach stron i braku nagrań, domniemanie będzie przemawiało na niekorzyść tego, kto złamał
obowiązek utrzymania systemu wizyjnego. Jednocześnie Wykonawca zdaje się nie dostrzegać, że istnienie tego
systemu oraz konieczność dbałości o jego funkcjonowanie, zabezpiecza zarazem jego interesy – np. gdy mieszkaniec
składa niezasadne reklamacje.” W zakresie zarzutu nr 5 odwołania, Zamawiający wskazał, że dnia 18 listopada 2025 r.
dokonał zmiany dokumentów zamówienia w zakresie podwykonawstwa w następujący sposób: 1) w § 4 ust. 7 został
uchylony; 2) w § 4 ust. 9 otrzymał brzmienie: „9. Wykonawcy nie przysługuje prawo do przedłużenia terminu wykonania
przedmiotu Umowy ze względu na okoliczności wstrzymania płatności należności przez Zamawiającego z powodów
określonych w ust. 5”; 3) w SW Z wprowadzono postanowienie o treści „Zamawiający zgodnie z art. 464 ust. 5 P.z.p.
może badać, czy nie zachodzą wobec podwykonawcy niebędącego podmiotem udostępniającym zasoby podstawy
wykluczenia, o których mowa w art. 108 i art. 109 P.z.p.”; 4) § 8 otrzymał brzmienie: „§ 8. 1. Wykonawca może wykonać
przedmiot Umowy sam, bez udziału podwykonawców lub też powierzyć wykonywanie części zamówienia
podwykonawcom, a w pozostałym zakresie wykonać przedmiot Umowy własnymi siłami. 2. Do zawarcia umowy przez
Wykonawcę z podwykonawcami wymagana jest zgoda Zamawiającego. Jeżeli Zamawiający w terminie 14 dni od
przedstawienia mu przez Wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub
zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy. Zamawiający może odmówić wyrażenia zgody na
zawarcie umowy z podwykonawcami, wyłącznie w następujących przypadkach: 1) jeżeli umowa z podwykonawcami nie
spełnia warunków określonych w niniejszym paragrafie; 2) jeżeli w stosunku do podwykonawcy występują przesłanki
wykluczenia, o których mowa w art. 108 i art. 109 P.z.p., określone w treści SW Z, jakie zostały określone w odniesieniu
do wykonawcy. 3. Zatrudnienie podwykonawcy bez uzyskania zgody Zamawiającego, o której mowa w ust. 2, stanowi
podstawę do naliczenia kary umownej, o której mowa w §9 ust. 2 pkt 14) Umowy. 4. Umowa o podwykonawstwo zawarta
pomiędzy Wykonawcą, a podwykonawcą lub dalszym podwykonawcą musi spełniać co najmniej poniższe
uwarunkowania: 1) umowa wymaga formy pisemnej; 2) termin zapłaty wynagrodzenia Podwykonawcy lub dalszemu
podwykonawcy przewidziany w umowie o podwykonawstwo nie może być dłuższy niż 30 dni od dnia doręczenia
Wykonawcy, podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy faktury lub rachunku. 3) wysokości kar umownych nie mogą
być wyższe niż kary umowne zastosowane w Umowie zawartej pomiędzy Wykonawcą, a Zamawiającym; 4) umowa
musi określać szczegółowe zasady odbioru i rozliczenia wykonanych robót. 5. Wykonawca ponosi pełną
odpowiedzialność za działania lub zaniechania podwykonawcy zatrudnionego przez Wykonawcę, wszelkie zaniedbania,
wady i usterki wynikające z jego pracy oraz szkody związane z jego pracą, poniesione przez Zamawiającego oraz osoby
trzecie. 6. Wykonawca na żądanie Zamawiającego przedstawi dowody w celu weryfikacji czy w stosunku do podmiotów,
na których zdolności Wykonawca polega, w przypadku gdy przypada na nich ponad 10% wartości zamówienia nie
zachodzi podstawa wykluczenia przewidziana w art. 5k Rozporządzenia sankcyjnego nr 833/2014 dotyczącego środków
ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie. 7. Wykonawca na żądanie
Zamawiającego dostarczy wykaz podwykonawców i dostawców, na których przypada ponad 10% wartości zamówienia
w celu weryfikacji czy nie zachodzi podstawa wykluczenia przewidziana w art. 5k Rozporządzenia sankcyjnego nr
833/2014 w brzmieniu nadanym Rozporządzeniem nr 2022/576 dotyczącego środków ograniczających w związku z
działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie. 8. Nieprzedstawienie dowodów, o których mowa w ust. 7-8 w
wyznaczonym przez Zamawiającego terminie, stanowi podstawę do rozwiązania Umowy bez zachowania okresu
wypowiedzenia z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy. 9. Do zmiany umów z podwykonawcami stosuje się
odpowiednio ust. 2-4. 10. Postanowień niniejszego paragrafu nie stosuje się do umów o podwykonawstwo, których
wartość nie przekracza kwoty 50 000 zł brutto. Przez wartość rozumie się łączne wynagrodzenie należne
podwykonawcy w całym okresie realizacji umowy”. Ponadto, Zamawiający poinformował, że zmiany zostały ogłoszone
na stronie internetowej prowadzonego postępowania.
Pismem procesowym wniesionym do Prezesa Izby dnia 9 grudnia 2025 r. Odwołujący oświadczył, że cofa zarzut nr 3 i 5
odwołania – w związku z dokonanymi przez Zamawiającego zmianami SW Z. W pozostałym zakresie podtrzymał zarzuty
nr 1, 2 i 4 oraz odniósł się do argumentów podniesionych w odpowiedzi na odwołanie. Podkreślił, że odwołanie zostało
oparte o założenie, że wykonawca należycie wykonuje umowę, jednak i tak nie jest w stanie osiągnąć poziomów
recyklingu, z odpadów odbieranych z terenu Gminy Barlinek. Odnosząc się do argumentacji Gminy dotyczącej osiągania
wysokich poziomów recyklingu w poprzednich latach, Odwołujący wskazał, że poziom recyklingu w roku 2024 wzrósł w
stosunku do roku 2023 o niecałe 6 punktów procentowych i wyniósł z 30,81% do 36.66%, zaś jeśli taki wzrost się
utrzyma na tym samym poziomie to w 2025 r. możliwe będzie osiągnięcie 42,66 %, a w 2026 r. 48,66%, a nie 56%.
Zwłaszcza, że jak wskazał ENERIS, odpady zmieszane stanowią wciąż ok. 58% wszystkich odebranych odpadów.
Odwołujący podkreślił, że istotne jest również nie to „jak blisko” jest Zamawiający poziomu ustawowo określonego, ale
czy proporcjonalne jest określenie obowiązku osiągnięcia poziomu, który nie był nigdy osiągany przez Gminę mimo, że
ma ona do dyspozycji znacznie większą gamę działań – niedostępnych wykonawcy. Wskazał, że ponadto Gmina
uwzględnia w wyliczeniach odpady podlegające kompostowaniu, odpady z PSZOK, z systemu kaucyjnego, a wykonawca
jest takiej możliwości pozbawiony.
Do postępowania żaden wykonawca nie zgłosił przystąpienia.
Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co następuje.
W niniejszej sprawie, Izba stwierdziła, że odwołanie nie zawiera braków formalnych oraz terminowo został uiszczony od
niego wpis w wymaganej wysokości. Nadto, odwołanie nie podlega odrzuceniu na podstawie art. 528 PZP.
Postępowanie podlegało umorzeniu w zakresie wycofanych przez Odwołującego zarzutów, tj. zarzutów nr 3 i 5
odwołania. Zgodnie z art. 520 PZP, odwołujący może cofnąć odwołanie do czasu zamknięcia rozprawy, zaś w zakresie
wycofanym – odwołanie nie wywołuje skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem odwołania do Prezesa Izby.
Z uwagi na powyższe, Izba nie była uprawniona do merytorycznego orzekania w tym zakresie.
Izba uznała, że Odwołujący jest uprawniony do wniesienia odwołania do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej, gdyż
posiada interes w uzyskaniu zamówienia i może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez Zamawiającego przepisów
PZP. Jak wynika z odwołania, obecna treść warunków zamówienia, w szczególności treść SW Z wraz z załącznikami,
uniemożliwia Odwołującemu złożenie racjonalnie skalkulowanej oferty, co w zasadzie uniemożliwia mu wzięcie udziału w
postępowaniu. Odnosząc się do kwestii szkody, Odwołujący wskazał, że może ją ponieść i będzie miała ona charakter
utraconych korzyści, które mógłby uzyskać w przypadku udzielenia mu zamówienia. W świetle powyższego, Izba uznała,
że spełnione są przesłanki z art. 505 ust. 1 PZP, decydujące o legitymacji procesowej do wniesienia odwołania.
Przedmiotem zamówienia jest, wg Rozdziału III SW Z pt. Opis przedmiotu zamówienia, świadczenie usług polegających
na odbiorze, transporcie i zagospodarowaniu odpadów komunalnych gromadzonych na terenie nieruchomości
zamieszkałych i niezamieszkałych, położonych na terenie Gminy Barlinek w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2026
roku, wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2025 r., poz. 733 ze zm.).
Termin wykonania przedmiotu zamówienia – od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2025 r.
Wg Rozdziału II w Załączniku nr 1 do SW Z – Szczegółowy zakres i opis przedmiotu zamówienia, pkt 1 przedmiot
zamówienia będzie realizowany w szczególności przez:
1)cykliczny odbiór z nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych zebranych w pojemnikach odpadów
komunalnych pozostałych po segregacji (zmieszanych),
2)cykliczny odbiór z nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych zebranych selektywnie w pojemnikach lub
workach odpadów,
3)odbiór z nieruchomości zamieszkałych, w terminach zgodnych z harmonogramem, odpadów: mebli i innych
odpadów wielkogabarytowych, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, odzieży i tekstyliów,
4)uporządkowanie terenu zanieczyszczonego odpadami i innymi zanieczyszczeniami wysypanymi z pojemników lub
worków w trakcie realizacji usługi odbioru,
5)transport niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych do instalacji komunalnej,
6)selektywnie zebranych odpadów komunalnych do instalacji odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, celem ich
zagospodarowania zgodnie z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, o której mowa w ustawy z dnia 14
grudnia 2012 r. o odpadach,
7)wyposażenie właścicieli nieruchomości zamieszkałych w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych
niesegregowanych (zmieszanych) i odpadów ulegających biodegradacji oraz worki przeznaczone
do selektywnego gromadzenia odpadów z zastrzeżeniem, że worki będą dostarczane w liczbie odpowiadającej
ilości poszczególnych frakcji odpadów odbieranych podczas kolejnych odbiorów z danej nieruchomości; przy
pierwszym dostarczeniu wykonawca przekazuje właścicielowi nieruchomości 2 komplety worków, zgodnie
z zapotrzebowaniem,
8)każdorazowe informowanie Zamawiającego o stwierdzonych przypadkach postępowania niezgodnego
z postanowieniami Regulaminu, w szczególności w zakresie:
a)wyposażenia nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych w pojemniki do gromadzenia odpadów,
b)oznakowania pojemników i worków przeznaczonych do gromadzenia odpadów selektywnie zbieranych, w
sposób potwierdzający ich przynależność do systemu gospodarowania odpadami komunalnymi,
prowadzony przez Zamawiającego,
c)gromadzenia odpadów komunalnych poza pojemnikami i workami,
d)braku selektywnego sposobu gromadzenia odpadów przez właścicieli nieruchomości.
9)dokumentowanie nieprawidłowości, poprzez wykonywanie zdjęć lub zapisów wideo, w sposób umożliwiający
jednoznaczne potwierdzenie nieprawidłowości i identyfikację miejsca oraz daty jej zaistnienia.
Zgodnie z pkt 12 ww. Rozdziału, przed wykonaniem usługi odbioru odpadów z punktu wywozowego, wykonawca jest
zobowiązany do kontroli rodzaju odpadów i ich zgodności z przeznaczeniem pojemnika, w jakim się znajdują. W
przypadku, kiedy, odpady na terenie nieruchomości nie są gromadzone w sposób selektywny, wykonawca odbierać
będzie wszystkie odpady z nieruchomości jako zmieszane i zobowiązany będzie do powiadomienia o tym fakcie
Zamawiającego. Przed zabraniem odpadów wykonawca sporządza dokumentację fotograficzną, która potwierdza
zastrzeżenia wykonawcy, dotyczące nieprowadzenia zbiórki w sposób selektywny. Zdjęcia muszą zostać wykonane w
taki sposób, aby pozwalały na przypisanie pojemników lub worków do konkretnej nieruchomości.
W Rozdziale III ww. Załącznika nr 1 opisano sposób potwierdzania realizacji usługi i jej rozliczania, zaś w Rozdziale IV
wymagania wobec podmiotu realizującego przedmiot zamówienia. W Rozdziale VI wskazano na dane ilościowe
pozwalające obliczyć wartość oferty.
W Rozdziale XXV SWZ Zamawiający opisał sposób obliczenia ceny:
Izba zaliczyła w poczet akt postępowania, w tym jako dowód w sprawie:
1)dokumentację przekazaną w postaci elektronicznej przez Zamawiającego w dniu 26 listopada 2025 r., w tym w
szczególności:
-ogłoszenie o zamówieniu,
-ogłoszenie o zmianie ogłoszenia
-SWZ wraz z załącznikami i zmianami,
-Pytania i odpowiedzi do SWZ;
2)dokumenty przedstawione przez Odwołującego, załączone do odwołania oraz do pisma procesowego z 8 grudnia
2025 r.:
-Analiza stanu gospodarki odpadami za 2024 w Gminie Barlinek,
-Stanowisko PIGO,
-pismo o odmowie zgody na podwykonawstwo,
-wersja elektroniczna wyroku z dnia 15 października 2025 r. z uzasadnieniem w sprawie o sygn. XXIII Zs 96/25,
-Informacja o wynikach kontroli NIK: Wdrażanie gospodarki o obiegu zamkniętym, Nr ewid. 1/2025/P23/013/KGP,
-Informacja o wynikach kontroli NIK: Działania organów administracji publicznej na rzecz zapobiegania powstawania
odpadów i zapewnienia recyklingu, Nr ewid. 104/2004/P/23/039/KSI,
-informacje sygnalne GUS, Ochrona środowiska w 2024 r. z dnia 30 czerwca 2025 r.,
-uchwała nr 96 Rady Ministrów z dnia 12 czerwca 2023 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2028
(M.P. z 12 lipca 2023 r., poz. 702),
-raport pt. Rynek recyklingu odpadów opakowaniowych w Polsce w 2022 r.,
-artykuł internetowy pt. Co podlega recyklingowi, a co nie?,
-artykuł internetowy pt. Czego nie da się zrecyklingować – lista trudnych odpadów,
-artykuł internetowy pt. Polskie samorządy nie spełnią unijnych norm recyklingu. Nawet najlepsi się ich obawiają,
-artykuł internetowy pt. Recykling i redukcja odpadów: nasza szansa na lepsze jutro,
-artykuł internetowy pt. Spalarnie w Polsce. Gdzie działają, kto buduje, a kto ma je w planie?
Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, poczynione ustalenia faktyczne oraz orzekając
w granicach zarzutów zawartych w odwołaniu, Krajowa Izba Odwoławcza stwierdziła, co następuje.
Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w części co do zarzutu nr 1.
Izba stwierdziła bowiem, że w tym zakresie, formułując treść Specyfikacji Warunków Zamówienia, w szczególności
wskazane postanowienia Szczegółowego zakresu i opisu przedmiotu zamówienia (Załącznik nr 1 do SW Z) oraz
Projektowanych postanowień umowy (Załącznik nr 9 do SW Z), Zamawiający naruszył przepisy ustawy Prawo zamówień
publicznych oraz Kodeksu cywilnego.
W efekcie, postanowienia § 5 ust. 6, § 9 ust. 2 pkt 2 Projektowanych postanowień umowy (Załącznik nr 9 do SW Z) oraz
Rozdział IV pkt 3 ppkt 5 Szczegółowego zakresu i opisu przedmiotu zamówienia (Załącznik nr 1 do SW Z) powinny
zostać wykreślone, zgodnie z treścią wyroku, gdyż w brzmieniu zaproponowanym przez Zamawiającego godzą w
podstawowe normy i zasady tak prawa zamówień publicznych, jak też prawa cywilnego.
Izba uznała bowiem, że umowa w sprawie zamówienia publicznego, którego przedmiotem jest odbiór i
zagospodarowanie odpadów komunalnych, na określonych na gruncie niniejszego zamówienia warunkach, nie może
zobowiązywać wykonawcy do osiągnięcia, na obszarze objętym przedmiotem umowy, poziomów recyklingu i
przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych wskazanych w art. 3b ust.1 Ucpg, obliczonych na
podstawie wzoru określonego w Rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie
sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz. U. z 2021
poz.1530 ze zm.), tj. w 2026 r. – co najmniej 56% wagowo. Wykonawca w świetle zarówno przepisów prawa, jak też
warunków zamówienia – nie ma bowiem wpływu na wszystkie okoliczności, które składają się na taki rezultat, a zatem
nie może przyjąć na siebie takiego zobowiązania, a co za tym idzie odpowiedzialności za jego wykonanie.
Wobec uwzględnienia zarzutu nr 1 odwołania, Izba nie rozpatrywała w ramach niniejszego postępowania, zarzutu nr 2
będącego zarzutem ewentualnym, na wypadek uznania zarzutu z pkt 1 za niezasadny.
W pozostałym zakresie, tj. co do zarzutu nr 4 dotyczącego brzmienia postanowienia zawartego w Rozdziale IV pkt 9
Szczegółowego zakresu i opisu przedmiotu zamówienia (Załącznik nr 1 do SW Z) – Izba oddaliła ten zarzut, uznając że
postanowienie to nie jest niezgodne z przepisami wskazanymi przez Odwołującego. ENERIS powołał się przy tym na
zasady ogólne prawa zamówień publicznych i systemu prawa cywilnego, pomijając dopuszczalne odstępstwa,
np. wynikającą z art. 433 KC dopuszczalność przyjęcia przez wykonawcę rozszerzonej odpowiedzialności. Odwołujący
nie wykazał również, że postanowienie takie jest nieproporcjonalne lub sprzeciwia się właściwości (naturze) stosunku,
ustawie lub zasadom współżycia społecznego.
Odnosząc się szczegółowo do zarzutów odwołania, w zakresie, w jakim podlegały one rozpatrzeniu, tj. co do zarzutów z
pkt 1 i 4, należy wskazać co następuje.
W ramach zarzutu nr 1 Odwołujący zarzucił naruszenie art. 99 ust. 1 PZPw zw. z art. 16 PZP, art. 134 ust. 1 pkt 4 i pkt
20 PZP, art. 431 PZP, art. 433 pkt 2 i pkt 3 PZP, art. 8 ust. 1 PZP w zw. z art. 5 KC, art. 3531 KC, art. 387 § 1 KC, art. 483
§ 1 KC, art. 473 § 1 KC w zw. z art. 3b Ucpg. Po pierwsze wskazał, że zaskarżone postanowienia wprowadzają
obowiązek, który nadmiernie obciąża wykonawcę ryzykiem kontraktowym w zakresie konieczności osiągnięcia poziomu
przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w sytuacji, gdy ich osiągnięcie na poziomie
oczekiwanym przez Zamawiającego jest obiektywnie niemożliwe do spełnienia przez wykonawcę w toku realizacji
przedmiotowej usługi. Z powyższym Izba się w pełni zgadza. Zaskarżone postanowienia są obrazem próby przerzucania
przez zamawiającego odpowiedzialności za nałożone na niego ustawowo obowiązki, w sposób niedopuszczalny, tj. bez
przekazania instrumentów, którymi dysponuje gmina, mających wpływ na realizację założonego przez ustawodawcę
celu. Gmina może niektóre obowiązki przenieść na inne podmioty, w tym przedsiębiorców prowadzących działalność w
zakresie odbierania i zagospodarowania odpadów, niemniej nie oznacza to, że gmina może w ten sposób wyzbyć się
odpowiedzialność za zapewnienie ich realizacji (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 23 października 2024 r., sygn. KIO
3590/24).
Gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których
zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 ustawy). W szczególności wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany
udzielić zamówienia publicznego na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości albo zamówienia
publicznego na odbieranie i zagospodarowanie tych odpadów (art. 6d ust. 1 ustawy).
Gminy w 2026 r. są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów
komunalnych w wysokości co najmniej: 56% wagowo (art. 3b ust. 1 pkt 6 Ucpg). W świetle zaś art. 9z Ucpg, gmina, która
nie wykonuje obowiązku, osiągnięcia poziomów – podlega karze pieniężnej obliczonej odrębnie dla wymaganego
poziomu: 1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych; 2) ograniczenia masy odpadów
komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania; 3) składowania. Kary pieniężne na gminę
nakłada, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Nie ulega zatem wątpliwości, iż ww. zobowiązanie
zostało nałożone na jednostki samorządu terytorialnego, najniższego szczebla, tj. gminy, a nie na inne podmioty, w tym
na wykonawców, którym gmina powierzy realizację zamówienia publicznego na odbieranie i zagospodarowanie tych
odpadów (art. 6d ust. 1 Ucpg).
Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 8 ustawy, gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne
do ich utrzymania, a w szczególności prowadzą działania informacyjne i edukacyjne w zakresie prawidłowego
gospodarowania odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
W efekcie, w ocenie Izby, rację ma Odwołujący twierdząc, iż przeniesienie przez gminę na wykonawcę odbierającego i
zagospodarowującego odpady obowiązku osiągnięcia ww. poziomu w 2026 r. byłoby dopuszczalne, gdyby gmina
przeniosła na wykonawcę prawa i obowiązki wynikające z ustawowo określonego zadania własnego gminy, jakim jest
utrzymanie porządku i czystości w gminie (art. 3 Ucpg). Zasadnicza część obowiązków wynikających z konieczności
utrzymania czystości i porządku w gminie, w tym odebrania i zagospodarowania odpadów od właściciel nieruchomości
ciąży bowiem na gminach. To gminy mają zadanie zapewniać czystość i porządek na swoim terenie i tworzyć warunki
niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności zapewniać budowę, utrzymanie i eksploatację własnych, wspólnych z
innymi gminami lub wspólnych ze związkiem metropolitalnym instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, w tym
instalacji komunalnych, o których mowa w ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, a ponadto obejmować
wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi, nadzorować
gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym realizację zadań powierzonych podmiotom odbierającym odpady
komunalne od właścicieli nieruchomości, a także zapewniać selektywne zbieranie odpadów komunalnych, obejmujące co
najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady,
zapewniać zagospodarowanie odpadów zgodnie z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, prowadzić działania
informacyjne i edukacyjne w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi, w szczególności w
zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Dopiero w razie wyposażenia wykonawcy w prawa i obowiązki gminy, dysponowałby on takimi prawami i środkami, jakie
umożliwiają działanie w celu dążenia do osiągnięcia, ustanowionego w art. 3b ust. 1 Ucpg, zobowiązania do osiągnięcia
w 2026 r. poziomu co najmniej 56% wagowo – przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Odwołujący słusznie wskazał na niektóre, aczkolwiek zasadnicze problemy stojące na przeszkodzie możliwości
obciążenia wykonawców zobowiązaniem do osiągnięcia określonych poziomów recyklingu i przygotowania do
ponownego użycia odpadów komunalnych, takie jak: przeważający udział frakcji odpadów zmieszanych w strumieniu
odpadów objętych przedmiotem zamówienia, słabą jakość selektywnej zbiórki odpadów komunalnych przez właścicieli
nieruchomości, niekorzystny sposób obliczania poziomów recyklingu, rolę zamawiającego w gminnym systemie
gospodarki odpadami, uwarunkowania rynkowe w zakresie recyklingu odpadów, rygorystyczne wymogi jakościowe
stawiane przez recyklerów oraz wprowadzenie systemy kaucyjnego. Wszystkie ww. uwarunkowania mają większy lub
mniejszy wpływ na ograniczenie możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu i jednocześnie są niezależne
od wykonawców. W świetle tych uwarunkowań, w ocenie Izby, nawet najlepsze starania wykonawców nie mogą
prowadzić do osiągnięcia w 2026 r. ww. rezultatu w postaci określonego na poziomie 56% wskaźnika dotyczącego
recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych. Oznacza to, że osiągnięcie przez wykonawcę,
stronę umowy o odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych z Gminą Bochnia, ustalonego na określonym
poziomie, wskaźnika nie jest obiektywnie możliwe – skoro nie zależy od okoliczności, na które wykonawca ma wpływ.
Podkreślenia wymaga, że poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oblicza się
biorąc pod uwagę ich udział w łącznej masie wytworzonych odpadów komunalnych (§ 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra
Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego
użycia i recyklingu odpadów komunalnych, Dz.U., poz. 1530, dalej jako: „Rozporządzenie”). Uwzględnia się przy tym
odpady komunalne odebrane z terenu danej gminy zarówno przez gminę, jak i przez podmiot, o którym mowa w Ucpg
oraz zebrane z terenu danej gminy zarówno przez gminę, jak i przez innych zbierających odpady komunalne (art. 3 ust. 5
Rozporządzenia). Z kolei, zgodnie z art. 9e Ucpg, podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z
właścicielem nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości: 1) selektywnie
zebranych odpadów komunalnych bezpośrednio lub za pośrednictwem innego zbierającego odpady do instalacji odzysku
lub unieszkodliwiania odpadów, zgodnie z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, o której mowa w ustawy z
dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach; 2) niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych bezpośrednio do
instalacji komunalnej.
Jak wynika ze złożonych przez Odwołującego dowodów, Gmina Barlinek w 2024 r. nie osiągnęła wymaganego 45%
poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, osiągając poziom w wysokości
jedynie 36,6%. Przy niezmienionych uwarunkowaniach dotyczących odbierania i zagospodarowania odpadów
komunalnych, biorąc pod uwagę systematyczny wzrost na przestrzeni lat masy odbieranych odpadów, a także czynniki
utrudniające, wskazane powyżej, nie sposób założyć by w 2026 r. został osiągnięty wskaźnik wyższy jeszcze o 11%. Jak
wskazał Burmistrz Gminy w dokumencie Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi w Gminie Barlinek za okres
01.01.2024 r. – 31.12.2024 r., „System selektywnej zbiórki odpadów komunalnych w Gminie Barlinek rozwija się, jednak
wciąż napotyka trudności związane z niewystarczającym poziomem segregacji u źródła oraz ograniczoną efektywnością
recyklingu. Kluczowe znaczenie dla poprawy sytuacji ma dalsze zwiększanie świadomości ekologicznej społeczeństwa,
a także ułatwianie segregacji odpadów (poprzez m.in. organizowanie mobilnych punktów zbiórki odpadów, wprowadzanie
czytelnych oznaczeń i instrukcji na kontenerach), wspieranie kompostowania (np. zorganizowanie punktów
kompostowania gminnego), regularne kontrole prawidłowej segregacji odpadów, organizowanie wydarzeń typu „zero
waste”, stworzenie punktu napraw i wymiany rzecz przy PSZOK-u.”
Wg stanowiska Polskiej Izby Gospodarki Odpadami zajętego już w pierwszej połowie 2025 r., dla całej branży gospodarki
odpadami komunalnymi w Polsce jest było oczywiste, że osiągnięcie za rok 2025 poziomu przygotowania do ponownego
użycia i recyklingu odpadów komunalnych, zgodnie z art. 3b Ucpg w wysokości co najmniej 55% wagowo, jest
obiektywnie niemożliwe bez zapewnienia – przede wszystkim – znacząco lepszej selektywnej zbiórki odpadów przez
mieszkańców. Izba wskazała, że obecny system selektywnej zbiórki i zbyt duża ilość w strumieniu odpadów
komunalnych zmieszanych (niesegregowanych) odpadów komunalnych nie zapewniają odpowiednich ilości i jakości
surowców wtórnych, które umożliwiłyby osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu.
Najwyższa Izba Kontroli w dokumencie Informacja o wynikach kontroli NIK: Wdrażanie gospodarki o obiegu zamkniętym,
Nr ewid. 1/2025/P23/013/KGP wskazała ponadto, że „(...) system kaucyjny może spowodować zmniejszenie ilości
odpadów odbieranych przez gminy od mieszkańców przy dalszej konieczności utrzymywania infrastruktury do zbiórki i
segregacji. W konsekwencji utrudni to osiąganie przez gminy coraz wyższych wymaganych poziomów przygotowania do
ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.”
Odwołujący słusznie zwrócił uwagę, że również sposób obliczania masy odpadów poddanych recyklingowi, wskazany w
Rozporządzeniu wpływa na zmniejszenie wykazywanej ilości odpadów poddanych recyklingowi, gdyż nie pozwala na
wliczanie do tej ilości odpadów niespełniających wysokich wymagań jakościowych, zaś wykonawca nie ma wpływu na
jakość odbieranych odpadów. Wykonawca ma jedynie wpływ na jakość wykonywanych usług i nota bene jest za to
odpowiedzialny (§ 1 ust. 6 PPU). Przedmiotem usługi jest odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych z
nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych na terenie Gminy Barlinek. Odpady, które wykonawca odbiera znajdują
się w wyznaczonych miejscach, w stosownych pojemnikach. Jak wskazano w PPU, wykonawca jest zobowiązanych do
odebrania odpadów, nawet w razie ich nieprawidłowego zgromadzenia, np. błędnej segregacji, wówczas wykonawca
odbiera je jako zmieszane i ma obowiązek zgłoszenia nieprawidłowości Zamawiającemu.
Prawdą jest z kolei, jak podnosił Odwołujący, że to Zamawiający ma wpływ na jakość gromadzenia odpadów przez
mieszkańców, posiada stosowne instrumenty, które mogą edukować lub dyscyplinować właścicieli nieruchomości (np.
określanie stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości nie
wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny).
Kolejnym elementem systemu, który wpływa na udział odpadów gromadzonych selektywnie i tym samym poziomy
recyklingu jest, jest jak wskazano w odwołaniu, PSZOK, który Zamawiający wyłączył z niniejszego zamówienia. Oznacza
to, że strumień odpadów selektywnie gromadzonych w PSZOK nie wejdzie do masy odpadów, z których wykonawca
może obliczać poziomy recyklingu. Podobnie co do MPSZOK.
Odwołujący wskazał również na inne okoliczności, jakie – jego zdaniem – mają bezpośredni wpływ na osiągane poziomy
recyklingu, a pozostają poza kontrolą i wpływem wykonawcy, tj.: dane ze sprawozdań podmiotów odbierających i
zbierających odpady, masa bioodpadów poddanych recyklingowi u źródła w przydomowych kompostownikach, masa
bioodpadów poddanych recyklingowi u źródła na terenach zielonych, masa bioodpadów posegregowanych i poddanych
recyklingowi u źródła na terenie rodzinnych ogrodów działkowych, odpady oddane do punktów napraw.
Jak słusznie wskazał Odwołujący, rola wykonawcy odbierającego odpady sprowadza się do kontrolowania jakości
segregowania odpadów przez poszczególnych mieszkańców i zgłaszania nieprawidłowości gminom, może on również
promować postawy proekologiczne. Niemniej, jak zaznaczył, wykonawca ma realizować zamówienie publiczne w
ramach zlecenia, a Zamawiający nie zlecił przeprowadzenia żadnej akcji edukacyjno-informacyjnej. Wszystko to
pokazuje, że osiągnięcie przez gminy wskazanego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów
komunalnych jest trudne, ale jeśli chodzi o wykonawcę na gruncie zamówienia na rzecz Gminy Bochnia, działającego
samodzielnie, wręcz niemożliwe.
Jak zauważył Odwołujący, kwestia odpowiedzialności wykonawcy za obowiązek osiągnięcia, określonego w 2026 roku w
wysokości 56%, poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych jest przedmiotem
wielu odwołań. W przypadku niektórych z nich, orzekał sąd zamówień publicznych, zajmując stanowisko, zgodnie z
którym osiągnięcie wyznaczonych poziomów przygotowania do recyklingu jest w dużej mierze efektem uwarunkowanym
czynnikami niezależnymi od wykonawców. Podkreślił, że w ramach realizacji zamówienia publicznego wykonawca
powinien być rozliczany z tego, na co faktycznie ma wpływ (wyr. Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 października
2025 r., sygn. XXIII Zs 101/25). Na gruncie niniejszej sprawy, Izba uznała również, że Zamawiający nie może nałożyć na
wykonawcę zobowiązania do osiągnięcia poziomu 56% wagowo recyklingu i przygotowania do ponownego użycia
odpadów komunalnych, skoro wykonawca nie ma instrumentów, by takie zobowiązanie wykonać.
Należy zwrócić uwagę, że art. 6d ust. 4 Ucpg wskazuje elementy dokumentów zamówienia, w tym umowy, jakie
powinien określić wójt, burmistrz lub prezydent, w tym obowiązek zagospodarowania odpadów komunalnych zgodnie z
hierarchią sposobów postępowania z odpadami, natomiast nie wskazuje na możliwość zobowiązania wykonawcy do
osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
W efekcie należało uznać, że zaskarżone postanowienia SW Z naruszają podstawowe zasady prawa cywilnego i prawa
zamówień publicznych, w tym wskazane w odwołaniu zasadę równowagi stron umowy, zasadę proporcjonalności.
Na marginesie, należy zaznaczyć, iż zdaniem Izby dopuszczalne byłoby umowne wskazanie na zobowiązanie
wykonawcy do współdziałania z zamawiającym w celu osiągnięcia określonego poziomu recyklingu i przygotowania do
ponownego użycia odpadów komunalnych, bowiem współpraca taka może przyczynić się do osiągnięcia pożądanego
przez ustawodawcę efektu. Tym samym, wyrok niniejszy nie wyklucza takiego ukształtowania postanowień dokumentów
zamówienia.
Jakkolwiek, Izba nie rozpatrywała ewentualnego zarzutu nr 2 dotyczącego ściśle kar umownych, to jednak uwzględnienie
żądania odwołania dotyczącego wykreślenia z Projektowanych postanowień umowy kary umownej za nieosiągnięcie
przez wykonawcę poziomów recyklingu było możliwe w związku brzmieniem zarzutu nr 1. Zarzut ten obejmował bowiem
szeroko kwestię tak obowiązku osiągnięcia poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów
komunalnych przez wykonawcę, jak też kwestię odpowiedzialności za taki stan rzeczy, w tym dopuszczalności
nałożenia kar umownych. W kwestii nakładania kar umownych za nieosiągnięcie określonych poziomów przygotowania
do ponownego użycia i recyklingu odpadów, sąd zamówień publicznych wyraził stanowisko, że: „Nie można nakładać
kary umownej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie świadczenia, które nie zależy od wykonawcy, które są
niewykonalne albowiem umowa w tym zakresie jest nieważna. (...) Strona nie może zobowiązać się w sposób skuteczny
i ważny do świadczenia, którego nie jest w stanie wykonać. (...) Prawidłowy jest zatem wyrok Izby, który potwierdza, że
odpowiedzialność za nieosiągnięcie poziomów recyklingu nie może być w niniejszej sprawie w prosty sposób
przeniesiona w całości na wykonawcę.” (wyr. Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 października 2025 r., sygn. XXIII
Zs 101/25).
Nie ulega wątpliwości, zgodnie z argumentacją odnoszącą się do kwestii wykreślenia z dokumentów zamówienia
obowiązku osiągnięcia przez wykonawcę poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów
komunalnych, że również kara umowna za niewykonanie lub nienależyte wykonanie tego obowiązku nie może pozostać
zastrzeżona. Zgodnie z art. 483 § 1 KC, można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub
nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Jak
wynika z powyższego, kara umowna desygnuje odpowiedzialność wykonawcy na zasadzie winy. Skoro, jak ustalono,
wykonawca nie ma wpływu na okoliczności związane z możliwością osiągnięcia określonego poziomu recyklingu w
danym roku, to nie sposób przypisać mu za to odpowiedzialności. Kwestionowane postanowienie § 9 ust. 2 pkt 2
Projektowanych postanowień umowy upoważnia Zamawiającego do żądania kary umownej od wykonawcy z tytułu
nieosiągnięcia wymaganego poziomu 56% recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych i jako
takie jest niedopuszczalne, skoro nakłada karę umowną na wykonawcę na wypadek nieosiągnięcia rezultatu, który jest
wynikiem wielu czynników, przede wszystkim niezależnych od wykonawcy, jak również zależnych od samego
zamawiającego. Zgodnie zaś z art. 433 pkt 3 PZP, projektowane postanowienia umowy nie mogą przewidywać
odpowiedzialności wykonawcy za okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi zamawiający.
Wobec powyższego, Izba nakazała Zamawiającemu wykreślenie § 9 ust. 2 pkt 2 Projektowanych postanowień umowy
(Załącznik nr 9 do SW Z), przewidującego taką karę umowną, za nieosiągnięcie w czasie obowiązywania Umowy na
terenie objętym przedmiotem niniejszej Umowy wymaganych 56% poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego
użycia odpadów komunalnych, w wysokości stanowiącej iloczyn stawki opłaty za zmieszane odpady komunalne,
określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
(tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 647) i brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia
odpowiedniego poziomu, wymaganego w danym roku kalendarzowym do uzyskania minimalnego procentowego
poziomu.
Izba, opierając się na przedstawionych przez Odwołującego powodach i dowodach uznała, że zobowiązanie do
osiągnięcia poziomu 56% w zakresie recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych jest
niemożliwe do wykonania, nieproporcjonalne do przedmiotu zamówienia, a co za tym idzie nie może być egzekwowane,
w szczególności poprzez żądanie kary umownej.
W pozostałym zakresie, tj. co do zarzutu nr 4, Izba uznała, że przesądzenie w Rozdziale IV pkt 9 Szczegółowego
zakresu i opisu przedmiotu zamówienia (Załącznik nr 1 do SW Z) o wyniku sporu na niekorzyść wykonawcy stanowi
dopuszczalne, umowne rozszerzenie odpowiedzialności wykonawcy na okoliczności, za które na mocy ustawy
odpowiedzialności nie ponosi. Dozwolone jest bowiem umowne ustalenie, że dłużnik (wykonawca) będzie ponosił
odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. W tym wypadku, wykonawca przyjmuje na siebie ryzyko odpowiedzialności za
sytuacje nienależytego wykonania lub niewykonania umowy – w przypadkach braku lub niesprawności systemu kamer
wizyjnych typu 360°. Umowa stanowi bowiem, że w takich sytuacjach spór będzie rozwiązywany na niekorzyść
wykonawcy, a zatem w kierunku uznania go odpowiedzialnym za daną sytuację. Zgodnie bowiem z art. 473 § 1 KC,
dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub za nienależyte wykonanie zobowiązania z
powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi. Jest to tzw.
odpowiedzialność gwarancyjna. Nie została ona wyłączona przez przepisy PZP w przypadku zamówień publicznych.
Należy przy tym pamiętać, iż zgodnie z art. 433 pkt 3 PZP, projektowane postanowienia umowy nie mogą przewidywać
odpowiedzialności wykonawcy za okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi zamawiający. Tym samym,
istotne jest zastrzeżenie w zaskarżonym postanowieniu, że wyłączone są okoliczności, za które wyłączną
odpowiedzialność ponosi zamawiający. Izba nie nakazała jednak wprowadzenia takiego postanowienia do umowy,
bowiem art. 433 pkt 3 PZP nie był przedmiotem zarzutu odwołania.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 552 ust. 1, art. 553 zd. 1, art. 554 ust. 1 pkt 1 PZP, orzeczono jak w
sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku postępowania – na podstawie 557 PZP oraz w oparciu o
przepisy 1 i pkt 2 lit. b) w zw. z 7 ust. 2 w zw. z ust. 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r.
w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu
pobieraniu wpisu od odwołania (Dz. U. poz. 2437 ze zm.). W przypadku, w którym Izba uwzględni odwołanie w części,
koszty ponoszą odwołujący i zamawiający, jeżeli w postępowaniu odwoławczym po stronie zamawiającego nie przystąpił
żaden wykonawca. Wówczas, Izba rozdziela wpis stosunkowo, zasądzając odpowiednio od zamawiającego na rzecz
odwołującego kwotę, której wysokość ustali, obliczając proporcję liczby zarzutów przedstawionych w odwołaniu, które
Izba uwzględniła, do liczby zarzutów, których Izba nie uwzględniła, podobnie Izba może rozdzielić koszty wynagrodzenia
pełnomocnika. Biorąc to pod uwagę, Izba rozdzieliła koszty po równo pomiędzy Zamawiającego i Odwołującego, zaś
wobec faktu, że jedyne koszty poniósł Odwołującego, tj. koszty wpisu i wynagrodzenia pełnomocnika, Izba zasądziła
połowę ich wartości od Zamawiającego na rzecz Odwołującego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Izba orzekła jak w sentencji.
Przewodnicząca:………….................