Sygn. akt: KIO 3384/23
WYROK
z dnia 30 listopada 2023 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący: Agata Mikołajczyk
Członkowie:
Małgorzata Matecka
Aneta Mlącka
Protokolant:
Wiktoria Ceyrowska
Klaudia Kwadrans
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2023 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej w dniu 10 listopada 2023r. przez odwołującego: Budimex S.A. z/s w Warszawie (ul. Siedmiogrodzka 9, 01204 Warszawa) w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z/s w
Warszawie (ul. Targowa 74, 03-734 Warszawa),
przy udziale:
A. wykonawcy STRABAG Sp. z o.o. z/s w Pruszkowie (ul. Parzniewska 10, 05-800 Pruszków)
zgłaszającego przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie odwołującego
B. wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego: Konsorcjum: Pomorskie
Przedsiębiorstwo Mechaniczno – Torowe sp. z o.o., TRAKCJA S. A. z/s w Gdańsku (ul. Sandomierska 19, 80-051
Gdańsk);
C. wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: Konsorcjum: PORR S.A., Trakcja System
Sp. z o.o. z/s w Warszawie (ul. Hołubcowa 123, 02-854 Warszawa)
zgłaszających przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego,
orzeka:
1. Oddala odwołanie;
2. Kosztami postępowania odwoławczego obciąża odwołującego: Budimex S.A. z/s w Warszawie (ul.
Siedmiogrodzka 9, 01-204 Warszawa) i:
2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 20.000 zł 00 gr (słownie:
dwadzieścia tysięcy złotych zero groszy), stanowiącą kwotę wpisu uiszczonego od odwołania przez
odwołującego.
Stosownie do art. 579 ust. 1 i art. 580 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U.
z 2023 r., poz. 1605 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za
pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie.
Sygn. akt: 3384/23
Uzasadnienie
Odwołanie zostało wniesione do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 10 listopada. przez wykonawcę Budimex
S.A. z/s w Warszawie (Odwołujący) w postępowaniu prowadzonym przez Zamawiającego: PKP Polskie Linie Kolejowe
S.A. z/s w Warszawie na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2023r.
poz. 1605 ze zm.), [ustawa Pzp lub Pzp lub Ustawa PZP], w przedmiocie zamówienia publicznego na: „Realizację
zadania pn. Odcinek A - Roboty budowlane na liniach kolejowych nr 201 odc. Kościerzyna – Somonino oraz nr 214
Somonino – Kartuzy”. Numer referencyjny: 9090/IRZR1/12568/03512/22/P. Ogłoszenie o zamówieniu zostało
opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 13 lipca 2022 r. nr 2022/S 133-380942.
Wykonawca podał, że odwołanie dotyczy czynności niezgodnych z przepisami ustawy Pzp, polegających na
unieważnieniu przez Zamawiającego przedmiotowego Postępowania, pomimo braku spełnienia ustawowych przesłanek,
o których mowa w art. 255 pkt 6) ustawy Pzp. Zdaniem wykonawcy Zamawiający naruszył:
1) art. 255 pkt 6) ustawy Pzp w zw. z art. 16 ustawy Pzp poprzez unieważnienie postępowania o udzielenie
zamówienia publicznego z uwagi na okoliczność, że postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą
uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego, w sytuacji,
gdy tego rodzaju okoliczności w przedmiotowym Postępowaniu nie wystąpiły, a Zamawiający nie wykazał ich
zaistnienia, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad prowadzenia postępowania o
udzielenie zamówienia publicznego.
W związku z powyższym wniósł o:
1) uwzględnienie odwołania;
2) nakazanie Zamawiającemu unieważnienia czynności unieważnienia Postępowania i powtórzenia czynności
badania i oceny ofert.
W zakresie interesu do wniesieniu odwołania podał: „W wyniku naruszenia przez Zamawiającego wskazanych powyżej
przepisów ustawy Pzp interes Odwołującego w uzyskaniu zamówienia doznał uszczerbku. Odwołujący może ponieść
szkodę w wyniku naruszenia przez Zamawiającego wskazanych przepisów ustawy Pzp. Oferta złożona przez
Odwołującego w przedmiotowym Postępowaniu stanowiła ofertę z najniższą ceną, co wobec braku przewidzenia w
ramach Specyfikacji Warunków Zamówienia innych kryteriów oceny 3
ofert, wskazywało na duże prawdopodobieństwo uznania jej za ofertę najkorzystniejszą. Skutkiem zaskarżonej czynności
Zamawiającego (unieważnienia Postępowania) Odwołujący został więc pozbawiony realnej możliwości realizacji
przedmiotowego zamówienia w sytuacji, gdy złożył ofertę sporządzoną w sposób prawidłowy, która stanowiłaby dla
Zamawiającego „ofertę najkorzystniejszą". Odstąpienie przez Zamawiającego od wyboru oferty najkorzystniejszej i w
konsekwencji od podpisania umowy z Odwołującym, wprost godzi więc w interes Odwołującego polegający na
możliwości uzyskania zamówienia oraz powoduje możliwość poniesienia przez Odwołującego szkody w postaci utraty
zysku, jaki Odwołujący zamierzał uzyskać w związku z wykonaniem umowy. Dowodzi to wypełnieniu wymagań do
wniesienia odwołania określonych w art. 505 ust. 1 ustawy Pzp.”
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów podał:
I. Stan faktyczny sprawy
(...)
2. W dniu 28 listopada 2022 r. nastąpiło otwarcie ofert w ramach przedmiotowego Postępowania, przed którym
Zamawiający, stosownie do art. 222 ust. 4 ustawy Pzp, wskazał kwotę brutto jaką zamierza przeznaczyć na
sfinansowanie zamówienia, określając ją na poziomie 1 813 094 958,57 PLN brutto (w zakresie zamówienia
podstawowego). Następnie, stosownie do art. 222 ust. 5 ustawy Pzp, Zamawiający poinformował o wykonawcach,
którzy złożyli oferty w ramach Postępowania i zaoferowanych przez nich cenach brutto. Zestawienie ofert
złożonych w ramach Postępowania przedstawiało się w sposób następujący (łącznie oferty złożyło aż 10
wykonawców): (....)
3. (...) aż dziewięciu na dziesięciu wykonawców zmieściło się w kwocie przewidzianej przez Zamawiającego na
sfinansowanie zamówienia (dla zakresu podstawowego).
Jednocześnie, różnice procentowe w wartościach między złożonymi ofertami wynosiły jak następuje zgodnie z poniższą
tabelą.
1.
Inwes tor:
P K P P ols kie Linie K olejowe S .A .
A dres Inwes tora:
ul. T argowa 74, 03-734 W ars zawa
1.
2.
Realizac ja zadania pn. Odc inek A - Roboty budowlane na liniac h kolejowyc h nr 201 odc . K oś c ierzyna -S om onino oraz nr
3.
Nazwa Inwes tyc ji:
214 S om onino - K artuzy realizowane w ram ac h projektu "P rac e na alternatywnym c iągu trans portowym
B ydgos zc z T rójm ias to, etap I". Nr pos tępowania: 9090/IRZR1/12568/03512/22/P
4.
S egm ent rynku budowlanego:
budownic two
kolejowe
5.
Data złożenia oferty:
28.11.2022
B udżet netto
1 474 060
941,93
W aluta
Oferty:
P LN
B udżet brutto
Zam awiając ego
1 813 094
958,57
K urs z
Raportu:
W adium : P LN
7 400 000,00
% na
K urs ie:
---
Cena
Cena
%
%
%
P LN netto
P LN brutto
do najniżs zej
do wadium
do
budżetu
1 284 235 699,12
1 579 609 909,92
100,00%
0,47%
87,12%
Zam awiając ego
6.
T erm in ważnoś c i oferty (dni):
7.
T erm in ważnoś c i oferty (data):
27.03.2023
8.
Nr oferty:
L.p.
Nazwa Oferenta
K urs dnia:
S kładowa c eny
Cena łąc znie
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć A
B UDIME X S .A . ul. S iedm iogrodzka 9 01-204 W ars zawa
1 158 734 402,53
1 425 243 315,11
90,23%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć B
117 121 919,95
144 059 961,54
9,12%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 1
5 555 037,24
6 832 695,81
0,43%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 2
2 824 339,40
3 473 937,46
0,22%
K ons orc jum w s kładzie: P P MT s p. z o.o. – lider K ons orc jum
Cena łąc znie
1 287 274 121,99
1 583 347 170,05
100,24%
T RA K CJ A S .A . – partner kons orc jum
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć A
1 139 988 007,97
1 402 185 249,80
88,77%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć B
139 581 221,53
171 684 902,48
10,87%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 1
5 107 893,48
6 282 708,98
0,40%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 2
2 596 999,01
3 194 308,78
0,20%
Cena łąc znie
1 362 750 091,43
1 676 182 612,46
106,11%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć A
1 224 015 790,97
1 505 539 422,89
95,31%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć B
131 611 830,37
161 882 551,36
10,25%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 1
4 721 781,60
5 807 791,37
0,37%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 2
2 400 688,49
2 952 846,84
0,19%
Cena łąc znie
1 368 267 543,60
1 682 969 078,63
106,54%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć A
1 215 985 919,49
1 495 662 680,97
94,69%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć B
144 405 010,95
177 618 163,47
11,24%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 1
5 221 734,12
6 422 732,97
0,41%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 2
2 654 879,04
3 265 501,22
0,21%
Cena łąc znie
1 378 267 470,04
1 695 268 988,15
107,32%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć A
1 227 495 951,41
1 509 820 020,23
95,58%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć B
142 392 141,99
175 142 334,65
11,09%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 1
5 555 037,24
6 832 695,81
0,43%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 2
2 824 339,40
3 473 937,46
0,22%
Cena łąc znie
1 448 148 684,68
1 781 222 882,16
112,76%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć A
1 291 685 963,86
1 588 773 735,55
100,58%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć B
148 070 790,79
182 127 072,67
11,53%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 1
5 563 358,64
6 842 931,13
0,43%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 2
2 828 571,39
3 479 142,81
0,22%
Cena łąc znie
1 449 499 000,00
1 782 883 770,00
112,87%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć A
1 286 478 916,31
1 582 369 067,06
100,17%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć B
154 367 438,34
189 871 949,16
12,02%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 1
5 736 198,60
7 055 524,28
0,45%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 2
2 916 446,75
3 587 229,50
0,23%
Cena łąc znie
1 474 349 343,65
1 813 449 692,69
114,80%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć A
1 321 957 924,12
1 626 008 246,67
102,94%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć B
144 389 159,53
177 598 666,22
11,24%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 1
5 304 960,00
6 525 100,80
0,41%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 2
2 697 300,00
3 317 679,00
0,21%
Cena łąc znie
1 479 542 270,52
1 819 836 992,74
115,21%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć A
1 322 024 482,50
1 626 090 113,48
102,94%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć B
149 595 301,65
184 002 221,03
11,65%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 1
5 252 145,84
6 460 139,38
0,41%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 2
2 670 340,53
3 284 518,85
0,21%
Cena łąc znie
1 720 257 916,86
2 115 917 237,74
133,95%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć A
1 504 529 880,95
1 850 571 753,57
117,15%
Zakres Zam ówienia pods tawowego
c zęś ć B
204 643 147,09
251 711 070,92
15,94%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 1
7 349 079,24
9 039 367,47
0,57%
Zakres wynikając y z P rawa Opc ji 2
3 735 809,58
4 595 045,78
0,29%
P rzeds iębiors two Us ług T ec hnic znyc h Interc or S p. z o. o.
K ons orc jum w s kładzie: ZUE S .A . w NDI S półka A kc yjna
T ORP OL S .A .
ul. ś w. Mic hała 43 61-119 P oznań
S T RA B A G S p. z o.o. ul. P arzniews ka 10 05-800 P rus zków
K ons orc jum w s kładzie: P ORR S .A . – lider K ons orc jum T rakc ja S ys tem S p. z o.o. - partner kons orc jum
T rac k T ec Cons truc tion S p. z o.o. Ul. W yś c igowa 3 53011 W roc ław.
K ons orc jum w s kładzie: Zakład Robót K om unikac yjnyc h -DOM w P oznaniu S p. z o.o. – lider K ons orc jum
Colas Rail P ols ka s p. z o.o. – partner
K ons orc jum w s kładzie: A ldes a Cons truc c iones P ols ka S p. z o.o. – lider K ons orc jum A ldes a Cons truc c iones
S .A . - partner kons orc jum
0,47%
87,33%
0,44%
92,45%
0,44%
92,82%
0,44%
93,50%
0,42%
98,24%
0,42%
98,33%
0,41%
100,02%
0,41%
100,37%
0,35%
116,70%
4. W dniu 31 października 2023 r., po blisko roku (sic!) od upływu terminu otwarcia ofert, Zamawiający przekazał
wykonawcom zawiadomienie o unieważnieniu postępowania. Jako podstawę prawną swojej decyzji Zamawiający
wskazał art. 255 pkt 6) ustawy Pzp, a w ramach uzasadnienia zaprezentował siedemnastostronicowy wywód, w
którym wskazał na okoliczności rzekomo uzasadniające prawidłowość dokonanej czynności unieważnienia
Postępowania, a więc występowanie rzekomych błędów i nieścisłości, które miały wpływ na wycenę ofert, a w
konsekwencji na ich nieporównywalność tj.:
a. dopuszczenie wariantowości rozwiązań technologicznych w zakresie materaca geosyntetycznego oraz
możliwości uznaniowej, częściowej rezygnacji z zastosowania materaca geosyntetycznego,
b. stwierdzenie istotnych różnic pomiędzy przedmiarem a projektem, skutkujące brakiem adekwatności
przedmiarów do projektu – pozycje przedmiarowe są w sposób znaczny zawyżone lub niedoszacowane,
c. inne błędy projektowe, których konsekwencją jest brak adekwatności kalkulacji ofert, do przedmiotu
zamówienia.
5. W tym miejscu Odwołujący nadmienia, że przedmiot zamówienia ma być zrealizowany w formule „buduj”, co
oznacza, że to Zamawiający zobowiązany jest do przedstawienia kompletu dokumentacji projektowej, na
podstawie której następnie wykonawcy mają zrealizować roboty. Opis przedmiotu zamówienia określony jest w
ramach dokumentacji projektowej oraz STWiORB. Elementami dokumentacji projektowej są również przedmiary,
przy czym standardowo przedmiary mają charakter orientacyjny, są dokumentami pomocniczymi, a nie
wiążącymi. Kluczowe znaczenie, na co wskazuje również Zamawiający w treści informacji o unieważnieniu
postępowania (akapit 25, strona 10) ma dokumentacja projektowa.
6. Co więcej, zgodnie z Klauzulą 12 Warunków Umowy (część A) – „Obmiary i wycena”, Subklauzula 12.1 –
„Obowiązkowe obmiary robót” Zamawiający wskazał, że „Roboty mają być mierzone i wyceniane zgodnie z
niniejszą Klauzulą.” Dodatkowo, zgodnie z Subklauzulą 12.2 – „Metody obmiaru” Zamawiający określił, że
„Niezależnie od miejscowych zwyczajów, z wyjątkiem przypadków, ustalonych w inny sposób w Kontrakcie: a)
obmiary mają być dokonane w ilościach netto każdego z elementów Robót Stałych, oraz b) metody obmiaru mają
być zgodne z Przedmiarem Robót lub innymi odpowiednimi Wykazami. Przedmiar Robót należy odczytywać w
powiązaniu z Warunkami Ogólnymi oraz Warunkami Szczególnymi, Specyfikacją oraz Dokumentacją Projektową.
Wszelkie ilości ustalone w Przedmiarze Robót są ilościami szacunkowymi podanymi w ofercie, w celu
zapewnienia wspólnej podstawy do składania ofert. Krótkie opisy pozycji w Przedmiarze Robót przedstawione są
tylko dla celów identyfikacyjnych i nie powinny w żaden sposób modyfikować bądź anulować szczegółowego opisu
zawartego w Kontrakcie, w tym w Warunkach Ogólnych oraz Warunkach Szczególnych, Specyfikacjach oraz
Dokumentacji Projektowej. Wykonawca, wyceniając poszczególne pozycje, powinien odnosić się do wyżej
wymienionych dokumentów w celu uzyskania pełnych wskazówek, informacji, instrukcji i opisów Robót oraz
zastosowanych Materiałów. Ponadto Wykonawca zobowiązany jest do prowadzenia dokumentacji z obmiarów
według wzoru zatwierdzonego przez Zamawiającego.”
7. Ponadto, zgodnie z Subklauzulą 13.5 „Kwoty Warunkowe” w ramach ust. 2 i ust. 3 Zamawiający wskazał, że:
„Kwota Warunkowa może służyć do pokrycia płatności za pracę lub Roboty (w ramach Części A i Części B
zakresu podstawowego), które mają być wykonane przez Wykonawcę (włączając Urządzenia, Materiały lub usługi
do dostarczenia) i wycenione według Subklauzuli 12.3 Warunków Szczególnych dla Części A zakresu
podstawowego/Subklauzuli 13.3 Warunków Szczególnych dla Części B zakresu podstawowego, w tym w
szczególności:
a) kosztów prac i Robót które nie zostały wyszczególnione w Przedmiarze Robót dla części A zakresu
podstawowego, a które są konieczne do realizacji przedmiotu Umowy zgodnie z Projektem Budowlanym i
Projektem Wykonawczym;
b) nadwyżek kosztów Robót zamiennych (dla części A i B zakresu podstawowego), gdy wartość Robót
zastępujących przewyższa wartość Robót zastępowanych;
c) wzrostu kosztów wynikających ze zmiany Umowy dokonanej zgodnie z jej
postanowieniami lub na podstawie przepisów u.p.z.p.,
d) pokrycia kosztów komunikacji zastępczej, w przypadku wyczerpania kwoty wskazanej w Przedmiarze Robót
dla części A zakresu podstawowego na pokrycie kosztów komunikacji zastępczej.
e) pokrycia kosztów komunikacji zastępczej, w przypadku wyczerpania kwoty wskazanej w Rozbiciu Ceny
Ofertowej na pokrycie kosztów komunikacji zastępczej dla części B zakresu podstawowego.
f) pokrycia kosztów zmiany w części B wynikających ze zmiany w zakresie części A; W takim przypadku
zastosowanie znajdzie Subklauzula 12.3 Warunków Szczególnych dla części A zakresu podstawowego lub
Subklauzula 13.3. Warunków Szczególnych dla części B zakresu podstawowego.
3. Kwota Warunkowa może służyć również do pokrycia różnic pomiędzy ilością Robót określoną w obmiarze, a
ilością Robót określoną w Przedmiarze Robót. W takim przypadku zastosowanie znajdą Subklauzula 12.1 i 12.2
Warunków Szczególnych, a Kwota Warunkowa użyta będzie zgodnie z poleceniami Inżyniera i odpowiednio do
tego będzie skorygowana Cena Kontraktowa.”
8. W treści dokumentacji Postępowania, konkretnie w ramach załącznika Warunki Umowy, Zamawiający
przewidział więc wprost, że roboty będą mierzone i wyceniane obmiarowo, że przedmiary należy odczytywać w
powiązaniu z pozostałą kluczową dokumentacją postępowania, a ilości ustalone w przedmiarze są szacunkowe,
przekazane wyłącznie w celu zapewnienia wspólnej podstawy do składania ofert. Dokumentacja postępowania w
całości służy wycenie oferty, natomiast ostateczne rozliczenie zostanie dokonane na
podstawie faktycznie wykonanych prac, przy czym w przypadku braku wyszczególnienia w przedmiarze jakichś prac,
gdyby były konieczne do realizacji przedmiotu umowy, pokrycie zostanie dokonane z Kwoty Warunkowej. Jednocześnie,
Kwota Warunkowa może służyć do pokrycia różnic pomiędzy ilością Robót określoną w obmiarze, a ilością Robót
określoną w Przedmiarze Robót. Taki jest też cel i sens tej kwoty, bowiem co do zasady to właśnie z kwoty warunkowej
można sfinansować korekty przedmiaru robót, polegające na zwiększeniu ilości robót przewidzianych w poszczególnych
pozycjach. Dokonanie takich wydatków nie wymaga zmiany umowy.
II. Uzasadnienie zarzutu odwołania
Uwagi ogólne
1. W treści Informacji o unieważnieniu postępowania z dnia 31 października 2023 r. Zamawiający w akapicie 26
(strona 11) wskazuje, że: „W przypadku istotnych rozbieżności między projektem budowlanym, a przedmiarem,
wycena dokonana przez Wykonawców jest nieadekwatna, a tym samym po pierwsze nie odpowiada temu, co
będzie realizowane i potrzebom Zamawiającego, po drugie zaś oferty w tym zakresie są nieporównywalne – inna
bowiem będzie wartość oferty złożonej w oparciu o wycenę przedmiaru, a inna w oparciu o dokumentację
projektową, która ma być realizowana.” Należy jednak w tym miejscu przypomnieć, że przedmiar ma charakter
orientacyjny, ponieważ jest dokumentem jedynie pomocniczym, a nie wiążącym i nie stanowi elementu
dokumentacji projektowej, która musi zostać przez wykonawcę uwzględniona w całości, w przeciwnym wypadku
będzie można rozważać niezgodność oferty z treścią SWZ. Przedmiar przekazywany jest wykonawcom w celu
umożliwienia dokonania prawidłowej wyceny przedmiotu zamówienia i uwzględnienia w ramach swojej oferty
rozwiązań wymaganych przez zamawiającego.
2. Na tej podstawie Zamawiający próbuje argumentować, że niemożliwe jest porównanie ofert złożonych przez
wykonawców w postępowaniu, ponieważ rzekomo każdy mógł przyjąć inne parametry do wyceny, opierając się na
przedstawionej przez Zamawiającego dokumentacji. W rzeczywistości jednak nic bardziej mylnego.
3. Odwołujący wskazuje, że w niniejszym Postępowaniu mamy do czynienia z formułą „buduj”, co oznacza, że
wykonawcy muszą zaoferować w ramach swojej wyceny rozwiązania zgodnie z dokumentacją, którą otrzymują od
Zamawiającego. Przyjęta formuła postępowania wraz z okolicznością, że mamy do czynienia z kontraktem
obmiarowym determinuje, że rozliczenie z wykonawcami odbywać się będzie na podstawie rzeczywiście
zrealizowanych prac. Co więcej, biorąc pod uwagę, że przygotowane przez Zamawiającego przedmiary mają ze
swej natury charakter orientacyjny oczywistym jest, że nie wszystkie przewidziane w tym dokumencie wartości
muszą w całości odpowiadać temu, co zostało przewidziane do realizacji przez projektanta w ramach projektu
budowlanego. Tak naprawdę to oba te dokumenty będą ze sobą całkowicie zbieżne raczej rzadko, bo ze swej
natury przedmiar
dotyczy podania wstępnych wartości, które mają ułatwić wykonawcom pracę nad wyceną. Na ten aspekt przedmiaru
wskazywał zresztą Zamawiający w treści cytowanych wcześniej Warunków Umowy. Na marginesie warto zresztą
przypomnieć, że w związku z tym, że przedmiar ma charakter wstępny i orientacyjny, Zamawiający przewidział w
ramach Warunków Kontraktu Kwotę Warunkową, która ze swej natury ma sfinansować niezbędne korekty przedmiaru.
4. Rozbieżności pomiędzy przedmiarami i projektem budowlanym, na których opiera się Zamawiający w celu
uzasadnienia dokonania unieważnienia postępowania, nie można kwalifikować jako błędów w opisie przedmiotu
zamówienia, a tym bardziej jako wad uniemożliwiających zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w
sprawie zamówienia publicznego. Praktyka działania w przypadku konfrontacji przedmiarów i projektu budowlanego
jest taka, że to projektant projektuje konkretny element w ramach projektu, a następnie do tego projektu robione są
przedmiary, które czytane łącznie umożliwiają wykonawcom przygotowanie i wycenienie oferty.
Podstawa unieważnienia Postępowania
5. W doktrynie i orzecznictwie generalnie podnosi się, że aby móc skorzystać z podstawy unieważnienia
postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, jaką jest art. 255 ust. 6) ustawy Pzp, konieczne jest przede
wszystkim ustalenie, że „w postępowaniu doszło do naruszenia przez zamawiającego przepisów regulujących
jego prowadzenie (Wada postępowania), przy czym błędy w postępowaniu o marginalnym znaczeniu, pozostające
bez wpływu na możliwość zawarcia niepodlegającej unieważnieniu umowy, nie są wystarczającą podstawą do
unieważnienia postępowania (por. wyr. KIO z 12.4.2022 r., KIO 881/22, Legalis; wyr. KIO z 7.4.2022 r., KIO 867/22,
Legalis oraz wyr. KIO z
22.9.2017 r., KIO 1893/17, Legalis)” (tak: Komentarz do art. 255 ustawy Pzp, red. Jaworska 2023, wyd. 5). Drugim
elementem kluczowym do określenia możliwości unieważnienia postępowania na tej podstawie jest zaistnienie wady
rzeczywiście niemożliwej do usunięcia (chodzi o nieusuwalność bezwzględną, czyli brak możliwości wyeliminowania
przez zamawiającego lub wykonawcę na etapie postępowania w żadnej z dopuszczalnych w ustawie procedur
sanacyjnych ). Trzecim elementem koniecznym do uwzględnienia jest osiągnięcie skutku w postaci braku możliwości
zawarcia niepodlegającej unieważnieniu umowy, przy czym należy podkreślić, że między wskazanymi przesłankami
należy ustalić związek przyczynowo - skutkowy, bowiem wszystkie elementy podstawy unieważnienia muszą zaistnieć
łącznie, kumulatywnie skoro przepis ma charakter skutkowy (wynikowy). Należy przy tym pamiętać, że „przesłanki
unieważnienia postępowania podlegają wykładni ścisłej, a ciężar udowodnienia ich zaistnienia w zakresie okoliczności
faktycznych i prawnych spoczywa na zamawiającym (zob. wyroki KIO: z 23.09.2011 r., KIO 1948/11, LEX nr 964389; z
3.06.2014 r., KIO 991/14; KIO 1001/14, LEX nr 1480088).”2
6. Wada postępowania uniemożliwiająca zawarcie ważnej umowy musi mieć charakter wady kluczowej, istotnej,
o dużym znaczeniu, wady znaczącej, fundamentalnej. Należy pamiętać, że unieważnienie postępowania o
udzielenie zamówienia publicznego jest tak naprawdę krokiem ostatecznym, który powinien być stosowany przez
zamawiających w sytuacjach niewątpliwych, a także gdy w inny sposób nie da się naprawić sytuacji, w której
zamawiający się znalazł. W efekcie unieważnienia, postępowanie „upada” i nie może być wznowione ani
konwalidowane. Tymczasem celem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, zgodnie z art. 7 pkt 18)
ustawy Pzp jest co do zasady wybór najkorzystniejszej oferty lub wynegocjowanie postanowień umowy w sprawie
zamówienia publicznego, kończące się zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego. Przez ten pryzmat
działania i oceny dokonywane przez Zamawiającego winny być weryfikowane.
7. Artykułu 255 pkt 6) ustawy Pzp nie można stosować w przypadku, gdy nieważność mogłaby dotyczyć tylko
części umowy, i to części stanowiącej marginalny zakres świadczenia. Nieważnością musi być bowiem dotknięta
cała umowa w rozumieniu art. 457 ustawy Pzp. Z całą pewnością podstawą unieważnienia postępowania nie mogą
być okoliczności błahe, a także stanowiące jedynie pretekst do tego, by w sposób autorytarny zdecydować o
zakończeniu konkretnego osobnego bytu w ramach zamówień publicznych.
8. Warto podkreślić, że w przypadku postępowań, w których składane są liczne oferty, a tak jest w przypadku
niniejszego postępowania, gdzie aż dziesięciu wykonawców takie oferty złożyło (to łącznie aż osiemnaście firm
jeśli zliczyć osobno wszystkich partnerów konsorcjum, przy czym aż dziewięć ofert zmieściło się w szacunku
Zamawiającego dla zakresu podstawowego), bardzo wiele zespołów pracowało nad przygotowaniem ofert i ich
szczegółową wyceną, co niesie za sobą określone koszty liczone w setkach tysięcy złotych. Również i z tego
powodu z niezwykłą rozwagą i roztropnością należy podchodzić do kwestii unieważnienia postępowania o
udzielenie zamówienia publicznego. Na ten aspekt omawianej kwestii zwrócił też uwagę jeden z komentatorów
(Józef Edmund Nowicki, Wiśniewski Piotr, Prawo zamówień publicznych. Komentarz, wyd. V, WKP 2023)
wskazując, że „Rozszerzająca wykładnia przesłanek unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia jest
zatem niedopuszczalna, ponieważ mogłaby prowadzić do manipulowania wynikiem postępowania o udzielenie
zamówienia, w szczególności gdy unieważnienie następuje po otwarciu ofert, kiedy to zamawiający zna krąg
wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia oraz zaoferowane przez nich warunki realizacji
zamówienia”.
9. W ocenie Odwołującego z uwagi na sygnalizowane powyżej okoliczności trudno oprzeć się wrażeniu, że
unieważniając przedmiotowe Postępowanie, Zamawiający ma na celu wyłącznie doprowadzenie wykonawców do
zaoferowania niższej ceny, co w tym przypadku oznaczałoby próbę wymuszania działań niezgodnych z zasadami
uczciwej konkurencji, i sugerowało oczekiwanie zaoferowania cen o rażąco niskim charakterze. W tym kontekście
Odwołujący wskazuje bowiem, że złożone w postępowaniu oferty wzajemnie potwierdzają ich konkurencyjny charakter i
rynkowość zaoferowanych cen, niemożliwych do dalszej optymalizacji. Wyceny wykonawców, którzy złożyli oferty w
niniejszym Postępowaniu są bowiem bardzo do siebie zbliżone, oraz, co Odwołujący kolejny raz podkreśla, aż dziewięć
ofert mieści się w szacunku Zamawiającego.
10. Należy przypomnieć, że podstawą unieważnienia mogą być tylko wady stanowiące konsekwencję
znaczących uchybień w stosowaniu przepisów odnoszących się do prowadzenia postępowania spowodowane
przez zamawiającego. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny (tak: art. 255 PZP red. Sieradzka 2022/Sieradzka) „Mając
na względzie charakter normy prawnej wyrażonej w art. 255 ust. 1 pkt 6 PrZamPubl, decyzji o unieważnieniu
postępowania zamawiający nie może podjąć na podstawie domniemań i przypuszczeń, tym bardziej jeżeli istnieje
realne prawdopodobieństwo, że zamówienie będzie wykonane zgodnie z wymaganiami zamawiającego (por. wyr.
KIO z 22.3.2010 r., KIO/UZP 210/10, Legalis).” Z kolei według A. Gawrońskiej - Baran („Prawo zamówień
publicznych. Komentarz aktualizowany” red. A. Gawrońska-Baran) „działanie zamawiającego powinno być
pozbawione w odniesieniu do instytucji unieważnienia postępowania jakiejkolwiek uznaniowości, a interpretacji
przesłanek unieważnienia postępowania należy dokonywać w sposób ścisły przy zachowaniu prymatu wykładni
gramatycznej oraz celowościowej.”
11. Takie podejście do instytucji unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nie dziwi
również dlatego, że jak pisze J. E. Nowicki (w: Prawo zamówień publicznych. Komentarz, wyd. V, WKP 2023)
„Udowodnienie, że dokonanie czynności unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia ma swoje
normatywne i faktyczne podstawy, spoczywa zawsze na zamawiającym. Ponosi on odpowiedzialność za
unieważnienie postępowania, a tym samym za bezpodstawną rezygnację z zawarcia umowy w sprawie
zamówienia publicznego, w szczególności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych (zob. art. 17 ust. 3
ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych).” Co więcej, w ocenie cytowanego
komentatora, „Jeżeli wada jest wprawdzie nieusuwalna, lecz umożliwia zawarcie umowy niepodlegającej
unieważnieniu, zamawiający powinien doprowadzić do udzielenia zamówienia. Skoro wada postępowania
skutkująca unieważnieniem postępowania nie może być wadą o charakterze nieistotnym, ponieważ co do zasady
mogłaby zostać usunięta przez zamawiającego, nie każde naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych
może rzutować na wynik postępowania i zmusza zamawiającego do unieważnienia postępowania.”
12. Na podstawie powyższej charakterystyki unieważnienia postępowania z powodu wady postępowania, którą
zastosował Zamawiający, łatwo wysnuć wniosek, że jest to instytucja z całą pewnością szczególna, która niweczy
cel postępowania o udzielenie zamówienia, a zatem nie powinna być nigdy nadużywana. Bez wątpienia, a na takim
stanowisku stanęła
również Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 12 sierpnia 2021 r. (sygn. akt KIO 2309/21), instytucja ta nie służy
konwalidowaniu wszelkich błędów i niedopatrzeń zamawiającego.
13. Przedstawiciele doktryny są wobec powyższego zgodni, że:
‒ błędy w postępowaniu o marginalnym znaczeniu, które pozostają bez wpływu na możliwość zawarcia
niepodlegającej unieważnieniu umowy, nie są wystarczającą podstawą do unieważnienia postępowania,
‒ rozszerzająca wykładnia przesłanek unieważnienia postępowania mogłaby prowadzić do manipulowania wynikiem
postępowania o udzielenie zamówienia, w szczególności gdy unieważnienie następuje po otwarciu ofert, kiedy
zamawiający zna krąg wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia oraz zaoferowane przez nich warunki
realizacji zamówienia,
‒ zamawiający nie może podjąć decyzji o unieważnieniu postępowania jeśli istnieje realne prawdopodobieństwo,
że zamówienie będzie wykonane zgodnie z wymaganiami zamawiającego,
‒ zamawiający nie może podejmować decyzji o unieważnieniu postępowania na zasadzie uznaniowości,
‒ zamawiający ponosi odpowiedzialność za bezpodstawną rezygnację z zawarcia umowy w sprawie
zamówienia publicznego,
‒ instytucja unieważnienia nie służy konwalidowaniu wszelkich błędów i niedopatrzeń zamawiającego.
14. Po dokonaniu analizy najnowszego orzecznictwa odnoszącego się do podstawy unieważnienia, która
znalazła się w art. 255 pkt 6) ustawy Pzp Odwołujący stwierdza, że jako powody unieważnienia na tej podstawie
wskazuje się:
1) niezgodność formularza cenowego i opisu przedmiotu zamówienia, które pozostawały ze sobą w kolizji i były
ze sobą sprzeczne, przy czym sprzeczności znalazły odzwierciedlenie w treści złożonych przez wykonawców
ofert (wyrok KIO z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt KIO 847/23),
2) brak zamieszczenia w formularzu oferty formularzy cenowych, w związku z czym zasady sporządzenia oferty
określone przez Zamawiającego w dokumentacji wprowadzały w błąd Wykonawców i spowodowały złożenie przez
nich nieporównywalnych ofert (wyrok KIO z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt KIO 637/23),
3) brak jednoznacznego opisania zasad dokonywania oceny, co powoduje, że w zależności od tego w jakim dniu
i o jakiej godzinie zamawiający dokona oceny - uzyskane wyniki oceny ofert w ramach tego kryterium mogą się
różnić i w konsekwencji dojdzie do sytuacji, w której uzyskana punktacja w ramach pozacenowego kryterium oceny
ofert
będzie różna, co czyni ocenę niejednoznaczną, a przez to nieobiektywną i przekłada się na ranking złożonych ofert
(wyrok KIO z 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt KIO 2113/22),
4) brak informacji na temat konieczności samodzielnego i odpłatnego uzyskania protokołów komunikacyjnych od
producentów sterowników; ostatecznie została złożona tylko jedna oferta wykonawcy, który miał wiedzę na temat
tego dodatkowego obowiązku, mimo że o wyjaśnienie tej kwestii wnioskowało trzech innych wykonawców w
postępowaniu (ich pytania zostały pozostawione bez odpowiedzi) (wyrok KIO z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt KIO
1623/22).
15. Wspomniana analiza orzecznictwa doprowadziła Odwołującego do konkluzji, że efektem działania
zamawiającego prowadzącym do podjęcia próby unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 6) ustawy
Pzp jest najczęściej brak możliwości porównania złożonych ofert, brak ofert lub tylko jedna prawidłowo złożona,
bądź też duże rozbieżności w wycenach przedmiotu zamówienia. Ewentualne braki w dokumentacji postępowania,
jeśli jakiekolwiek występują i powodują rozbieżności w dokumentacji, które mogą sprawiać, że wykonawcy w inny
sposób interpretują jej postanowienia, muszą dotyczyć dokumentów wiążących i ostatecznych. Tylko w takim
przypadku można mówić o stwierdzeniu niezgodności nieusuwalnej. Z żadną taką sytuacją w niniejszym
Postępowaniu nie mamy do czynienia.
16. W ocenie Odwołującego Zamawiający nie podjął nawet próby wywiedzenia, iż unieważnienie Postępowania w
okolicznościach przedmiotowej sprawy było zasadne i konieczne, podczas gdy – zgodnie ze stanowiskami
wyrażanymi przez Krajową Izbę Odwoławczą – ciąży na nim wręcz obowiązek wykazania przeszkody w dalszym
prowadzeniu postępowania. Tak np.:
• wyrok Krajowej Izby Odwoławczej (...) sygn. akt KIO 667/22: Niewątpliwie instytucja unieważnienia
postępowania ma charakter wyjątkowy, a tym samym przesłanki unieważnienia postępowania, w tym określone
art. 255 pkt 6 PrZamPubl nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Wskazany w art. 255 PrZamPubl katalog
okoliczności obligujących do unieważnienia postępowania ma charakter zamknięty. Zamawiający zatem
podejmując czynność unieważnienia postępowania powinien wykazać, że w okolicznościach faktycznych z których
wywodzi podstawę do unieważnienia postępowania brak było możliwości podjęcia innych alternatywnych
czynności, umożliwiających kontynuowanie postępowania, a tym stanie faktycznym zawarcie umowy.
• wyrok Krajowej Izby Odwoławczej (...) sygn. akt KIO 911/16: Zdaniem Izby powyższa czynność Zamawiającego
jest prawnie dopuszczalna jedynie w warunkach wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie. Pierwsza z
nich to sytuacja, gdy cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą
zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, która w rozpoznawanej sprawie
zaistniała. Druga zaś to okoliczność uniemożliwiająca Zamawiającemu zwiększenie kwoty do ceny najkorzystniejszej
oferty.
Obowiązek wykazania powyższej przeszkody spoczywa na Zamawiającym. (…)
• wyrok Krajowej Izby Odwoławczej (...) sygn. akt KIO 1878/1: Izba podkreśla, że ustawa w żadnym miejscu nie
zwalnia Zamawiającego z podejmowania czynności i nie zwalnia Zamawiającego z wykazywania dokonanych
ustaleń. Ustawa nakłada na uczestników postępowania o udzielenie zamówienia publicznego wiele różnych
obowiązków niezależnie od tego czy są wykonawcami czy Zamawiającymi, a ich obowiązkiem jest ich
realizowanie. Zgodnie z art. 93 ustawy Zamawiający jest zobligowany do unieważnienia prowadzonego
postępowania w przypadku wystąpienia któregokolwiek ze zdarzeń enumeratywnie wymienionych w powołanym
przepisie ustawy. Oznacza to, że działanie Zamawiającego powinno być pozbawione w odniesieniu do instytucji
unieważnienia postępowania jakiejkolwiek uznaniowości. Interpretacja przesłanek unieważnienia postępowania
powinna być dokonywana w sposób ścisły przy zachowaniu prymatu wykładni gramatycznej i celowościowej, a
udowodnienie, że dokonanie czynności unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego miało
swoje normatywne i faktyczne podstawy, spoczywa zawsze na Zamawiającym. Izba podkreśla, że czynność
unieważnienia postępowania o udzielnie zamówienie musi mieć uzasadnienie faktyczne i fakt obowiązku
wskazania tego uzasadnienia nie jest uzależniony od podstawy prawnej, która stanowi uzasadnienie prawne
unieważnienia postępowania. Unieważnienie postepowania jest prawem Zamawiającego, ale nie jest jego decyzją
arbitralną lecz mającą uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa i musi być wynikiem przeprowadzonych
czynności.
17. Odwołujący przypomina, że celem prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego jest
zawarcie umowy (udzielenie zamówienia). W jego ocenie, po wnikliwej analizie uzasadnienia dokonanego
unieważnienia, Zamawiający nie wykazał zaistnienia realnych wad postępowania, zwłaszcza takich, które byłyby
niemożliwe do usunięcia i jednocześnie uniemożliwiały zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy. Choć
przepis art. 255 pkt 6) ustawy Pzp zawiera w gruncie rzeczy klauzulę generalną, nie oznacza to, że zakres jego
zastosowania można rozciągać na wszystkie stany faktyczne obejmujące wszelkie nieprawidłowości
zamawiających w toku prowadzonych postępowań o udzielenie zamówień publicznych. Zasadą jest, że wszczęte
postępowanie ma doprowadzić do wyłonienia najkorzystniejszej oferty, a nie zakończyć się unieważnieniem. Stąd
niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca klauzuli generalnej omawianego przepisu, która pozwalałaby
zamawiającym na unieważnienie postępowania z powołaniem się na jakiekolwiek wady prowadzonych przez nich
postępowań. Mogłoby to wprost prowadzić do zagrożenia przestrzegania zasady prowadzenia postępowania z
zachowaniem uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, szczególnie w sytuacji, gdy stwierdzenie
wad postępowania miało miejsce już po ujawnieniu listy wykonawców, którzy mogą uzyskać dane zamówienie.
Odniesienie się do rzekomych błędów i nieścisłości wskazanych przez Zamawiającego
18. Zamawiający w ramach uzasadnienia unieważnienia postępowania wskazał na trzy grupy rzekomych
nieprawidłowości, które doprowadziły go do konstatacji o konieczności unieważnienia Postępowania. Dla
przypomnienia, chodzi o:
1) dopuszczenie wariantowości rozwiązań technologicznych w zakresie materaca geosyntetycznego oraz
możliwości uznaniowej, częściowej rezygnacji z zastosowania materaca geosyntetycznego,
2) stwierdzenie istotnych różnic pomiędzy przedmiarem a projektem wykonawczym, skutkujące brakiem
adekwatności przedmiarów do projektu wykonawczego – pozycje przedmiarowe są w sposób znaczny zawyżone
lub niedoszacowane,
3) inne błędy projektowe, których konsekwencją jest brak adekwatności kalkulacji ofert, do przedmiotu
zamówienia.
19. Konkluzje i wyliczenia przedstawiane przez Zamawiającego, a także wyrażana przez niego obawa o
prawdopodobnej zmianie rankingu ofert czy zwiększonym wydatkowaniu środków publicznych (w sytuacji, w której
rzekome nieprawidłowości w dokumentacji postępowania nie zostałyby zidentyfikowane), oparte są jednak na z
gruntu nieprawidłowych założeniach, które nie mogą być zaaprobowane w świetle okoliczności faktycznych
przedmiotowej sprawy.
Ad „Wariantowość” rozwiązań technologicznych
20. Zamawiający w ramach uzasadnienia faktycznego decyzji o unieważnieniu Postępowania w pkt 14 pisma z
dnia 31 października 2023 r. wskazał na postanowienia dokumentacji projektowej, które w jego ocenie (wyrażonej
w pkt 17 pisma) powodują możliwość przyjęcia różnych założeń dla kalkulacji oferty, czyniąc je tym samym
nieporównywalnymi. Wnioski wyprowadzane przez Zamawiającego są jednak wprost sprzeczne z treścią
cytowanych postanowień, praktyką realizacji i oświadczeniami, które zostały złożone przez wykonawców w
ramach Postępowania.
21. Zgodnie z postanowieniami dokumentacji postępowania, na które powołuje się sam Zamawiający:
- Dopuszcza się inne rozwiązania projektowe na etapie sporządzenia projektu
technologicznego, o ile nie stanowią zmian istotnych. Każdorazowa zmiana musi być uzgodniona z Projektantem
wzmocnienia i Projektantem konstrukcji (pkt 8 Tomu V SWZ – PW Część 16.1 – Projekt wzmocnień TOR);
- Materac geosyntetyczny może zostać zmodyfikowany na etapie Projektu technologicznego, po wykonaniu
odpowiednich obliczeń. Konstrukcja materaca podlega
akceptacji Projektanta oraz Inżyniera (Tom III SWZ – STWIORB pkt 2.8 – ST 02.15 – str 129 oraz pkt 2.7 – ST 02.19 –
str. 164).
Co za tym idzie, z przytoczonych postanowień dokumentacji wprost wynika, że ewentualne zmiany w technologii
wzmocnienia podłoża mogą być procedowane dopiero na etapie realizacji umowy i uzależnione są od ziszczenia się
konkretnych warunków (przyszłych i niepewnych). W żadnym razie postanowienia te nie uprawniały do przyjęcia do
oferty odgórnego założenia co do przyjęcia innej technologii wykonania wzmocnienia podłoża i jej wyceny. W ramach
oferty wszyscy wykonawcy obowiązani byli do przyjęcia tego samego rozwiązania opisanego w dokumentacji
postępowania jakim było wykonanie materaca geosyntetycznego.
22. W konsekwencji, dokumentacja postępowania w żadnym razie nie kreowała w tym zakresie jakiejkolwiek
nieprecyzyjności czy niespójności co do tego, jakie elementy każdy z wykonawców zobowiązany był przyjąć do
oferty. Tego rodzaju postanowienia, które wskazują na ewentualność wdrażania jakichkolwiek zamiennych
rozwiązań na etapie realizacji zamówienia są zresztą postanowieniami typowymi, powszechnie występującymi w
postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego, w tym prowadzonych przez Zamawiającego. Oczywistym
bowiem pozostaje, zwłaszcza w zakresie wzmocnień podłoża, że po wykonaniu szczegółowych badań
gruntowych, zasadnym może okazać się wdrożenie innego rozwiązania co do technologii wzmocnienia. Nie
zmienia to jednak faktu, że oferta każdego z wykonawców bazuje na tym samym rozwiązaniu opisanym w
dokumentacji. Jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie nie było również w przedmiotowym przypadku.
23. Zamawiający całą swoją argumentację w tym zakresie opiera na domniemaniach i przypuszczeniach co do
rzekomego zakresu złożonych ofert, sugerując, że część wykonawców przyjęła do oferty realizację umowy w
technologii zamiennej. Takie domniemanie jest jednak niczym nieuprawnionym dywagowaniem, które w żaden
sposób nie opiera się na oświadczeniach składanych przez wykonawców, wskazujących w ramach złożonych
ofert, że deklarują wykonanie przedmiotu zamówienia zgodnie z dokumentacją postępowania, akceptując jej
postanowienia. Tego rodzaju argumentacja już z samego założenia nie może być podstawą do podjęcia decyzji o
unieważnieniu postępowania, która to musi być przecież oparta na jednoznacznych i weryfikowalnych podstawach.
24. W sposób jaskrawy nieuprawniony charakter domniemań Zamawiającego zobrazowany jest w ramach pkt 21
- 22 uzasadnienia unieważnienia, w których Zamawiający – powołując się na ofertę Odwołującego i zastosowaną
przez niego wycenę – podnosi, że wskazuje ona „iż wykonawca nie zakłada wykonania materaca
geosyntetycznego ale przyjmuje zastosowanie innej technologii wzmocnienia, np. technologii stabilizacji”.
Abstrahując od tego, że w tym zdaniu już literalnie wyrażone jest jedynie jakieś przypuszczenie Zamawiającego, to
dodatkowo twierdzenia Zamawiającego są wprost sprzeczne z
oświadczeniami składanymi przez Odwołującego. Zamawiający zupełnie pomija, że w ramach prowadzonego
Postępowania, wzywał Odwołującego do wyjaśnień, w tym co do założeń dotyczących pozycji 2.8, dotyczącej
wypełnienia materaca kruszywem, do której Odwołujący w sposób kompleksowy się odniósł, potwierdzając przyjęcie
materiału wynikającego z dokumentacji, respektującego wszystkie wymagania Zamawiającego.
25. Zamawiający dąży do wykazania rzekomych różnic w przyjętych technologiach wzmocnienia przez
poszczególnych oferentów bazując na zaoferowanych przez nich cenach poszczególnych pozycji
kosztorysowych. Powołując się na ofertę Odwołującego i zaoferowane przez niego ceny za „wypełnienie materaca
kruszywem” oraz „stabilizację podłoża spoiwem przy użyciu zespołu do stabilizacji – grunt rodzimy do Rm=1,5
MPa, grubość warstwy po zagęszczeniu 20-30 cm” próbuje w konsekwencji wykazać przyjęcie przez
Odwołującego innej technologii wzmocnienia. Tego rodzaju dywagacje są jednak niczym nie poparte, o tyle, że:
- cenę (zdaniem Zamawiającego zaniżoną) za wypełnienie materaca kruszywem, Odwołujący wyjaśniał w ramach
cytowanej powyżej odpowiedzi na pytanie nr 16, wykazując jej realność za pośrednictwem ofert podwykonawcy.
Zamawiający nie formułował względem złożonych przez Odwołującego jakichkolwiek uwag, nie dokonał też odrzucenia
oferty Odwołującego jako dotkniętej rzekomo rażąco niską ceną. Działania Zamawiającego i wyjaśnienia złożone w toku
Postępowania przez Odwołującego potwierdzały więc, że zaoferowaną cenę należało uznać za realną, a z faktu
zaoferowania jej na takim poziomie nie sposób w konsekwencji wyprowadzać wniosku o zaoferowaniu innego zakresu
przedmiotu zamówienia niż wynikał z dokumentacji postępowania,
- cenę (zdaniem Zamawiającego zawyżoną) za stabilizację podłoża spoiwem, Odwołujący wyjaśniał chociażby w
ramach odpowiedzi na pytanie nr 23. Względem wyjaśnień Odwołującego, Zamawiający nie formułował dalszych
uwag i wątpliwości. Ponownie, z faktu określenia ceny na danym poziomie nie sposób więc wyciągać wniosków o
chęci zaoferowania odmiennej technologii wykonania zamówienia.
26. Zamawiający celem „usprawiedliwienia” swoich działań dokonuje wyliczeń (str. 8 uzasadnienia odrzucenia)
opartych na przyjętych przez siebie hipotezach co do możliwych technologii wzmocnienia podłoża przez każdego
z wykonawców przy uwzględnieniu zaoferowanych przez nich cen. Abstrahując od absolutnie hipotetycznych
założeń co do zastosowanych technologii, równie hipotetyczne są też założenia Zamawiającego co do przyjętych
ilości za poszczególne zakresy, koniecznych do realizacji przy zastosowaniu rzekomej technologii zamiennej.
Względem tej „technologii zamiennej”, której zastosowanie próbuje zasugerować Zamawiający, nie ma żadnych
wiążących wytycznych, wskazujących na konieczne wówczas do przyjęcia ilości i parametry każdego z
elementów składających się na jej zastosowanie. Symulacje przeprowadzone przez Zamawiającego mają więc na
celu
wyłącznie wywarcie jakiegoś wrażenia „kwotowego”, które jednak nie ma nic wspólnego z rzeczywistością i w całości
oparte jest na niczym niepopartych hipotezach i spekulacjach Zamawiającego.
27. Reasumując:
- w dokumentacji postępowania nie występowała żadna niespójność co do koniecznej do przyjęcia w ramach
oferty technologii wzmocnienia podłoża. Wszyscy oferenci zobowiązani byli za sprawą dokumentacji postępowania
do przyjęcia w ramach oferty tożsamego rozwiązania. Ewentualna zmiana zastosowanej technologii może mieć
miejsce dopiero na etapie realizacji zamówienia, przy spełnieniu określonych warunków, w żaden sposób nie
wpływając na ocenę poprawności złożonych ofert;
- założenie Zamawiającego co do rzekomego przyjęcia przez różnych oferentów różnych technologii
wzmocnienia oparte jest na hipotezach i przypuszczeniach Zamawiającego, abstrahujących od oświadczeń
złożonych przez Wykonawców, w tym abstrahujących os złożonych wyjaśnień co do zaoferowanego poziomu
wyceny za poszczególne pozycje.
Ad Różnice w ilościach pomiędzy przedmiarem a projektem wykonawczym
28. Generalną zasadą jest, że po to wprowadza się do postępowania przedmiary robót, aby zapewnić
porównywalność składanych ofert i za ich pomocą sprawić, by wszyscy wykonawcy kierowali się tymi samymi
wytycznymi co do niezbędnych do skalkulowania pozycji. Ostatecznie ten konkretny przetarg rozliczany będzie
obmiarowo, za ilości faktycznie wykonane, więc ilości wskazane w przedmiarach nie są (i nigdy nie były)
ostateczne czy wiążące. Zamawiający sam w ramach cytowanych na wstępie Warunków Umownych wskazał, że:
„Wszelkie ilości ustalone w Przedmiarze Robót są ilościami szacunkowymi podanymi w ofercie, w celu
zapewnienia wspólnej podstawy do składania ofert”.
29. W konsekwencji, występowanie pewnych różnic pomiędzy przedmiarem a ilościami ostatecznie koniecznymi
do wykonania jest sytuacją typową, charakterystyczną dla przetargów obmiarowych, przewidzianą przez samego
Zamawiającego w ramach dokumentacji Postępowania (o czym również w dalej części pisma). Stąd też, z sytuacji
dla branży zupełnie typowej nie sposób czynić pretekstu do unieważnienia postępowania, jako charakteryzującego
się niemożliwą do usunięcia wadą. Różnic pomiędzy przedmiarem a ilościami faktycznie wykonanymi po pierwsze
nie sposób kwalifikować jako „wady”, po drugie ta sytuacja nie jest niemożliwa do usunięcia – Zamawiający wszak
w ramach dokumentacji postępowania założył Kwotę Warunkową, która tego typu sytuacje (niedoszacowania
przedmiarów i konieczności ich korekty) miałaby pokrywać.
30. Zamawiający sam w pkt 28 uzasadnienia odrzucenia wskazał, że „w toku każdej realizowanej inwestycji
następuje rozbieżność, między przedmiarem, a projektem”, w przedmiotowym przypadku uznał jednak, że różnice
te są zbyt daleko idące. Abstrahując od tego, że Zamawiający sam, nie bazując na żadnych wiążących
podstawach, ustalił granicę
„typowych” różnic oraz granicę różnic „nieakceptowalnych”, to przede wszystkim podkreślenia wymaga, że Zamawiający
kreując rzekomą różnicę pomiędzy przedmiarami a projektem na poziomie 15%, ustalił ją poprzez porównanie ilości z
wybranych przez siebie kilku pozycji (z kilku tysięcy pozycji przedmiarowych), wymienionych w pkt 27 uzasadnienia
odrzucenia. Zamawiający wybrał dosłownie dziesięć pozycji, na podstawie których dokonał obliczenia procentu
rozbieżności, chociaż musi zdawać sobie sprawę, że posługiwanie się danymi w sposób tak bardzo wybiórczy, pod
znakiem zapytania stawia jego wiarygodność i rzeczywiste intencje przyświecające takiemu wyborowi.
31. Wątpliwości co do wiarygodności danych budzi również metodologia. Zamawiający uwzględnił bowiem
jedynie różnice „na minus”, tak aby wykreować wrażenie konieczności zwiększenia wartości wynagrodzenia oferty
najkorzystniejszej i rzekomej hipotetycznej zmiany oferty w rankingu. Zamawiający nie uwzględnił natomiast
jakichkolwiek pozycji charakteryzujących się różnicą „na plus” pomiędzy przedmiarem a dokumentacją, chociażby
powoływanych przez siebie w innych częściach uzasadnienia unieważnienia pozycji dotyczących kolumn
betonowych (pkt 16 uzasadnienia odrzucenia), czy ilości prefabrykatów typu L (pkt 30 lit. f) uzasadnienia
odrzucenia). Wskazuje to na wybiórczość w przywoływaniu przez Zamawiającego stanu faktycznego sprawy,
mającego na celu wywołanie określonego wrażenia i uwzględnienia jedynie tych informacji, które miałyby
świadczyć o jakiejkolwiek istotności rzekomych nieprawidłowości.
32. Zamawiający sugeruje przy tym, że zidentyfikowane przez niego różnice w ilościach pomiędzy przedmiarem
a projektem wykonawczym miałyby rzekomo wpływ na wynik postępowania i winny skutkować zmianą w rankingu
wszystkich złożonych ofert. Zamawiający sugeruje więc, że na skutek zidentyfikowanych przez niego „wad”
postępowania musiałby wydatkować zwiększone, niż wynikające z pierwotnych ofert, środki publiczne. Nic jednak
bardziej mylnego. Tak jak wskazywał Odwołujący na wstępie niniejszego odwołania, Zamawiający w ramach
Postępowania przewidział Kwotę Warunkową, która wynosiła dokładnie 191.610.122,90 zł (dla całości oferty) i
wliczona była do całkowitej ceny zaoferowanej przez każdego z wykonawców. Zgodnie zaś z założeniami umowy,
„Kwota Warunkowa może służyć do pokrycia różnic pomiędzy ilością Robót określoną w obmiarze, a ilością Robót
określoną w Przedmiarze Robót (…)”.
33. Co za tym idzie, Zamawiający z tytułu wskazanych w uzasadnieniu unieważnienia zaniżonych ilości
przedmiarowych (oszacowanych w przypadku oferty Odwołującego na poziomie 39.381.187,27 zł) nie poniósłby
jakichkolwiek dodatkowych kosztów. Kwota Warunkowa w pełni pokrywałaby więc ewentualne błędy w ilościach
przedmiarowych, które byłyby mniejsze niż wykonane w ilościach rzeczywistych, na które wskazuje Zamawiający.
Ewentualne rozbieżności między przedmiarem a projektem byłyby więc w całości pokryte z Kwoty Warunkowej, i
jeszcze Zamawiający miałby „poduszkę bezpieczeństwa” w wysokości
ponad 150 milionów złotych! Zidentyfikowane przez Zamawiającego różnice w ilościach pomiędzy przedmiarem a
projektem objęte są w całości ofertą wykonawców poprzez Kwotę Warunkową, nie generując po stronie Zamawiającego
żadnego ryzyka ponoszenia jakichkolwiek dodatkowych kosztów, wykraczających poza ceny ofertowe.
34. Abstrahując od tego, że w przedmiotowym przypadku nie mamy do czynienia z jakąkolwiek wadą
postępowania, to nawet jeśli uznać, że różnice pomiędzy przedmiarem, a dokumentacją projektową, miałyby
zostać w ten sposób zakwalifikowane, to nie sposób przyznać im waloru istotności, niezbędnego do wdrożenia
dyspozycji art. 255 pkt 6) ustawy Pzp. Zamawiający przełożył bowiem niedoszacowania w ilościach
przedmiarowych na konkretne kwoty w każdej z ofert. W przypadku oferty Odwołującego koszt rzekomego
niedoszacowania wynosić miałby 39.381.187,27 zł, co w przypadku zaoferowanej ceny całkowitej
(1.284.235.699,12 zł) stanowiłoby ok. 3% wartości oferty.
35. Reasumując:
- różnica w ilościach pomiędzy przedmiarem robót a faktycznym rozliczanym zakresem jest sytuacją typową,
przewidzianą przez Zamawiającego w dokumentacji Postępowania. Wszelkie niedoszacowania w ilościach
przedmiarowych pokrywane są poprzez mechanizm Kwoty Warunkowej, która w przedmiotowym przypadku
wynosi 191.610.122,90 zł, pokrywając wszelkie ewentualne niedoszacowania ilości przedmiarowych, na które
powołuje się Zamawiający i zostawiając istotny naddatek powyżej 150 mln zł;
- skala rzekomych błędów w ilościach przedmiarowych i przełożenie jej na konkretną wartość finansową, oparta
jest na wybiórczym przywoływaniu wybranych przez Zamawiającego pozycji przedmiarowych, nie oddającego
realnego stanu faktycznego sprawy;
- błędne ilości przedmiarowe nie stanowią jakiejkolwiek wady postępowania, która uniemożliwiałyby zawarcie
ważnej umowy. Jeśli nawet tak kwalifikować ten zakres, to niewątpliwie nie miałby on charakteru istotnego, który
uzasadniałby unieważnienie Postępowania. „Wartość” rzekomych niedoszacowań wynosiłaby w odniesieniu do
wartości całej oferty ok. 3%.
Ad Inne Wady dokumentacji
36. Poza wskazanymi wyżej argumentami odnoszącymi się do „wariantowości” rozwiązań technologicznych i
różnic w ilościach między przedmiarem a projektem wykonawczym, jako trzecią grupę błędów i nieścisłości, które
w ocenie Zamawiającego miały wpływ na wycenę ofert, a w konsekwencji na ich rzekomą nieporównywalność, jest
grupa dwunastu elementów, wśród których znalazły się:
a. brak szczegółowych wytycznych, co do prowadzenia koryt kablowych oraz
zastosowanych materiałów,
b. brak parametrów dla gwoździ gruntowych w STWiORB,
c. brak określonej długości przewodów urządzeń infrastruktury umieszczonej metodami bez wykopowymi w
rurach osłonowych (tj. na łuku) jaka należy przyjąć do rozliczeń wykonanych prac (błąd w Obmiarach),
d. braki zasypki na geowłókninie drenażu,
e. brak zapisów o istniejących zegarach na stacjach do odtworzenia (tj. wskazania, że może być konieczność
ich wymiany lub naprawy),
f. niedoszacowane ilości prefabrykatów typu L,
g. braki w rozwiązaniach odwodnienia ścianek oporowych,
h. występują kolizje drenaży z odciągami sieci trakcyjnej,
i. brak przedmiaru do montażu wskaźników torowych
j. koszty robót związane z wykopaniem gruntów pod platformy robocze są liczone podwójnie,
k. brak projektów zabezpieczeń pod wiaduktami drogowymi,
l. niedoszacowane wykopy pod platformę roboczą.
37.Odwołujący pragnie zwrócić uwagę, że w wymienionej przez Zamawiającego grupie elementów znalazły się takie
pozycje, jak brak szczegółowych wytycznych co do prowadzenia koryt kablowych, brak zasypki w geowłókninie, bliżej
nieokreślone braki w rozwiązania odwodnienia ścianek oporowych, niedoszacowanie wykopy pod platformę roboczą, a
nawet brak zapisów o istniejących zegarach! Zdumienie Odwołującego budzi tak szczegółowa lista, która jednak zamiast
wzmacniać argumentację Zamawiającego dodatkowo dowodzi marginalnego znaczenia ewentualnych nieścisłości i ich
absolutnej pomijalności w kontekście wartości przedmiotu zamówienia szacowanej przez samego Zamawiającego – dla
przypomnienia chodzi o kwotę (w zakresie zamówienia podstawowego) 1.813.094.958,57 PLN brutto, tj. jednego miliarda
osiemset trzynaście milionów dziewięćdziesiąt cztery tysiące dziewięćset pięćdziesiąt osiem złotych 57/100.
3 8. Dodatkowo Odwołujący wskazuje, co wydawało mu się dotychczas raczej oczywiste, że w przypadku
inwestycji tej skali, jaką bez wątpienia jest przedmiotowe Postępowanie, pewne elementy nigdy nie są
szczegółowo opisywane przez Zamawiającego. Profesjonalnie działający na rynku wykonawcy regularnie
składający swoje oferty (a za takich z pewnością można uznać wykonawców, którzy złożyli swoje oferty w tym
Postępowaniu), wyceniają te zakresy bazując w głównej mierze na swoim doświadczeniu i w ten sposób szacują
niezbędne do wykonania przedmiotu zamówienia elementy – również te wymienione przez Zamawiającego.
Trudno uznać, by racjonalnie działający zamawiający powyższe elementy traktowali jako kluczowe dla wykonania
przedmiotu zamówienia albo chociaż przedstawiające jakąkolwiek istotną wartość. W rzeczywistości jest bowiem
dokładnie odwrotnie: każda z dwunastu pozycji wskazanych przez Zamawiającego jako ta, która ma
wpływ na kalkulację ofert, a także wszystkie te pozycje łącznie, mają marginalne znaczenie w kontekście ewentualnych
błędów postępowania i pozostają bez wpływu na możliwość zawarcia niepodlegającej unieważnieniu umowy. Nie mogą
tym samym stanowić wystarczającej podstawy do unieważnienia postępowania. Wskazanym przez siebie dwunastu
elementom Zamawiający przydaje istotną moc sprawczą, której w sposób oczywisty i niebudzący wątpliwości nie mają,
a która miałaby polegać, jak pisze sam Zamawiający (akapit 13 pkt 3) strona 6) na konsekwencji w postaci „braku
adekwatności kalkulacji ofert do przedmiotu zamówienia”, chociaż jak zostało podniesione już przez Odwołującego w
początkowej części odwołania:
- w postępowaniu złożono dziesięć ofert, z których dziewięć zmieściło się w szacunku Zamawiającego,
- wszystkie złożone oferty były do siebie zbliżone cenowo,
- żadna oferta nie została z postępowaniu odrzucona jako zawierająca rażąco niską cenę. III. Podsumowanie
1. W uzasadnieniu swojej decyzji Zamawiający wskazał na wady dotyczące rzekomej wariantowości rozwiązań
technologicznych, rzekomo istotnych różnic pomiędzy przedmiarem a projektem wykonawczym oraz innymi
błędami projektowymi, których konsekwencją jest rzekomy brak adekwatności kalkulacji ofert do przedmiotu
zamówienia. W tych trzech elementach Zamawiający upatruje niezgodności, niedokładności i braku możliwości
złożenia przez wykonawców porównywalnych ofert w konsekwencji rzekomego braku możliwości prawidłowego
wyliczenia ceny, co przekłada się na niemożliwość dokonania badania ofert. Tymczasem, co należy ponownie
przypomnieć, wynagrodzenie wykonawcy płatne będzie za rzeczywiście wykonane roboty, a cena obejmuje
wszystkie koszty związane z ich realizacją zgodnie z umową. W ramach tego Postępowania wykonawcy składając
swoje oferty oświadczyli, że zapoznali się z całą dokumentacją Postępowania, wszystkimi materiałami mającą
wpływ na złożenie oferty i realizację zamówienia i zamierzają wykonać przedmiot zamówienia zgodnie z treścią
dokumentacji.
2. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności opisanych w ramach niniejszego odwołania fakt unieważnienia
postępowania nie znajduje uzasadnienia, a wyliczenie ceny za oferowane roboty było możliwe, co potwierdza fakt
złożenia w postępowaniu aż dziesięciu ofert na porównywalnym poziomie cenowym. Wymagania ukształtowane
przez Zamawiającego w treści SWZ co do sposobu realizacji robót, obowiązki wykonawcy oraz sposób obliczenia
ceny wskazują, że zgodnie ze stanowiskiem Odwołującego przedmiot zamówienia można zrealizować na
podstawie opisu przewidzianego przez Zamawiającego. Fakt, że przedmiot ten został opisany w sposób, o jakim
pisze Zamawiający w treści informacji o unieważnieniu nie przesądza o tym, że przedmiot ten jest opisany w
sposób niewłaściwy. Co więcej, najbardziej obiektywnym weryfikatorem opisu przedmiotu zamówienia i w
konsekwencji jego
wpływu na wyliczenie wartości robót, jaka została zaoferowana są sami wykonawcy w postępowaniu (10 złożonych
ofert), którzy działając w konkurencji w stosunku do siebie, a zarazem będąc profesjonalistami w swojej branży dokonali
wyliczenia wartości zamawianych robót. Kryteria unieważnienia postępowania mają wynikać z ustawy, a nie z uznania
Zamawiającego (por. wyrok SO w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt V Ca 788/12).
3. Przy wykładni i stosowaniu przepisów ustawy Pzp należy zawsze brać pod uwagę jej cel. Zamawiający jest
bowiem zobowiązany do takiego działania oraz takiego korzystania z praw, jakie ustawa mu przypisuje i jego
działanie ma doprowadzić do obiektywnie najkorzystniejszego rozstrzygnięcia postępowania. Działanie
Zamawiającego ma jednocześnie zapewnić poszanowanie zasad prawa zamówień publicznych oraz interesów
uczestników procesu udzielania zamówień publicznych.
4. Odwołujący podkreśla, że nie neguje pewnej swobody Zamawiającego co do podejmowania decyzji w sprawie
prowadzonego przez siebie postępowania w kontekście możliwości jego unieważnienia, jednakże należy
podkreślić, że decyzje w tym przedmiocie, które dotyczą gospodarności w dysponowaniu środkami publicznymi,
powinny być podejmowane z najwyższą rozwagą i w sposób należyty uzasadnione. Biorąc pod uwagę charakter
argumentów powoływanych przez Zamawiającego i jak zostało wykazane w treści odwołania – ich absolutną
bezzasadność, należy wskazać, że to wykonawcom w ramach tego Postępowania przysługuje ochrona w ramach
ustawy Pzp. Skoro Zamawiający wszczął postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, musi liczyć się z
konsekwencjami prawnymi wziętego na siebie zobowiązania, działając lojalnie względem wykonawców, którzy
ponieśli koszty uczestnictwa w postępowaniu w zaufaniu do realnej możliwości jego pozyskania. Zamawiający ma
obowiązek zorganizowania i przeprowadzenia procedury w taki sposób, aby zagwarantować prawidłowe
wykonywanie zadań publicznych na odpowiednim poziomie, a przy tym stoi na straży zachowania reguł
zdefiniowanych w ustawie Pzp, w tym zasady uczciwej konkurencji i przejrzystości, które w przedmiotowym
przypadku wyrażają się w konieczności realnej oceny okoliczności sprawy, a w następstwie jej przeprowadzenia.
5. Okoliczności przedmiotowej sprawy świadczą o tym, że Zamawiający podejmując najdalej idącą decyzję,
unicestwiającą postępowanie (i niweczącą koszty poniesione tak przez Zamawiającego jak i przez wykonawców w
ramach jego zorganizowania i uczestnictwa), zadziałał w sposób bezrefleksyjny i bezpodstawny i takie działanie z
całą pewnością nie zasługuje na ochronę.
Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie (pismo z dnia 23/11/2023) wniósł o oddalenie odwołania w całości oraz o
przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w piśmie, na wskazane w nim okoliczności. W uzasadnieniu
stanowiska wskazując na zarzuty odwołania i żądania w szczególności podał: (...)
I. Stan faktyczny
2. (...) W toku prowadzonych czynności w Postępowaniu, tj. na etapie badania ofert
Wykonawców pod kątem ceny rażąco niskiej, Zamawiający zwrócił uwagę na znaczne rozbieżności pomiędzy
poszczególnymi pozycjami cenowymi zarówno w odniesieniu do poszczególnych ofert, jak również w stosunku do cen
rynkowych.
3. Na skutek powziętych wątpliwości, Zamawiający dokonał pełnej analizy dokumentacji Postępowania, w tym w
szczególności dokonał analizy technicznej zapisów STWIORB oraz Projektu Budowlanego i projektu
wykonawczego, która to analiza wykazała, że dokumentacja Postępowania zawiera błędy i nieścisłości, które miały
wpływ na wycenę ofert, a w konsekwencji na ich nieporównywalność tj.:
1) Dopuszczała wariantowość rozwiązań technologicznych w zakresie materaca geosyntetycznego oraz
możliwość uznaniowej, częściowej rezygnacji z zastosowania materaca geosyntetycznego,
2) Stwierdzono istotne różnice pomiędzy przedmiarem a projektem wykonawczym, skutkujące brakiem
adekwatności przedmiarów do projektu wykonawczego – pozycje przedmiarowe są w sposób znaczny zawyżone
lub niedoszacowane.
3) Stwierdzono inne błędy projektowe, których konsekwencją jest brak adekwatności kalkulacji ofert, do
przedmiotu zamówienia.
4. Z uwagi na stwierdzone błędy, które miały wpływ na wynik postępowania, w dniu 31 października 2023 r.,
Zamawiający dokonał czynności unieważnienia postępowania. Jako podstawę prawną swojej decyzji Zamawiający
wskazał art. 255 pkt 6) ustawy Pzp.
II. Zarzuty Odwołania
1. Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez Odwołującego, Zamawiający wskazuje, że jest on
bezpodstawny, a tym samym Odwołanie winno zostać oddalone.
2. Odnosząc się do „Uwag ogólnych” zarzutów odwołania, w pierwszej kolejności należy wskazać, iż Odwołujący
przywołuje zapisy i regulacje umowne, jednocześnie wywodząc z nich wnioski dokładnie odwrotne od ich
faktycznego znaczenia, próbując na tej podstawie wywieźć, że rozbieżność między przedmiarem, a dokumentacją
projektową, nie prowadzi w konsekwencji do nieporównywalności ofert.
3. Odwołujący cytuje między innymi Klauzulę 12 Warunków Umowy (część A) – „Niezależnie od miejscowych
zwyczajów, z wyjątkiem przypadków, ustalonych w inny sposób w Kontrakcie: a) obmiary mają być dokonane w
ilościach netto każdego z elementów Robót
Stałych, oraz b) metody obmiaru mają być zgodne z Przedmiarem Robót lub innymi odpowiednimi Wykazami. Przedmiar
Robót należy odczytywać w powiązaniu z Warunkami Ogólnymi oraz Warunkami Szczególnymi, Specyfikacją oraz
Dokumentacją Projektową. Wszelkie ilości ustalone w Przedmiarze Robót są ilościami szacunkowymi podanymi w
ofercie, w celu zapewnienia wspólnej podstawy do składania ofert. Krótkie opisy pozycji w Przedmiarze Robót
przedstawione są tylko dla celów identyfikacyjnych i nie powinny w żaden sposób modyfikować bądź anulować
szczegółowego opisu zawartego w Kontrakcie, w tym w Warunkach Ogólnych oraz Warunkach Szczególnych,
Specyfikacjach oraz Dokumentacji Projektowej. Wykonawca, wyceniając poszczególne pozycje, powinien odnosić się do
wyżej wymienionych dokumentów w celu uzyskania pełnych wskazówek, informacji, instrukcji i opisów Robót oraz
zastosowanych Materiałów.”
4. O ile zatem można zgodzić się z twierdzeniem Odwołującego, że Przedmiar ma charakter pomocniczy
względem Dokumentacji Projektowej, w kontekście samego wykonywania robót, to jednocześnie Przedmiar jest
kluczowym dokumentem dla ich wyceny. Innymi słowy, o tym, co będzie wykonane decyduje Dokumentacja
Projektowa , a o tym co jest wycenione w ofercie decyduje Przedmiar. Jeśli zatem Przedmiar nie jest spójny z
Dokumentacją Projektową, to de facto oferta wykonawców nie jest adekwatna do robót, które mają być wykonane.
Zważywszy jednocześnie na fakt, iż wykonawcy mają świadomość, że zakres prac będzie tożsamy z Projektem
mogą przyjąć różne punkty odniesienia do wyceny poszczególnych pozycji które są rozbieżne z Dokumentacją
Projektową– tj. dostosowywać ceny jednostkowe pozycji przedmiarowych, urealniając cenę całkowitą za daną
pozycję, do faktycznych potrzeb wynikających z projektu – zawyżając lub zaniżając ceny jednostkowe. Nie jest to
przy tym zwykła i dopuszczalna na etapie wyceny ofert inżyniera finansowa, ale manipulacja cenowa wynikająca z
niewłaściwego opisu przedmiotu zamówienia.
5. Zamawiający nie kwestionuje również, że Przedmiar ma charakter szacunkowy – ponownie jednak
Odwołujący nieprawidłowo odnosi cytowane zapisy Umowy, do kwestii wyceny ofert – kwestia szacunkowego
charakteru Przedmiaru należy odnosić bowiem do kwestii rozliczenia (na co zresztą wskazuje Klauzula Umowy
przywoływana w Odwołaniu tj. „Obmiary i Wycena”), nie zaś do wyceny ofert. Oczywistym jest bowiem, na co
wskazuje już charakter rozliczenia Obmiarowego, że finalnie wynagrodzenie Wykonawcy wyliczone będzie w
oparciu o obmiar. Nie oznacza to jednocześnie, że Przedmiar, może przyjąć dowolną formę, choćby zupełnie
oderwaną od zakresu robót – w skrajnym bowiem przypadku, wystarczyłoby, aby Zamawiający wskazał po jednej
pozycji Przedmiarowej do wykonania.
6. Zupełnie zatem chybione jest twierdzenie Odwołującego, że „Rozbieżności pomiędzy przedmiarami i
projektem budowlanym, na których opiera się Zamawiający w celu uzasadnienia dokonania unieważnienia
postępowania, nie można kwalifikować jako błędów
w opisie przedmiotu zamówienia, a tym bardziej jako wad uniemożliwiających zawarcie niepodlegającej unieważnieniu
umowy w sprawie zamówienia publicznego.”
7. Cała argumentacja Odwołującego sprowadza się de facto bowiem do wykazania, że istnieje możliwość
wykonania Umowy, nawet przy skrajnie błędnych Przedmiarach, z uwagi na charakter wynagrodzenia
kosztorysowego i mechanizmy umowne takie jak np. Kwota Warunkowa, co jednak nie stanowi podstawy
unieważnienia – Zamawiający nie wykazuje bowiem, że Umowy nie dałoby się rozliczyć, ale wykazuje, że tak
skalkulowane oferty, oparte o błędne Przedmiary, nie są adekwatne do przedmiotu zamówienia i przez to są
również nieporównywalne.
8. Potwierdzeniem kluczowego charakteru przedmiaru dla wyceny ofert, przy jednoczesnej konieczności
uwzględnienia Dokumentacji Projektowej dla określenia zakresu zamówienia, wskazuje ugruntowane stanowisko
orzecznicze:
9. KIO 2650/15: Przedmiar robót, zgodnie z art. 31 ust. 1 p.z.p., jako element wchodzący w skład dokumentacji
projektowej, stanowi opis przedmiotu zamówienia publicznego. W sytuacji zatem, gdy oferta nie odpowiada
przedmiotowi zamówienia, mamy do czynienia z oczywistą i nieusuwalną niezgodnością treści oferty z treścią
SIWZ, powodującą jej odrzucenie w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 p.z.p.
10. KIO 175/15: Kosztorys ofertowy, niezależnie od tego, czy jest sporządzany w formie uproszczonej, czy też
szczegółowej, nie może stanowić wystarczającej podstawy służącej ustaleniu zakresu prac, do których wykonania
zobowiązuje się wykonawca składając ofertę. Skoro przedmiotem zamówienia są roboty budowlane, to - zgodnie z
art. 31 ust. 1 p.z.p. -opisuje się je za pomocą dokumentacji projektowej i STWiORB. Przedmiar robót jest
opracowaniem wtórnym w stosunku do projektu budowlanego, czy STWiORB i pełniącym odmienną rolę niż
wspomniane dokumenty. Istotą przedmiaru jest przedstawienie zakresu niezbędnych do wykonania prac (ze
wskazaniem jednostek przedmiarowych), co ma pomóc wykonawcom w oszacowaniu pracochłonności, a przede
wszystkim kosztów wykonania ujętych w nim robót budowlanych. Przedmiar robót, a w konsekwencji także
kosztorys sporządzony na jego podstawie, mają jedynie pomocnicze znaczenie w ustaleniu treści zobowiązania
wykonawcy, bowiem ich głównym celem jest skalkulowanie ceny oferty, nie zaś zobrazowanie jej zakresu.
11. KIO 1502/13: Dopiero w przypadku, gdy przedmiar robót stanowi element opisu przedmiotu zamówienia
istnieje prawna i faktyczna możliwość obarczenia wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia na
wykonawstwo robót budowlanych obowiązkiem sporządzenia kosztorysu, który miałby być podstawą do wyliczenia
ceny oferty. Przy tym w razie kosztorysowego charakteru wynagrodzenia umownego sporządzenie takiego
kosztorysu (uproszczonego lub szczegółowego) jako elementu treści składanej oferty staje się obiektywną
koniecznością, skoro rozliczenie wykonanych robót ma nastąpić na
podstawie obmiaru i cen jednostkowych poszczególnych pozycji robót podstawowych. Natomiast przy ryczałtowym
wynagrodzeniu – co do zasady – sporządzenie kosztorysu ma być jedynie pomocą dla wykonawcy przy kalkulacji ceny
oferty. Jednak na mocy decyzji zamawiającego uzewnętrznionej w treści SIWZ, może zyskać rangę elementu treści
oferty, który podlega merytorycznej weryfikacji w zakresie zgodności z przedmiarem robót stanowiącym element opisu
przedmiotu zamówienia SIWZ.
12. KIO 958/13: Na opis przedmiotu zamówienia i SIWZ składa się nie tylko sam przedmiar, ale przede
wszystkim dokumentacja projektowa, do której odnosić się muszą i przedmiary, i oferty (kosztorysy ofertowe).
Same zaś kosztorysy ofertowe – będące oświadczeniami woli, tak jak i inne oświadczenia woli podlegają
interpretacji.
13. W kontekście wyżej wskazanych orzeczeń, szczególnie niezrozumiałe są wywody Odwołującego, że
unieważnienie postępowania może dotyczyć jedynie rozbieżności w dokumentach „wiążących i ostatecznych”
(teza 15 Odwołania), jakby Odwołujący kwestionował, że Przedmiar czy Projekt Budowlany, takimi dokumentami w
niniejszym Postępowaniu były (!).
14. Tym samym, o ile z samego charakteru rozliczenia wynagrodzenia kosztorysowego wynika dopuszczalność
rozbieżności między Przedmiarem a Obmiarem, to nie oznacza to, że Przedmiar może mieć charakter dowolny i
być nieadekwatny do Projektu Budowlanego -opis przedmiotu zamówienia powinien tworzyć spójną całość. W
szczególności błąd w przedmiarze będzie stanowił istotną wadę OPZ, w sytuacji, w której ten błąd ma wpływ na
kolejność w rankingu ofert, złożonych przez Wykonawców, jak ma to miejsce w analizowanym przypadków, a który
to fakt, Odwołujący konsekwentnie pomija.
15. Marginalny i nieistotny charakter wad w Opisie Przedmiotu Zamówienia, powołuje się również odwołujący w
dalszej części wywodu, przywołując tezy z orzecznictwa, w którym wskazuje się, że unieważnienie postępowania
nie może być spowodowane wadami nieistotnymi, marginalnymi, a nie każde naruszenie przepisów prawa
zamówień publicznych może rzutować na wynik postepowania i zmuszać zamawiającego do unieważnienia
postepowania.
16. Nie kwestionując powyższych twierdzeń, należy jednak wskazać, iż „nieistotność” i „marginalność”, należy
odnosić do realiów konkretnego postępowania, a w szczególności na konsekwencje danego rodzaju błędu na
wynik postępowania. Jak wskazał sam Zamawiający w uzasadnieniu unieważnienia postępowania, w tym
konkretnym przypadku o ile sama wyliczona wartość zmian nie jest znacząca w porównaniu do szacunkowej
wartości zamówienia, to opisane rozbieżności w przyjętym sposobie wyceny ofert i kalkulacji ceny przekładają się
nie tylko na wysokość ofert ale również na ich ranking w przedmiotowym postępowaniu, a tym samym błędy w
dokumentacji Zamawiającego, miały wpływ na wynik Postępowania. Zgodnie z przeprowadzoną kalkulacją przez
Wydział analiz technicznych,
różnica w wycenie ofert, przy przyjęciu prawidłowych wartości kosztorysowych, tj. odpowiadających projektowi
wykonawczemu, biorąc pod uwagę ceny jednostkowe zaoferowane przez poszczególnych Wykonawców, wpłynęły na
wynik postępowania w taki sposób, że jako oferta najkorzystniejsza powinna zostać uznana oferta, która w Postepowaniu
oceniona została na miejscu drugim. Szczegółowa kalkulacja i symulacja wyniku Postepowania, po poprawieniu
dokumentacji została ujawniona w treści uzasadnienia unieważnienia.
17. W tym wypadku zatem, nie sama przeliczona wartość błędów stanowi, o ich istotnym charakterze, ale to, że
z uwagi na małe różnice w wartości skalkulowanych ofert, błędy te wpłynęły na wynik postępowania, w tym w
szczególności na kolejność dwóch najtańszych ofert. Błędy te można byłoby uznać za marginalne, gdyby nie miały
wpływu na wynik postępowania, a przeliczenie wartości ofert nie zmieniłoby kolejności w rankingu Wykonawców.
18. W dalszej kolejności Odwołujący odniósł się do błędów i nieścisłości wskazanych przez Zamawiającego.
19. Odnosząc się do kwestii nieprawidłowości opisu przedmiotu zamówienia w odniesieniu do materaca
geosyntetycznego, Zamawiający zwraca w pierwszej kolejności uwagę na fakt, iż sam Odwołujący potwierdził, że
w tym zakresie postanowienia zawarte w Umowie z góry dopuszczają możliwość wykonania przedmiotu
zamówienia, w sposób odmienny niż wskazany w Dokumentacji Projektowej.
20. Jednocześnie Odwołujący próbuje wykazać, że fakt ten pozostawał irrelewantny na wycenę – podczas gdy w
swoich wywodach odwołujący całkowicie pomija kwestię, iż Przedmiar robót w tym zakresie również jest
nieprawidłowy w zakresie kolumn betonowych.
21. Odwołujący kwestionuje dane i wyliczenia Zamawiającego, wskazując, iż mają one charakter hipotetyczny,
podczas gdy przyjęte dane nie mają charakteru hipotetycznego, ale wynikają z porównań wyliczeń cen
jednostkowych zaoferowanych w ofercie i dopuszczalnych rozwiązań wykonania, które to rozwiązania nie zostały
zdeterminowane treścią OPZ.
22. Powyższa analiza potwierdza, iż tak sformułowany przedmiot świadczenia, w zakresie wykonania materaca
geosyntetycznego nad kolumnami betonowo - żwirowymi i kolumnami betonowymi, który de facto nie determinuje
sposobu wykonania przedmiotowego zakresu w sposób jednoznaczny, ale pozostawia swobodę wyboru
technologii Wykonawcy, w konsekwencji, powoduje nieporównywalność wyceny tego zakresu zamówienia, co
mimo stosunkowo niskiej wartości, względem szacunkowej wartości zamówienia, miało wpływ na wynik
postępowania – skala możliwej rozbieżności cenowej między pierwszym a drugim oferentem wynosi bowiem 13
990 236 zł, podczas gdy różnica ofert tych wykonawców wyniosła 5 119 421,04 zł.
23. Oświadczenia Odwołującego, dotyczące sposobu kalkulacji oferty, mogą być skuteczne wyłącznie wobec
oferty samego Odwołującego i nie mogą dotyczyć ofert pozostałych wykonawców, na ich podstawie nie można
zatem przyjąć, że „oferta każdego z wykonawców bazuje na tym samym rozwiązaniu opisanym w dokumentacji.”
Jednocześnie, choć Zamawiający nie ma możliwości obalić żadnym dowodem oświadczeń Wykonawcy w tym
zakresie, to wskazane wyliczenia w ocenie Zamawiającego w wysokim stopniu uprawdopodabniają twierdzenie, że
Wykonawca skorzystał z niejednoznacznego zapisu OPZ w tym zakresie i skalkulował wykonanie przedmiotu
Umowy w sposób odmienny, niż wskazany w Dokumentacji Projektowej, co wiązałoby się z jednoznaczną
korzyścią finansową – por. tabela w pkt 19 uzasadnienia Informacji o unieważnieniu postępowania. Tym niemniej,
nie taka jest w istocie podstawa samego unieważnienia, jak chciałby to wywodzić Odwołujący.
24. Przeprowadzona analiza nie miała na celu wykazania, że poszczególni oferenci przyjęli konkretne założenia,
taki bowiem dowód nie jest możliwy do przeprowadzenia, ale wykazuje, iż dopuszczone zostało wykonanie
zamówienia w różnych technologiach, a przyjęcie różnych założeń, co do sposobu wykonania mogło powodować
różny sposób wyceny poszczególnych ofert. Zamawiający nie miał na celu dowiedzenia, że któryś z oferentów
skalkulował ofertę w sposób niedozwolony, ale że miał możliwość przyjęcia różnych założeń i skala rozbieżności
cenowych w takim przypadku miała wpływ na wynik postępowania.
25. Jeśli bowiem, co do zasady wyceniane mają być konkretne rozwiązania projektowe w oparciu o ceny
Przedmiarowe, a jednocześnie z góry zakładane jest, że Projekt w tym zakresie nie będzie obowiązujący i może
zostać w sposób arbitralnie zmieniony, to po pierwsze odnoszący się do niego Przedmiar nie jest adekwatny, po
drugie zaś, każdy z wykonawców może założyć inny zakres prac i technologię.
26. Należy przy tym wskazać, iż wbrew twierdzeniom Odwołującego, sytuacja arbitralnej zmiany technologii nie
jest sytuacją powszechną i normalną. Zważywszy, ze zmiana technologii zwykle wiąże się ze zmianą kosztu, to
taka zmiana obwarowana jest obowiązkiem udzielenia zgody Zamawiającego na taką zmianę oraz zawarcia
aneksu do Umowy, celem zwiększenia wynagrodzenia Wykonawcy. W tym wypadku taka sytuacja nie miałaby
miejsca – zmiana technologii wynikająca z samego OPZ, i nie obwarowana koniecznością uzyskania zgody
Zamawiającego, z jednoczesnym rozliczeniem obmiarowym, prowadziłaby do utraty przez Zamawiającego kontroli
nad kosztem przedmiotowej zmiany – innymi słowy, Zamawiający byłby zobowiązany do płatności za wykonanie
tego zakresu w zmienionej technologii, bez możliwości zakwestionowania i samej zmiany i kosztu z niej
wynikającego. Z całą pewnością taka sytuacja nie jest ani powszechna, ani akceptowalna na gruncie postępowań o
zamówienie publiczne, a sprzyja wyłącznie nadużyciom na etapie realizacji.
27. Odnosząc się do kwestii błędów w Przedmiarach, Zamawiający w pierwszej kolejności wskazuje, iż jak
zostało to wskazane we wcześniejszej części pisma nie sama ilość i wartość błędnych pozycji przedmiarowych
decyduje o zaistnieniu podstawy unieważnienia, ale ich wpływ na wynik konkretnego postępowania. Zważywszy, że
w istocie nie ma miernika skali błędów, które powinny determinować możliwość unieważnienia postępowania (nie
sposób się zgodzić z Odwołującym, że błędne przedmiary nigdy nie mogą stanowić takiego błędu), to miernikiem
takiej wadliwości powinien z całą pewnością stanowić wpływ na ranking ofert, jak ma to miejsce w tym przypadku.
Nie sam zatem fakt, iż przywołane wadliwe pozycje Przedmiarowe odbiegają zatem od rynkowych standardów, ale
fakt, iż łącznie powodują, że przeliczenie ofert w oparciu o poprawne pozycje powoduje zmianę cen i rankingu
ofert.
28. Tym samym, nie ma znaczenia, czy Zamawiający wskazałby jedną czy 300 wadliwych pozycji
Przedmiarowych – istotne jest, jak one wpłynęły na kalkulację oferty.
29. Nieprawdziwe jest przy tym twierdzenie Odwołującego, iż Zamawiający „nie uwzględnił natomiast
jakichkolwiek pozycji charakteryzujących się różnicą „na plus” pomiędzy przedmiarem a dokumentacją, chociażby
powoływanych przez siebie w innych częściach uzasadnienia unieważnienia pozycji dotyczących kolumn
betonowych (pkt 16 uzasadnienia odrzucenia), czy ilości prefabrykatów typu L (pkt 30 lit. f) uzasadnienia
odrzucenia). Wskazuje to na wybiórczość w przywoływaniu przez Zamawiającego stanu faktycznego sprawy,
mającego na celu wywołanie określonego wrażenia i uwzględnienia jedynie tych informacji, które miałyby
świadczyć o jakiejkolwiek istotności rzekomych nieprawidłowości.” (teza 31 Odwołania). Zamawiający wziął pod
uwagę również takie elementy: (tabela z pkt 27 uzasadnienia Informacji o unieważnieniu postępowania).
Odcinek A – Roboty budowlane na liniach kolejowych nr 201 odc. Kościerzyna - Somonino oraz nr
214 Somonino –
Kartuzy realizowane w ramach projektu "Prace na alternatywnym ciągu transportowym Bydgoszcz PIERWOTNA PO
KOREKCIE
Trójmiasto, etap I"
pozycji część
Lp. Nr
STWiORB
Kod Nazwa elementu rozliczeniowego
ind.
Ilość
Ilość
J.m. J.m.
jednostek
jednostek
5 6
7 8
BRANŻA SANITARNA - KANALIZACJA SANITARNA
d.1.1 ST.06.04
Wykopy oraz przekopy wykonywane koparkami przedsiębiernymi 0.40 m3
m3 na odkład w gruncie kat.IV
BRANŻA SANITARNA - KANALIZACJA DESZCZOWA
Wykopy oraz przekopy wykonywane koparkami przedsiębiernymi 0.40 m3
ST.06.01
d.1.1
m3 na odkład w gruncie kat.IV
m3 5 500,00
500,00
m3 16 300,00
300,00
30. Całkowicie błędne są również twierdzenia Odwołującego, iż istnienie Kwoty Warunkowej, powoduje brak
wpływu na wynik postępowania. Dla przypomnienia Zamawiający przypomina, iż Kwota Warunkowa elementem
wynagrodzenia Wykonawcy, w wysokości tożsamej dla wszystkich. Zgodnie z § 3 Aktu Umowy:
Zamawiający niniejszym uzgadnia z Wykonawcą, że zapłaci mu za wykonanie Robót oraz usunięcie wszelkich wad i
usterek:
Zaakceptowaną Kwotę Kontraktową (kwota) PLN (słownie: (kwota słownie) PLN), na którą składają się:
1. Zakres podstawowy Zamówienia – Część A:
- wartość Robót netto w zakresie Części A (kwota) PLN (słownie: (kwota słownie) złotych …/100),
- Kwota Warunkowa w zakresie Części A – 167 767 263,33 PLN (słownie: sto
sześćdziesiąt siedem milionów siedemset sześćdziesiąt siedem tysięcy dwieście sześćdziesiąt trzy złote 33/100),
- koszty komunikacji zastępczej w zakresie Części A wskazane w Przedmiarze Robót – 5 050 000,00 PLN
(słownie: pięc milionów pięćdziesiąt tysięcy złotych 00/100),
- podatek od towarów i usług (VAT) (kwota) PLN (słownie: (kwota słownie) PLN),
2. Zakres podstawowy Zamówienia – Część B:
- wartość Robót netto w zakresie Części B (kwota) PLN (słownie: (kwota słownie) PLN),
- Kwota Warunkowa w zakresie Części B – 23 842 859,53 PLN (słownie: dwadzieścia trzy miliony osiemset
czterdzieści dwa tysiące osiemset pięćdziesiąt dziewięć złotych 53/100), - podatek od towarów i usług (VAT)
(kwota) PLN (słownie: (kwota słownie) PLN),
31. Tym samym, jeśli zaoferowane ceny ofertowe, powiększymy o wartość Kwoty Warunkowej, uzyskując
Zaakceptowaną Kwotę Kontraktową, to Kwota Warunkowa nie będzie miała na ranking ofert. Jej istnienie w
kontrakcie, nie ma zatem żadnego wpływu na wynik postępowania(!). Kwota Warunkowa ma znaczenie wyłącznie
na etapie realizacji postępowania, jednak również w tym wypadku, wywody, co do znaczenia, przeznaczenia i
wysokości Kwoty Warunkowej prowadzone przez Odwołującego, są w oderwaniu od treści samej Umowy.
32. Odwołujący wskazuje, że:
33. Zamawiający sugeruje więc, że na skutek zidentyfikowanych przez niego „wad” postępowania musiałby
wydatkować zwiększone, niż wynikające z pierwotnych ofert, środki publiczne. Nic jednak bardziej mylnego. Tak
jak wskazywał Odwołujący na wstępie niniejszego odwołania, Zamawiający w ramach Postępowania przewidział
Kwotę Warunkową, która wynosiła dokładnie 191.610.122,90 zł (dla całości oferty) i wliczona była do całkowitej
ceny zaoferowanej przez każdego z wykonawców. Zgodnie zaś z założeniami
umowy, „Kwota Warunkowa może służyć do pokrycia różnic pomiędzy ilością Robót określoną w obmiarze, a ilością
Robót określoną w Przedmiarze Robót (…)”.
34. Co za tym idzie, Zamawiający z tytułu wskazanych w uzasadnieniu unieważnienia zaniżonych ilości
przedmiarowych (oszacowanych w przypadku oferty Odwołującego na poziomie 39.381.187,27 zł) nie poniósłby
jakichkolwiek dodatkowych kosztów. Kwota Warunkowa w pełni pokrywałaby więc ewentualne błędy w ilościach
przedmiarowych, które byłyby mniejsze niż wykonane w ilościach rzeczywistych, na które wskazuje Zamawiający.
Ewentualne rozbieżności między przedmiarem a projektem byłyby więc w całości pokryte z Kwoty Warunkowej, i
jeszcze Zamawiający miałby „poduszkę bezpieczeństwa” w wysokości ponad 150 milionów złotych!
Zidentyfikowane przez Zamawiającego różnice w ilościach pomiędzy przedmiarem a projektem objęte są w całości
ofertą wykonawców poprzez Kwotę Warunkową, nie generując po stronie Zamawiającego żadnego ryzyka
ponoszenia jakichkolwiek dodatkowych kosztów, wykraczających poza ceny ofertowe.
35. Tymczasem, zgodnie z Subklauzuli 13.5 WK Kwoty warunkowe – wskazuje się:
Kwota Warunkowa może służyć również do pokrycia korekt wynikających ze zmian kosztu, o których mowa w
SubKLAUZULI 13.8 Warunków Szczególnych. Korekty wynikające ze zmian kosztu, o których mowa w SubKLAUZULI
13.8 Warunków Szczególnych nie wymagają polecenia Inżyniera.
36. Zgodnie zaś z Subklauzulą: SUBKLAUZULA 13.8 WK:
37. Kwoty płatne Wykonawcy będą waloryzowane miesięcznie począwszy od miesiąca, za który zostało
wystawione pierwsze Przejściowe Świadectwo Płatności za wykonane roboty budowlane oraz w którym dochodzi
do zmiany cen lub kosztów wyliczonej zgodnie ze wzorem poniżej do wystawienia Przejściowego Świadectwa
Płatności, w którym łączna wartość korekt dla oddania wzrostu lub spadku cen, wynikających z niniejszej
SubKLUAZULI, osiągnie limit +/- 10% wartości Robót netto wskazanej w Kontrakcie w dniu jego zawarcia.
38. Powyższe oznacza konieczność zabezpieczenia przez Zamawiającego Kwoty Warunkowej na wypłatę
kwoty waloryzacji jak poniżej:
Podział Kwoty warunkowej w rozbiciu na Części A i Części B:
KW
Waloryzacja 10% 127 740 081,91
Pozostałe 5%
63 870 040,95
Razem 15%
191 610 122,86
KW A
111 844 842,22
55 922 421,11
167 767 263,33
KW B
15 895 239,68
7 947 619,84
23 842 859,53
39. Abstrahując zatem od tej oczywistej manipulacji danymi przez Odwołującego, który wykazuje, że kwota
możliwa do wykorzystania przez Zamawiającego, na pokrycie wykrytych rozbieżności, to 191 610, 86 zł, to należy
wskazać, iż Zamawiający na inne dodatkowe koszty, poza waloryzacją, ma możliwość przeznaczyć na zadaniu A
kwotę 55 922 421,11 zł, a na zadaniu B 7 947 619,84 zł, przy czym:
40. Kwota Warunkowa może służyć do pokrycia płatności za pracę lub Roboty (w ramach Części A i Części B
zakresu podstawowego), które mają być wykonane przez Wykonawcę (włączając Urządzenia, Materiały lub usługi
do dostarczenia) i wycenione według SubKLAUZULI 12.3 Warunków Szczególnych dla Części A zakresu
podstawowego/Subklauzuli 13.3 Warunków Szczególnych dla Części B zakresu podstawowego, w tym w
szczególności:
a) kosztów prac i Robót które nie zostały wyszczególnione w Przedmiarze Robót dla części A zakresu
podstawowego, a które są konieczne do realizacji przedmiotu Umowy zgodnie z Projektem Budowlanym i
Projektem Wykonawczym;
b) nadwyżek kosztów Robót zamiennych (dla części A i B zakresu podstawowego), gdy wartość Robót
zastępujących przewyższa wartość Robót zastępowanych;
c) wzrostu kosztów wynikających ze zmiany Umowy dokonanej zgodnie z jej postanowieniami lub na podstawie
przepisów u.p.z.p.,
d) pokrycia kosztów komunikacji zastępczej, w przypadku wyczerpania kwoty wskazanej w Przedmiarze Robót
dla części A zakresu podstawowego na pokrycie kosztów komunikacji zastępczej.
e) pokrycia kosztów komunikacji zastępczej, w przypadku wyczerpania kwoty wskazanej w Rozbiciu Ceny
Ofertowej na pokrycie kosztów komunikacji zastępczej dla części B zakresu podstawowego.
f) pokrycia kosztów zmiany w części B wynikających ze zmiany w zakresie części A;
41. Tym samym, pokrycie wykrytych błędów w zakresie Przedmiarów, pokrycie dodatkowego kosztu przy
zmianie technologii oraz konieczność wprowadzenia zmian do Umowy, celem poprawy dokumentacji w zakresie
opisanym w tezie 30 uzasadnienia do informacji o unieważnieniu, to Zamawiający nie tylko wyczerpie dostępną
Kwotę Warunkową, ale znacznie ja przekroczy, nie pozostawiając żadnych środków na poniesienie innych
dodatkowych kosztów, wymienionych wyżej, a płatnych z Kwoty Warunkowej.
42. Całkowicie nieprawdziwe jest przy tym twierdzenie Odwołującego, iż skoro Zamawiający może skorzystać z
Kwoty Warunkowej, to znaczy, że nie poniesie żadnego dodatkowego kosztu, wykraczającego poza cenę ofertową
(teza 33 Odwołania) – Kwota Warunkowa nie jest bowiem ceną ofertową, ale jest dodatkową kwotą,
zabezpieczoną przez Zamawiającego w celu właśnie pokrycia dodatkowych kosztów (!). Ze swojej definicji, Kwota
Warunkowa
służy wyłącznie do pokrywania nieprzewidzianych kosztów dodatkowych, nieuwzględnionych w cenie oferty Wykonawcy.
43. Odnosząc się do zaś do kwestii innych stwierdzonych wad dokumentacji projektowej, należy wskazać, iż o
ile Zamawiający zgadza się z twierdzeniem, że wystąpienie ich pojedynczo nie miałoby znaczenia dla projektu,
jednakże ich zestawienie, również wobec wad wykazanych wcześniej, daje obraz dokumentacji Projektowej,
zawierającej liczne błędy, nieścisłości i wady, które powodują, że wykonawcy mogli przyjąć przy wycenie ofert
odmienne założenia dotyczące realizacji przedmiotu zamówienia, a w konsekwencji zidentyfikowane uchybienia
prowadzą do nieporównywalności ofert. Należy przy tym podkreślić, iż wady te powodują, iż jeszcze przed
rozpoczęciem wykonywania robót budowlanych, ich wyeliminowanie stanowi dla Zamawiającego koszt stanowiący
ekwiwalent całości Kwoty Warunkowej, możliwej do wykorzystania na ten cel.
44. Podsumowując, konieczność unieważnienia postępowania w analizowanym przypadku wynika z faktu, że
błędy i wady OPZ, wypaczyły wynik postępowania – wbrew zatem twierdzeniom odwołującego, nie są to wady
marginalne, nieistotne i dotyczące każdego postępowania. O ich wadze decyduje właśnie fakt, że gdyby OPZ
sformułowany był w sposób niewadliwy, to wynik postepowania, jak zostało to wykazane byłby inny, co
prowadziłoby do naruszenia zasady równego traktowania Wykonawców. Jednocześnie, oferta, która pozornie w
przedmiotowym postępowaniu powinna zostać uznana za najkorzystniejszą, finalnie taka nie jest, biorąc pod
uwagę faktyczny zakres realizacji inwestycji. Wybór takiego wykonawcy stanowiłby w konsekwencji naruszenie
również art. 239 Pzp.
Do postępowania odwoławczego przystąpienie po stronie odwołującego zgłosili: Przystępujący Strabag który w piśmie z
dnia 23/11/2023 r. podał: (...) popiera zarzuty Odwołującego. Zdaniem Przystępującego w postępowaniu przetargowym
nie zaszły okoliczności pozwalające na jego unieważnienie. Przystępujący wskazuje, że jest podmiotem biorącym
aktywnie udział w przetargach organizowanych przez zamawiających publicznych. Dlatego też Przystępujący stoi na
stanowisku, że nie można akceptować unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego z uwagi na
okoliczność, że postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej
unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego, w sytuacji, gdy tego rodzaju okoliczności nie wystąpiły,
Zamawiający nie wykazał ich zaistnienia, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia podstawowych zasad prowadzenia
postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Przystępujący popiera w pełni stanowisko i argumentację
Odwołującego w tym zakresie.”
Do postępowania odwoławczego przystąpienie po stronie zamawiającego zgłosili dwaj wykonawcy wspólnie ubiegający
się o udzielenie zamówienia publicznego. Pierwszy z nich Konsorcjum: Pomorskie Przedsiębiorstwo Mechaniczno –
Torowe sp. z o.o., TRAKCJA S. A. z/s w Gdańsku; (Konsorcjum lub Przystępujący: PMPM-T oraz Trakcja S.A.) wnosząc
o oddalenie odwołania. Drugi, Konsorcjum: PORR S.A., Trakcja System Sp. z o.o. z/s w Warszawie, który wnosząc
również o oddalenie odwołania (Konsorcjum lub Przystępujący POOR) w piśmie procesowym z dnia 23/11/.2023 podał
w szczególności: (...)
II. Stanowisko przystępującego względem zarzutów odwołującego
1. Zarzut sformułowany przez Budimex w Odwołaniu odnosi się do nieprawidłowego zastosowania przez
Zamawiającego art. 255 pkt 6) p.z.p. Zdaniem Odwołującego w Unieważnieniu nie zostało wykazane, że w
przedmiotowym Postępowaniu wystąpiły okoliczności stanowiące o niemożliwej do usunięcia wadzie
Postępowania, która uniemożliwia zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia
publicznego. Z takim stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić, treść Odwołania buduje przekonanie, że oparte
jest ono wyłącznie na arbitralnej interpretacji omawianego przepisu przez Budimex. Jednocześnie Odwołujący
próbuje zdeprecjonować opisane przez Zamawiającego w Unieważnieniu wady Postępowania ignorując przy tym
ich realny wpływ na proces składania ofert oraz ich porównywalność, a przez to na całe Postępowanie i jego wynik.
2. Celem kompleksowego odniesienia się do twierdzeń Odwołującego oraz wykazania, że podjęta przez
Zamawiającego czynność unieważnienia niniejszego Postępowania była w pełni zasadna i uprawniona,
Przystępujący w pierwszej kolejności ustosunkuje się do podstawy prawnej unieważnienia Postępowania, a
następnie do wagi samych błędów SWZ. II.1 Podstawa prawna unieważnienia Postępowania
3. Zamawiający unieważnił Postępowanie na podstawie art. 255 pkt 6) p.z.p.:
Zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli:
6) postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej
unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego;
4. Pierwszym elementem wymaganym przez przywołany przepis jest wystąpienie nieusuwalnej wady
postępowania w sprawie zamówienia publicznego. Należy przez to rozumieć wady proceduralne, które nie
podlegają konwalidacji oraz obciążają postępowanie w sposób nieodwracalny. Mogą to być zarówno nieprawidłowe
działania, jak i zaniechania zamawiającego. Z pewnością wadami nieusuwalnymi będą więc błędy SWZ, których
nie można modyfikować na etapie postępowania toczącym się po terminie składania ofert. W orzecznictwie
Krajowej Izby Odwoławczej wprost wskazuje się bowiem, że zamawiający jest związany zapisami SWZ zatem nie
może ich dowolnie zmieniać na etapie po złożeniu ofert,
ani od nich odstępować gdyż stanowiłoby to naruszenie zasady równego traktowania wykonawców oraz prowadzenia
postępowania zgodnie z regułami ustawy, przy poszanowaniu zasad uczciwej konkurencji.
5. W dalszej kolejności konstrukcja przepisu art. 255 pkt 6) przewiduje, że nieusuwalna wada ma uniemożliwiać
zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy, co z kolei powoduje, iż jego stosowanie następuje z
uwzględnieniem przesłanek do unieważnienia umowy w sprawie zamówienia publicznego, te natomiast zostały
uregulowane w art. 457 ust. 1 oraz ust. 5 p.z.p. Przesłanka ta ponadto oznacza, że Zamawiający musi
antycypować, czy w przypadku wystąpienia wad postępowania, dalsze jego prowadzenie pozwoli na zawarcie
niepodlegającej unieważnieniu umowy.
6. Zgodnie z art. 457 ust. 1 pkt 1 p.z.p. jedną z podstaw do unieważnienia umowy w sprawie zamówienia
publicznego jest udzielenie zamówienia z naruszeniem przepisów ustawy p.z.p. Potwierdza to trafnie powołany
przez Zamawiającego w Unieważnieniu wyrok (...) sygn. akt KIO 610/23, w którym wskazano, że: W ocenie składu
orzekającego, z brzmienia art. 457 ust. 1 pkt 1 Prawa zamówień publicznych, biorąc pod uwagę wykładnię
systemową, ze względu na podstawowe zasady udzielania zamówień, należy wyinterpretować normę,
prowadzącą do unieważnienia umowy o udzielenie zamówienia publicznego w następujących sytuacjach:
1) udzielenie zamówienia, zawarcie umowy ramowej lub ustanowienie dynamicznego systemu zakupów nastąpiło z
naruszeniem ustawy (przy czym trzeba przyjąć, że chodzi o nie jakiekolwiek naruszenie, a naruszenie kwalifikowane takie, które miało wpływ na przygotowanie ofert/wynik postępowania) […]
7. Uwzględniając przywołany pogląd Krajowej Izby Odwoławczej, Przystępujący wskazuje, że w niniejszej
sprawie błędy w SWZ z pewnością miały wpływ na proces przygotowania ofert, a jak wynika z symulacji
przygotowanej przez Zamawiającego w Unieważnieniu, również na wynik Postępowania. Tym samym błędy te
należy klasyfikować jako naruszenia kwalifikowane, stanowiące podstawę do zastosowania art. 457 ust. 1 pkt 1
p.z.p. i unieważnienia umowy.
8. Powszechnie przyjętym jest, że wadliwy opis przedmiotu zamówienia, sprzeczny z art. 99 ust. 1 p.z.p.,
stanowi wadę uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy. Wyraźnym potwierdzeniem w
powyższym zakresie jest pogląd wyrażony przez Krajową Izbę Odwoławczą w wyroku (...) sygn. akt KIO 1343/21
powołanym przez Zamawiającego w Unieważnieniu. Zgodnie z tym orzeczeniem udzielenie zamówienia w
przypadku niejasności i nieprecyzyjności postanowień SWZ powodowałoby, że zostaje ono udzielone z
naruszeniem ustawy, tj. art. 16 pkt 1 i 2 p.z.p. co mogłoby prowadzić do unieważnienia ewentualnej umowy na
podstawie art. 457 ust. 1 pkt 1 p.z.p. Unieważnienie wynikałoby z nieprecyzyjnego opisu przedmiotu zamówienia,
co z kolei prowadziłoby do
naruszenia zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, a także byłoby sprzeczne z zasadą
przejrzystości. Przede wszystkim zaś rozwiązanie takie byłoby sprzeczne z art. 99 ust. 1 Pzp, który ustanawia wymóg
jednoznacznego opisu przedmiotu zamówienia.
9. Przystępujący wskazuje przy tym, że kwestia unieważnienia postępowania z uwagi na błędy w opisie
przedmiotu zamówienia zostanie szerzej omówiona w dalszej części niniejszego pisma.
10. Należy również wskazać, że w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej ugruntowane jest stanowisko,
zgodnie z którym do unieważnienia umowy w sprawie zamówienia publicznego może dojść także na podstawie
art. 70 (5) ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (dalej: „k.c.”). Taka możliwość wynika także
wprost z art. 457 ust. 5 p.z.p. Przystępujący podkreśla przy tym, że do unieważnienia umowy w sprawie
zamówienia publicznego może dojść na podstawie art. 705 k.c. w zw. z art. 457 ust. 5 p.z.p. również w sytuacji
przygotowania nieprawidłowego opisu przedmiotu zamówienia przez Zamawiającego. Wniosek ten potwierdza
wyrok Krajowej Izby Odwoławczej (...) sygn. akt KIO 2939/21, w którym skład orzekający stwierdził, że:
Zauważenia wymaga jednak, że w sytuacji, kiedy oferty w postępowaniu zostały otwarte, a Izba stwierdza
niezgodność treści dokumentów zamówienia z przepisami ustawy, jedynym narzędziem pozwalającym na to, aby
wyrok Izby usunął stan niezgodności z prawem, jest nakazanie Zamawiającemu unieważnienia postępowania, nie
jest już bowiem możliwie nakazanie zmian w treści dokumentów zamówienia. Kontynuowanie postępowania
prowadziłoby natomiast do tego, że naruszenie ustawy na jego wcześniejszym etapie miałoby wpływ na wynik tego
postępowania. W tej sytuacji Izba uznała za zasadne wskazanie na przepis art. 457 ust. 5 ustawy Pzp, zgodnie z
którym przepis ust. 1 (określający w sposób enumeratywny przyczyny unieważnienia umowy) nie wyłącza
możliwości żądania unieważnienia umowy na podstawie art. 705 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks
cywilny. Art. 70 (5) § 1 k.c. stanowi, że organizator oraz uczestnik aukcji albo przetargu może żądać unieważnienia
zawartej umowy, jeżeli strona tej umowy, inny uczestnik lub osoba działająca w porozumieniu z nimi wpłynęła na
wynik aukcji albo przetargu w sposób sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami. W ocenie Izby przepis ten
mógłby być podstawą unieważnienia umowy również w sytuacji, gdy zamawiający (strona umowy) poprzez
niezgodne z ustawą Pzp opisanie przedmiotu zamówienia, prowadzące do ograniczenia konkurencji w
postępowaniu, wpływa na wynik tego postępowania. Tym samym potwierdzenie się przedmiotowego zarzutu w
sytuacji, gdy w postępowaniu nastąpiło otwarcie ofert, skutkuje koniecznością unieważnienia postępowania, jako
obarczonego niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w
sprawie zamówienia publicznego. [...]
11. Mając powyższe na uwadze, nie budzi wątpliwości, że w przypadku nieprawidłowo sporządzonego opisu
przedmiotu zamówienia do unieważnienia umowy może dojść zarówno na podstawie art. 457 ust. 1 pkt 1 p.z.p.,
jak i art. 70 (5) k.c. w zw. z art. 457 ust. 5 p.z.p. Już sam ten fakt powoduje, że ewentualna umowa zawarta w
niniejszym Postępowaniu pomimo jego wad, mogłaby zostać unieważniona. Natomiast analiza poglądów doktryny
oraz orzecznictwa w zakresie zastosowania art. 255 pkt 6) p.z.p. w przypadku wystąpienia błędów w opisie
przedmiotu zamówienia buduje uzasadnione przekonanie, że unieważnienie umowy było scenariuszem jak
najbardziej realnym i wysoce prawdopodobnym.
12. Przystępujący wyjaśnia, że błędy opisane przez Zamawiającego w Unieważnieniu polegają na niewłaściwym
opisie przedmiotu zamówienia, a konkretnie opisie pozwalającym na: (1) przyjęcie wariantowych rozwiązań
wykonania przedmiotu zamówienia, (2) przyjęcie nieadekwatnych do projektu ilości jednostek kluczowych pozycji
obmiarowych, (3) przyjęcie własnych parametrów dla szeregu niewystarczająco opisanych założeń projektowych
oraz innych założeń, które po analizie SWZ okazały się błędne.
13. Wszystkie powyższe naruszenia oznaczają, że opis przedmiotu zamówienia w niniejszym Postępowaniu nie
odpowiadał wymaganiom art. 99 ust. 1 p.z.p., a więc przedmiot zamówienia nie był opisany w sposób
jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając
wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty. Błędy dotyczące braku jednoznaczności w
sposób oczywisty wpływały na proces przygotowania ofert, gdyż wykonawcy mogli przyjmować różne założenia
dotyczące przedmiotu zamówienia, przez to ich oferty stały się nieporównywalne. Taka sytuacja prowadzi
natomiast do wystąpienia wady przewidzianej w art. 255 pkt 6) p.z.p. i musi skutkować unieważnieniem
postępowania. Stanowisko to znajduje uzasadnienie w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej:
• Pewne niejasności w opisie przedmiotu zamówienia wskazywał również sam Odwołujący w toku rozprawy w
sprawie sygn. akt KIO 2176/19, podnosząc, że opis funkcjonalny jest niejednoznaczny - może wskazywać na
tablicę zarówno z wyposażeniem, jak i bez. Zdaniem Odwołującego, o rodzaju tablicy przesądza jej numer
katalogowy. Jednak potwierdza to co najmniej niejasność pomiędzy mogącym być dwojako rozumianym opisem
funkcjonalnym, a numerem katalogowym, podanym w innym miejscu SIWZ. W ocenie Izby, w okolicznościach
niniejszej sprawy, numer katalogowy nie mógł być przesądzający - ponieważ wynikał z omyłki pisarskiej czy innego
błędu (Zamawiający, opisując przedmiot zamówienia, nie oparł się bezpośrednio na katalogach producenta, ale na
danych podanych przez dotychczasowego dostawcę wagonów). Podnoszona przez Odwołującego okoliczność,
że w innych postępowaniach Zamawiający podawał nr katalogowy tablicy hamulcowej prawidłowo, jest irrelewantna
dla rozstrzygnięcia - prawidłowość opisu przedmiotu zamówienia w innych postępowaniach nie wyklucza, że w
tym postępowaniu mógł się pojawić błąd.
W konsekwencji Izba stwierdziła, że Zamawiający, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, i rozstrzygnięcie w sprawie
KIO 1747/19 prawidłowo uznał, że ziściła się przesłanka do unieważnienia postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7
Prawa zamówień publicznych. W ocenie składu orzekającego, niejednoznaczny opis przedmiotu zamówienia, który nie
pozwala na złożenie porównywalnych ofert, stanowi wystarczającą podstawę do unieważnienia postępowania. Na tym
etapie postępowania (po złożeniu ofert) wadliwości tej nie można usunąć.
• Zasadniczo, okoliczność, że opis przedmiotu zamówienia był niepełny i nieprecyzyjny okazał się niesporny.
Odwołujący już w odwołaniu przyznawał, że opis przedmiotu zamówienia jest nieprecyzyjny, cytował pytania
zadawane do specyfikacji i lakoniczne odpowiedzi Zamawiającego, kwitując, że "Jednak mimo zadawanych pytań
wprost, Zamawiający nie uznał za potrzebne doprecyzowanie SWZ. Dlatego tym bardziej dziwi fakt, że
Zamawiający usiłuje traktować ograniczony zakres świadczenia za wadę uniemożliwiającą zawarcie umowy
niepodlegającej unieważnieniu." Odwołujący stanął na stanowisku, że skoro z pytań do specyfikacji jednoznacznie
wynikało, że wykonawcy dostrzegli braki w opisie przedmiotu zamówienia, a Zamawiający celowo (zdaniem
Odwołującego) ich nie doprecyzował - to widocznie taki był zamiar Zamawiającego i zachowanie Zamawiającego
niejako sanowało braki w OPZ. Z takim stanowiskiem Izba nie mogła się zgodzić. Pomijając ocenę prawidłowości
odpowiedzi na pytania zadawane do SWZ, Zamawiający mógł dopiero na etapie oceny ofert zdać sobie sprawę z
konsekwencji braków w opisie przedmiotu zamówienia, i nieporównywalności ofert. Trudność w ocenie oferty
mogła się uwidocznić przy ocenie wyjaśnień rażąco niskiej ceny. Rację też ma Zamawiający, że brak określenia
zakresu świadczenia dla II etapu realizacji przedmiotu zamówienia to brak istotnych przedmiotowych elementów
(esentialia negotii) przyszłej umowy. W ocenie składu orzekającego, opis przedmiotu zamówienia, który obarczony
jest takimi brakami, które prowadzą do nieporównywalności ofert, stanowiłby przesłankę unieważnienia umowy na
podstawie art. 457 ust. 1 pkt 1 Prawa zamówień publicznych, ponieważ jest takim naruszeniem przepisów, które
ma znaczenie dla sporządzenia ofert. […] Biorąc pod uwagę powyższe wady SWZ, nieprecyzyjność opisu
przedmiotu zamówienia i nieprecyzyjność opisu jednego z kryterium oceny ofert z wagą 30%, Izba stwierdziła, że
Zamawiający słusznie unieważnił postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego. W konsekwencji nie
potwierdził się zarzut naruszenia art. 255 ust. 6 w zw. z art. 457 ust. 1 Prawa zamówień publicznych, dlatego
orzeczono, jak w sentencji .
14. Odwołujący w swojej argumentacji szeroko omawia kwestię istotności wad dokumentacji przetargowej w
świetle zastosowania art. 255 pkt 6) p.z.p. co wraz z twierdzeniami dotyczącymi konkretnych błędów SWZ zdaje
się sugerować, że zdaniem Budimex w niniejszym Postępowaniu naruszenia nie były wystarczająco doniosłe. Z
tego powodu
Przystępujący podkreśla, że w rzeczywistości całkowicie odmiennie niż sugeruje Odwołujący, błędy Zamawiającego były
istotne, a ich wpływ na proces przygotowania ofert oraz wynik Postępowania nie może być deprecjonowany.
15. Przystępujący omówi charakter poszczególnych grup błędów Zamawiającego w kolejnym punkcie
niniejszego pisma, niemniej jednak, już teraz warto wskazać, że przy niewielkiej różnicy dzielącej ceny ofert
poszczególnych wykonawców (różnica między ceną Odwołującego i Przystępującego wyniosła 5. 119 421,04 zł)
wady SWZ powodujące możliwe rozbieżności cenowe ofert wynikające z błędów Zamawiającego, na poziomie 39
381 187,27 zł (obliczona przez Zamawiającego różnica w ofercie Odwołującego po dokonaniu poprawek) muszą
być uznane za istotne. Wpływają bowiem bezpośrednio na ranking ofert w niniejszym Postępowaniu, a przez to
wynik Postępowania, co dobitnie obrazuje symulacja przeprowadzona w Unieważnieniu przez Zamawiającego. Ze
względu na nieporównywalność ofert spowodowaną błędami SWZ, Zamawiający nie może aktualnie jednoznacznie
określić jaka byłaby wycena ofert przy prawidłowej i precyzyjnej formie opisu przedmiotu zamówienia. Zakres
potencjalnych zmian jest niebagatelny gdyż już sama różnica wynikająca z możliwości wariantowego wycenienia
materaca geosyntetycznego opiewa na 13 990 236,00 zł złotych podczas gdy różnice w cenach ofert wnoszą po
kilka milionów złotych. Jednocześnie stwierdzony przez Zamawiającego wpływ błędów w SWZ na wynik
postępowania (kolejność ofert) przesądza, że wada jaką obarczone jest Postępowanie jest istotna.
16. Odwołujący twierdząc, że błędy Zamawiającego są marginalne pomija również, że w ich efekcie wycena
niektórych pozycji kosztorysowych różniła się w ofertach poszczególnych wykonawców o nawet kilkaset procent –
w pozycji Stabilizacja podłoża spoiwem przy użyciu zespołu do stabilizacji - grunt rodzimy do Rm=1,5 MPa,
grubość warstwy po zagęszczeniu 20-30 cm [m2] oferta Budimex jest aż 900% wyższa niż wartość referencyjna,
natomiast w ofercie Konsorcjum PORR S.A., Trakcja System Sp. z o.o. wycena jest wyższa o zaledwie 27%. Nie
sposób więc przyjąć, że zgodnie z argumentacją Odwołującego, każdy z wykonawców opierał się na tych samych
założeniach. Irracjonalnym byłoby uznać, że wykonawcy, którzy są wiodącymi podmiotami profesjonalnymi
działającymi na rynku od wielu lat tak skrajnie różnie wyceniają te same pozycje kosztorysu jeżeli przyjmują
tożsame założenia.
17. Idąc dalej, w Odwołaniu Budimex powołuje się na cel postępowania o udzielenie zamówienia publicznego
wskazując, że jest nim co do zasady wybór najkorzystniejszej oferty lub wynegocjowanie postanowień umowy w
sprawie zamówienia publicznego, kończące się zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego.
Argumentacja ta jest w istocie przykładem wybiórczej i podporządkowanej wyłącznie własnym interesom wykładni
przepisów dokonanej przez Odwołującego. Jasnym jest bowiem, że celem postępowania o
udzielenie zamówienia publicznego nie jest sam w sobie wybór oferty, a wybór oferty w sposób zgodny z przepisami
ustawy p.z.p. prowadzący do zawarcia ważnej umowy. Wynika to z art. 17 ust. 2 p.z.p., który wymaga udzielenia
zamówienia wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy p.z.p. Potwierdza to też doktryna prawa: Ustęp 2
komentowanego artykułu [art. 17 p.z.p. – dop. Przystępującego] zobowiązuje zamawiającego do udzielenia zamówienia
wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy, co w konsekwencji nakłada na zamawiającego
obowiązek prowadzenia postępowania w sposób zapewniający prawidłowe stosowanie przepisów ustawy . Z tego
powodu działanie Zamawiającego w niniejszej sprawie nie stoi w sprzeczności z celem prowadzenia postępowania o
udzielenie zamówienia publicznego.
18. Błędne jest również powoływanie się przez Odwołującego na wprowadzony w projekcie Warunków Umowy
mechanizm Kwoty Warunkowej. Kwota Warunkowa zgodnie z SubKlazulą 13.5 Warunków Umowy dla części A
ma służyć m.in. pokryciu nadwyżek kosztów Robót zamiennych wzrostu kosztów wynikających ze zmiany umowy
dokonanej zgodnie z jej postanowieniami lub na podstawie przepisów p.z.p czy pokrycia kosztów komunikacji
zastępczej, w przypadku wyczerpania kwoty wskazanej w Przedmiarze Robót. Są to istotne koszty, które muszą
zostać zabezpieczone przez Zamawiającego w celu prawidłowego zrealizowania umowy. Nie sposób przyjąć,
zgodnie z interpretacją Odwołującego, że prawidłowe byłoby zachowanie Zamawiającego polegające na pokryciu
zidentyfikowanych już na etapie postępowania przetargowego błędów SWZ z Kwoty Warunkowej. Należy
podkreślić, że w ten sposób zostałaby ona pomniejszona o ponad 20%, co powoduje, że w przyszłości
Zamawiający mógłby nie dysponować odpowiednimi środkami na pokrycie kosztów wymienionych w SubKaluzuli
13.5 Warunków Umowy dla części A. Mając na uwadze doświadczenie Zamawiającego w realizacji dużych
inwestycji infrastrukturalnych, należy przyjąć, że Kwota Warunkowa została przewidziana na odpowiednim
poziomie w sposób uzasadniony i wynikający z analizy Zamawiającego. Niezasadnym byłoby więc uznać, że błędy
dokonane przez Zamawiającego w SWZ mogą być z łatwością pokryte w przyszłości z Kwoty Warunkowej przez
co nie dają podstawy do zastosowania art. 255 pkt 6) p.z.p. Takie podejście powodowałoby realne pomniejszenie
Kwoty Warunkowej o ponad 20% ze względu na błędy rozpoznane jeszcze przed podpisaniem umowy, to z kolei
może prowadzić do licznych problemów w realizacji zamówienia, w tym poniesienia przez Zamawiającego
dodatkowych kosztów. Tym samym taka argumentacja Odwołującego jest całkowicie bezzasadna i nie może się
ostać w świetle zasady racjonalnego wydatkowania środków publicznych. Przystępujący wskazuje, że jej przyjęcie
przez Zamawiającego mogłoby również stanowić naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
19. Przystępujący wskazuje również, że Odwołujący w swoich twierdzeniach próbuje zbudować przekonanie, że
Zamawiający nie wykazał, że istnieje przeszkoda w dalszym prowadzeniu Postępowania. Argumentacja w tym
zakresie jest zaskakująca, gdyż Zamawiający dokonując unieważnienia przedstawił uzasadnienie, które liczy 17
stron. Jednocześnie dotyka zarówno warstwy prawnej, jak i faktycznej omawianej sprawy. Zamawiający powołał
bogate orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej, a także przepisy normujące unieważnienie postępowania, na
których się oparł. Co więcej, w niniejszej sprawie Zamawiający przeprowadził rozbudowaną symulację wpływu wad
SWZ zarówno na oferty Odwołującego i Przystępującego (sklasyfikowane na pierwszych dwóch miejscach
rankingu ofert) ale również na wynik całego Postępowania. Zdaniem Przystępującego Unieważnienie
przedstawione przez Zamawiającego jest przygotowane rzetelnie i wykazuje wszystkie podstawy do zastosowania
art. 255 pkt 6 p.z.p. Jakiekolwiek próba twierdzenia, że jest ono niewystarczające stanowi jedynie nadmiarowe
żądanie Odwołującego. Warto zauważyć, że Odwołujący nie precyzuje czego dokładnie oczekuje od
Zamawiającego i ogranicza się jedynie do hasłowych twierdzeń o niewykazaniu zasadności unieważnienia
Postępowania. Jednocześnie Przystępujący wskazuje, że sam fakt możliwości tak kompleksowego odniesienia się
przez uczestników postępowania odwoławczego do podstawy faktycznej i prawnej unieważnienia przemawia za
tym, że Zamawiający wyczerpująco uzasadnił swoją decyzję.
20. Reasumując powyższą część, Przystępujący podkreśla, że Zamawiający prawidłowo zastosował w
niniejszej sprawie art. 255 pkt 6) p.z.p. Zamawiający antycypował, że dalsze prowadzenie Postępowania mogło z
dużym prawdopodobieństwem doprowadzić do zawarcia umowy podlegającej unieważnieniu, co byłoby sprzeczne
z ekonomiką postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz jego celowością. Jednocześnie udzielenie w
niniejszej sprawie zamówienia na podstawie błędnych zapisów SWZ naruszałoby podstawowe zasady prawa
zamówień publicznych z art. 16 oraz art. 17 p.z.p. i doprowadziło do podlegającej unieważnieniu umowy.
21. Brak możliwości sporządzenia porównywalnych ofert wyraźnie bowiem godzi w zasadę zachowania
uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, jednocześnie niejednoznaczne i nieprecyzyjne
sformułowanie opisu przedmiotu zamówienia przeczy zasadzie przejrzystości postępowania. Natomiast udzielenie
zamówienia wykonawcy wybranemu w procedurze, podczas której Zamawiający był świadom jej sprzeczności z
ustawą p.z.p., prowadziłoby do naruszenia zasady legalizmu. Nie ma więc wątpliwości, że Zamawiający
unieważniając Postępowanie działał zgodnie z podstawowymi zasadami p.z.p.
22. Biorąc pod uwagę powyższe, zarzut Budimex opierający się na naruszeniu art. 255 pkt 6) p.z.p. jest
całkowicie chybiony, a przez to Odwołanie powinno podlegać oddaleniu w całości jako bezzasadne.
II.2 Poszczególne grupy błędów stwierdzone w SWZ
23. Pierwszym istotnym błędem jaki stwierdzono w SWZ niniejszego Postępowania jest dopuszczalna
wariantowość rozwiązań technologicznych w zakresie wykonania materaca geosyntetycznego oraz możliwość
uznaniowej, częściowej rezygnacji z zastosowania materaca geosyntetycznego. Zapisy dokumentacji
przetargowej pozwalały na zmianę rozwiązania na etapie wykonawczym bez zgody Zamawiającego, co mogło
przełożyć się na proces wyceny tych rozwiązań w ofercie. Mając na uwadze, że zamówienie ma być realizowane
w formule „Buduj” a nie „Projektuj i buduj” to taka sytuacja jest niedopuszczalna. Zamawiający powinien jasno
określić jaka technologia będzie wykorzystywana w realizacji zamówienia, a wykonawcy powinni tą konkretną
technologię wycenić. Wprowadzenie zapisów, które pozwalają na wariantowe zrealizowanie tej części prac
oznacza, że oferty stają się nieporównywalne.
24. Przystępujący wskazuje, że całkowicie niezrozumiała jest argumentacja Odwołującego, wskazująca na
obowiązywanie wyłącznie jednej technologii w zakresie wykonania materaca geosyntetycznego. Zapisy
powoływane przez Budimex przecież wprost pozwalają na poczynienie takiego założenia:
Materac geosyntetyczny może zostać zmodyfikowany na etapie Projektu technologicznego, po wykonaniu
odpowiednich obliczeń. Konstrukcja materaca podlega akceptacji Projektanta oraz Inżyniera (Tom III SWZ –
STWIORB pkt 2.8 – ST 02.15 – str 129 oraz pkt 2.7 – ST 02.19 – str. 164).
•
• Przy zastosowaniu kombinacji betonowo – żwirowej nie występuje problem przesztywnienia podłoża nad
głowicą kolumny, gdyż sztywny trzon betonowy występuje względnie dość głęboko od warstwy materacy
geosyntetycznych, co w wielu przypadkach umożliwia rezygnacje bądź ich ograniczenie (pkt. 6.3 Tomu V – PW
Cześć 16.1 – Projekt wzmocnień TOR).
• Dopuszcza się inne rozwiązania projektowe na etapie sporządzenia projektu
technologicznego, o ile nie stanowią zmian istotnych. Każdorazowa zmiana musi być uzgodniona z Projektantem
wzmocnienia i Projektantem konstrukcji (pkt 8 Tomu V SWZ – PW Część 16.1 – Projekt wzmocnień TOR);
25. Przystępujący wskazuje, że powyższy zapis pkt 2.8. STWIORB wyraźnie wskazuje na możliwość
modyfikacji materaca geosyntetycznego i stawia w tym zakresie warunek wykonania odpowiednich obliczeń, co z
pewnością nie jest przeszkodą dla profesjonalnych wykonawców realizujących zamówienia o tej skali jak niniejsze.
Jednocześnie pkt 8 Tomu V SWZ wyraźnie dopuszcza inne rozwiązania projektowe. Co istotne w tym zakresie
konieczne jest wyłącznie uzgodnienie z Projektantem, który przecież we wcześniej powołanych zapisach wprost
pozwala na modyfikację materaca geosyntetycznego, jego ograniczenie bądź rezygnację.
26. Uwzględniając powyższe, nie sposób wykluczyć, że różni wykonawcy mogli wyceniać pozycje kosztorysowe
związane z wykonaniem materaca geosyntetycznego oraz stabilizacją podłoża w oparciu o całkowicie różne
założenia co do etapu wykonywania zamówienia, co przekładało się na etap wyceny. Natomiast w orzecznictwie
Krajowej Izby Odwoławczej podnosi się, że sytuacja, w której wykonawcy przyjmowali różne podejście do błędnie
sformułowanych wymagań zamawiającego powoduje, że zachodzi nieporównywalność ofert, która musi
skutkować unieważnieniem postępowania .
27. Zamawiający w Unieważnieniu skupił się na przedstawieniu różnic w wycenie Odwołującego i
Przystępującego względem cen referencyjnych, ale warto również spojrzeć na porównanie z innymi ofertami.
28. Potwierdzeniem znaczących różnic w wycenie pozycji związanych z wykonaniem materaca
geosyntetycznego jest porównanie wyceny wykonawcy Budimex z wyceną pozostałych oferentów. Celem
zobrazowania skali różnic Przystępujący przedstawia tabelę, która wskazuje między innymi różnicę cen
jednostkowych dot. zarówno materaca geosyntetycznego oraz stabilizacji podłoża spoiwem. Tabela jasno
prezentuje, że względem pozostałych oferentów Budimex zaoferował wyraźnie wyższą cenę w przypadku
stabilizacji podłoża oraz wyraźnie niższą w przypadku materaca geosyntetycznego. Buduje to przekonanie, że
Odwołujący zdawał sobie sprawę z możliwości wariantowego wykonania tej części prac. Dowód: Tabela
zestawiająca wyceny w zakresie materaca geosyntetycznego oraz stabilizacji podłoża spoiwem – załącznik nr 1.
29. Drugą grupą błędów jakie zaistniały w SWZ są nieprawidłowe ilości przedmiarowe w kluczowych dla
wykonania zamówienia pozycjach. Zamawiający przedstawił kompleksowe porównanie błędnych ilości z
poprawnymi w Unieważnieniu. Co ważne, Zamawiający poprawił ilości zgodnie z projektem, a więc nie ulega
wątpliwości, że to zmienione ilości jednostkowe odpowiadają w rzeczywistości przyszłemu świadczeniu
wybranego wykonawcy. Korekty te są niebagatelne, gdyż dochodzą do nawet 200% pierwotnej ilości – tak w
pozycji „Podłoża pod kanały i obiekty z materiałów sypkich grub. 20 cm”. Jednocześnie należy zauważyć, że błąd
dotknął również pozycje o dużym znaczeniu kwotowym, jak np. „Wykopanie Gruntu”, w której wzrost ilości
jednostek do ok. 140% ilości pierwotnej powoduje, że już w wyniku tej poprawki oferta Budimex staje się droższa o
kilka milionów złotych.
30. Warto również zauważyć ogromne różnice pomiędzy cenami dla nieprawidłowo wyliczonych pozycji
kosztorysu, co również buduje przekonanie, że nieprawidłowa ilość jednostek wpłynęła na sposób dokonania ich
wyceny. Przystępujący w celu przedstawienia skali dysproporcji w różnicach cen jednostkowych pomiędzy
ofertami poszczególnych wykonawców przedstawia tabelę, która prezentuje stosunek cen oferty Budimex do
średniej arytmetycznej złożonych ofert dla robót ziemnych związanych z wykopami gruntu w zakresie różnych
branż. Przystępujący wskazuje także, że w kosztorysie ostatecznie pominięto aż
199 570,41 m3 jednostek, co również przedstawia załączone zestawienie. Tabela wyraźnie pokazuje możliwą inżynierię
cenową przy sporządzaniu oferty oraz obrazuje jak duże różnice faktycznie wystąpiły w wycenie założonej przez
Budimex. Najbardziej jaskrawym przykładem może być pozycja „Wykopanie Gruntu”, w której wycena Budimex jest
kilkukrotnie wyższa niż pozostałych wykonawców. Budzi to podejrzenie, że Budimex zdawał sobie sprawę z
niedoszacowania tej i innych pozycji. Dowód: Tabela przedstawiająca stosunek cen oferty Budimex do średniej
arytmetycznej złożonych ofert dla robót ziemnych związanych z wykopami gruntu w zakresie różnych branż – załącznik
nr 2.
31. Przystępujący pragnie również raz jeszcze podkreślić jak istotny wpływ mają te błędy na wycenę oferty
wykonawcy Budimex oraz na cały wynik Postępowania. Oferta Przystępującego była droższa od oferty Budimex o
zaledwie 5 119 421, 04 PLN brutto, przez co wielomilionowe błędy kosztorysowe przekładają się bezpośrednio na
ranking ofert w Postępowaniu. Istotność błędnych pozycji przedmiarowych nie powinna być więc odnoszona do
globalnej wartości oferty, ale do wpływu na wynik Postępowania, który w tej sytuacji jest fundamentalny, gdyż
zmienia pozycję najkorzystniejszej oferty.
32. Ostatnią grupą błędów jakie wystąpiły w SWZ przedmiotowego Postępowania są błędy projektowe
wylistowane przez Zamawiającego na stronie 13 Unieważnienia:
a) Brak szczegółowych wytycznych, co do prowadzenia koryt kablowych oraz zastosowanych materiałów,
b) Brak parametrów dla gwoździ gruntowych w STWiORB,
c) Brak określonej długości przewodów urządzeń infrastruktury umieszczonej metodami bez wykopowymi w
rurach osłonowych (tj. na łuku) jaka należy przyjąć do rozliczeń wykonanych prac (błąd w Obmiarach),
d) Braki zasypki na geowłókninie drenażu,
e) Brak zapisów o istniejących zegarach na stacjach do odtworzenia (tj. wskazania, że może być konieczność
ich wymiany lub naprawy.)
f) Niedoszacowane ilości prefabrykatów typu L,
g) Braki w rozwiązaniach odwodnienia ścianek oporowych,
h) Występują kolizje drenaży z odciągami sieci trakcyjnej,
i) Brak przedmiaru do montażu wskaźników torowych,
j) Koszty robót związane z wykopaniem gruntów pod platformy robocze są liczone podwójnie,
k) Brak projektów zabezpieczeń pod wiaduktami drogowymi,
l) Niedoszacowane wykopy pod platformę roboczą.
33. Przystępujący zwraca uwagę na ilość omyłek w dokumentacji Postępowania, na tym etapie Odwołujący
neguje ich istotność, jednakże w rzeczywistości bez dalszej analizy Zamawiającego nieznany jest wpływ tych
błędów na proces przygotowania oferty, a także realizacji zamówienia. Przy tak niskich różnicach w rankingu ofert,
każdy potencjalny błąd wpływający na wycenę oferty może okazać się istotny dla wyniku całego Postępowania.
34. Sumarycznie więc skala błędów Zamawiającego w przygotowaniu SWZ nie pozwala dziś stwierdzić, jaki
realnie byłby ranking ofert, gdyby dokumentacja została przygotowana poprawnie. Z tego powodu w sposób
oczywisty Postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą, która jak zostało opisane wyżej,
uniemożliwia zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy. Tym samym z pewnością w niniejszej sprawie
zachodzą podstawy do zastosowania art. 255 pkt 6) p.z.p., co z kolei potwierdza, że decyzja Zamawiającego o
unieważnieniu Postępowania była prawidłowa, a Odwołanie powinno podlegać oddaleniu w całości. Ostatecznie
prawidłowo Zamawiający doszedł do wniosku, że wspomniane naruszenia spełniają przesłanki z art. 255 pkt 6
p.z.p.
Izba ustaliła, co następuje:
W odwołaniu wykonawca Budimex zarzut naruszenia art. 255 pkt 6) ustawy Pzp w zw. z art. 16 ustawy Pzp oparł na
twierdzeniu, że Zamawiający unieważniając przedmiotowe postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego nie
wykazał zaistnienia okoliczności, że postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą
zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego, podnosząc, że tego rodzaju
okoliczności w przedmiotowym Postępowaniu nie wystąpiły. Co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia
podstawowych zasad prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.
Zamawiający w uzasadnieniu prawnym decyzji z dnia 31/10/2023 o unieważnieniu postępowania w przedmiocie
zamówienia publicznego na: „Realizację zadania pn. Odcinek A - Roboty budowlane na liniach kolejowych nr 201 odc.
Kościerzyna – Somonino oraz nr 214 Somonino – Kartuzy podał:
(...)
1. Zamawiający unieważnia Postępowanie na podstawie art. 255 pkt 6) ustawy Pzp, zgodnie z którym:
Zamawiający unieważnia Postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli: (…)
6) postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej
unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego.
2. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosowanie tej przesłanki jest ściśle powiązane z regulacjami
ustawowymi dotyczącymi unieważnienia umowy w sprawie zamówienia publicznego. Zasadniczo bowiem,
zastosowanie omawianego przepisu wymaga,
żeby w danym stanie faktycznym ziściły się przesłanki, które prowadziłyby do rozstrzygnięcia Postępowania w ten
sposób, że zostałaby zawarta umowa podlegająca unieważnieniu. Postępowanie musi być więc obarczone wadą, która
na danym jego etapie jest już nieusuwalna. Taki wniosek znajduje potwierdzenie w poglądach doktryny prawa oraz
orzecznictwa:
^ Wada postępowania, która może być przyczyną j'ego unieważnienia, musi mieć charakter nieusuwalny i jednocześnie
powodujący, że umowa zawarta w wyniku takiego postępowania będzie wskutek wystąpienia wady podlegała
unieważnieniu. Taka konstrukcja przepisu odsyła wyraźnie do art. 457 p.z.p. ust. 1 i 5, w których wymienione są
wszystkie przypadki naruszenia ustawy powodujące konieczność unieważnienia umowy. Wystąpienie innych wad w
postępowaniu nie może być powodem jego unieważnienia na podstawie art. 255 pkt 6 p.z.p. (...).
^ Dla zastosowania tego przepisu koniecznym j'est więc stwierdzenie, że doszło do naruszenia przez zamawiającego
przepisów regulujących przeprowadzenie postępowania. Nie może to być przy tym błąd o charakterze marginalnym.
Wada musi mieć nieusuwalny charakter i skutkować brakiem możliwości zawarcia niepodlagającej unieważnieniu
umowy. (Wyrok (...) sygn. akt KIO 582/23).
3. Zastosowanie art. 255 pkt 6) Ustawy Pzp wymaga więc odniesienia danej sytuacji faktycznej do przesłanek
unieważnienia umowy z art. 457 ust. 1 i 5 Ustawy Pzp:
1. Umowa podlega unieważnieniu, jeżeli zamawiający:
1) z naruszeniem ustawy udzielił zamówienia, zawarł umowę ramową lub ustanowił dynamiczny system
zakupów bez uprzedniego zamieszczenia w Biuletynie Zamówień Publicznych albo przekazania Urzędowi
Publikacji Unii Europejskiej ogłoszenia wszczynającego postępowanie lub bez wymaganego ogłoszenia
zmieniającego ogłoszenie wszczynające postępowanie, jeżeli zmiany miały znaczenie dla sporządzenia wniosków
o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo ofert;
2) zawarł umowę z naruszeniem art. 264 lub art. 308 ust. 2 lub 3 lub art. 421 ust. 1 lub 2 albo art. 577, jeżeli
uniemożliwiło to Krajowej Izbie Odwoławczej uwzględnienie odwołania przed zawarciem umowy;
3) zawarł umowę przed upływem terminu, o którym mowa w art. 216 ust. 2;
4) z naruszeniem art. 314 ust. 1 pkt 3, ust. 3 i 4, art. 315 lub art. 422 ust. 2 lub 3 udzielił zamówienia objętego
umową ramową;
5) z naruszeniem art. 323, art. 324 lub art. 391 ust. 4 lub 5 udzielił zamówienia objętego dynamicznym systemem
zakupów. […]
5. Przepis ust. 1 nie wyłącza możliwości żądania unieważnienia umowy na podstawie art. 705 ustawy z dnia 23
kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
4. W najnowszym orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej wskazano dwie odrębne przesłanki unieważnienia
umowy:
^ W ocenie składu orzekającego, z brzmienia art. 457 ust. 1 pkt 1 Prawa zamówień publicznych, biorąc pod uwagę
wykładnię systemową, ze względu na podstawowe zasady udzielania zamówień, należy wyinterpretować normę,
prowadzącą do unieważnienia umowy o udzielenie zamówienia publicznego w następujących sytuacjach:
1) udzielenie zamówienia, zawarcie umowy ramowej lub ustanowienie dynamicznego systemu zakupów
nastąpiło z naruszeniem ustawy (przy czym trzeba przyjąć, że chodzi o nie jakiekolwiek naruszenie, a naruszenie
kwalifikowane - takie, które miało wpływ na przygotowanie ofert/wynik postępowania);
2) udzielenie zamówienia, zawarcie umowy ramowej lub ustanowienie dynamicznego systemu zakupów
nastąpiło bez uprzedniego zamieszczenia w Biuletynie Zamówień Publicznych albo przekazania Urzędowi
Publikacji Unii Europejskiej ogłoszenia wszczynającego postępowanie lub bez wymaganego ogłoszenia
zmieniającego ogłoszenie wszczynające postępowanie, jeżeli zmiany miały znaczenie dla sporządzenia wniosków
o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo ofert. (Wyrok (...) sygn. akt KIO 610/23).
Przywołany pogląd orzecznictwa wskazuje więc, że art. 457 ust. 1 pkt 1 Ustawy Pzp może stanowić podstawę do
unieważnienia umowy w przypadku, gdy została ona zawarta na skutek udzielenia zamówienia publicznego z
naruszeniem Ustawy Pzp, które miało wpływ na przygotowanie ofert lub wynik postępowania.
5. Przywołane orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej w sprawie o sygn. akt KIO 610/23 nie jest jednostkowe,
stanowisko o możliwości stosowania art. 457 ust. 1 pkt 1 Ustawy Pzp do naruszeń innych przepisów Ustawy Pzp
zajęła Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku (...) sygn. akt KIO 1343/21, w którym Izba analizowała zbliżony stan
faktyczny, jak w analizowanej sprawie:
^ Skład orzekający doszedł do przekonania, że bezsporną pomiędzy stronami była okoliczność niejasności i
nieprecyzyjności postanowień SWZ w związku z wymaganą przez zamawiającego liczbą analizatorów do wykonywania
testów (odwołujący przyznał przedmiotową okoliczność na rozprawie, a zamawiający podnosił ją już uzasadnieniu
unieważnienia postępowania). Zgodnie z dość ugruntowanym orzecznictwem zbudowanym na gruncie art. 93 ust. 1 pkt 7
ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1843 z późn. zm.) niejasność
lub nieprecyzyjność opisu przedmiotu zamówienia może stanowić podstawę unieważnienia postępowania (zob. np.
orzeczenia (...) sygn. akt KIO 1869/17 lub (...) sygn. akt KIO 1507/17). Orzecznictwo w tym
zakresie pozostaje aktualne także w obecnym stanie prawnym stanie prawnym. Ponadto Izba uznała za własne
stanowisko zamawiającego stwierdzające, że podstawą unieważnienia ewentualnej zawartej umowy mógłby być art. 457
ust. 1 pkt 1 Pzp, gdyż zamówienie zostałoby udzielone z naruszeniem ustawy, tj. art. 16 pkt 1 i 2 Pzp. Powyższe
wynikałoby z nieprecyzyjnego opisu przedmiotu zamówienia, co z kolei prowadziłoby do naruszenia zasady uczciwej
konkurencji i równego traktowania wykonawców, a także byłoby sprzeczne z zasadą przejrzystości. Przede wszystkim
zaś rozwiązanie takie byłoby sprzeczne z art. 99 ust. 1 Pzp, który ustanawia wymóg jednoznacznego opisu przedmiotu
zamówienia. Zamawiający przed otwarciem ofert nie dostrzegł, że postanowienia zawarte w dokumentach zamówienia
mogą być interpretowane w ten sposób, że wykonawca dojdzie do przekonania, że może zaoferować dzierżawę dwóch
osobnych analizatorów lub nawet większej ich liczby.
6. W przywołanym orzeczeniu skład orzekający stwierdził, że podstawą do unieważnienia postępowania na
podstawie art. 255 pkt 6 Ustawy Pzp może być sytuacja, w której Zamawiający opisał przedmiot zamówienia w
sposób nieprecyzyjny i niejednoznaczny, gdyż stanowi to naruszenie art. 16 pkt 1 i 2 Ustawy Pzp oraz art. 99 ust. 1
Ustawy Pzp wpisujące się w treść przesłanki unieważnienia umowy z art. 457 ust. 1 pkt 1 Ustawy Pzp.
7. Jednoznaczność opisu przedmiotu zamówienia oddziałuje na zachowanie uczciwej konkurencji w
postępowaniu. Zgodnie z poglądem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odnoszącym się do zasad
opisywania przedmiotu zamówienia za pomocą specyfikacji technicznej:
^ Specyfikacje techniczne powinny umożliwiać oferentom j'ednakowy dostęp do zamówienia i nie mogą powodować
tworzenia nieuzasadnionych przeszkód w otwarciu zamówień na konkurencję, muszą być dostatecznie precyzyjne, aby
umożliwić oferentom ustalenie przedmiotu zamówienia, a instytucjom zamawiającym udzielenie zamówienia, oraz
powinny być jasno wskazane, aby wszyscy oferenci wiedzieli, jakie wymagania określone przez instytucje zamawiające
należy spełnić (TSUE w wyroku z 10 maja 2012 r., C-368/10, Komisja Europejska v. Królestwo Niderlandów,
EU:C:2012:284).
8. Tym samym, opisanie przedmiotu zamówienia w sposób pozwalający wykonawcom przyjmować różne
założenia, co do wyceny świadczenia nie może być uznane za precyzyjne.
Uzasadnienie faktyczne
9. Przedmiotowe Postępowanie zostało wszczęte w dniu 08.07.2022 r., a otwarcia ofert dokonano w dniu
28.11.2022 r. Kwota jaką Zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia podstawowego
wynosi 1 813 094 958,57 zł brutto. Kwota została skalkulowana na podstawie kosztorysów inwestorskich wg
cenników z I kw. 2022 r.
10. W dniu 28.11.2022 r. zostały otwarte oferty zestawione poniżej:
L.p. Wykonawca
1.
BUDIMEX S.A.
2.
STRABAG Sp. z o.o.
3.
Konsorcjum w składzie:
Cena (PLN)
Cena netto: 1 284 235 699,12 PLN Cena brutto: 1 579
609 909,92 PLN
Cena netto: 1 448 148 684,68 PLN Cena brutto: 1 781
222 882,16 PLN
Cena netto: 1 479 542 270,52PLN Cena brutto: 1 819
836 992,74 PLN
Zakład Robót Komunikacyjnych - DOM
w Poznaniu Sp. z o.o. – lider
Konsorcjum
Colas Rail Polska sp. z o.o. – partner konsorcjum „Intop Warszawa” sp. z
o.o. partner konsorcjum
Konsorcjum w składzie:
4.
Cena netto: 1 720 257 916,86 PLN Cena brutto: 2 115
917 237,74 PLN
Aldesa Construcciones Polska Sp. z o.o. – lider Konsorcjum
Aldesa Construcciones S.A. - partner konsorcjum
COALVI S.A - partner konsorcjum
CHINA CIVIL ENGINEERING
CONSTRUCTION CORPORATIONpartner konsorcjum
5.
Konsorcjum w składzie:
6.
PORR S.A. – lider Konsorcjum Trakcja System Sp. z o.o. - partner
konsorcjum
Przedsiębiorstwo Usług Technicznych Intercor Sp. z o. o.
7. TORPOL S.A.
8. Track Tec Construction Sp. z o.o.
9. Konsorcjum w składzie: Pomorskie
Cena netto: 1 449 499 000,00 PLN Cena brutto: 1 782 883
770,00 PLN
Cena netto: 1 362 750 089,16 PLN Cena brutto: 1 676 182
609,67 PLN
Cena netto: 1 378 267 470,04 PLN Cena brutto: 1 695 268
988,15 PLN
Cena netto: 1 474 349 343,65 PLN Cena brutto: 1 813 449
692,69 PLN
Cena netto: 1 289 355 120,16 PLN Cena brutto: 1 585 906
797,79 PLN
Przedsiębiorstwo
Mechaniczno-Torowe sp. z o.o. – lider
Konsorcjum
10.
TRAKCJA S.A. – partner konsorcjum
Konsorcjum w składzie: ZUE
Cena netto: 1 368 267 443,60 PLN Cena brutto: 1 682 968 955,63 PLN
S.A.
NDI Spółka Akcyjna
11. Należy zauważyć, iż różnica pomiędzy najtańszą ofertą (BUDIMEX S.A.), a drugą w kolejności (konsorcjum
PPM-T Sp. z o.o. / TRAKCJA S.A) wyniosła 5 119 421,04 zł netto, co stanowi niespełna 0,4% kwoty, którą
Zamawiający przyjął na realizację całego Zadania.
12. W toku prowadzonych czynności w Postępowaniu, tj. na etapie badania ofert Wykonawców pod kątem ceny
rażąco niskiej, Zamawiający zwrócił uwagę na znaczne rozbieżności pomiędzy poszczególnymi pozycjami
cenowymi zarówno w odniesieniu do poszczególnych ofert, jak również w stosunku do cen rynkowych.
13. Na skutek powziętych wątpliwości, Zamawiający dokonał pełnej analizy dokumentacji Postępowania, w tym w
szczególności dokonał analizy technicznej zapisów STWIORB oraz Projektu Budowlanego i projektu
wykonawczego, która to analiza wykazała, że dokumentacja Postępowania zawiera błędy i nieścisłości, które miały
wpływ na wycenę ofert, a w konsekwencji na ich nieporównywalność tj.:
1) Dopuszczała wariantowość rozwiązań technologicznych w zakresie materaca geosyntetycznego oraz
możliwość uznaniowej, częściowej rezygnacji z zastosowania materaca geosyntetycznego,
2) Stwierdzono istotne różnice pomiędzy przedmiarem a projektem wykonawczym, skutkujące brakiem
adekwatności przedmiarów do projektu wykonawczego – pozycje przedmiarowe są w sposób znaczny zawyżone
lub niedoszacowane.
3) Inne błędy projektowe, których konsekwencją jest brak adekwatności kalkulacji ofert, do przedmiotu
zamówienia.
14. Odnosząc się do pkt 1, należy wskazać, iż w ramach opisu przedmiotu zamówienia projektant dopuścił
zmianę zakresu wykonania materaca geosyntetycznego nad kolumnami betonowo - żwirowymi i kolumnami
betonowymi, poprzez wprowadzenie zapisu: „Przy zastosowaniu kombinacji betonowo – żwirowej nie występuje
problem przesztywnienia podłoża nad głowicą kolumny, gdyż sztywny trzon betonowy występuje względnie dość
głęboko od warstwy materacy geosyntetycznych, co w wielu przypadkach umożliwia rezygnacje bądź ich
ograniczenie” (pkt. 6.3 Tomu V – PW Cześć 16.1 – Projekt wzmocnień TOR). W przypadku kolumn betonowych
wskazano że: „Dopuszcza się inne rozwiązania projektowe na etapie sporządzania projektu technologicznego, o
ile nie stanowią zmian istotnych. Każdorazowa zmiana musi być uzgodniona z Projektantem wzmocnienia i
Projektantem konstrukcji” (pkt. 8 Tomu V SWZ – PW Cześć 16.1 – Projekt wzmocnień TOR). W Specyfikacji technicznej
wskazano, że „Materac geosyntetyczny może zostać zmodyfikowany na etapie Projektu technologicznego, po wykonaniu
odpowiednich obliczeń. Konstrukcja materaca podlega akceptacji Projektanta oraz Inżyniera” (Tom III SWZ – STWiORB
pkt. 2.8 - ST 02.15 - str. 129 oraz pkt. 2.7 - ST 02.19 - str. 164).
Powyższe zapisy wskazują, że Wykonawca dokumentacji projektowej dopuścił możliwość zmiany technologii wykonania
warstwy transmisyjnej nad kolumnami betonowymi lub rezygnacji z tej warstwy w przypadku kolumn betonowo
żwirowych.
15. Przedmiar zaprojektowanego materaca geosyntetycznego nad kolumnami betonowo – żwirowymi wynosi 43
754 m3, co stanowi 43% przewidzianego przedmiaru według projektu wzmocnień. Natomiast przedmiar
zaprojektowanego materaca geosyntetycznego nad kolumnami betonowymi wynosi 34 204 m3, co stanowi 33%
przewidzianego przedmiaru według projektu wzmocnień. Tym samym potencjalna możliwość zmiany zakresu
wykonania materaca geosyntetycznego może być wykorzystana dla 76% przewidzianego przedmiaru robót według
projektu wzmocnień.
16. Dodatkowo stwierdzono różnicę pomiędzy przedmiarem robót a dokumentacją projektową w zakresie
wzmocnienia podłoża za pomocą kolumn betonowych. W przedmiarze sumaryczna długość kolumn wynosi 323
171 mb, zaś zgodnie z dokumentacją projektową wielkość ta wynosi 335 904 mb, co daje sumaryczną różnicę 12
733 mb. (niedoszacowanie przedmiaru robót).
17. Powyższe rozbieżności w OPZ powodują, możliwość przyjęcia różnych założeń dla kalkulacji oferty, czyniąc
je tym samym nieporównywalnymi – inaczej będzie bowiem wyglądała kalkulacja oferty, w oparciu o założenia
projektowe, inaczej w oparciu o ilości kosztorysowe, a inaczej w sytuacji, w której Wykonawca z góry założy, że
wykona materace geosyntetyczne w innej technologii lub w pewnym zakresie zrezygnuje z ich wykonania.
18. Wskazując na możliwe różne założenia w przyjętej kalkulacji, Zamawiający dokonał symulacji cenowej
pierwszego i drugiego Wykonawcy, przy przyjęciu różnych, opisanych wyżej założeń realizacyjnych.
19. Biorąc pod uwagę propozycję cenowe Wykonawcy Budimex S.A., przyjmując realizację Umowy w technologii
zamiennej, np. w postaci stabilizacji podłoża, to różnica w cenie oferty wynosi + 7 688 410,14 mln zł:
Technologia wykonania: Cena Ilość Koszt jednostkowa
Wykonanie
materaca 37,48 zł/m3 97 432 m3 3 651 751,36 zł
geosyntetycznego
Technologia zamienna: Wykonanie materaca 37,48 zł/m3 23 384 m3
876 432,32 zł
Stabilizacja podłoża 162,72 zł/m2 64 305,12 m2 10 463 729,13 zł
Różnica w cenie oferty przy zastosowaniu technologii zamiennej: + 7 688 410,14 zł
20. Biorąc pod uwagę propozycję cenowe Wykonawcy konsorcjum PPMT/ TRAKCJA, przyjmując realizację
Umowy w technologii zamiennej, np. w postaci stabilizacji podłoża, to różnica w cenie oferty wynosi - 6 301 826,8
zł mln zł:
Technologia wykonania:
Wykonanie
materaca
Cena jednostkowa Ilość
Koszt
118,73 zł/m3 97 432 m3 11 568 101,36zł
geosyntetycznego
Technologia zamienna: Wykonanie materaca 118,73 zł/m3 23 384 m3
2 776 382,32zł
Stabilizacja podłoża 38,72 zł/m2 64305,12 m2 2 489 892,24zł
Różnica w cenie oferty przy zastosowaniu technologii zamiennej: - 6 301 826,8 zł
Oferent
Element rozliczeniowy i wartość jednostkowa Procentowa różnica względem wartości referencyjnej
Wypełnienie materaca kruszywem [m3 ]
BUDIMEX
STRABAG
Konsorcjum ZRK DOM w
37,48 PLN
117,54 PLN
150,96 PLN
↓ 85%
↓ 53%
↓ 40%
Poznaniu / Colas Rail Polska /
Intop Warszawa
Konsorcjum ALDESA Construcciones Polska Sp. z o.o. / Aldesa Construcciones S.A./ COALVI/ CHINA
CIVIL ENGINEERING
167,01
PLN
↓ 33%
77,91
PLN
180,00
PLN
94,34
PLN
157,58
PLN
118,73
PLN
56,40
PLN
↓ 69%
CONSTRUCTION
CORPORATION
Konsorcjum PORR / Trakcja System
INTERCOR
TORPOL
TRACK TEC
Konsorcjum PPM-T/ TRAKCJA
Konsorcjum ZUE/ NDI
WARTOŚĆ REFERENCYJNA BISTYP
↓ 28%
↓ 62%
↓ 37%
↓ 53%
↓ 78%
251,08 PLN
KAT. CEN ROBÓT KOL. I TRAM II kw. 2023
22. Zaniżenie wyceny pozycji kosztorysowej o 85% wyraźnie wskazuje, iż wykonawca nie zakłada wykonania
materaca geosyntetycznego ale przyjmuje zastosowanie innej technologii wzmocnienia, np. technologii stabilizacji,
która z kolei została wyceniona wyżej niż wartość referencyjna BISTYP z II kw 2023 r.i wynosi 16,28 PLN.
Oferent
Element rozliczeniowy i
Procentowa różnica względem wartość
jednostkowa wartości referencyjnej
Stabilizacja podłoża spoiwem przy użyciu zespołu do stabilizacji - grunt rodzimy do Rm=1,5 MPa, grubość warstwy po zagęszczeniu
20-30 cm [m2]
BUDIMEX
STRABAG
Konsorcjum ZRK DOM w
Poznaniu / Colas Rail Polska /
Intop Warszawa
162,72 PLN
64,68 PLN
28,08 PLN
↑ 900 %
↑ 297 %
↑ 72 %
Konsorcjum ALDESA Construcciones Polska Sp. z o.o. / Aldesa Construcciones S.A./ COALVI/ CHINA
CIVIL ENGINEERING
26,16
PLN
↑ 61 %
20,70
PLN
36,00
PLN
↑ 27 %
CONSTRUCTION
CORPORATION
Konsorcjum PORR / Trakcja System
INTERCOR
TORPOL
TRACK TEC
Konsorcjum PPM-T/ TRAKCJA
Konsorcjum ZUE/ NDI
WARTOŚĆ REFERENCYJNA BISTYP
30,00 PLN
33,43 PLN
38,72 PLN
26,95 PLN
↑ 121
%
↑ 84 %
↑ 105 %
↑ 138 %
↑ 66 %
16,28 PLN
KAT. CEN ROBÓT KOL. I TRAM II kw. 2023
23. Powyższa analiza potwierdza, iż tak sformułowany przedmiot świadczenia, w zakresie wykonania materaca
geosyntetycznego nad kolumnami betonowo - żwirowymi i kolumnami betonowymi, który de facto nie determinuje
sposobu wykonania przedmiotowego zakresu w sposób jednoznaczny, ale pozostawia swobodę wyboru
technologii Wykonawcy, w konsekwencji, powoduje nieporównywalność wyceny tego zakresu zamówienia, co
mimo stosunkowo niskiej wartości, względem szacunkowej wartości zamówienia, mogło mieć wpływ na wynik
Postępowania – skala możliwej rozbieżności cenowej między pierwszy a drugim oferentem wynosi bowiem 13 990
236 zł, podczas gdy różnica ofert tych wykonawców wyniosła 5 119 421,04 zł.
24. Ponadto zidentyfikowano nieścisłości polegające na niewłaściwie przygotowanym przedmiarze robót w
stosunku do faktycznych ilości wynikających z opracowanego projektu wykonawczego (pkt 2).
25. Zgodnie z art. 103 ust. 1 Ustawy Pzp , w przypadku zamówienia, którego przedmiotem są roboty budowlane,
opis przedmiotu zamówienia stanowi dokumentacja projektowa oraz
STWiORB. Zarówno przedmiar jak i sam projekt budowlany stanowią elementy dokumentacji projektowej, przy czym
przedmiar jest dokumentem pomocniczym w wycenie świadczenia, natomiast projekt budowlany ma kluczowe i
nadrzędne znaczenie przy realizacji inwestycji. Potwierdza to orzecznictwo Sądów powszechnych:
^W świetle orzecznictwa administracyjnego w wypadku ustalenia przez strony umowy wynagrodzenia ryczałtowego,
mimo że stanowi podstawę sporządzenia kosztorysu, ma znaczenie pomocnicze i jest opracowaniem wtórnym do
projektu budowlanego i specyfikacji technicznych wykonania (wyrok KIO z dnia 20 października 2008 r., KIO/UZP
1077/08, wyrok z dnia 30 lipca 2009 r. KIO/UZP 921/09, z dnia 9 marca 2011 r., KIO 407/11). Z nadrzędnej pozycji
projektu budowlanego jako części dokumentacji projektowej wynika, że w razie nie objęcia przedmiarem wszystkich robót
określonych w projekcie budowlanym, przedmiot zamówienia wyznacza projekt. W doktrynie podkreśla się, że przedmiar
nie opisuje przedmiotu zamówienia a służy do jego wyceny, stąd nie można przyjąć, że roboty w nim nie ujęte są
robotami zamiennymi lub dodatkowymi. Wykonawca może być chroniony odpowiednimi zapisami umownym w
przypadku konieczności ich wykonania. (Wyrok Sądu Najwyższego z 3 czerwca 2015 r., V CSK 551/14).
^ Zawarte w przedmiarze robót zestawienia mają zobrazować skalę roboty budowlanej i pomóc wykonawcom w
oszacowaniu kosztów inwestycji, wobec czego przedmiarowi robót należy przypisać charakter dokumentu
pomocniczego. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 5.10.2017 r., V ACa 380/16).
26. W przypadku istotnych rozbieżności między projektem budowlanym, a przedmiarem, wycena dokonana
przez Wykonawców jest nieadekwatna, a tym samym po pierwsze nie odpowiada temu, co będzie realizowane i
potrzebom Zamawiającego, po drugie zaś oferty w tym zakresie są nieporównywalne – inna bowiem będzie
wartość oferty złożonej w oparciu o wycenę przedmiaru, a inna w oparciu o dokumentację projektową, która ma
być realizowana. 27. Kluczowe pozycje obmiaru, w których ilości przedmiarowe są nieadekwatne do projektu to:
Odcinek A – Roboty budowlane na liniach kolejowych nr 201 odc. Kościerzyna - Somonino oraz nr 214
Somonino – Kartuzy realizowane w ramach projektu "Prace na alternatywnym ciągu transportowym
Bydgoszcz - Trójmiasto, etap I"
Lp. Nr pozycji część STWiORB
Kod ind.
Nazwa elementu rozliczeniowego
PIERWOTNA PO KOREKCIE
Ilość
Ilość
J.m.
jednostek
J.m.
jednostek
5 6
PROJEKT WZMOCNIEŃ
1,7
Wzmocnienie podtorza
ST.02.02 2.01.01.KBb/4 Wykopa nie Gruntu
m3 220
m3 310
254,16
BRANŻA TOROWA
ST.02.02-05
d.1.2 ST.02.02
ST.02.02-05
d.1.2 ST.02.02
ST.02.02-05
d.1.2 ST.02.02
ST.02.02-05
d.2.2 ST.02.02
ST.02.02-05
d.2.2 ST.02.02
Roboty ziemne- wykopy wykonywa ne mecha nicznie z za ła dunkiem i tra ns portem
urobku s a mochoda mi (na odkła d) - roboty wykonywa ne przy czynnych tora ch na
s ta cja ch.
Roboty ziemne- wykopy wykonywa ne mecha nicznie z za ła dunkiem i tra ns portem
urobku s a mochoda mi (na odkła d)
Roboty ziemne- wykopy wykonywa ne mecha nicznie z za ła dunkiem i tra ns portem
urobku s a mochoda mi (do wbudowa nia )
Roboty ziemne- wykopy wykonywa ne mecha nicznie z za ła dunkiem i tra ns portem
urobku s a mochoda mi (do wbudowa nia )
Roboty ziemne- wykopy wykonywa ne mecha nicznie z za ła dunkiem i tra ns portem
urobku s a mochoda mi (na odkła d)
m3 000,00 m3 250,00
m3 883,00
m3 261
922,00
m3 13
481,00
m3 369,00
m3 815,45
m3 301
210,30
m3 15
503,15
m3 124,35
BRANŻA SANITARNA - KANALIZACJA SANITARNA
d.1.1 ST.06.04
d.1.1 ST.06.04
Wykopy ora z przekopy wykonywa ne kopa rka mi przeds iębiernymi 0.40 m3 na odkła d w m3 11
m3 5
gruncie ka t.IV
500,00
500,00
m3
m3 4
Podłoża pod ka na ły i obiekty z ma teria łów s ypkich grub. 20 cm
100,00
263,00
BRANŻA SANITARNA - KANALIZACJA DESZCZOWA
d.1.1 ST.06.01
Wykopy ora z przekopy wykonywa ne kopa rka mi przeds iębiernymi 0.40 m3 na odkła d w m3 24
m3 16
gruncie ka t.IV
300,00
300,00
d.1.1 ST.06.01
Podłoża pod ka na ły i obiekty z ma teria łów s ypkich grub. 20 cm
m3 7 000 m3 14 000
28 .Powyższe rozbieżności prowadzą do nieporównywalności ofert ze względu na dokonywanie wyceny przez
oferentów zakresu albo na podstawie przedmiaru albo na podstawie projektów, przy czym wycena na podstawie
przedmiaru jest nieadekwatna do zakresu prac, który ma być faktycznie realizowany. Należy przy tym wskazać, iż
o ile w toku każdej realizowanej inwestycji następuje rozbieżność, miedzy przedmiarem, a projektem, to w
analizowanej sytuacji, przedmiotowa rozbieżność wykracza skalą, poza akceptowalny poziom przedmiotowego
zjawiska. O ile bowiem zwykle, te rozbieżności występują w
granicach 2-5%, to w analizowanym przypadku, sięgają one ponad 15%, co w sposób istotny przekłada się na kalkulacje
ofert, jak również późniejsza realizację zamówienia.
29 .Opisane rozbieżności w przyjętym sposobie wyceny ofert i kalkulacji ceny przekładają się nie tylko na
wysokość ofert ale również na ich ranking w przedmiotowym Postępowaniu, a tym samym błędy w dokumentacji
Zamawiającego, miały wpływ na wynik Postępowania. Zgodnie z przeprowadzoną kalkulacją przez Wydział analiz
technicznych, różnica w wycenie ofert, przy przyjęciu prawidłowych wartości kosztorysowych, tj. odpowiadających
projektowi wykonawczemu, biorąc pod uwagę ceny jednostkowe zaoferowane przez poszczególnych
Wykonawców, wpłynęły na wynik Postępowania, w sposób następujący:
Wykonawca
BUDIMEX
Konsorcjum PPM-T/ TRAKCJA
Intercor
Konsorcjum ZUE/ NDI
Torpol
STRABAG
Konsorcjum PORR /
Ceny z
ranking z Ceny po Ranking
przetargu przetargu korekcie po
korekcie
1 284 235 1
1 323 616 2
699,12 zł
886,39 zł
1 289 355 2
1 292 819 1
120,16 zł
267,52 zł
1 362 750 3
1 362 102 3
089,16 zł
059,28 zł
1 368 267 4
1 372 354 4
443,60 zł
089,52 zł
1 378 267 5
1 382 569 5
470,04 zł
503,48 zł
1 448 148 6
1 456 853 7
684,68 zł
415,11 zł
1 449 499 7
1 451 951 6
000,00 zł
735,12 zł
Trakcja System
TrackTec
Konsorcjum ZRK DOM w Poznaniu / Colas Rail Polska / Intop Wa rs za wa
Konsorcjum ALDESA Construcciones Polska Sp. z o.o. / Aldesa Construcciones
S.A./ COALVI/ CHINA CIVIL ENGINEERING CONSTRUCTION CORPORATION
1 474 349 8
343,65 zł
1 479 542 9
270,52 zł
1 720 257 10
916,86 zł
1 477 460 8
737,80 zł
1 479 869 9
792,52 zł
1 717 823 10
835,80 zł
30 .Dodatkowo, Zamawiający stwierdził szereg innych wad dokumentacji projektowej (pkt 3), powodujących, że
OPZ nie odzwierciedla potrzeb Zamawiającego oraz powoduje, że kalkulacja dokonana przez Wykonawców jest
nieadekwatna do przedmiotu zamówienia, który faktycznie będzie realizowany. Powyższe błędy mogą powodować
również nieporównywalność ofert, zważywszy, że mogły zostać wykryte przez Wykonawców na etapie kalkulacji
oferty. Zasadnicze zidentyfikowane błędy projektowe, które mają wpływ na kalkulację ofert, to:
a) Brak szczegółowych wytycznych, co do prowadzenia koryt kablowych oraz zastosowanych materiałów,
b) Brak parametrów dla gwoździ gruntowych w STWiORB,
c) Brak określonej długości przewodów urządzeń infrastruktury umieszczonej metodami bez wykopowymi w
rurach osłonowych (tj. na łuku) jaka należy przyjąć do rozliczeń wykonanych prac (błąd w Obmiarach),
d) Braki zasypki na geowłókninie drenażu,
e) Brak zapisów o istniejących zegarach na stacjach do odtworzenia (tj.
1. wskazania, że może być konieczność ich wymiany lub naprawy.)
f) Niedoszacowane ilości prefabrykatów typu L,
g) Braki w rozwiązaniach odwodnienia ścianek oporowych,
h) Występują kolizje drenaży z odciągami sieci trakcyjnej,
i) Brak przedmiaru do montażu wskaźników torowych,
j) Koszty robót związane z wykopaniem gruntów pod platformy robocze są liczone podwójnie,
k) Brak projektów zabezpieczeń pod wiaduktami drogowymi,
l) Niedoszacowane wykopy pod platformę roboczą.
31. W związku z powyższym należy uznać, że dokumentacja Postępowania zawiera liczne błędy, nieścisłości i
wady, które powodują, że Wykonawcy mogli przyjąć przy wycenie ofert odmienne założenia dotyczące realizacji
przedmiotu zamówienia, a w konsekwencji zidentyfikowane uchybienia prowadzą do nieporównywalności ofert.
Kontynuowanie Postępowania opisującego przedmiot zamówienia w obecnym kształcie doprowadziłoby do
sytuacji, że zostałaby wybrana oferta Wykonawcy, która ostatecznie nie powinna zostać uznana za
najkorzystniejszą ze względu na nieprawidłowy opis przedmiotu zamówienia, w tym w szczególności
dopuszczenie zmiany technologii wykonania przez Wykonawcę części robót, jak również rozbieżności przyjętych
ilości przedmiarowych względem dokumentacji projektowej.
32. Należy przy tym wskazać, iż powyższe wady dokumentacji Postępowania nie są możliwe do konwalidowania
na obecnym etapie.
33. Krajowa Izba Odwoławcza w orzeczeniu z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt KIO 1068/19, wskazała, że
niemożliwa do usunięcia nieporównywalność ofert powoduje, że zachodzi podstawa do unieważnienia
postepowania:
^ Reasumując, skład orzekając stwierdził, że oferty są nieporównywalne, nie można doprowadzić do ich
porównywalności z zachowaniem zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, a
nieporównywalność ofert wynika z postanowień SIWZ.
>■ Wobec powyższych okoliczności Izba stwierdziła, że postępowanie w zakresie części 2 obarczone jest niemożliwą
do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia
publicznego, a więc doszło do naruszenia art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień
publicznych, dlatego orzeczono jak w sentencji.
34. Ponadto jeżeli przedmiary wyceniane przez wykonawców zakładały wartości nieodpowiadające faktycznym
ilościom prac do wykonania, a sama dokumentacja zawiera liczne błędy to obecny opis przedmiotu zamówienia
nie odpowiada rzeczywistym potrzebom Zamawiającego. Tymczasem zgodnie z orzecznictwem Krajowej Izby
Odwoławczej:
^ Podkreślenia wymaga, że sporządzenie opisu przedmiotu zamówienia należy do wyłącznych uprawnień oraz
obowiązków zamawiającego i jest jedną z
najważniejszych czynności związanych z przygotowaniem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Zasady
sporządzania opisu przedmiotu zamówienia zostały określone w art. 29-31 ustawy P.z.p. Opis przedmiotu zamówienia
odzwierciedla rzeczywiste potrzeby zamawiającego, umożliwia wykonawcy obliczenie ceny oferty oraz, zgodnie z
zasadą równego traktowania wykonawców, zapewnia, że wszyscy wykonawcy rozumieją opis przedmiotu zamówienia
tak samo. (Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 22 lutego 2016 r., sygn. akt KIO 165/16).
35. Opierając się na powołanym orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej, naruszenia dotyczące niejasności i
niedokładności opisu przedmiotu zamówienia powodujące nieporównywalność ofert sprawiają, że występuje wada
Postępowania uniemożliwiająca zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy, a przez to zastosowanie może
znaleźć art. 255 pkt 6 Ustawy Pzp. Taki wniosek wynika również wprost z wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 27
kwietnia 2022 r. sygn. akt KIO 909/22:
^ Mając na uwadze powołane wyżej postanowienia SWZ, a także uzasadnione potrzeby Zamawiającego Izba przyjęła, że
doszło do wadliwego opisu przedmiotu zamówienia, który – co przyznał sam Zamawiający - stanowił naruszenie
dyspozycji przepisu art. 16 pkt 1 i art. 99 ustawy Pzp.
^ Wymaga wskazania, że w myśl przepisu art. 99 ust. 1 ustawy Pzp przedmiot zamówienia opisuje się w sposób
jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wymagania i
okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty.
^ Taka sytuacja - co zresztą przyznał sam Zamawiający stanowiła o naruszeniu art. 16 pkt 1 i 2 ustawy Pzp, który
stanowi, że Zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający
zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców, a także w sposób przejrzysty.
>■ Powyższe naruszenia przepisów ustawy Pzp mogłyby uruchomić przepis art. 457 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp, zgodnie z
którym umowa podlega unieważnieniu, jeżeli zamawiający z naruszeniem ustawy udzielił zamówienia, zawarł umowę
ramową lub ustanowił dynamiczny system zakupów bez uprzedniego zamieszczenia w Biuletynie Zamówień
Publicznych albo przekazania Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej ogłoszenia wszczynającego postępowanie lub bez
wymaganego ogłoszenia zmieniającego ogłoszenie wszczynające postępowanie, jeżeli zmiany miały
znaczenie dla sporządzenia wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo ofert. ^ W przekonaniu Izby dokonanie opisu zamówienia w sposób sprzeczny z art. 99 ust. 1 ustawy Pzp w związku z art. 16 pkt 1 ustawy Pzp
stanowi niemożliwą do usunięcia wadę uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie
zamówienia publicznego.
W związku z powyższym Izba stwierdziła, że zachodzą przesłanki określone w art. 255 ust. 6 ustawy Pzp i Zamawiający
w tych okolicznościach sprawy powinien przedmiotowe postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego unieważnić.
36. W powołanym orzeczeniu Krajowa Izba Odwoławcza wyraźnie stwierdziła, że naruszenia art. 99 ust. 1 w zw.
z art. 16 pkt 1 Ustawy Pzp, a więc dotyczące nieprawidłowego opisu przedmiotu zamówienia i naruszenia zasady
uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców, mogą być podstawą do unieważnienia postępowania
w oparciu o art. 255 pkt 6 Ustawy Pzp.
37. Podobnie w wyroku z dnia 21 marca 2023 r., KIO 610/23, skład orzekający uznał, że niejasny, nieprecyzyjny
opis przedmiotu zamówienia i opis jednego z kryteriów oceny ofert stanowi takie naruszenie przepisów Ustawy
Pzp, które ma oczywiste i zasadnicze znaczenie dla oceny ofert, a więc umowa zawarta w wyniku takiego
postępowania podlegałaby unieważnieniu na podstawie art. 457 ust. 1 pkt 1 Ustawy Pzp. Skoro tak, to nie można
po przeprowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego zawrzeć umowy niepodlegającej
unieważnieniu, a zatem zachodzi przesłanka do unieważnienia postępowania, na podstawie art. 255 pkt 6 Ustawy
Pzp.
38. Zdaniem składu orzekającego nie można przyjąć, że z art. 457 ust. 1 pkt 1 Ustawy Pzp wynika wyłącznie
przesłanka unieważnienia umowy, związana z nieprawidłowościami w obowiązkowych ogłoszeniach w
publikatorach. Każde naruszenie związane z ogłoszeniami jest równocześnie „naruszeniem ustawy”.
39. Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że trzeba przyjąć, że intencją ustawodawcy było wprowadzenie przesłanki
nieważności umowy zawartej z naruszeniem przepisów Ustawy Pzp, jednak nie każdym, tylko kwalifikowanym takim, które miało znaczenie dla przygotowania ofert, a więc wpłynęło na wynik postępowania. Generalnie rzecz
biorąc
przesłanki unieważnienia postępowania mają charakter wysoce sankcyjny i powinny być interpretowane możliwie wąsko,
jednak jakakolwiek interpretacja musi uwzględniać sens i cel przepisu. Dlatego ostatecznie, biorąc pod uwagę powyższe
rozważania, Krajowa Izba Odwoławcza doszła do wniosku, że udzielenie zamówienia z naruszeniem
przepisów Ustawy Pzp, tego rodzaju, że miało wpływ na sporządzenie ofert i wynik postępowania, mieści się w normie
opisanej w art. 457 ust. 1 pkt 1 Ustawy Pzp.
40. Za słusznie podniesione przez Zamawiającego podstawy faktyczne unieważnienia postępowania Krajowa
Izba Odwoławcza uznała nieprecyzyjny opis przedmiotu zamówienia oraz wadliwe kryterium oceny ofert, oparte na
niezdefiniowanym pojęciu „godzin ewaluacyjnych”. W ocenie składu orzekającego, opis przedmiotu zamówienia,
który obarczony jest takimi brakami, które prowadzą do nieporównywalności ofert, stanowi przesłankę
unieważnienia umowy na podstawie art. 457 ust. 1 pkt 1 Ustawy Pzp, ponieważ jest takim naruszeniem przepisów,
które ma znaczenie dla sporządzenia ofert. W tej samej kategorii mieści się wadliwe kryterium oceny ofert,
prowadzące do tego, że ofert nie da się porównać.
41. Mając na uwadze powyższe, wskazane wady opisu przedmiotu zamówienia, w postaci braku precyzyjnego
określenia technologii wykonania części zakresu zamówienia, oraz rozbieżności przedmiarów względem
dokumentacji projektowej, co doprowadziło do nieporównywalności ofert i mogło mieć wpływ na wynik
Postępowania, stanowią niemożliwą do usunięcia wadę Postępowania, uniemożlwiającą zawarcie niepodlegającej
unieważnieniu umowy ze względu na normę art. 457 ust. 1 pkt 1 Ustawy Pzp, a przez to uzasadniają
unieważnienie Postępowania zgodnie z art. 255 pkt 6) Ustawy Pzp. (...)
Izba zważyła, co następuje:
Odwołanie nie podlega uwzględnieniu, albowiem w ocenie Izby w cytowanej decyzji z dnia 31/10/23 wskazane zostały –
wbrew twierdzeniu wykonawcy Budimex – okoliczności istotne – stanowiące o niemożliwej do usunięcia wadzie
Postępowania, która uniemożliwia zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego.
Tym samym Zamawiający w tym stanie faktycznym unieważniając przedmiotowe postępowanie nie naruszył powołanego
w decyzji art. 255 pkt 6 ustawy Pzp.
W myśl wskazanego art. 255 pkt 6) ustawy Pzp: „Zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia,
jeżeli: (...) 6) postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej
unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego; (...)
Pierwszy zatem wymagany przepisem element - tak jak wskazywały w pismach strony (Odwołujący i Zamawiający) oraz
uczestnik - dotyczy (1) wystąpienia nieusuwalnej wady postępowania w sprawie zamówienia publicznego, a zatem takiej,
która nie podlega konwalidacji a zatem obciąża postępowanie w sposób nieodwracalny. Tak jak wskazywali mogą to być
zarówno nieprawidłowe działania, jak i zaniechania zamawiającego. Takie wady nieusuwalne – cytowane w pismach za
orzecznictwem KIO – dotyczyć mogą błędów w SWZ, których nie można modyfikować na etapie postępowania
toczącym się po terminie składania ofert. Pogląd bezsporny podkreślany w orzecznictwie co do braku możliwości zmiany
postanowień SWZ lub odstąpienia od nich po złożeniu ofert. Stanowiłoby to bowiem naruszenie zasady równego
traktowania wykonawców oraz prowadzenia postępowania zgodnie z regułami ustawy, przy poszanowaniu zasad
uczciwej konkurencji.
Drugi element wymieniony przepisem związany z nieusuwalną wadą dotyczy (2) braku możliwości zawarcia
niepodlegającej unieważnieniu umowy, co z kolei powoduje, - tak jak wskazywano w odwołaniu i innych pismach
procesowych - że jego zastosowanie następuje z uwzględnieniem przesłanek do unieważnienia umowy w sprawie
zamówienia publicznego. Te przesłanki wynikają z art. 457 ust. 1 i jego ust. 5 ustawy Pzp. Zatem z oceną wady
postępowania, musi wiązać się co najmniej uzasadnione przypuszczenie, że dalsze jego prowadzenie nie pozwoli na
zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy.
Izba przede wszystkim wskazuje na art. 457 ust. 1 pkt 1 Pzp i pierwszą z przesłanek [ „1. Umowa podlega
unieważnieniu, jeżeli zamawiający: z naruszeniem ustawy udzielił zamówienia (...)] wymienianą w tym przepisie. Zatem
jedna z pierwszych wskazanych w nim podstaw do unieważnienia umowy w sprawie zamówienia publicznego dotyczy
udzielenia zamówienia z naruszeniem przepisów ustawy Pzp. Wiąże się to – uwzględniając m.in. odpowiednio pogląd
SN w wyroku z dnia 13.01.2012 r. Sygn. akt I CNP 22/11 - z naruszeniem kwalifikowanym (rażącym), a mianowicie
wpływającym na ważność umowy w sprawie zamówienia publicznego. W niniejszej sprawie błędy w SWZ na które
wskazał w decyzji o unieważnieniu Zamawiający – uwzględniając łącznie wymienione kategorie okoliczności - z
pewnością miały wpływ na proces przygotowania ofert, a w symulacji przedstawionej w decyzji o unieważnieniu, również
na wynik Postępowania. Tym samym te błędy nie miały marginalnego charakteru i należało je zaklasyfikować jako
naruszenia
kwalifikowane, skutkujące możliwością zastosowania art. 457 ust. 1 pkt 1 Pzp w przypadku zawarcia w przedmiotowym
postępowaniu umowy w sprawie zamówienia publicznego.
Zdaniem Izby niewątpliwie wadliwy opis przedmiotu zamówienia, (przykładowo, niejednoznaczny nieprecyzyjny,
nieprzejrzysty niespójny z udostępnionymi dokumentami zamówienia) stanowi wadę uniemożliwiającą zawarcie
niepodlegającej unieważnieniu umowy. Izba zwraca uwagę na art. 99 ust. 1 ustawy Pzp z którego wynika wymóg
jednoznacznego opisu przedmiotu zamówienia. Zamawiający na podstawie - jak podał w decyzji – „analizy technicznej
zapisów STWIORB oraz Projektu Budowlanego i projektu wykonawczego, która to analiza wykazała, że dokumentacja Postępowania
zawiera błędy i nieścisłości, które miały wpływ na wycenę ofert, a w konsekwencji na ich nieporównywalność tj.:
1) Dopuszczała wariantowość rozwiązań technologicznych w zakresie materaca geosyntetycznego oraz możliwość
uznaniowej, częściowej rezygnacji z zastosowania materaca geosyntetycznego,
2) Stwierdzono istotne różnice pomiędzy przedmiarem a projektem wykonawczym, skutkujące brakiem adekwatności
przedmiarów do projektu wykonawczego – pozycje przedmiarowe są w sposób znaczny zawyżone lub niedoszacowane.
3) Inne błędy projektowe, których konsekwencją jest brak adekwatności kalkulacji ofert, do przedmiotu zamówienia. (...)
Izba nie znalazła podstaw do kwestionowania ustaleń Zamawiającego odnośnie pierwszej kategorii wad istotnych
(kwalifikowanych), co do niewłaściwego opisu przedmiotu zamówienia, pozwalającego na: (1) przyjęcie wariantowych
rozwiązań wykonania przedmiotu zamówienia. Tak jak wskazywał Zamawiający i Przystępujący wykonawca
(Konsorcjum PMPM-T oraz Trakcja S.A.) istotnym błędem stwierdzonym w SWZ jest dopuszczalna wariantowość
rozwiązań technologicznych w zakresie wykonania materaca geosyntetycznego oraz możliwość uznaniowej, częściowej
rezygnacji z zastosowania materaca geosyntetycznego. Postanowienia dokumentacji przetargowej pozwalają bowiem na
zmianę rozwiązania na etapie wykonawczym bez zgody Zamawiającego, co z kolei mogło przełożyć się na proces
wyceny tych rozwiązań w ofercie. Zamówienie ma być realizowane – jak podkreślali - w formule „Buduj” a nie „Projektuj i
buduj” a zatem Zamawiający powinien jasno określić jaka technologia będzie wykorzystywana w realizacji zamówienia, a
wykonawcy powinni tą konkretną technologię wycenić. Wprowadzenie postanowień, które pozwalają na wariantowe
zrealizowanie tej części prac oznacza w konsekwencji nieporównywalność ofert.
Zdaniem Izby postanowienia STWIORB także cytowane w odwołaniu przez Odwołującego, potwierdzają ustalenia
Zamawiającego, na możliwość wg pkt 2.8 Tomu III wprost modyfikacji materaca geosyntetycznego (jego ograniczenie
bądź rezygnację) a wg pkt 8 Tomu V co do innych rozwiązań projektowych, z kolei w uzgodnieniu z Projektantem.
Dotyczy to następujący postanowień:
/ Materac geosyntetyczny może zostać zmodyfikowany na etapie Projektu
technologicznego, po wykonaniu odpowiednich obliczeń. Konstrukcja materaca podlega akceptacji Projektanta oraz
Inżyniera (Tom III SWZ – STWIORB pkt 2.8 – ST 02.15 – str 129 oraz pkt 2.7 – ST 02.19 – str. 164).
S Przy zastosowaniu kombinacji betonowo - żwirowej nie występuje problem przesztywnienia podłoża nad głowicą
kolumny, gdyż sztywny trzon betonowy występuje względnie dość głęboko od warstwy materacy geosyntetycznych, co w
wielu przypadkach umożliwia rezygnacje bądź ich ograniczenie (pkt. 6.3 Tomu V – PW Cześć 16.1 – Projekt wzmocnień
TOR).
S Dopuszcza się inne rozwiązania projektowe na etapie sporządzenia projektu technologicznego, o ile nie stanowią
zmian istotnych. Każdorazowa zmiana musi być uzgodniona z Projektantem wzmocnienia i Projektantem konstrukcji (pkt
8 Tomu V SWZ – PW Część 16.1 – Projekt wzmocnień TOR);
Mając na uwadze takie opisy nie można wykluczyć, że wykonawcy mogli wyceniać pozycje kosztorysowe związane z
wykonaniem materaca geosyntetycznego oraz stabilizacją podłoża w oparciu o całkowicie różne założenia, co
przekładało się na etap wyceny. Z kolei różne podejście do tak sformułowanych wadliwie wymagań a priori może
powodować nieporównywalność ofert, co z kolei musi skutkować unieważnieniem postępowania. Zamawiający w decyzji
z 31/10/23 przedstawił różnice w wycenie Odwołującego i Przystępującego Konsorcjum względem cen referencyjnych,
ale warto również spojrzeć na porównanie z innymi ofertami. Z kolei Przystępujący znaczące różnice w wycenie pozycji
związanych z wykonaniem materaca geosyntetycznego odniósł (pismo procesowe z dnia 23/11/23 z zał. 1 i 2) do
porównania wyceny wykonawcy Budimex z wyceną pozostałych oferentów, potwierdzając, że względem pozostałych
oferentów Budimex zaoferował wyraźnie wyższą cenę w przypadku stabilizacji podłoża oraz wyraźnie niższą w
przypadku materaca geosyntetycznego (zał. 1 do pisma).
Izba nie znalazła również podstaw do kwestionowania ustaleń Zamawiającego odnośnie drugiej kategorii wad istotnych
(kwalifikowanych), co do niewłaściwego opisu przedmiotu zamówienia, związanych z przyjęciem w przedmiarach
nieprawidłowych ilości dla wykonania zamówienia we wskazanych pozycjach Przedmiaru. Tak jak Zamawiający wskazał
w decyzji, w przypadku zamówienia, którego przedmiotem są roboty budowlane, opis przedmiotu zamówienia, zgodnie z
art. 103 ust. 1 ustawy Pzp, stanowi dokumentacja projektowa oraz STWiORB. Zarówno przedmiar jak i sam projekt
budowlany stanowią elementy dokumentacji projektowej, przy czym przedmiar jest dokumentem pomocniczym w
wycenie świadczenia, natomiast projekt budowlany ma kluczowe i nadrzędne znaczenie przy realizacji inwestycji. Takie
stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów powszechnych, na które wskazano w tej decyzji podkreślając – za
orzecznictwem nadrzędną pozycję projektu budowlanego jako części dokumentacji projektowej oraz, że w razie nie
objęcia przedmiarem wszystkich robót określonych w projekcie budowlanym, przedmiot zamówienia wyznacza projekt, a
także, że przedmiar nie opisuje przedmiotu zamówienia a służy do jego wyceny, stąd nie można przyjąć, że roboty w nim
nie ujęte są robotami zamiennymi lub dodatkowymi. Tym samym w przypadku istotnych rozbieżności między projektem
budowlanym, a przedmiarem, wycena dokonana przez wykonawców nie jest adekwatna, a tym samym oferty w tym
zakresie są nieporównywalne – inna bowiem będzie wartość oferty złożonej w oparciu o wycenę przedmiaru, a inna w
oparciu o dokumentację projektową, która ma być realizowana. W stanie faktycznym tej sprawy Zamawiający w decyzji
wskazał na kluczowe pozycje obmiaru, w których ilości przedmiarowe są nieadekwatne do projektu wykazując także
wartościowy wymiar tej wady. Z tej analizy wynika, że korekty – jak podnosił Zamawiający i Przystępujący są
niebagatelne, dochodzą do nawet 200% pierwotnej ilości – tak w pozycji „Podłoża pod kanały i obiekty z materiałów
sypkich grub. 20 cm”. Jednocześnie należy zauważyć, że błąd dotknął również pozycje o dużym znaczeniu kwotowym,
jak np. „Wykopanie Gruntu”, w której wzrost ilości jednostek do ok. 140% ilości pierwotnej powoduje, że już w wyniku tej
poprawki oferta Budimex staje się droższa o kilka milionów złotych. Znaczące różnice pomiędzy cenami dla
nieprawidłowo wyliczonych pozycji kosztorysu, może wywoływać przekonanie, że nieprawidłowa ilość jednostek wpłynęła
na sposób dokonania ich wyceny. W tej sprawie istotność błędów w tej kategorii przedkłada się na ranking ofert, na co
wskazał w decyzji zamawiający, w szczególności odnosząc powyższe do wyceny w ofercie Budimex i Przystępującego
Konsorcjum PMPM-T oraz Trakcja S.A., a w konsekwencji na wynik tego Postępowania, który w tej sytuacji jest
fundamentalny, gdyż zmienia pozycję oferty kwalifikowaną jako najkorzystniejszą.
W tym przypadku Izba nie zgodziła się z twierdzeniami Odwołującego, że postanowienia, co do Kwoty Warunkowej,
powodują brak wpływu takich błędów na wynik postępowania. Kwota Warunkowa, w wysokości tożsamej dla wszystkich,
ma znaczenie na etapie realizacji zamówienia.
Jak podkreślał Zamawiający i co wynika dokumentacji postępowania:
Kwota Warunkowa może służyć do pokrycia płatności za pracę lub Roboty (w ramach Części A i Części B zakresu
podstawowego), które mają być wykonane przez Wykonawcę (włączając Urządzenia, Materiały lub usługi do
dostarczenia) i wycenione według SubKLAUZULI 12.3 Warunków Szczególnych dla Części A zakresu
podstawowego/Subklauzuli 13.3 Warunków Szczególnych dla Części B zakresu podstawowego, w tym w
szczególności:
a) kosztów prac i Robót które nie zostały wyszczególnione w Przedmiarze Robót dla części A zakresu
podstawowego, a które są konieczne do realizacji przedmiotu Umowy zgodnie z Projektem Budowlanym i
Projektem Wykonawczym;
b) nadwyżek kosztów Robót zamiennych (dla części A i B zakresu podstawowego), gdy wartość Robót
zastępujących przewyższa wartość Robót zastępowanych;
c) wzrostu kosztów wynikających ze zmiany Umowy dokonanej zgodnie z jej postanowieniami lub na podstawie
przepisów u.p.z.p.,
d) pokrycia kosztów komunikacji zastępczej, w przypadku wyczerpania kwoty wskazanej w Przedmiarze Robót
dla części A zakresu podstawowego na pokrycie kosztów komunikacji zastępczej.
e) pokrycia kosztów komunikacji zastępczej, w przypadku wyczerpania kwoty wskazanej w Rozbiciu Ceny
Ofertowej na pokrycie kosztów komunikacji zastępczej dla części B zakresu podstawowego.
f) pokrycia kosztów zmiany w części B wynikających ze zmiany w zakresie części A;
Zatem, gdyby zgodzić się z twierdzeniami Odwołującego, pokrycie błędów w zakresie Przedmiarów, pokrycie
dodatkowego kosztu przy zmianie technologii oraz konieczność wprowadzenia zmian do Umowy, celem poprawy
dokumentacji w zakresie opisanym w tezie 30 uzasadnienia do informacji o unieważnieniu, to Zamawiający nie tylko
wyczerpie dostępną Kwotę Warunkową, ale znacznie ja przekroczy, nie pozostawiając żadnych środków na poniesienie
innych dodatkowych kosztów, wymienionych wyżej, a płatnych z Kwoty Warunkowej. (...)
Kwota Warunkowa nie jest zatem ceną ofertową, ale dodatkową kwotą, zabezpieczoną przez Zamawiającego w celu
właśnie pokrycia dodatkowych kosztów w szczególności tych, które w pierwszej kolejności zostały wskazane w cyt.
Subklauzuli.
Podkreślenia zatem wymaga, że ta Kwota ma służyć pokryciu nieprzewidzianych kosztów dodatkowych,
nieuwzględnionych w cenie oferty Wykonawcy, a nie pokryciu błędów istotnych w dokumentacji - ujawnionych jeszcze
przed wyborem najkorzystniejszej oferty -mających potencjalny wpływ – czego nie można wykluczyć - na sporządzenie
ofert a tym samym na wynik postępowania. Zamawiający ponadto przedstawił stosowne wyliczenia z których wynika, że
wskazywane wady powodują, że jeszcze przed rozpoczęciem wykonywania robót budowlanych, ich wyeliminowanie
stanowi dla Zamawiającego koszt stanowiący ekwiwalent całości Kwoty Warunkowej, możliwej do wykorzystania na ten
cel.
Odnosząc się do trzeciej (ostatniej) grupy wad zdefiniowanych w decyzji i wymienionych na str 13 decyzji jako błędy
projektowe nie można z uwagi tylko na ich ilość kwalifikować jako wady istotne. Nieznany jest bowiem wpływ tych błędów
na wynik postępowania. W tym przypadku brak jest w decyzji analizy ich rzeczywistego wpływu na wycenę w ofercie.
Niewątpliwie przy niskich różnicach w rankingu ofert, każdy potencjalny błąd wpływający na wycenę oferty może okazać
się istotny dla wyniku całego Postępowania, jednakże powinno to wynikać z rzeczywistej analizy. Tym samym Izba nie
zgodziła się z konkluzjami Zamawiającego, że również ta kategoria błędów mogłaby stanowić samodzielną przesłankę
unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp. Jednakże w tym stanie faktycznym w decyzji o
unieważnieniu postępowania nieprawidłowości zostały wskazane łącznie a zatem nie ma to wpływu na poprawność
kwestionowanej w odwołaniu decyzji.
Izba w reasumpcji stwierdza, że wskazane w decyzji z dnia 31/10/23 wady w opisie przedmiotu zamówienia, a
dotyczące braku precyzyjnego określenia technologii wykonania części zakresu zamówienia, oraz rozbieżności
przedmiarów względem dokumentacji projektowej, prowadziły do nieporównywalności ofert i co mogło mieć wpływ na
wynik Postępowania. Zatem stanowią niemożliwą do usunięcia wadę Postępowania, uniemożlwiającą – jak podkreślał
Zamawiający w decyzji - zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy ze względu na normę art. 457 ust. 1 pkt 1
Ustawy Pzp, a przez to uzasadniają unieważnienie Postępowania zgodnie z art. 255 pkt 6) ustawy Pzp.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 557 i 575 ustawy Pzp
oraz uwzględniając przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020r. w sprawie
szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania
wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020r. poz. 2437).
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.