Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 22 października 2025 r., sygn. KIO 3109/25

Sygn. akt: KIO 3109/25

WYROK

Warszawa, dnia 22 października 2025 r.

Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Przewodniczący: Robert Skrzeszewski

Protokolant: Adam Skowroński

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2025 r. i 21 października 2025 r. w Warszawie odwołania

wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 28 lipca 2025 r. przez wykonawcę INFRADROG sp. z o.o. z

siedzibą w Chodzieży w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego: Gminę Rokietnica

przy udziale uczestnika po stronie zamawiającego w postępowaniu o sygn. akt KIO 3109/25 wykonawcy YOCAM

sp. z o.o. z siedzibą w Roztworowie

orzeka:

1.oddala odwołanie;

2.kosztami postępowania obciąża wykonawcę INFRADROG sp. z o.o. z siedzibą w Chodzieży i:

2.1.zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 10 000 zł 00 gr (słownie: dziesięć tysięcy

złotych zero groszy) uiszczoną przez INFRADROG sp. z o.o. z siedzibą w Chodzieży tytułem wpisu od odwołania oraz

kwotę 6 328 zł 67 gr (słownie: sześć tysięcy trzysta dwadzieścia osiem złotych sześćdziesiąt siedem groszy) uiszczoną

przez Gminę Rokietnica z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika i zwrotu kosztów noclegu oraz kosztów dojazdu na

rozprawę, a także kwotę 3 400 zł 00 gr (trzy tysiące czterysta złotych zero groszy) tytułem zwrotu kosztów poniesionych

przez Urząd Zamówień Publicznych na opinię biegłego,

2.2. zasądza od wykonawcy INFRADROG sp. z o.o. z siedzibą w Chodzieżyna rzecz Gminy Rokietnica kwotę

6 328 zł 67 gr (słownie: sześć tysięcy trzysta dwadzieścia osiem złotych sześćdziesiąt siedem groszy) stanowiącą

koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika i zwrotu kosztów noclegu oraz

kosztów dojazdu na rozprawę.

2.3. zasądza od wykonawcy INFRADROG sp. z o.o. z siedzibą w Chodzieżyna rzecz Urzędu Zamówień

Publicznych kwotę 3 400 zł 00 gr (trzy tysiące czterysta złotych zero groszy) tytułem zwrotu kosztów poniesionych przez

Urząd Zamówień Publicznych na opinię biegłego.

Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa

Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.

Przewodniczący……………………

Sygn. akt: KIO 3109/25

Uzasadnie nie

Zamawiający: Gmina Rokietnica wszczął postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego pod nazwą:

„Budowa ulic Jasnej, Przyjemnej i Miłej w Rokietnicy”, nr postępowania: ZP.271.5.2025.

Przedmiotowe zamówienie zostało ogłoszone w dniu 30 kwietnia 2025 r. w Biuletynie Zamówień Publicznych pod

numerem: 2025/BZP 00212520/01

W dniu 28 lipca 2025 r. Odwołujący: INFRADROG sp. z o.o.z siedzibą w Chodzieży wniósł odwołanie do

Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wobec następujących czynności i zaniechań Zamawiającego:

-wybór jako najkorzystniejszej oferty wykonawcy: YOCAM sp. z o.o.ul. Z siedzibą w Rostworowie, zwanego dalej

Przystępującym lub Yocam – naruszenie art. 239 ust 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych

(t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1320 wraz ze zm.), zwanej dalej ustawą Pzp w zw. z art. 16 oraz 17 ust 2 ustawy Pzp,

-zaniechanie odrzucenia oferty wykonawcy YOCAM

w sytuacji, gdy oferta tego wykonawcy zawiera rażąco niską cenę za wykonanie zamówienia bowiem wezwany

do udzielenia wyjaśnień ceny pismem z dnia 19.05.br. br. nie wykazał i nie udowodnił w złożonych w dniu 23.05.br.

wyjaśnieniach (dalej jako „pierwsze wezwanie”, aby cena jaką zaoferował w postępowaniu nie była rażąco niska,

-naruszenie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp a także art. 224 ust. 5 i 6 ustawy Pzp,

-nieuprawnione powtórzenie z naruszeniem art. 224 ust 1 ustawy Pzp w zw. z art. 16 ustawy Pzp czynności

wezwania wykonawcy YOCAM do udzielenia wyjaśnień rażąco niskiej ceny oferty czynnościąz dnia 4.07.br. i

uwzględnienie w ocenie oferty YOCAM nowych wyjaśnień ceny z dnia 18.07.br. (dalej jako „drugie wezwanie”),

-zaniechanie odrzucenia oferty wykonawcy YOCAMw sytuacji, gdy złożone wyjaśnienia ceny potwierdzają, że

treść oferty i przewidziany sposób wykonania zamówienia pozostają niezgodne z warunkami zamówienia - naruszenie

art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp,

z ostrożności procesowej

- zaniechanie odrzucenia oferty wykonawcy YOCAM Sp. z o.o.w sytuacji, gdy oferta tego wykonawcy zawiera

rażąco niską cenę za wykonanie zamówienia bowiem w złożonych w odpowiedzi na drugie wezwanie wyjaśnieniach

ceny wykonawca nie wykazał, aby cena jaką zaoferował w postępowaniu nie była rażąco niska,

- naruszenie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp, a także art. 224 ust. 5 i 6 ustawy Pzp, co ma bezpośredni wpływ na

wynik przedmiotowego postępowania.

W oparciu o przedstawione wyżej zarzuty na podstawie art. 554 ust. 1 i 3 Pzp Odwołujący wnosił o:

•merytoryczne rozpatrzenie oraz uwzględnienie niniejszego Odwołania,

•dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji Postępowania - na okoliczności wskazane niniejszym

odwołaniem,

a także o:

1.unieważnienie zaskarżonej odwołaniem czynności wyboru oferty najkorzystniejszej i uznania za taką oferty

YOCAM,

2.powtórzenie czynności badania i oceny ofert z uwzględnieniem zarzutów podniesionych w odwołaniu a w

konsekwencji odrzucenie oferty wykonawcy YOCAM,

3.dokonanie ponownego wyboru oferty najkorzystniejszej,

4.obciążenie

Zamawiającego kosztami postępowania w

tym kosztami zastępstwa procesowego.

Odwołujący zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 505 ust. 1 Pzp środki ochrony prawnej, przysługują wykonawcy,

jeżeli ma interes w uzyskaniu danego zamówienia oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez

zamawiającego przepisów Pzp.

Oferta Odwołującego zgodnie z rankingiem ofert zawartym w treści zawiadomienia o rozstrzygnięciu

postępowania została uplasowana na drugiej pozycji rankingu a Odwołujący zarzuca Zamawiającemu zaniechanie

odrzucenia oferty wybranej YOCAM w konsekwencjiuwzględnienia odwołania to oferta Odwołującego będzie

najkorzystniejsza w postępowaniu a wykonawca uzyska możliwość zawarcia umowy z Zamawiającym i realizacji

zamówienia.

Ponadto cena oferty Odwołującego mieści się w kwocie jaką Zamawiający zamierza przeznaczyć na

sfinansowanie zamówienia.

W konsekwencji nie budzi wątpliwości Odwołującego, że ma on interes prawny w uzyskaniu zamówienia w tym

Postępowaniu doznał więc uszczerbku a tym samym Odwołujący może ponieść szkodę w postaci utraconych zysków z

realizacji zamówienia na rzecz Zamawiającego.

Odwołujący w swoim odwołaniu motywował między innymi, co następuje.

„(…)1. Przedmiot zamówienia.

Przedmiotem zamówienia jest budowa ulicy Jasna, Miła i Przyjemna w miejscowości Rokietnica gm. Rokietnica.

Odcinki objęte opracowaniem mają łączną długość ok. 805 m, z czego ul. Jasna – ok. 260 m, ul. Przyjemna – ok. 250 m

oraz ul. Miła – ok. 190 m. Projektowane osie ulic składają się z odcinków prostych połączonych załomami oraz łukami

poziomym. Zaprojektowane ulice jednojezdniowe, dwukierunkowe o szerokości jezdni 5,00 m, o nawierzchni bitumicznej,

o spadku poprzecznym jednostronnym o wartości 2%. Wzdłuż ul. Jasnej, ul. Przyjemnej oraz ul. Miłej zaprojektowano

zatoki postojowe dla samochodów osobowych o szerokości 2,5 m i nawierzchni z betonowej kostki brukowej. Połączenia

zatok postojowych z krawędziami jezdni zostały wyokrąglone łukami o promieniu 2,0 m. Z uwagi na fakt, że projektowane

ulice znajdują się w strefie zamieszkania, ruch pieszych dozwolony jest na całej szerokości drogi, dojście do zatok jest

zapewnione. Przy krawędziach ulic zaprojektowano ścieki przykrawężnikowe.

Jako obramowanie projektowanych nawierzchni przyjęto: betonowy krawężnik typu ulicznego 20x30 cm, betonowy

krawężnik najazdowy 20x22 cm, betonowe obrzeże 8x30 cm oraz betonowy opornik 12x25 cm.

Nieumocnione powierzchnie pasa drogowego należy uporządkować, a następnie obhumusować na głębokość

min. 10 cm.

Realizacja branży drogowej obejmuje:

jezdnia bitumiczna, chodniki, zatoki postojowe, przebudowa zjazdów zwykłych, pobocza gruntowe oraz

powierzchnie humusowane, rury osłonowe.

Realizacja branży elektroenergetycznej obejmuje:

zabezpieczenie linii kablowych średniego i niskiego napięcia, przestawienie słupa oświetlenia drogowego,

przebudowa linii kablowych niskiego napięcia.

Realizacja branży instalacyjnej obejmuje:

likwidacja istniejących przykanalików z wpustami deszczowymi, budowa kanalizacji deszczowej, budowa studni

rewizyjnych, budowa przykanalików, budowa studzienek wpustowych, budowa odwodnienia liniowego, budowa wpustów

jezdniowych. Zestawienie powierzchni inwestycji:

Jezdnia bitumiczna: 3200 m2

Skrzyżowanie wyniesione: 1190 m2

Chodnik: 330 m2

Zatoka postojowa: 205 m2 Zjazd: 580 m2

Pobocze gruntowe: 850 m2

Humusowanie:

1660 m2

Zamówienie nie obejmuje nasadzeń zieleni.

Szczegółowy zakres został opisany w dokumentacji projektowej.

Do obowiązku i na koszt Wykonawcy należy także:

a)badania zagęszczenia gruntu, dostosowane do wymogów projektu technicznego i

klasy drogi,

b)opłaty składowiskowe, związane z wywozem gruntu i nadmiaru urobku,

c)opłaty za czasowe składowiska urobku,

d)naprawy dróg i ulic zniszczonych w czasie trwania robót przez środki transportu i maszyny budowlane

zatrudnione na budowie, oraz pojazdy korzystające z objazdów,

e)likwidacja skutków oddziaływania procesu budowlanego na otoczenie budowy,

f)koszty wycięcia drzew i krzewów,

g)organizacja i zabezpieczenie zaplecza budowy,

h)odszkodowania za zniszczenie upraw i zieleni,

i)obsługa geodezyjna wraz z inwentaryzacją powykonawczą,

j)opracowanie i wdrożenie projektu organizacji ruchu drogowego na czas trwania robót,

k)przygotowanie kompletu dokumentów, niezbędnych do zgłoszenia odbioru budowy

(atesty i certyfikaty na zastosowane materiały, protokoły odbiorów i inne)

Zakres rzeczowy zadania będącego przedmiotem przetargu opisany jest szczegółowo w dokumentacji

projektowej, specyfikacjach technicznych wykonania i odbioru robót oraz przedmiarze robót.

Termin realizacji zamówienia wynosi 5 m-cy od podpisania umowy.

Zgodnie z Rozdziałem XV SWZ - . SPOSÓB OBLICZANIA CENY OFERTY

1.Wykonawca określa cenę realizacji zamówienia poprzez wskazanie w Formularzu ofertowym sporządzonym

wg wzoru stanowiącego Załączniki nr 1 do SIWZ, ceny ofertowej brutto za realizację przedmiotu zamówienia.

2.Cena oferty jest ceną ryczałtową,

3.Cena ofertowa brutto musi zawierać wszystkie koszty niezbędne do zrealizowania zamówienia wynikające

wprost z dokumentacji, specyfikacji warunków zamówienia, specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót

budowlanych, jak również w niej nie ujęte, a bez których nie można wykonać zamówienia. Będą to między innymi

następujące koszty: koszty realizacji przedmiotu umowy t.j. koszty robót przygotowawczych, porządkowych,

zagospodarowania placu budowy, utrzymania zaplecza i placu budowy, organizacji zaplecza socjalnego, dozorowania

placu budowy, koszty wywozu i utylizacji odpadów powstałych w wyniku realizacji robót, jak również wszelkich opłat

związanych z odbiorem robót i wykonanie inwentaryzacji powykonawczej.

4.Zamawiający nie przewiduje możliwości zmian ceny ofertowej brutto, z zastrzeżeniem okoliczności podanych w

projekcie umowy.

Zgodnie z SW Z -Zamawiający nie wymaga załączenia do oferty kosztorysu ofertowego. Kosztorys ofertowy

sporządzany jest przez Wykonawcę pomocniczo dla potrzeb obliczenia ceny oferty oraz późniejszej prawidłowej

realizacji inwestycji. Brak kosztorysu ofertowego nie będzie stanowił podstawy do odrzucenia oferty. Wykonawca,

którego oferta zostanie wybrana jako najkorzystniejsza przedłoży kosztorys ofertowy oraz harmonogram

rzeczowofinansowy przed podpisaniem umowy.

2. Wartość zamówienia. Kwota jaką Zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. Ceny ofert.

Zgodnie z Planem postępowań Zamawiającego (poz. 1.1.7):

wartość orientacyjną zamówienia ustalono jako kwotę 4 900 000,00 PLN

Przed wszczęciem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, wartość zamówienia, zgodnie z

kosztorysem inwestorskim została oszacowana na kwotę 6 553 495,09 zł brutto.

Kwota jaką Zamawiający podał przed otwarciem ofert jaką zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia

określono jako 4 900 000,00 zł brutto.

W postępowaniu zostało złożonych łącznie 14 ofert.

3. Wezwanie do wyjaśnień RNC.

Zamawiający skierował do wszystkich wskazanych wykonawców (w tym YOCAM)tożsamej treści wezwanie do

wyjaśnień rażąco niskiej ceny.

Działając na podstawie art. 224 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (t. jedn.

Dz.U. 2024r.poz. 1320 ) w związku z tym, że zaoferowana cena realizacji zamówienia wydaje się rażąco niska w

stosunku do przedmiotu zamówienia oraz budzi wątpliwości Zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu

zamówienia zgodnie z wymogami określonymi w dokumentacji zamówienia lub wynikającymi z odrębnych przepisów,

Zamawiający zwraca się do Wykonawcy o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia

istotnych części składowych zaoferowanej ceny tj. kalkulacji na podstawie których oszacowano cenę oferty.

Zamawiający wskazał w treści wezwania, że poza samym wskaźnikiem procentowym uzasadniającym wezwania

konieczności wyjaśnienia ceny upatrywał w następujących okolicznościach:

Zamawiający przed wyborem Wykonawcy, kierując się zasadą zapewnienia uczciwej konkurencji i równego

traktowania Wykonawców, dąży do wyeliminowania problemów jakie mogą się pojawić na etapie realizacji zamówienia, w

przypadku gdyby zaoferowana cena nie pokrywała wszystkich kosztów wykonania zamówienia i prowadziła do

stosowania tańszych niezgodnych z wymaganiami Zamawiającego materiałów, unikania płatności dla pracowników,

podwykonawców czy wyszukiwania prac, za które Wykonawca będzie oczekiwał dodatkowego wynagrodzenia.

W celu ustalenia, czy oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia, Zamawiający

zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny uwzględniającej w

szczególności:

1) Zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być

niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów

ustawy z dnia 10.10.2002 r. minimalnym wynagrodzeniu za pracę.

2. Zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego.

Wyjaśnienia dotyczące ceny oferty poparte dowodami i konkretnymi kwotami powinny wskazywać na sposób

wyliczenia ceny.

Na podstawie przedstawionych przez Wykonawcę wyjaśnień Zamawiający ustali, czy cena została skalkulowana

rzetelnie i czy Wykonawca będzie w stanie zrealizować przedmiotowe zamówienie.

Zamawiający w treści wezwania wskazał, że zgodnie z treścią art. 224 ust.5 Pzp obowiązek wykazania, że oferta

nie zawiera rażąco niskiej ceny spoczywa na Wykonawcy a jednocześnie Zamawiający informuje, że zgodnie z art. 224

ust. 6 Pzp Zamawiający odrzuca ofertę wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień lub jeżeli dokonana ocena wyjaśnień wraz

ze złożonymi dowodami potwierdza, że oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia.

Wezwanie zawierało w ocenie Odwołującego precyzyjne wymogi dotyczące obowiązku złożenia szczegółowych

wyliczeń kosztowych w odniesieniu do elementów składowych wyceny.

Wezwanie precyzowało wymagania Zamawiającego odnośnie minimalnych koniecznych do uwzględnienia w

wyjaśnieniach aspektów kosztowych wyceny ofertowej.

Reasumując powyższą część wezwania:

-przyczyną wezwania była zaniżona wycena całkowita ofertowa w relacji do wartości zamówienia o ponad 30%,

-Zamawiający wezwał wykonawców do udzielenia wyjaśnień ceny oferty i wszystkich elementów kosztowych,

-Zamawiający wymagał od wykonawców złożenia wyjaśnień dotyczących ceny oferty popartych dowodami i

konkretnymi kwotami, które powinny wskazywać na sposób wyliczenia ceny,

-Zamawiający wymagał przedłożenia szczegółowych wyliczeń kosztowych,

-Zamawiający wymagał przedstawienia szczegółowych wyliczeń w zakresie kosztów pracy oraz zgodności z

przepisami prawa pracy i zabezpieczenia społecznego.

Przypomnieć należy, że przyczyną wezwania była regulacja art. 224 ust 2 pkt 1 Pzp (relacja ceny całej oferty w

stosunku do wartości zamówienia).

4. Wyjaśnienia ceny YOCAM – pierwsze wyjaśnienia ceny

1) Pierwsze wyjaśnienia ceny YOCAM

W przypadku wykonawcy YOCAM wyjaśnienia wskazują na ogólnikowe deklaracje jak:

Wykonawca co prawda przedłożył wraz z wyjaśnieniami kosztorysy uproszczone jednak żaden dokument nie

konkretyzuje kosztów zatrudnienia przyjętych przez wykonawcę.

1) Koszty pracy

Zwyjaśnień ceny wynika, że przyjęto następujące koszty zatrudnienia:

kalkulacja nie pokazuje żadnych wydajności oraz żadnych przyjętych do nich stawek robocizny. Tym samym jego

powiązanie z treścią wyjaśnień jest niemożliwe.

Szczególnie istotnie zaniżony jest w tym kontekście koszt kierownika budowy szacowany na 15 375 zł brutto.

Zakładając tylko sam czas realizacji robót, bez procedur odbiorowych termin realizacji zadania według SW Z to 5

miesięcy to jeden miesiąc kierownika budowy to koszt 3 075 zł brutto. Przyjęta stawka jest poniżej stawki minimalnej,

która to wynosi 4 666 zł brutto. Do tego należy doliczyć dojazdy kierownika i inne potrzebne narzędzia (telefon, komputer,

drukarka). Zatem w tym zakresie zarówno punkt 1), jak i 2) nie zostaje spełniony. Cena zawiera założenia rażąco niskie.

Podobna manipulacja dotyczy podanych kosztów pracy – wykonawca przedstawił w ramach wyjaśnień ceny

wyłącznie kosztorys uproszczony. W przypadku takiej formy prezentacji wyliczeń nie ma możliwości ustalenia kosztów

pracy w cenie oferty i potwierdzenia ich za pomocą złożonych w postępowaniu wyjaśniającym dowodów.

Wykonawca twierdzi, że zrealizuje zadanie ośmioma pracownikami co stanowić ma 5600 roboczogodzin.

Według Odwołującego i wydajności oferty własnej ilość właściwa i realna roboczogodzin jest co najmniej dwukrotnie

wyższa. Zatem przedstawiona przez Wykonawcę kalkulacja wartości robocizny jest całkowicie bezwartościowa,

zaniżona oraz nie ma żadnej relacji w stosunku do koniecznego do poniesienia w celu wykonania zamówienia nakładu

czasu pracy.

W ocenie Odwołującego mamy do czynienia z próbą dostosowania wyliczeń do zaniżonej wyceny ofertowej.

Wykonawca usiłując wykazać przed Zamawiającym uwzględnienie całkowitych kosztów robocizny pominął i nie

uwzględnił w wycenie wszystkich obligatoryjnych i wynikających z obowiązujących przepisów kosztów pracodawcy, w

szczególności, że poza stawką minimalnego wynagrodzenia należy w kosztach uwzględnić i wliczyć koszty urlopów

wypoczynkowych czy rezerwę na zwolnienie chorobowe.

Tym samym w złożonych wyjaśnieniach wykonawca nie uwzględnił wymaganych przez Zamawiającego w pkt 2

wezwania kosztów pracy całkowicie je pomijając. Przy czym przedstawione wyliczenie potwierdza, że kalkulacja

kosztów pracy pomija obowiązkowe narzuty pracodawcy.

Jak wskazuje ZZ Budowlani - minimalna stawka kalkulacyjna wynagrodzenia w budownictwie w 2025 roku wynosi:

2) Kosztorysy

Yocam w treści swoich wyjaśnień w spisie załączników wymienia „kosztorysy szczegółowe”. W tym

zakresie jest to albo specjalny zabieg albo też niewiedza wykonawcy, a z pewności próba przedłożenia

wyjaśnień i złożenie dowodów, które co prawda po uważnej lekturze i weryfikacji, nie stanowią wartości

merytorycznej, ale istnieją i można je nazwać kalkulacją.

Faktycznie przedłożone przez wykonawcę kosztorysy nie są szczegółowe, to forma uproszczona.

Przedstawia tylko i wyłącznie cenę końcową pozycji oraz jej wartość, brak jest stawki robocizny, przyjętych

wydajności, cen sprzętu, materiałów.

Kompletnie nie wiadomo czy opisane w treści wyjaśnień założenia mają jakiekolwiek relacje z

kosztorysem, ponieważ tych dwóch dokumentów nie można w żaden sposób połączyć. Tym samym

przedłożone kosztorysy niczego nie udowadniają i Zamawiający nie otrzymuje dokumentu, który odpowiada na

jego pytania. Dodatkowo jak zauważono powyżej Wykonawca stosuje mylący manewr w kluczowym dla sprawy

nazewnictwie kosztorysu.

3) Zysk/kalkulacje

Jak dowodzi sam wykonawca Yocam na podstawie kalkulacji w treści wezwania (nie mającej odzwierciedlenia w

kosztorysie) zysk na wynosić 16%. Faktycznie byłby godziwy, ale zapewnienie to nie jest spójne ze złożonymi

wyjaśnieniami.

Odnosząc się do samej kalkulacji ceny:

Kosztorys ofertowy – branża drogowa

Poz. 1 roboty pomiarowe nie jest adekwatna z przedstawioną ofertą (z kosztorysu 4 274,65 zł, w ofercie 15

800,00 zł).

Poz. 19 Wykonanie podbudowy z betonu C8/10, gr. Warstwy 9 cm. Wg oferty CARO cena zabeton 200 zł/m3.

Przy 9 cm warstwy sama cena materiału to 18 zł/m2 (0,09 m x 200 zł/m3). Dodatkowo transport cena CARO (str. 7

wyjaśnień RNC) wynosi 19 zł/m3 przy najbardziej optymistycznym wariancie transportu materiału samochodu o

maksymalnej ładowności 13m3. Czyli zakładając te dwa składniki koszt samego transportu i materiału zaprezentowanej

pozycji wynosi 19,70 zł/m2.

Pozostaje 4,30 zł na straty materiałowe, sprzęt, robociznę, inne koszty i zysk. Cena jest rażąco niska a

wykonawca nie udowodnił aby było inaczej. Jeśli zysk miałby wynosić 16% to stanowi

4,56 zł.

Poz. 20 Wykonanie podbudowy z betonu C8/10, gr. Warstwy 20 cm. Wg oferty CARO (str. 7Wyjaśnień RNC)

cena za beton 200 zł/m3. Przy 20 cm warstwy sama cena materiału to 40 zł/m2 (0,20 m x 200 zł/m3). Dodatkowo

transport cena CARO (str. 7 wyjaśnień RNC) wynosi 19 zł/m3 przy najbardziej optymistycznym wariancie transportu

materiału samochodu o maksymalnej ładowności 13m3. Czyli zakładając te dwa składniki koszt samego transportu i

materiału zaprezentowanej pozycji wynosi 43,80 zł/m2.

Pozostaje 1,2 zł na straty materiałowe, sprzęt, robociznę, inne koszty i zysk. Cena jes t rażąco nis ka a

wykonawca nie wykazał, że nie jest rażąco niska. Jeśli zysk miałby wynosić 16% to stanowi 4,48 zł.

Poz. 21 Wykonanie mieszanki związanej cementem C1,5/2 gr. 15 cm: wg oferty CAROstabilizacja kosztuje 130

zł/m3. Przy 15 cm warstwy sama cena materiału to 19,5 zł/m2 (0,15 m x 130 zł/m3). Dodatkowo transport cena CARO

(str. 7 wyjaśnień RNC) wynosi 19 zł/m3 przy najbardziej optymistycznym wariancie transportu materiału samochodu o

maksymalnej ładowności 13m3. Czyli zakładając te dwa składniki koszt samego transportu i materiału zaprezentowanej

pozycji wynosi 22,35 zł/m2.

Na przedmiotowej pozycji występuje cena rażąco niska. Nie wykazano zatem strat materiałowych, sprzętu,

robocizny, innych kosztów, nie wspominając o zysku. Zatem cena jest rażąco niska a wykonawca nie udowodnił ceny i jej

realności. Jeśli zysk miałby wynosić 16% to stanowi 3,52 zł.

Poz. 22 Wykonanie mieszanki związanej cementem C1,5/2 gr. 20 cm: wg oferty CAROstabilizacja kosztuje 130

zł/m3. Przy 20 cm warstwy sama cena materiału to 26 zł/m2 (0,2 m x 130 zł/m3). Dodatkowo transport cena CARO (str.

7 wyjaśnień RNC) wynosi 19 zł/m3 przy najbardziej optymistycznym wariancie transportu materiału samochodu o

maksymalnej ładowności 13m3. Czyli zakładając te dwa składniki koszt samego transportu i materiału zaprezentowanej

pozycji wynosi 29,80 zł/m2, co jest wyższe niż pozycja przedstawione w kosztorysie.

Na przedmiotowej pozycji występuje cena rażąco niska. Nie wykazano zatem strat materiałowych, sprzętu,

robocizny, innych kosztów, nie wspominając o zysku. Zatem cena jest rażąco niska a wykonawca nie udowodnił

zaoferowanej ceny. Jeśli zysk miałby wynosić 16% to stanowi 4,48 zł.

Poz. 23 Wykonanie warstwy mrozoochronnej z mieszanki związanej cementem C1,5/2 gr. 20 cm: wg oferty

CARO stabilizacja kosztuje 130 zł/m3. Przy 20 cm warstwy sama cena materiału to 26 zł/m2 (0,2 m x 130 zł/m3).

Dodatkowo transport cena CARO (str. 7 wyjaśnień RNC) wynosi 19 zł/m3 przy najbardziej optymistycznym wariancie

transportu materiału samochodu o maksymalnej ładowności 13m3. Czyli zakładając te dwa składniki koszt samego

transportu i materiału zaprezentowanej pozycji wynosi 29,80 zł/m2, co jest wyższe niż pozycja przedstawione w

kosztorysie.

Pozostaje 0,20 zł na straty materiałowe, sprzęt, robociznę, inne koszty i zysk. Wykonawca nie udowodnił tej ceny

a wręcz w złożonych wyjaśnieniach udowodnił, że cena jest rażąco niska. Jeśli zysk miałby wynosić 16% to stanowi 4,80

zł.

Poz. 28 Wykonanie warstwy ścieralnej z AC 11 S gr. 4 cm:

Cena uwaga loco wytwórnia to koszt 328 zł/t. Sama mieszanka bez strat kosztuje zatem 32,8 zł/m2 (gęstość 2,5

x grubość 0,04 m x cena). Zysk według oferenta to 7,2 zł/m2. Zatem pozostaje 5 zł na ułożenie i transport. W ofercie

Infradrog wartość zysku, kosztów transportu, robocizny to 26 zł/m2. Dodatkowo Infradrog dysponuje własnym zestawem

bitumicznym, co w przypadku Yocam nie występuje, a ma duże znaczenie kosztowe, choćby jak dowodzi to sam Yocam

w treści swoich wyjaśnień. Różnica cen jest drastyczna i ta cena jest ceną ewidentnie rażąco niską.

Ponadto zgodnie zestawienie sprzętu przewidzianego do realizacji zadania - najem układarki mas bitumicznych

oraz walca mas bitumicznych jest zaniżony, rynkowa cena kształtuje się na znacznie wyższym poziomie, dziennie około

8000 zł za zestaw bitumiczny. Dodatkowo oferta nie zawiera drugiego walca, który dla wykonania warstw bitumicznych

jest niezbędny i konieczny.

Uwzględniając powyższe czynniki należy wskazać, że powyższa pozycja jest rażąco zaniżona.

Poz. 29 Wykonanie warstwy wiążącej z AC16W gr. 8 cm:

Cena uwaga loco wytwórnia to koszt 308 zł/t. Sama mieszanka bez strat kosztuje zatem 58,15 zł/m2 (gęstość

2,36 x grubość 0,08 m x cena). Zysk według wykonawcy to 12,8 zł/m2. Zatem pozostaje 9,05 zł na ułożenie i transport. W

ofercie Infradrog wartość zysku, kosztów transportu, robocizny to 38,1 zł/m2. Dodatkowo Infradrog dysponuje własnym

zestawem bitumicznym, co w przypadku Yocam nie występuje, a ma dość duże znaczenie kosztowe, choćby jak

dowodzi to sam Yocam w treści swoich wyjaśnień. Różnica cen jest drastyczna i ta cena jest ceną ewidentnie rażąco

niską.

Dodatkowo w swoim załączniku cen wewnętrznych sprzętu Wykonawca wykazuje najem układarki mas

bitumicznych i walca. Do układania tych warstw nie wystarczy jeden walec. Wartość tych sprzętów wynosi sumarycznie

53 500 zł. Czyli należałoby uwzględnić i wyliczyć koszty jeszcze jednego walca. Razem sprzęt wynosi zatem 71 950 zł

dla poz. 28 i 29. Sam koszt materiału bez uwzględnienia strat (w kosztorysie przyjmuje się poziom 5%) to (32,8 zł/m2 x

3208 m2 + 58,15 zł/m2 x 3247 m2) wartość 294 035,45 zł. Przyjmując nawet zysk na poziomie 10% z poz. 28 i 29

wynosi on około 40 000 zł netto. Dodając materiał bez strat, sprzęt netto oraz umiarkowany zysk wychodzi razem

wartość ponad 405 000 zł netto czyli przekraczająca wartość pozycji 28 i 29. Brak jest robocizny oraz kosztu transportu

mieszanki. Zatem cena rażąco niska i nie spełniająca kompletnie kosztów pracy.

Z treści złożonych wyjaśnień wynika, że kosztorys podwykonawcy RAGAMA oraz Yocam wzakresie robót

elektroenergetycznych jest dokładnie taki sam a tymczasem co wynika z wyjaśnień („Część prac zamierzamy powierzyć

Podwykonawcy - roboty elektryczne za wartość niższą od zaproponowanej przez nas, przy stałym naszym nadzorze”)

Zatem przy takim założeniu znowu występuje sytuacja rażąco niskiej ceny.

Z wyjaśnień wynika, że należy doliczyć koszty kierownika budowy, materiały pomocnicze, koszty prowadzenia

działalności gospodarczej, koszty dodatkowych kosztów oraz zysk. Zapewne wykonawca będzie się tłumaczył, że roboty

pomiarowe wycenił w innych pozycjach etc. Odwołujący wprost dowodzi, że nie ma to miejsca, że brak jest możliwości

zagregowania tych kosztów np. w robotach elektrycznych, z resztą nie tylko tych, ale pozostałych tutaj wymienionych.

Spółka Yocam nie zawarła w swojej ofercie następujących kosztów:

-koszty przygotowania produkcji, w tym wykonania harmonogramu rzeczowo-finansowego, - kosztów

przygotowania i oznakowania dróg zgodnie z projektem i obowiązującymi przepisami par. 16 ust. 14 oraz opisie

przedmiotu zamówienia punkt IV SWZ ppkt j)

-kosztów dokumentacji fotograficznej par. 16 ust. 20 postanowień umownych,

-kosztów BHP pracowników (nie wymienił w kosztach pośrednich) par. 16 ust. 9 i ustawa kodeks pracy, a także

punkt 1.5.8 i 1.5.9 specyfikacji D.00-00-00. Wymagania Ogólne

-kosztów ubezpieczenia par. 11 ust. 1 i 2 postanowień umowy

-kosztów zabezpieczenia należytego wykonania umowy par. 15 postanowień umowy, - kosztów obsługi przez

kierownik budowy zadania w okresie po zakończeniu robót aż do odbioru końcowego (par. 16 ust. 2 postanowień umowy)

-kosztów przygotowania dokumentacji powykonawczej par. 16 ust. 4 postanowień umowy)

-kosztów obsługi gwarancyjnej par. 19 postanowień umownych (kierownik budowy zgodnie z załącznikiem ma

dostać zlecenie na 5 miesięcy, okres związany z prowadzeniem prac), - kosztów badań laboratoryjnych wymaganych

specyfikacjami technicznymi wykonania i odbioru robót oraz opisanym w opisie przedmiotu zamówienia punkt IV SW Z

ppkt a),

Spółka wymienia co prawda na wstępie ogólnikowo zakres przyjętych kosztów, ale dalej w treści swojej

odpowiedzi przy podsumowaniu brak jest uwzględnienia i przedstawienia powyższych kosztów. Nie znajdują się one w

kosztorysach, bowiem jak udowodnił Odwołujący brak jest matematycznej możliwości ich uwzględnienia. Sama tylko

polisa od ryzyk to koszt kilkunastu tysięcy złotych, koszt organizacji ruchu na czas budowy wraz z projektem to koszt

ponownie kilkunastu tysięcy. Wykonawca zapewne będzie tłumaczył, że wyliczył to w kosztach pośrednich, ale takich

kosztów (poza wymienionymi kosztami działalności i kosztami dodatkowych kosztów) oferta nie posiada. Nie ma

możliwości wliczenia tego w ceny poszczególnych robót, bowiem jak wykazał Odwołujący, koszty zbliżają się albo są

wyższe niż ceny pozycji kosztorysowych, zatem nie ma możliwości wliczenia kosztów pośrednich w ceny ofertowe.

Co więcej zadanie nie będzie prawdopodobnie mogło być odebrane ponieważ brak jest w kosztach niezbędnych

badań, koniecznych do zgłoszenia zakończenia robót oraz brak jest w kosztach osoby, która tą dokumentację przygotuje

i będzie uczestniczyć w odbiorze (nie wspominając już o kwestii dalszej pracy gwarancyjnej).

Dlatego też mimo karkołomnych i zawiłych prób tłumaczenia, przedstawiania dowodów, kalkulacji Oferent nie

odpowiedział na żadne z pytań Zamawiającego, a Odwołujący udowodnił wyłącznie i potwierdził, że zaoferowana cena

jest rażąco niska.

Zgodnie z art. 224 ust. 5 ustawy Prawo zamówień publicznych obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera

rażąco niskiej ceny, spoczywa na wykonawcy. Natomiast zgodnie z art. 224 ust. 6 ustawy Pzp Zamawiający jest

zobowiązany odrzucić ofertę wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie lub jeżeli złożone

wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny.

Treść wezwania jest zgodna z Pzp, konkretna i wskazująca na obowiązki dowodowe wykonawcy. Ponadto jak

wynika z udostępnionej korespondencji wykonawca nie wnosił o wydłużenie terminu dla złożenia wyjaśnień – zatem nie

ma zatem żadnej wątpliwości, że termin jaki został wyznaczony od udzielenia wyjaśnień cen i przedłożenia koniecznych

dowodów był w zupełności wystarczający do ich przygotowania.

Ponadto wykonawca nie kwestionował treści wezwania na drodze środków ochrony prawnej, co oznacza, że

dobrowolnie poddali się procedurze wyjaśniającej cenę wraz z konsekwencjami.

W sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki do wezwania wykonawcy do złożenia wyjaśnień na podstawie art. 224 ust. 1

ustawy Pzp, wykonawca został ustawowo zobowiązany do wykazania, że jego oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny.

Zwrócenie się przez zamawiającego do wykonawcy o złożenie wyjaśnień w przedmiocie rażąco niskiej ceny

oznacza obciążenie wykonawcy ciężarem dowodu w zakresie wykazania, że zaoferowana cena nie jest rażąco niska.

Na powyższe wskazuje wprost art. 224 ust. 5 ustawy Pzp. Wyjaśnienia wykonawcy muszą być konkretne, wyczerpujące,

odpowiednio umotywowane, rzeczywiście uzasadniające podaną w ofercie cenę, wykazujące, że możliwe i realne jest

wykonanie zamówienia za zaproponowaną cenę. Powyższe wynika z faktu, że to wyłącznie na podstawie złożonych

wyjaśnień/wyliczeń/dowodów Zamawiający dokonuje oceny czy oferta zawiera rażąco niską cenę lub koszt, czy też

rażąco niskie ich istotne części składowe. Obowiązkiem wykonawcy jest, aby w odpowiedzi na wezwanie wystosowane

przez zamawiającego udzielił wyjaśnień dotyczących okoliczności, które wpłynęły na wysokość zaoferowanej ceny w taki

sposób, aby na ich podstawie możliwe było jednoznaczne ustalenie, że cena oferty (odpowiednio koszt, istotna część

składowa) nie jest ceną rażąco niską. Efektem składanych wyjaśnień ma być stworzenie podstaw do uznania przez

zamawiającego, że podejrzenie dotyczące rażąco niskiej ceny oferty nie było uzasadnione. Podkreślić trzeba, iż nie tylko

nieudzielenie wyjaśnień w wyznaczonym terminie skutkować będzie koniecznością odrzucenia oferty, ale także złożenie

takich wyjaśnień, które nie uzasadniają podanej w ofercie ceny (por. art. 224 ust. 6 ustawy Pzp).

Jak wskazuje orzecznictwo KIO w zakresie zaniechania złożenia wraz z wyjaśnieniami ceny dowodów:

KIO 17/23 wyrok z dnia 2023-01-17

Wyjaśnienia udzielane w trybie art. 224 ust. 1 Pzp, nie mogą ograniczać się tylko do zapewnienia, że wykonawca

będzie w stanie zrealizować zamówienie za podaną w ofercie cenę z lakoniczną informacją m.in. co do kosztów.

(…) złożenie wyjaśnień ogólnikowych, nieskorelowanych z wątpliwościami wskazywanymi w wezwaniu, powoduje

w konsekwencji sankcję odrzucenia oferty na podstawie art. 224 ust.6 Pzp. W tym przypadku należało zgodzić się z

Odwołującym, że "Biorąc pod uwagę wyjaśnienia (…) oraz lakoniczną informację o kosztach, które są zaniżone bądź

nieprzewidziane przez wykonawcę oraz brak dowodów, należy uznać cenę jego oferty za rażąco niską w rozumieniu

ustawy Prawo zamówień publicznych". Ponadto, co wymaga podkreślenia, wezwany wykonawca (…) nawet nie

potwierdził zgodności zaoferowanej ceny (co było podkreślone w wezwaniu) z przepisami prawa dotyczącymi kosztów

pracy oraz przepisami z zakresu prawa pracy i ubezpieczenia społecznego. Załączoną Listę płac (...) trudno uznać (…)

za dowód wiarygodny skorelowany z tym przedmiotem zamówienia. Co do sprzętu (…) nie przedstawił żadnych

dowodów na okoliczność dysponowania własnym zapleczem sprzętowym wraz ze specjalistycznym osprzętem

(ładowarki, samochody). W przypadku kosztów transportu (kosztów pracy samochodów ciężarowych) w żaden sposób

nie wyjaśniono w jakiej wysokości te koszty zostały uwzględnione w cenie oferty.

Powyższy pogląd prawny został oparty o jednolitą linię orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej (vide: wyroki KIO

1894/19, KIO 1362/19, KIO 1295/19) wykluczającej możliwość uznania za dowiedziony przez wykonawcę brak rażąco

niskiej ceny w sytuacji przedłożenia przez niego ogólnych, niewyczerpujących i lakonicznych wyjaśnień.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z przyjętym orzecznictwem KIO jako brak udzielenia wyjaśnień należy

rozumieć nie tylko całkowitą bierność po stronie wykonawcy (tj. brak odpowiedzi na wezwanie Zamawiającego), ale

również złożenie wyjaśnień o charakterze ogólnym, nierzeczowym, niepopartym faktami, zawierające braki i

nieodnoszące się do kwestii poruszonych w wezwaniu (por. np. wyrok KIO z 17.01.2018 r., KIO 23/18, z 19.04.2018 r.,

KIO 503/18).

Odmienne podejście do wykonawcy, który wbrew obowiązkowi nie dokłada należytej staranności w złożeniu

wyjaśnień, stanowiłoby jego uprzywilejowanie, co z kolei naruszałoby zasadę równego traktowania wykonawców i

uczciwej konkurencji.

Pzp nie wymaga dla skuteczności wezwania do wyjaśnień ceny aby to Zamawiający określał w wezwaniu

zamknięty katalog środków dowodowych bowiem to wykonawca a nie Zamawiający ma wykazać i odtworzyć kalkulację i

udowodnić, że cena oferty jest prawidłowa.

Jak wskazuje orzecznictwo, wezwanie do wyjaśnień, nawet sformułowane ogólnie, z ograniczeniem się do

przywołania treści przepisu ustawy, powoduje po stronie wykonawcy obowiązek przedstawienia wyczerpujących i

popartych dowodami wyjaśnień (przykładowo wyrok z dnia 20 stycznia 2021 r. KIO 3448/20 czy KIO 981/20 z dnia 15

czerwca 2020 r. Sygn. akt: KIO 899/21 wyrok z dnia 12 maja 2021 r.)

Przedmiotowe wezwanie, jako czynność Zamawiającego nie została zaskarżona środkiem ochrony prawnej, a

zatem należało przyjąć, że wykonawca dobrowolnie poddał się procedurze badania istnienia rażąco niskiej ceny i miał

obowiązek udowodnić, że cena jego oferty wbrew domniemaniu została ustalona poprawnie.

Stosownie do przepisu art.224 ust.5 ustawy Pzp obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny

lub kosztu spoczywa na wykonawcy. Wymaga również wskazania, że w myśl przepisu art.224 ust. 6 ustawy Pzp

odrzuceniu, jako oferta z rażąco niską ceną lub kosztem, podlega oferta wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w

wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub

kosztu.

Zgodzić się w tym zakresie należy ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Okręgowy w Warszawie w

uzasadnieniu wyroku z dnia 31 sierpnia 2021 r. sygn. akt XXIII Zs 71/21, zgodnie z którym:

Wykonawca wezwany do złożenia wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny zobowiązany jest wskazać co

spowodowało obniżenie ceny, jak również podać jakie czynniki faktycznie wpłynęły na jej obniżenie. Udzielone

wyjaśnienia mają bowiem potwierdzić, iż złożona oferta jest rzetelnie przygotowana, a cena prawidłowo oszacowana.

Tymczasem odwołujący udzielił ogólnikowych wyjaśnień, nie przedstawiając przy tym żadnych dowodów na

potwierdzenie podniesionych w wyjaśnieniu argumentów. Niedostateczne wyjaśnienia stanowią podstawę odrzucenia

oferty, gdyż same wyjaśnienia, a tym bardziej zawierające niekonkretne i ogólnikowe stwierdzenia można uznać za

niezłożone, ponieważ to na wykonawcy spoczywa obowiązek złożenia wyczerpujących wyjaśnień (wyr. KIO z dnia 4

czerwca 2013 r., o sygn. akt 1187/13). Wskazówką dla wykonawcy składającego wyjaśnienia winien być przepis art. 90

ust. 3 dPzp, obecnie art. 224 ust. 6 nPzp, w którym jest mowa nie tylko o złożonych wyjaśnieniach, ale również o

dowodach na ich potwierdzenie. Oczywistym jest zatem, że przedstawione wyjaśnienia winny być nie tylko konkretne i

przekonywujące, ale również poparte stosownymi dowodami czego w niniejszej sprawie zdaniem Sądu Okręgowego

trudno jest się dopatrywać, zresztą skarżący te okoliczność przyznaje wprost.

Potwierdza powyższe jednolite orzecznictwo Izby, w tym przykładowo wyrok z dnia 16.03.2021 r., sygn. akt KIO

600/21:

W odpowiedzi na takie wezwanie wykonawca zobowiązany jest zatem wyjaśnić w sposób szczegółowy i

konkretny, że zaoferowana cena gwarantuje należytą realizację całego zamówienia, uwzględnia wszelkie niezbędne do

tego elementy, jak również wykazać dlaczego był w stanie zaoferować cenę na takim, a nie innym poziomie, czyli

poziomie odbiegającym od wartości zamówienia lub cen innych złożonych w postępowaniu ofert. Przy czym podkreślić

trzeba, że nie jest wystarczające samo powołanie się na istnienie tego rodzaju okoliczności, lecz konieczne jest

wykazanie w sposób mierzalny, jak wpływają one na obniżenie kosztów realizacji zamówienia, jakie mają przełożenie na

poszczególne elementy składowe ceny. Tak złożone wyjaśnienia wykonawca zobowiązany jest poprzeć stosownymi

dowodami potwierdzającymi wskazywane w wyjaśnieniach informacje. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy

wykonawca powołuje się na istnienie po jego stronie pewnych szczególnie korzystnych warunków czy posiadanie

pewnych szczególnych rozwiązań, które wpłynęły na sposób ukształtowania ceny. Nie dysponując dowodami

Zamawiający nie jest w stanie dokonać oceny czy okoliczności powodujące obniżenie ceny, na które powołuje się

wykonawca, faktycznie zachodzą.

Wobec niezłożenia kompletnych i adekwatnych dowodów dla wykazania realności wyceny o czym szczegółowo

poniżej - zdaniem wykonawcy - Zamawiający nie mógł dokonać oceny zaoferowanej ceny i zawartych w niej kosztów w

sposób wszechstronny, z należytą starannością, zgodnie z treścią przepisu art. 224 ust.6 ustawy Pzp, co skutkuje

również koniecznością przyjęcia, że wykonawca nie udowodnił, że zaoferowana cena nie jest rażąco niska.

W ocenie Odwołującego już w odpowiedzi na pierwsze wezwanie obowiązkiem YOCAM było wykazać i

udowodnić, że zaoferowana cena nie jest rażąco niska zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu spoczywającym na

wezwanym.

Niedopuszczalność ponowienia wezwania do wyjaśnień ceny. Podstawa odrzucenia oferty YOCAM w oparciu o

pierwsze wezwanie.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że pierwsze wezwanie Zamawiającego jednoznacznie wskazywało

na wymóg złożenia przez wykonawcę:

-wyjaśnień ceny,

-wyliczeń ceny,

-dowodów na wykazanie, że cena jaką zaoferował nie jest rażąco niska.

A zatem wezwanie było skonkretyzowane, obligowało złożenia wyjaśnień oraz wyliczeń a także dowodów w celu

obalenia domniemania rażąco niskiej ceny ofert.

Zamawiający wyraźnie wskazał zatem, że Wykonawca musi dostarczyć wystarczający materiał do

sformułowania przez Zamawiającego oceny zaoferowanej w ofercie kwoty, za którą Wykonawca ma zamiar wykonać

przedmiot zamówienia dlatego wymagał przesłania wszelkich informacji oraz dowodów, które wykonawca uzna za

istotne, na temat sposobu obliczenia ceny zamówienia.

Zamawiający jednoznacznie wymagał od wykonawcy, aby wykonawca przedstawił w odpowiedzi na wezwanie

stosowne wyliczenia jak i dowody, jak również weryfikacja wyjaśnień miał być dokonana m.in. pod kątem wiarygodności

w zakresie możliwości wykonania z należytą starannością całego przedmiotu zamówienia zgodnie z warunkami

określonymi w SWZ

Wykluczone jest w ocenie Odwołującego, aby uznać, że w tej sytuacji dopuszczalne było formułowanie do

YOCAM drugiego wezwania do wyjaśnień kluczowych elementów cenyskoro już złożone pierwotnie (co potwierdza

wprost treść drugiego wezwania Zamawiającego) nie potwierdzały realności wyceny.

Odwołujący wnosi zatem o pominięcie kolejnego wezwania Zamawiającego i wyjaśnień ceny YOCAM wobec

wyczerpania trybu wyjaśnienia.

Orzecznictwo KIO stoi na przeszkodzie powtarzaniu procedur wezwania do wyjaśnień ceny, wskazując:

KIO 431/19, - wyrok z dnia 26 marca 2019 r.

Ponowienie wezwania nie może stanowić ratowania oferty, wówczas gdy wykonawca składa wyjaśnienia zbyt

ogólne, niekonkretne, nierzeczowe, niepoparte faktami, wykonawca ma bowiem obowiązek dołożyć wszelkich starań,

aby na pierwsze wezwanie zamawiającego rzetelnie wyjaśnić okoliczności, które uzasadniają wysokość ceny jego oferty.

Zamawiający nie może wzywać jednak wykonawcy kilkakrotnie do uszczegółowienia i skonkretyzowania ogólnikowych

twierdzeń podanych wcześniej, prowadziłoby to bowiem do naruszenia zasady uczciwej konkurencji i równego

traktowania wykonawców, poprzez sugerowanie wykonawcy, jakie wyjaśnienia powinien ostatecznie złożyć.

W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej, jak i w orzecznictwie sądów powszechnych, ugruntowany jest

pogląd, iż sytuacja prawna wykonawcy, który złożył wyjaśnienia ogólne, nie poparte dowodami, nie pozwalające na

ustalenie czy cena została skalkulowana prawidłowo, jest w zasadzie analogiczna do sytuacji wykonawcy, który

zaniechał złożenia jakichkolwiek wyjaśnień (por. m.in. wyrok KIO z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt KIO 722/16, wyrok KIO

z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt KIO 730/10, wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 12 sierpnia 2005 r. sygn.

VI Ca 464/05, wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. X Ga 127/08). Ponadto konieczność

uznania, iż cena ofertowa jest ceną rażąco niską ma miejsce także w przypadku braku przedstawienia przez wykonawcę

takich wyjaśnień, które wykażą, że oferowana przezeń cena rażąco niska nie jest (por. m.in. wyrok Sądu Okręgowego w

Warszawie z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt XXIII Ga 1293/14).

Jak wskazuje jednolite orzecznictwo Izby:

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt: KIO 293/2021: „ponowne wezwanie

powinno być wystosowane w sytuacji, gdy zakres wyjaśnień i dowodów złożonych przez wykonawcę na pierwsze

wezwanie odpowiadał temu wezwaniu, a mimo to zrodziły one po stronie zamawiającego dalsze wątpliwości, które

wymagają dodatkowego wyjaśnienia, doszczegółowienia, ewentualnie udowodnienia. Nie budzi także zastrzeżeń

dopuszczalność kontynuowania procedury wyjaśniającej w sytuacji, gdy pierwotne wezwanie zamawiającego było zbyt

ogólne i nieprecyzyjne, wykonawca nie powinien bowiem ponosić negatywnych konsekwencji takiego wezwania. Zgodzić

się trzeba również z tym, że kolejne wezwanie nie może prowadzić do bezpodstawnego stworzenia kolejnej szansy dla

wykonawcy, który złożył wyjaśnienia o wysokim poziomie ogólności, nie przedstawiając przy tym żadnych dowodów

potwierdzających kalkulację ceny oferty, a także prowadzić do naruszenia zasady uczciwej konkurencji i równego

traktowania wykonawców”.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 31 stycznia 2022 r. sygn. akt: KIO 125/22: „zamawiający może

ponownie wezwać wykonawcę do wyjaśnień w sprawie rażąco niskiej ceny, ale jedynie wtedy, kiedy wykonawca już za

pierwszym razem udzielił konkretnych, spójnych, popartych dowodami wyjaśnień, które tylko w niektórych kwestiach

wymagają doprecyzowania czy uzupełnienia. Natomiast nie można ponownie wzywać o wyjaśnienia wykonawcy, który

wprawdzie w terminie udzielił zamawiającemu odpowiedzi, ale którego pierwotne wyjaśnienia z uwagi na ich

ogólnikowość i lakoniczność w żaden sposób nie tłumaczą, skąd wynika taka, a nie inna cena oferty”.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt: KIO 722/16: „Sytuacja prawna wykonawcy,

który złożył wyjaśnienia ogólne, nieadekwatne do wezwania zamawiającego, nie pozwalające na ustalenie, że cena oferty

została obliczona prawidłowo, jest taka sama jak sytuacja prawna wykonawcy, który wyjaśnień nie złożył w ogóle. W obu

przypadkach oferta podlega odrzuceniu”.

Wyrok KIO z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt KIO 3750/21

Efektem składanych wyjaśnień ma być stworzenie podstaw do uznania przez zamawiającego, że podejrzenie

dotyczące rażąco niskiej ceny oferty nie było uzasadnione. Podkreślić trzeba, iż nie tylko nieudzielenie wyjaśnień w

wyznaczonym terminie skutkować będzie koniecznością odrzucenia oferty, ale także złożenie takich wyjaśnień, które nie

uzasadniają podanej w ofercie ceny. (…) Odnośnie zarzutu i argumentacji Odwołującego związanej z zaniechaniem

przez Zamawiającego wezwania go do dodatkowych wyjaśnień zaoferowanej ceny, wskazać należy, że tylko pierwotne

złożenie wyjaśnień konkretnych, rzetelnych, odpowiadających na treść wezwania zamawiającego, a nadto popartych

dowodami, umożliwia Zamawiającemu zwrócenie się do wykonawcy o przedstawienie uzupełniających wyjaśnień. Jeśli

rzetelne pierwotne wyjaśnienia ceny w jakimś aspekcie wymagają przedstawienia przez wykonawcę dodatkowych

informacji, wówczas Zamawiający może zwrócić się o doprecyzowanie poprzednio złożonych wyjaśnień. Wykonawca

składając wyjaśnienia zaoferowanej ceny nie może zakładać, iż Zamawiający wystosuje wobec niego kolejne wezwanie,

lecz winien dążyć do złożenia wyjaśnień pełnych i popartych dowodami. Jak już wskazano powyżej, za wyjaśnienia

uzasadniające ponowne wezwanie do wyjaśnienia zaoferowanych cen nie mogą być uznane wyjaśnienia nierzetelne, a

za takie Izba uznała przedstawione przez Odwołującego wyjaśnienia dotyczące wyliczenia cen poszczególnych pozycji.

Odwołujący w złożonych wyjaśnieniach nie przedstawił danych umożliwiających Zamawiającemu zweryfikowanie

poprawności wyliczeń cen poszczególnych pozycji.”

Wyrok KIO z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt KIO 2644/21

W świetle tych zasad zamawiający może ponownie wezwać wykonawcę do wyjaśnień w sprawie rażąco niskiej

ceny, ale jedynie wtedy, kiedy wykonawca już za pierwszym razem udzielił konkretnych, spójnych wyjaśnień, które tylko

w niektórych kwestiach wymagają doprecyzowania czy uzupełnienia. Natomiast nie można ponownie wzywać o

wyjaśnienia wykonawcy, który wprawdzie udzielił zamawiającemu odpowiedzi, ale którego pierwotne wyjaśnienia z uwagi

na ich ogólnikowość, lakoniczność lub wzajemną sprzeczność, w żaden sposób nie tłumaczą, skąd wynika taka a nie

inna cena oferty

W wyroku KIO z 19.06.2024 r. (sygn. akt KIO 1817/24) Izba stwierdziła, że:

Powtórzenie wezwania musi wynikać więc z obiektywnych okoliczności uzasadniających uszczegółowienie

pierwszych wyjaśnień, a ponawianie wezwania nie może następować w sytuacji, gdy wyjaśnienia są niekompletne,

lakoniczne, czy nie zawierają odpowiedzi na wszystkie pytania zamawiającego. Tak jak podkreśla się w orzecznictwie

KIO od podmiotów biorących udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego wymaga się dochowania

zasad podwyższonej staranności, którą określa się - zgodnie z art. 355 ustawy z

23.04.1964 r. Kodeks cywilny - dalej k.c. - przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności i dlatego

każdy zamawiający ma prawo oczekiwać, aby wyjaśnienia były precyzyjne i jednoznaczne.

W wyroku z 29.06.2020 r., sygn. akt KIO 792/20, Krajowa Izba Odwoławcza wskazała, że"zamawiający mają

prawo ponowić wezwanie do wyjaśnień w trybie art. 90 ust. 1 lub 1a s.p.z.p., ale mają też obowiązek mieć na uwadze

treść art. 7 ust. 1 s.p.z.p., który przewiduje podstawowe zasady udzielania zamówień, tj. zachowanie przejrzystości,

uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. W zależności od konkretnych okoliczności faktycznych

ponowne wezwanie może wynikać przede wszystkim z braku szczegółowego sformułowania pierwotnego wezwania,

czego konsekwencją są również nie dość szczegółowe wyjaśnienia wykonawcy, jak też może dotyczyć sytuacji, kiedy

wykonawca już za pierwszym razem udzielił konkretnych, spójnych wyjaśnień, które jedynie w niektórych kwestiach

wymagają doprecyzowania czy uzupełnienia. W niniejszej sprawie żadna z ww. sytuacji nie zachodzi. Jak wskazano

wyżej, w zakresie żądania kalkulacji ceny za zadanie I, wezwanie zamawiającego było jednoznaczne, natomiast

przystępujący żadnej kalkulacji nie przedstawił. Tym samym, ponowienie prośby o jej złożenie, stanowiłoby naruszenie

art. 7 ust. 1 s.p.z.p. poprzez nieuzasadnione w tym wypadku "danie wykonawcy drugiej szansy".

Mając na względzie fakt, iż to na wezwanym ciążył ciężar dowodu, oczekiwanie by to Zamawiający wskazał

wszystkie niespójności w przedstawionych wyjaśnieniach, w tym powtórnie wskazał, jakie elementy powinny zostać

wzięte pod uwagę przy kalkulacji ceny byłoby w istocie zaprzeczeniem ww. zasadzie. Powyższe potwierdza wyrok KIO z

dnia 31 października 2023 r., KIO 3005/23:"Jeżeli po uzyskaniu takich wyjaśnień zamawiający uzna, że jakaś kwestia w

dalszym ciągu wymaga doprecyzowania lub uzupełnienia, powinien wezwać wykonawcę do sprecyzowania lub

uzupełnienia tej właśnie kwestii. Jeżeli natomiast wyjaśnienia są ogólne, niespójne, nie dające obrazu, skąd wzięła się

taka a nie inna cena oferty i nie są poparte dowodami, zamawiający nie ma podstaw do kierowania do wykonawcy

kolejnego wezwania do złożenia wyjaśnień i dawania w ten sposób temu wykonawcy "drugiej szansy"."

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 7 marca 2024 r. KIO 533/24

Zamawiający wzywając 13 lutego 2024 r. obu wykonawców do ponownych wyjaśnień cen ofert dał im drugą

szansę na wykazania realnego charakteru tych cen, co w świetle ugruntowanego orzecznictwa jest niedozwolone i

stanowi przejaw naruszenia zasady równego traktowania wykonawców w postępowaniu. Powyższe naruszało również

zasadę przejrzystości postępowania, zgodnie z którą postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego musi zawierać

jasne reguły, umożliwiające weryfikację prawidłowości ich stosowania oraz wcześniej ustalone kryteria, na podstawie

których Zamawiający podejmuje czynności. W niniejszym postępowaniu Zamawiający arbitralnie uznając, że wartość

szacunkowa zamówienia została źle ustalona, dał szansę wykonawcom prawomocnie odrzuconym do poprawienia

wyjaśnień wcześniej uznanych za niewystarczające do wyjaśnienia rażąco niskiej ceny.

Jak wynika z dokumentacji wezwanie jakie skierował Zamawiający do wykonawcy nie było wezwaniem do

złożenia wyjaśnień do już pierwotnie złożonych a nie obalających domniemania rażąco niskiej ceny. Skierowanie

ponownego wezwania do RNC stanowiło naruszenie art. 224 ust 1 Pzp w zw z art 16 Pzp.

W konsekwencji wobec braku podstaw tak prawnych jak i faktycznych do ponowienia wezwania do wyjaśnień

ceny i złożenia dowodów/wyliczeń kosztów – ocenie w toku postępowania przez Zamawiającego jak również przed Izbą

w toku postępowania odwoławczego mogą podlegać wyłącznie złożone w odpowiedzi na pierwsze wezwanie

wyjaśnienia ceny wykonawcy YOCAM.

Wyjaśnienia złożone w odpowiedzi na drugie wezwanie jak również nowe dowody nie mogą być uznane za

wyjaśnienia RNC i konieczne jest ich pominięcie w ocenie.

Pierwsze odwołanie Odwołującego. Unieważnienie czynności wyboru.

Wobec pierwotnej czynności wyboru oferty najkorzystniejszej z dnia 4.06.br. Odwołujący wniósł odwołanie do Prezesa

Izby. Poza zarzutami i żądaniami dotyczącymi oferty YOCAM – Odwołujący wnosił o odrzucenie trzech oferty

pozostałych wykonawców z powodu rażąco niskiej ceny ofert i niewykazania, że cena nie ma znamion rażąco niskiej.

Zamawiający po wniesieniu odwołania w dniu 25.06.br. dokonał unieważnienia zaskarżonej odwołaniem czynności

wyboru oferty najkorzystniejszej wobec czego Izba postanowieniem KIO 2338/25 umorzyła postępowanie odwoławcze w

trybie art. 568 pkt 2 Pzp.

Drugie wezwanie wykonawcy YOCAM do wyjaśnień ceny

Odwołujący co wskazano powyżej kwestionuje dopuszczalność powtórzenia wezwania przez Zamawiającego do

wyjaśnień ceny YOCAM – w konsekwencji uznaje za bezskuteczne również złożone w tym trybie wyjaśnienia ceny.

Odnosząc się jednak z ostrożności procesowej do drugich wyjaśnień ceny Odwołujący wskazuje, że także i one nie

potwierdzają, że cena nie jest rażąco niska.

Jak wynika z udostępnionej przez Zamawiającego korespondencji – w dniu 4.07.br. skierował do YOCAM kolejne

wezwanie w trybie art. 224 ust 1 Pzp do wyjaśnień oraz złożenia dowodów, które mają na celu doprecyzowanie

pierwotnych wyjaśnień.

Zamawiający wezwał YOCAM do wyjaśnień 13 zagadnień.

Treść wezwania oraz wyjaśnienia stanowią odpowiednio Załącznik nr 1 i 2 do odwołania.

Stanowisko Odwołującego odnośnie złożonych wyjaśnień ceny YOCAM:

Odnosząc się do poszczególnych kwestii objętych wezwaniem i stanowiska YOCAM w ich zakresie Odwołujący

wskazuje:

Ad. 1. Błąd w kalkulacji robót elektrycznych

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Yocam wyjaśniając powyższą rozbieżność wskazał:

Yocam w tym zakresie wprost przyznaje się do popełnionej omyłki. Yocam w złożonych wyjaśnieniach ceny z

dnia 23.05.2025r wprowadził w błąd Zamawiającego. Brak jest bowiem jak wynika z oświadczenia YOCAM

jakiegokolwiek zysku na podwykonawcy. W tym zakresie Yocam wbrew twierdzeniu zawartym w wyjaśnieniach z

dnia 23.05.2025 r., gdzie wskazuje zysk na podwykonawcy (którego ostatecznie brak) przyznaje się do złożenia

oferty rażąco niskiej, bowiem nie wykazuje zysku oraz nie wykazuje kosztów ogólnych. Stanowisko wykonawcy

brzmi infantylnie – treść wyjaśnień ceny jasno odnosi się do wyceny robót elektrycznych wykonawcy w relacji do

wyceny podwykonawcy a nie ceny całkowitej oferty wykonawcy.

Ad. 2 Pominięte koszty pracy.

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Yocam wyjaśniając powyższą rozbieżność wskazał:

YO C AMusiłuje w całkowicie sztuczny i niereacjonalny sposób zaprezentować nową kalkulację poprzez

przypisanie kosztów pracowniczych do dwóch pozycji kosztorysowych.

Pierwotne wyjaśnienia ceny całkowicie pominęły koszty pracodawcy w kalkulacji ceny ofertowej. W złożonych

wyjaśnieniach z dnia 23.05.br. YOCAMwyraźnie wyodrębnił te koszty w treści wyjaśnień, co jak zaznacza Infradrog

całkowicie nie koreluje ze złożonym kosztorysem.

Wyjaśnienie złożone aktualnie przez YOCAM już na pierwszy rzut oka wskazuje, że jest dokonane w sposób

całkowicie sztuczny.

Należy wyraźnie wskazać, że koszty pracownicze o których mowa w wezwaniu to koszty które nie są

przypisywane do konkretnych pozycji kosztorysowych z prostej przyczyny – stawka roboczogodziny pracowników musi

uwzględniać koszty obligatoryjne związane z zatrudnieniem – koszty te są kalkulowane w stawce a nie we wskazanych

pozycjach kosztorysu ofertowego bowiem nie są przynależne do poszczególnych pozycji kosztorysowych. Według

twierdzenia Wykonawcy, gdyby pozycje te ostatecznie nie zostały wykonane wynagrodzeni e wykonawcy nie

uwzględniłoby kosztów wymaganych przepisami prawa.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie określenia metod

i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz

planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym:

YOCAM w wycenie i złożonych pierwotnie wyjaśnieniach pominął całkowicie wskazane obligatoryjne koszty

pracownicze a wezwany do wyjaśnień usiłuje je przyporządkować do konkretnej jednej pozycji kosztorysu i stąd próba

ulokowania kosztów stawki robocizny w danych pozycjach.

Powyższe stanowi jednocześnie dowód, że wycena pozostałych pozycji kosztorysu nie uwzględniła kosztów

pracowniczych.

Na tym etapie, na podstawie wyjaśnień YO C AMmożna wyliczyć ilość kosztów nie wliczonych pierwotnie do

oferty: 8 pracowników ma dwa tygodnie urlopu zatem należy im się około połowy wynagrodzenia miesięcznego, czyli

około 2800 x 8 to daje 22 400 zł.

Z kolei odpowiedź wskazująca, że odzież robocza, BHP i badania lekarskie są pokrywane z zysku jest całkowicie

nieracjonalna. Mylenie kosztów i zysku jest wbrew zasadom ekonomii, a także wbrew wyjaśnieniom rażąco niskiej ceny,

która to te dwa pojęcia całkowicie odróżnia. To są zatem kolejne koszty nie ujęte w ofercie Yocam.

Ad. 3. Materiały pomocnicze.

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Yocam wyjaśniając powyższą kwestię wskazał:

W katalogu przy robotach budowlanych dotyczących budowy dróg mamy do czynienia z dużo większą ilością

materiałów pomocniczych.

Do tego katalogu należy dodać cement, palety, materiały biurowe, materiały IT, wodę, prąd, paliwo do sprzętów

drobnych.

Ponadto co istotne brak kompletnie korelacji z przedstawionym kosztorysem z wyjaśnień z dnia 23.05.2025 r. W

tej wycenie brak jest miejsca na tą symboliczną kwotę materiałów pomocniczych, a co dopiero na zapewnienie

prawidłowego wykonania zadania poprzez dokładne skalkulowanie kosztów. Ponadto kwota netto to lekko ponad 12 000

zł. Koszt zdecydowanie zaniżony.

Wezwany do wyjaśnień wykonawca wskazuje tymczasem taśmy/żyłki/paliki? a jednocześnie wskazuje, że ma to

być „swoista rezerwa” na nieprzewidziane wydatki.

W ocenie Odwołującego wykonawca całkowicie zaniżył koszty materiałów dodatkowych których wartość w

realiach sprawy to co najmniej 25 000 zł netto

Ad 4. Koszty pośrednie

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Yocam wyjaśniając powyższą kwestię wskazał:

Wykonawca nie zauważył, że udzielając wyjaśnień co do kosztów prowadzenia działalności stwierdził, że koszty

te dotyczy kosztów urlopów czy zwolnień lekarskich – tymczasem koszty te rzekomo miały już znaleźć się zgodnie z

oświadczeniem wykonawcy w pozycjach numer 15 i 16 kosztorysu kanalizacji deszczowej (vide wyjaśnienia do pkt 2

powyżej)

Tym razem dwa punkty wyjaśnień dalej wykonawcy już stwierdza, że te same koszty mają być ukryte w kosztach

prowadzonej działalności.

Wykonawca manipuluje miejscami dekretacji kosztów, a jednocześnie wykazuje się całkowitą niewiedzą co do

faktycznych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej.

Jak wykazano w Pkt 2 same tylko koszty urlopów przewyższają koszty wykazane. Brak jest ponownie korelacji z

kosztorysem z wyjaśnień z dnia 23.05.2025 r.

Ponadto koszt prowadzenia działalności gospodarczej to usługi księgowe, kadrowe, administracja, biuro,

sprawozdania, deklaracje, koszty finansowe, czynsz, media, usługi doradcze, prawne, IT, sprzęt biurowy, szkolenia,

ubezpieczenia. To tylko drobny katalog kosztów prowadzonej działalności, a nie koszty pracownicze, o których Yocam

zapomniał w swojej ofercie i kalkulacji kosztów.

Ponadto Yocam uparcie w wyjaśnieniach podaje koszty brutto, a tymczasem przedsiębiorca nie stosuje cen

brutto, ale netto. To również dowód na nieznajomość elementarnych zasad prowadzenia działalności gospodarczej.

Według raportu Deloitte dla Ministerstwa Gospodarki – koszty administracyjne w Polsce (SCM)koszty ogólnego

zarządu dla małej firmy kształtują się na poziomie 10%. Nawet jeśli przyjąć, że w Yocam stanowią znacznie zaniżoną

wartość 2% to stanowić to będzie w całej ofercie około 47 000 zł netto. To są koszty, których brakuje w ofercie Yocam.

Ad 5. Sposób kalkulacji kosztów kierownika budowy

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Yocam wyjaśniając powyższą kwestię wskazał:

W punkcie tym i kolejnych kilku wykonawca mając świadomość niedoszacowania i pominięcia kosztów usiłuje

udowadniać, że prezes Spółki będzie wykonywał swoje prace pro bono. Nawet przy takim założeniu występują koszty

spółki tj. koszty delegacji, koszty przewozu, koszty IT etc. Kosztów tych brakuje w ofercie.

Co do ilości godzin pracy kierownika budowy ilości jakie wskazuje wykonawca w wyjaśnieniach są w zasadniczy

sposób zaniżone – jeśli wykonanie robót obejmuje 5 miesięcy oraz przygotowanie, rozliczenie i odbiór to brak co najmniej

drugie tyle czyli 56 godzin.

Co do kwestii „wspomagania czynności kierownika budowy” należy wyraźnie wskazać, że wyjaśnienia dotyczyć

miały kosztów osoby pełniącej funkcję na stanowisku kierownika budowy a nie osób „wspomagających”. Prezes Yocam

nie będzie pełnił funkcji kierownika budowy.

Ad 6.Umiejscowienie wszystkich kosztów działalności wskazanych w wezwaniu w 2 pozycjach kosztorysu ofertowego.

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Wykonawca Yocam wyjaśniając, wskazał:

Yocam dokonał tu dodatkowej wyceny poprzez sklasyfikowanie kosztów, które pominął w ofercie i złożonych

wyjaśnieniach ceny. Wykonawca wybrał pozycje w ofercie, które są dość wysoko kosztowe i twierdzi obecnie, że tam

przypisał wskazane przez Zamawiającego koszty działalności.

W pierwotnych wyjaśnieniach Yocam nie skorelował przedstawionych kosztów, ofert i kosztorysu. Obecnie

dokonuje nieuprawnionej dodatkowej kalkulacji poprzez przypisanie kosztów do wysoko kosztowych pozycji

kosztorysowych. Ponadto koszty te w kanalizacji deszczowej zostały pominięte, co może ponownie świadczyć o rażąco

niskiej cenie.

Wykonawca wskazuje, że wszystkie koszty działalności takie jak:

•koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej,

•kwota zapasowa,

•koszty kierownika budowy,

•koszty materiałów pomocniczych

•zysk miały znaleźć się w dwóch pozycjach kosztorysu obejmujących wykonanie kanałów z rur PVC.

Wskazane pozycje kosztorysu obejmują wprost wyłącznie koszty wykonania kanałów z rur na wcisk.

Odpowiedź wykonawcy jasno wskazuje, że koszty te zostały po prostu pominięte. Jak dowodzi Infradrog brak jest

wielu kosztów ogólnych, a co dopiero mówić o jakichkolwiek zapasach czy rezerwach. Brak ujęcia kosztów, do czego

przyznaje się Yocam wskazuje na cenę rażąco niską oraz niezgodność z SWZ.

Ad. 7. Zerowa wycena obsługi geodezyjnej

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Wykonawca Yocam w składanych wyjaśnieniach wskazał:

W pierwotnych wyjaśnieniach Yocam nie skorelował przedstawionych kosztów, ofert i kosztorysu. Obecnie

wykonawca dokonuje nieuprawnionej dodatkowej kalkulacji poprzez przypisania kosztów do wysoko kosztowych i w

kontekście usług geodezyjnych całkowicie przypadkowych pozycji kosztorysowych. Ponadto koszty te w kanalizacji

deszczowej zostały całkowicie pominięte co świadczy o rażąco niskiej cenie.

Ad 8. Zerowa wycena rozwiązania kolizji

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Wykonawca Yocam w składanych wyjaśnieniach wskazał:

W kosztorysie pierwotnym, czyli złożonej ofercie brak takiego wyjaśnienia. Obecnie Yoc am dokonuje

nieuprawnionej i dodatkowo błędnej kalkulacji.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, na co nie wskazywano we wcześniejszych wyjaśnieniach, a co

powoduje cenę rażąco niską:

-po pierwsze według nowej kalkulacji Yocam wykona zakres pozycji 19 kosztorysu to 32 roboczogodziny, co

stanowi wydajność 0,027 rbg/m2.

Według kalkulacji Infradrog na podstawie KNR norma to 0,26 rbg/m2. Oczywiście nie można dyskutować z

podawaniem lepszych i wydajniejszych brygad, ale nie ma możliwości, żeby różnica ta stanowiła dziesięciokrotność.

-po drugie ujęcie w cenie maszyny kosztów operatora. Koszty te kompletnie nie zostały podniesione w

poprzednim wyjaśnieniu. Obecnie należy wskazać, że minimalna stawka roboczogodziny z narzutami pracodawcy to

37,50 zł. Paliwo w hurcie (Orlen cena z

23.07.2025 r.) to 4,753 zł netto/litr. Spalanie takiej ładowarki to około 12 litrów/motogodzinę czyli koszt paliwa to

minimum 57 zł. A zatem koszt motogodziny samego paliwa i operatora to 95 zł. Do tego należy doliczyć amortyzację,

przeglądy, oleje, filtry etc. Zakładając przyjęte całkowicie nierealne wydajności oraz błędny koszt sprzętu cena jest rażąco

niska. Brak jest kompletnie miejsca na zysk czy jakiekolwiek straty materiałowe.

Ad 9. Roboty pomiarowe - wycena trzykrotnie poniżej oferty podwykonawczej.

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Wykonawca Yocam wyjaśniając powyższą kwestię wskazuje:

Ponownie analogicznie jak w przypadku pkt 7 wykonawca wobec sprzeczności wewnętrznej wyjaśnień ceny i

dowodów – usiłuje wykazać, że pominięte koszty z niewiadomych przyczyn w części ok 11 tys zł miały znaleźć się w

pozycji kosztorysu, która wprost dotyczy samych wykopów z transportem urobku i utylizacją.

Ad 10. Wyjaśnienie pozycji kosztorysu drogowego.

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Wykonawca Yocam składając wyjaśnienia wskazał:

Pozycja 20 wykonanie podbudowy z betonu C8/10 gr. 20 cm:

Zaniżona praca sprzętu o co najmniej kilkanaście złotych za godzinę, zaniżona dziesięciokrotnie wydajność, brak

zysku i brak kosztów strat materiałowych.

Wykonano i dołączono do drugich wyjaśnień również nową kalkulację co należy uznać za niedozwolone.

Zagęszczarka w nowej kalkulacji Yocam – pominięto koszty paliwa, a dodatkowo przy warstwach powyżej 10 cm

brak jest możliwości zagęszczenia poprawnego (zgodnie z SST konieczny jest walec), co jest niezgodne z założeniami

S W Z w zakresie wymagań SST D.04.06.01 punkt 3 sprzęt i punkt 6 kontrola jakości – powyższe stanowi podstawę

odrzucenia oferty Yocam zgodnie z art. 226 ust 1 pkt 5 Pzp

Pozycja 21 wykonanie mieszanki związanej cementem C1,5/2 gr. 15 cm

Zaniżona praca sprzętu o co najmniej kilkanaście złotych za godzinę, zaniżona dziesięciokrotnie wydajność, brak

zysku i brak kosztów strat materiałowych.

Wykonano i dołączono do drugich wyjaśnień również nową kalkulację co należy uznać za niedozwolone.

Zagęszczarka w nowej kalkulacji Yocam – pominięto koszty paliwa, a dodatkowo przy warstwach powyżej 10 cm

brak jest możliwości zagęszczenia poprawnego (zgodnie z SST konieczny jest walec), co jest niezgodne z założeniami

S W Z w zakresie wymagań SST D.04.05.01 punkt 3 sprzęt i punkt 6 kontrola jakości – powyższe stanowi podstawę

odrzucenia oferty Yocam zgodnie z art. 226 ust 1 pkt 5 Pzp

Pozycja 22 i 23 wykonanie mieszanki związanej cementem C1,5/2 gr. 20 cm

Zaniżona praca sprzętu o co najmniej kilkanaście złotych za godzinę, zaniżona dziesięciokrotnie wydajność, brak

zysku i brak kosztów strat materiałowych.

Wykonano i dołączono do drugich wyjaśnień również nową kalkulację co należy uznać za niedozwolone.

Zagęszczarka w nowej kalkulacji Yocam – pominięto koszty paliwa, a dodatkowo przy warstwach powyżej 10 cm

brak jest możliwości zagęszczenia poprawnego (zgodnie z SST konieczny jest walec), co jest niezgodne z założeniami

swz w zakresie wymagań sst D.04.05.01 punkt 3 sprzęt i punkt 6 kontrola jakości – powyższe stanowi podstawę

odrzucenia oferty Yocam zgodnie z art. 226 ust 1 pkt 5 Pzp

Pozycje 28 i 29 – układanie warstw bitumicznych ścieralnej i wiążącej.

Całkowicie nieprawidłowe i przypadkowe wyliczenia. Koszt walca zaniżony do nierealnego poziomu.

Spalanie wynosi około 10 litrów/godzinę czyli przyjmując hurtową stawkę Orlen 4,753 zł netto/litr to daje 47,53 zł

plus operator 37,5 zł = 85 zł/godzinę czyli o dwadzieścia złotych więcej niż szacowane.

Dodatkowo teraz w wyjaśnieniach pojawił się operator w układarce oraz zupełnie nowy dowód w formie oferty

firmy Transspol. Z oferty tej kompletnie nie wynika jaki okres wynajmu dotyczy ceny, jest tylko cena netto (czy dotyczy

dnia, godziny, miesiąca).

W dodatkowej, nieuprawnionej kalkulacji Yocam jest w układarce cena 28 495,94 zł (nie wiadomo skąd ta kwota) i

w treści wyjaśnienia jest określone, że układarka jest wynajęta na miesiąc.

Wracając do pierwotnych zarzutów pierwszego odwołania Infradrog ma miejsce manipulacja kosztowa. Brak jest

jakiejkolwiek logiki wyceny. Cena sprzętu zaniżona do nierealnego rynkowo poziomu.

Ponadto tak jak wskazywano w odwołaniu pierwotnym Infradrog brak jest drugiego walca i jego kosztów.

Zgodnie z SST D.05.03.05a punkt 3 oraz doświadczenia wykonawcy Infradrog do wykonania warstw bitumicznych

dla przedmiotu zamówienia konieczne są co najmniej dwa walce. W ofercie Yocam brak tego kosztu. Należy też

wspomnieć, że roboty bitumiczne to prace specjalistyczne. Yocam na potrzeby wykazania obniżenia kosztów pokazuje,

że jego ośmiu pracowników będzie wykonywać wszystkie prace na budowie z nieprawdopodobnie wysoką wydajnością,

co oczywiście jest niemożliwe. Dodatkowo dokonuje się tutaj nieuprawnionej ponownej kalkulacji.

Ad.11. koszty transportu mieszanki mineralno -asfaltowej

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Wykonawca Yocam wyjaśniając powyższą kwestię wskazał:

Ponownie sytuacja, w której Yocam kalkuluje tylko wyidealizowany sposób budowy tj. dostawę w teren

zurbanizowany tylko samochodów o najwyższej możliwej ładowności oraz tylko i wyłącznie przywożąc pełne kursy, bez

refleksji o konieczności wykonania działek roboczych, utrudnień z tytułu warunków pogodowych przy układaniu masy,

konieczności regulacji studni i związanych przy tym gorszych wydajnościach, a w końcu ewentualnych strat

materiałowych.

Ad 12. Pominięte koszty.

Zgodnie z wezwaniem Zamawiającego:

Wykonawca Yocam wyjaśniając powyższą kwestię wskazał ogólnikowo:

Twierdzenia tu zawarte są często absurdalne. Wykonanie dokumentacji fotograficznej to konieczność posiadania

sprzętu, który kosztuje.

Oznakowanie dróg to konieczność przechowania, przywiezienia, amortyzacji etc. Ewidentnie te koszty nie są

wliczone w ofertę.

Ubezpieczenie i zabezpieczenie należytego wykonania umowy wliczono w cenę pozycji 14, dlaczego nie np. 2. To

samo z badaniami laboratoryjnymi.

Jak wskazano powyżej ma to związek z wybraniem wysoko kosztowych pozycji i przypisaniem tam kosztów, co

jest nieuprawnione i nie ujawniono tego w treści pierwotnej oferty, ale dokonano dodatkowej kalkulacji. A gdzie wliczono

zabezpieczenie usunięcia wad i usterek?

Dokumentacja powykonawcza to konieczność posiadania choćby papieru, drukarki i segregatorów, nie mówiąc o

komputerze. Nie wliczono do oferty. Tłumaczenie, że organizacja i zabezpieczenia zaplecza budowy jest bezkosztowe

jest absurdalne.

Gdzie, zatem są koszty amortyzacji sprzętu, dostawy ogrodzenia, kontenera, koszt demontażu, dźwigu, a

wreszcie koszt wynajmu placu.

Yocam znaczną część pominiętych w pierwszych wyjaśnieniach kosztów generuje w pozycje kosztorysowe w

nowej wycenie – co w ocenie Odwołującego jest niedozwolone.

Generator prądu w nowej ofercie Yocam także nie uwzględnia kosztów paliwa.

W swojej kalkulacji Yocam przyjmuje ponownie idealistyczne założenia odwozu urobku i przywozu betonu i tylko

samochodem samowyładowczym z największą możliwą ładownością. Zadanie to jest niewykonalne. Szczególnie na

terenie zurbanizowanym.

Koparka gąsienicowa według pierwotnej oferty kosztuje 100 zł/h (bez wskazania czy z operatorem). Według

nowej kalkulacji koparka ta kosztuje 650,40 zł/dzień czyli prawdopodobnie 81 zł/godzinę. Operator to koszt 37,5 zł,

koparka spala około 12 litrów/godzinę co stanowi według cen Orlen (hurtowe z dnia 23.07.2025 r.) 57 zł/godzinę czyli

razem 94,5 zł/godzinę. Ponownie zatem pojawia się zakłamanie kosztowe i manipulacja.

Dodatkowo ponownie nie wykazano zysku, a w punktach poprzednich np. 12 wskazywano, że są tam ukryte

koszty, czyli ponownie Yocam myli pojęcia zysku i kosztu.

Jak wskazywano powyżej ma to miejsce tylko w pozycjach wysoko kosztowych (poz. 14 branży drogowej i poz.

15 i 16 branży sanitarnej). W wycenie kanalizacji deszczowej przyjęto do układania rur kanalizacyjnych

koparko-ładowarką. Rur kanalizacji deszczowej na tym i na innych zadaniach nie układa się koparko-ładowarką. Do tego

typu zadań, z uwagi na ograniczenia wysięgu oraz tonażowe przeznaczona jest koparka kołowa, gąsienicowa lub dźwig.

Zakładając zatem odpowiednie ceny sprzętu, wydajności oraz koszty pośrednie (podobno ujęte w tych pozycjach)

zysku brak w tej i zapewne w pozostałych pozycjach (jak dowodzono w pierwotnym odwołaniu infradrog). Przedstawiono

również nową, nieuprawnioną kalkulację.

Zakładając, że kalkulacja nowa pozycji 15 i 16 jest prawidłowa - zysk wykazany to 82 000 zł netto. Do tego należy

dodać koszty urlopów 22 000 zł, koszty z punktu 6 - 47 000 zł, z punktu 12i – 5000 zł oraz koszty minimalne i prawidłowe

prowadzonej działalności 47 000 zł zysk zamienia się w stratę i wynosi 40 000 zł.

Dodając do tego irracjonalne wydajności, błędnie przyjęte koszty przygotowawcze, błędnie przyjęte ceny sprzętu,

zaniżone rynkowo ceny robocizny, brak uwzględnienia strat materiałowych ponownie otrzymujemy cenę rażąco niską.

W ocenie Odwołującego wezwany do wyjaśnień ceny wykonawca Yocam nie udźwignął ciężaru dowodu

wykazania, że cena oferty nie jest rażąco niska.

Złożone pierwsze wyjaśnienia są:

-sprzeczne wewnętrznie,

-niezgodne z załączonymi dowodami,

-nielogiczne,

-nie potwierdzają, że cena nie jest rażąco niska i już na ich podstawie obowiązkiem Zamawiającego było

odrzucenie oferty YOCAM.

Wyjaśnienia drugie potwierdzają, że kalkulacja nie uwzględniła wymaganych kosztów pracowniczych a

wykonawca usiłuje całkowicie sztucznie wskazać umiejscowienie pominiętych konkretnych kosztów w całkowicie

nieadekwatnych pozycjach kosztorysowych.

Założenia kalkulacyjne jakich dokonał wykonawca w istocie dowodzą, że usiłuje dostosować wyjaśnienia do ceny

jaką zaoferował. Drugie wezwanie wprost potwierdziło, że Zamawiający w wyniku zapoznania się z pierwszymi

wyjaśnieniami stwierdził, że wykonawca nie wyjaśnił ceny a wręcz potwierdził, że cena jest skalkulowana wadliwie i ma

znamiona rażąco zaniżonej.

Skala i poziom zaniżeń i nieracjonalnych a także niezgodnych z SW Z założeń zarówno w pierwszych jak i tym

bardziej drugich wyjaśnieniach skutkują koniecznością uznania, że faktycznie mamy do czynienia z obligatoryjną

podstawą odrzucenia oferty wykonawcy.

W istocie w przypadku drugich wyjaśnień ceny mamy do czynienia z całkowitym brakiem logiki i elementarnych

podstaw zarówno prowadzenia działalności gospodarczej jak również kalkulacji robót.

W ocenie Odwołującego drugie wyjaśnienia ceny mają charakter całkowicie absurdalny a wykonawca któremu

wprost w oparciu o pierwsze wyjaśnienia wytknięto pominięcia kluczowych kosztów próbuje je ulokować w przypadkowej

pozycji kosztowej.

Mając powyższe na względzie Odwołujący wnosi jak na wstępie. (…)”.

Pismem z dnia 29 sierpnia 2025 r. Zamawiający udzielił odpowiedzi na odwołanie wnosząc o oddalenie

odwołania w całości i podtrzymując stanowisko, że wybór oferty Przystępującego był prawidłowy i zasadny.

Zamawiający odpierając zarzuty odwołania przedstawił następujące stanowisko. „(…) Wezwanie do

wyjaśnień ceny

Zamawiający nie zgadza się ze stwierdzeniami poczynionymi przez Odwołującego w zakresie wezwania do

wyjaśnień ceny z dnia 19 maja 2025 r.

Analiza wezwania do wyjaśnień ceny wskazuje, że wezwanie ma charakter ogólny. W treści wezwania

Zamawiający wskazał podstawę prawną oraz faktyczną wezwania, oczekiwania w zakresie wyjaśnień oraz przedłożenia

dowodów, a także termin przedstawienia wyjaśnień.

Oczekiwania w zakresie wyjaśnień oraz dowodów są sformułowane ogólnie. Ograniczają się do przytoczonych

poniżej fragmentów

„(…) Zamawiający zwraca się do Wykonawcy o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie

wyliczenia istotnych części składowych zaoferowanej ceny tj. kalkulacji na podstawie których oszacowano cenę oferty.

(…)”

„(…) zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny uwzględniającej

w szczególności:

1) Zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być

niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów

ustawy z dnia 10.10.2002 r. minimalnym wynagrodzeniu za prace

2. Zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego. (…)

Zamawiający wskazał, że oczekuje wyjaśnień dotyczących zaoferowanej ceny. Natomiast w zakresie tego co w

szczególności ma znaleźć się w tych wyjaśnieniach to wskazano na kwestie dotyczące kosztów pracy. Zatem,

wskazanie Zamawiającego co do treści wyjaśnień było ogólne, a więc pozostawiono Wykonawcy swobodę w tym

zakresie z tym zastrzeżeniem, że wyjaśnieniu podlegały kwestie kosztów pracy.

Oczekiwania Zamawiającego w zakresie dowodów były podobne tj. Zamawiający oczekiwał złożenia dowodów.

Wskazał, że jednym z tych dowodów ma być kalkulacja na podstawie której oszacowano cenę oferty. W zakresie

pozostałych dowodów pozostawiono swobodę Wykonawcy z zastrzeżeniem, że dowody mają dotyczyć istotnych części

składowych ceny.

Podsumowując,

•Zamawiający sformułował ogólne wezwanie do wyjaśnień ceny. Pozostawiając Wykonawcy swobodę w zakresie

tego co jest przedmiotem wyjaśnienia z tym zastrzeżeniem, że wyjaśnieniu podlegały kwestie kosztów pracy. Podobnie

w zakresie dowodów, Zamawiający wskazał, że jednym z dowodów ma być kalkulacja na podstawie której oszacowano

cenę oferty. W zakresie pozostałych dowodów pozostawiono swobodę z zastrzeżeniem, że dowody mają dotyczyć

istotnych części składowych ceny.

•Zupełnie nieprawdziwe są twierdzenia Odwołującego jakoby Zamawiający wezwał do udzielenia wyjaśnień „(…)

wszystkich elementów kosztowych (…)”, przedłożenia „(…) szczegółowych wyliczeń kosztowych w odniesieniu do

elementów składowych wyceny (…)”. Powyższe twierdzenia są niedopuszczalną nadinterpretacją ze strony

Odwołującego. Wymagań o których pisze Odwołujący próżno szukać w wezwaniu, bo nie zostały tam postawione,

ponadto Zamawiający jako autor wezwania doskonale wie czego wymagał od Wykonawców składających wyjaśnienia

ceny i z całą stanowczością wskazuje, że nie wymagał kwestii na które wskazuje Odwołujący.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że treść wezwania do wyjaśnień ceny determinuje to co w wyjaśnieniach

powinno się znaleźć. Oznacza to, że Wykonawca przygotowując wyjaśnienia ma kierować się oczekiwaniami

postawionymi przez Zamawiającego w wezwaniu.

Pierwsze wyjaśnienia ceny złożone przez Wykonawcę Yocam

Wykonawca Yocam w wyznaczonym przez Zamawiającego terminie złożył wyjaśnienia ceny dalej też jako

pierwotne wyjaśnienia. W wyjaśnieniach tych Wykonawca Yocam wskazał m.in.:

•że zaoferowane wynagrodzenie uwzględnia wszelkie koszty niezbędne do prawidłowego wykonania zamówienia

i następnie szczegółowo wyliczył uwzględnione koszty,

•sprzyjające okoliczności pozwalające zaoferować korzystną cenę m.in. posiadanie na własność większości

sprzętu niezbędnego do wykonania przedmiotu zamówienia, długoletnia współpraca wykonawcy z dostawcami towarów i

usług, która pozwala uzyskać korzystne ceny, rabaty towarów i usług, a także gwarantuje ich dobrą jakość, bliskie (1500

m) położenie siedziby wykonawcy do miejsca prowadzenia robót co pozwala obniżyć koszty organizacji budowy i nie

generuje dodatkowych kosztów jak np.: zaplecze budowy, przewóz sprzętu, brak kosztów delegacji, noclegów,

doświadczenie m.in. w wykonywaniu w poprzednich latach podobnych zamówień w tym zamówień w niedalekiej okolicy,

dokładne zapoznanie się z uwarunkowaniem terenu co pozwala precyzyjnie określić nakład czasu pracy. Ponadto

wykonawca zaznaczył, że jest mikro przedsiębiorcą i nie ma w firmie przerostu kosztów administracyjnych.

W wezwaniu oczekiwano wyjaśnień dotyczących kosztów pracy. Wykonawca w wyjaśnieniach wskazał, że przy

realizacji zamówienia będzie korzystał z 8 pracowników, podał wynagrodzenie tych pracowników oraz koszty, które

poniesie, a które wynikają z ubezpieczeń społecznych. Podane koszty odpowiadały kosztom wynikającym z

powszechnie obowiązujących przepisów prawa m.in. rozporządzenia w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia

za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2025 r.

W wyjaśnieniach podano też, następujące zestawienie kosztów:

Do wyjaśnień ceny Wykonawca załączył również szereg dowodów tj.

1.Kosztorys obejmujący branże drogową, kanalizację deszczową, przebudowę oświetlenia drogowego,

zabezpieczenia sieci elektroenergetycznej,

2.Cennik wewnętrzny – zestawienie sprzętu przewidzianego do realizacji zadania,

3.Oferta cenowa dotycząca dostaw kruszyw i betonu P.P.H.U. „Caro”,

4.Oferta cenowa PROMA H.K.,

5.Oferta cenowa Zakładu Produkcji Materiałów Budowlanych Terrazzo,

6.Oferta cenowa P.P.H.U. RAGAMA L.P. ,

7.Oferta cenowa dotycząca sprzedaży mieszanek mineralno-asfaltowych produkowanych w Wytwórni Mas

Bitumicznych Colas Sp. z o.o.,

8.Oferta w zakresie obsługi geodezyjnej,

9.Oferta dotycząca pełnienia funkcji kierownika budowy.

Podsumowując wyjaśnienia złożone przez Yocam należy wskazać, że odpowiadają one treści wezwania.

Wykonawca wyjaśnił bowiem zaoferowaną cenę przedstawiając m.in. sprzyjające okoliczności pozwalające zaoferować

korzystną cenę, wyjaśniając kwestię kosztów pracy. Ponadto zgodnie z wezwaniem do wyjaśnień załączone zostały

dowody tj. kosztorys oraz inne dowody w zakresie wyliczenia istotnych części składowych zaoferowanej ceny, które

wskazywały na realność zaproponowanej ceny.

Absolutnie nie można zgodzić się z twierdzeniem Odwołującego, że wyjaśnienia ceny przedstawione przez

Wykonawcę Yocam zawierają ogólnikowe deklaracje. Należy podkreślić, że w wezwaniu Zamawiający wymagał

przedstawienia kalkulacji na podstawie której oszacowano cenę oferty pozostawiając Wykonawcy swobodę w zakresie

tego jaką formę przyjmie ta kalkulacja. Tymczasem Odwołujący w sposób nieuprawniony wskazuje, że kalkulacja

powinna przyjąć formę kosztorysu szczegółowego, mimo że nie wynika do z wezwania.

W tym miejscu należy powołać orzecznictwo KIO, gdzie wskazano, że:

Ocena wyjaśnień ceny złożonych przez wykonawcę musi odbywać się, w kontekście wezwania zamawiającego jego szczegółowości oraz wyrażonych w nim skonkretyzowanych wątpliwości (KIO 3750/21)

Podkreślić przy tym należy, że składane przez wykonawcę wyjaśnienia ceny oferty należy oceniać przez pryzmat

wezwania zamawiającego, które determinuje poziom szczegółowości wyjaśnień. Innymi słowy, to wezwanie skierowane do

wykonawcy wyznacza granice oceny czy wykonawca sprostał ciążącemu na nim obowiązkowi wykazania, że zaoferowana

przez niego cena nie nosi znamion ceny rażąco niskiej. Nie jest zatem prawidłowe działanie zamawiającego polegające na

skierowaniu do wykonawcy ogólnego wezwania do wyjaśnień poziomu ceny, a następnie odrzucenie oferty wykonawcy

tylko z tej przyczyny, iż określony składnik cenotwórczy nie został przedstawiony w złożonych wyjaśnieniach bądź też

został zaprezentowany w inny sposób niż oczekiwał zamawiający. Dostrzec należy, iż w przypadku procedury rażąco

niskiej ceny co do zasady sposób przedstawienia wyjaśnień cenowych oraz założeń kalkulacyjnych pozostaje w gestii

wykonawcy, przy czym stopień szczegółowości wyjaśnień determinowany jest właśnie wezwaniem zamawiającego. (KIO

3536/23, KIO 3541/23)

Biorąc pod uwagę treść wezwania, wyjaśnienia złożone przez Wykonawcę Yocam oraz orzecznictwo KIO w

zakresie oceny wyjaśnień zaoferowanej ceny Zamawiający uznał wyjaśnienia za prawidłowe i dokonał wyboru oferty

Wykonawcy Yocam.

Wezwanie do dodatkowych wyjaśnień ceny

Na czynność wyboru zostało złożone odwołanie. Zamawiający po dokładnej analizie uznał, że niektóre kwestie

związane z wyjaśnieniem ceny wymagają doprecyzowania. W konsekwencji Zamawiający unieważnił czynność wyboru i

wystosował do Wykonawcy wezwanie, które miało wyjaśnić wątpliwości związane ze złożonymi wyjaśnieniami.

Wbrew twierdzeniom Odwołującego Zamawiający był uprawniony do wystosowania wezwania o dodatkowe

wyjaśnienia i skorzystał z tego uprawnienia.

Wezwanie do dodatkowych wyjaśnień może zostać wystosowane, jeżeli złożone wyjaśnienia są konkretne,

spójne, poparte dowodami, odpowiadają na treść wezwania, a jednocześnie są kwestie w których wymagają

doprecyzowania czy uzupełnienia. Tak było właśnie w przypadku wyjaśnień złożonych przez Wykonawcę Yocam.

Wyjaśnienia Wykonawcy Yocam odpowiadały na postawione w wezwaniu pytanie dotyczące sposobu wyliczania ceny w

tym wskazywały na koszty pracy. Wskazano w nich czynniki charakterystyczne dla Wykonawcy, które umożliwiały mu

obniżenie ceny. Ponadto do wyjaśnień dołączono szereg dowodów poczynając od kosztorysu a na ofertach cenowych

kończąc. Dowody te dotyczyły istotnych części składowych zaoferowanej ceny. Jednakże w tych konkretnych, spójnych,

popartych dowodami wyjaśnieniach były kwestie, które wymagały doprecyzowania, wyjaśnienia. Zatem wystosowanie

wezwania do dodatkowych wyjaśnień było jak najbardziej zasadne.

KIO wielokrotnie w swoich orzeczeniach wskazywała, że Naturalną konsekwencją analizy wyjaśnień kalkulacji

ceny powinno być zmierzanie do usunięcia pojawiających się w wyniku pierwszych wyjaśnień wątpliwości (…)

Zamawiający powinien zakończyć postępowanie wyjaśniające dopiero wtedy, kiedy uzyska jednoznaczne i możliwe do

obiektywnej weryfikacji informacje, przekładające się na wymierne wartości ekonomiczne (KIO 880/23)

Niemożliwe byłoby wezwanie do dodatkowych wyjaśnień ceny, gdyby pierwotne wyjaśnienia były ogólnikowe,

lakoniczne, niespójne, nie odpowiadały treści wezwania, nie tłumaczyły skąd wynika cena oferty. Taka sytuacja nie

wystąpiła jednak, wbrew twierdzeniom Odwołującego, w przedmiotowym postępowaniu.

Niezasadny jest zatem wniosek Wykonawcy o pominięcie przy rozstrzyganiu zarzutów odwołania wezwania o

dodatkowe wyjaśnienia i dodatkowych wyjaśnień złożonych przez Wykonawcę Yocam.

Zamawiający dnia 4 lipca 2025 r. wystosował do Wykonawcy Yocam wezwanie do dodatkowych wyjaśnień ceny,

które miało wyjaśnić wątpliwości związane ze złożonymi wyjaśnieniami. Wykonawca w zakreślonym terminie udzielił

wyjaśnień. W ocenie Zamawiającego dodatkowe wyjaśnienia usunęły wszelkie wątpliwości, które pojawiły się na gruncie

pierwszych wyjaśnień i wybór oferty Yocam jest prawidłowy.

Zamawiający nie zgadza się z twierdzeniem Odwołującego, że dodatkowe wyjaśnienia nie potwierdzają, że cena

nie jest rażąco niska. Wręcz przeciwnie wyjaśnienia te usuwają wątpliwości dotyczące realności zaproponowanej ceny.

Roboty elektryczne

W pierwotnych wyjaśnieniach Wykonawca Yocam wskazał: (…)Część prac zamierzamy powierzyć

podwykonawcy - roboty elektryczne za wartość niższą od zaproponowanej przez nas, przy stałym naszym nadzorze (…).

Do wyjaśnień została załączona oferta podwykonawcy P.P.H.U. RAGAMA L.P., któremu Wykonawca Yocam

zamierza powierzyć roboty elektryczne. Oferta ta jest na kwotę 198 786 zł brutto. Powyższa kwota jest zbieżna z kwotą

wskazaną w kosztorysach dotyczących oświetlenia drogowego, zabezpieczenia sieci elektroenergetycznej załączonych

do wyjaśnień. Zamawiający poprosił o wyjaśnienie, dlaczego wskazano, że roboty elektryczne zostaną powierzone

podwykonawcy za cenę niższą od zaproponowanej przez Wykonawcę, skoro powyższe nie wynika z dokumentów

załączonych do wyjaśnień ceny. Wykonawca w wyjaśnieniach podał, że celem użytego powyżej stwierdzenia było

wskazanie, że cena za wykonanie robót elektrycznych (podana w ofercie podwykonawcy) jest niższa od ceny za

wykonanie całości zamówienia (podanej w ofercie Wykonawcy). Jednocześnie Wykonawca Yocam potwierdził, że oferta

podwykonawcy jest aktualna i roboty elektryczne zostaną wykonane za cenę podaną w tej ofercie.

Zatem, Wykonawca Yocam potwierdził, że prace elektryczne zostaną wykonane za cenę podaną w pierwotnych

wyjaśnieniach zgodnie z ofertą podwykonawcy P.P.H.U. RAGAMA L.P.. Ponadto Wykonawca wyjaśnił sformułowanie

zawarte w pierwotnych wyjaśnieniach, które wzbudziło wątpliwości Zamawiającego. Z uwagi na powyższe, wyjaśnienia

zostały zaakceptowane przez Zamawiającego.

Twierdzenia Odwołującego o wprowadzeniu Zamawiającego w błąd oraz braku zysku są całkowicie

bezpodstawne. Wykonawca w pierwotnych wyjaśnieniach wskazał, że przy realizacji zamówienia osiągnie zysk. Brak

wypracowania zysku w zakresie robót elektrycznych nie oznacza, że Wykonawca nie osiągnie zysku przy realizacji

zamówienia bądź, że ten zysk będzie mniejszy niż wynika z pierwotnych wyjaśnień. Wykonawca wyjaśnił, że użyte w

pierwotnych wyjaśnieniach sformułowanie oznacza tyle, że cena za wykonanie robót elektrycznych (podana w ofercie

podwykonawcy) jest niższa od ceny za wykonanie całości zamówienia (podanej w ofercie Wykonawcy). Co oznacza, że

Wykonawca kalkulując swój zysk nie zakładał, że zysk ten zostanie osiągnięty w zakresie robót elektrycznych. I tak jak

wskazano powyżej dodatkowe wyjaśnienia potwierdziły, że roboty elektryczne zostaną wykonane za cenę podaną w

pierwotnych wyjaśnieniach, która jest zbieżna z ofertą podwykonawcy.

Koszty pracy

W pierwotnych wyjaśnieniach Wykonawca Yocam wskazał, że będzie korzystał z 8 pracowników. Pracownicy ci

zatrudnieni będą na podstawie umowy o pracę. Wysokość wynagrodzenia tych pracowników jest zgodna z minimalnym

wynagrodzeniem określonym w Rozporządzeniu z dnia 12 września 2024 r. w sprawie wysokości minimalnego

wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2025 r.

Wykonawca przedstawił następujące wyliczenia:

4666,00 zł brutto (wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę) x 8 (liczba pracowników) x 5 (liczba miesięcy

realizacji zamówienia) = 186 640,00 zł brutto

955,60 zł (koszty ZUS za jednego pracownika za jeden miesiąc) x 8 (liczba pracowników) x 5 (liczba miesięcy

realizacji zamówienia) = 38 224,00 zł

Zsumowanie powyższych kwot tj. kwoty wynagrodzenia 186 640,00 zł brutto i kosztów ZUS- u 38 224,00 złdaje

kwotę 224864,00 zł brutto.

Powyższa kwota została przyjęta przy wyliczeniu ceny, co wyraźnie wynika z wyjaśnień ceny Wykonawcy

Yocam.

Zamawiający w ramach dodatkowych wyjaśnień poprosił Wykonawcę o wskazanie, czy kalkulując cenę

uwzględniono narzuty pracownicze.

Wykonawca w dodatkowych wyjaśnieniach potwierdził, że kalkulacja uwzględnia narzuty pracownicze. Ponadto

Wykonawca Yocam wyjaśnił, że koszty urlopów wypoczynkowych, rezerwa na zwolnienie lekarskie uwzględnione zostały

w pierwotnych wyjaśnieniach w kosztach prowadzenia działalności gospodarczej, które to koszty zawarte zostały w

pozycji 15 i 16 kosztorysu dotyczącego kanalizacji deszczowej. Ponadto wykonawca wskazał, że z uwagi na niewielki

rozmiar prowadzonej działalności okres dwutygodniowych urlopów jest tak organizowany, że wszyscy pracownicy

korzystają z tego urlopu w tym samym czasie.

Wobec potwierdzenia przez Wykonawcę, że narzuty pracownicze zostały uwzględnione przy kalkulacji oferty

oraz wskazania w jakich pozycjach kosztorysu te koszty zostały uwzględnione Zamawiający uznał poczynione

wyjaśnienia za prawidłowe.

Nieuprawnione są twierdzenia Odwołującego w zakresie wyjaśnień Wykonawcy Yocam dotyczące kosztów

pracy.

Po pierwsze, Odwołujący w sposób zupełnie nieuprawniony podaje, że Wykonawca Yocam do wyjaśnień ceny

powinien dołączyć kosztorys szczegółowy w którym podana zostałaby wydajność oraz przyjęte stawki. Zamawiający

konstruując wezwanie pozostawił Wykonawcy swobodę w przedstawieniu sposobu wyliczenia ceny ograniczając się do

wskazania, że jednym z dowodów ma być kalkulacja, na podstawie której oszacowano cenę oferty. Nie wymagano

przedstawienia szczegółowego kosztorysu, więc nieprzedstawienie takiego dokumentu przez Wykonawcę nie może

obarczać go negatywnymi konsekwencjami.

Po drugie, Odwołujący podaje, że sposób realizacji zadania zaproponowany przez Wykonawcę tj. skierowania do

pracy ośmiu pracowników jest niewystarczający. Również z tym twierdzeniem nie sposób się zgodzić. Każdy

wykonawca kalkulując ofertę bieżę pod uwagę swoje doświadczenie, stosowany przez siebie sposób organizacji pracy.

To, że jeden Wykonawca organizuje swoją pracę przy udziale większej liczby pracowników nie oznacza automatycznie,

że inny Wykonawca, który organizuje swoją pracę przy mniejszej liczbie pracowników robi to w sposób nieprawidłowy.

Odwołujący w żaden sposób nie wykazał, że zaangażowanie ośmiu pracowników jest niewystarczające.

W tym miejscu należy zacytować wyrok KIO zgodnie z którym Istotne jest, aby sposób kalkulacji ceny zapewniał

należyte wykonanie zamówienia, a nie to, by był analogiczny do sposobu wyceny innych wykonawców lub zamawiającego

(KIO 1899/21).

Wbrew twierdzeniom Odwołującego w dodatkowych wyjaśnieniach Wykonawca Yocam nie przedstawia nowej

kalkulacji, a jedynie odpowiada na pytanie Zamawiającego co do tego w których pozycjach kosztorysu ujęto narzuty

pracownicze.

Również niemające potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy jest stanowisko Odwołującego jakoby pierwotne

wyjaśnienia pomijały koszty pracodawcy w kalkulacji. Wykonawca w ramach dodatkowych wyjaśnień wskazał, że koszty

te ujęte zostały w następujących pozycjach kosztorysu: 15 i 16 kosztorysu dotyczącego kanalizacji deszczowej.

Kolejnym nieuprawnionym twierdzeniem jest wskazanie, że gdyby pozycje kosztorysu w których ujęte zostały

koszty pracownicze nie zostały wykonane to oznaczałoby to, że wynagrodzenie Wykonawcy nie uwzględnia kosztów

wymaganych przepisami prawa. Odwołujący formując takie twierdzenie pomija fakt, że wynagrodzenie Wykonawcy ma

charakter ryczałtowy. W przypadku wynagrodzenia ryczałtowego wykonawca zobowiązany jest ująć w cenie wszystkie

koszty związane z realizacją zamówienia, a ustalona kwota wynagrodzenia za wykonanie zamówienia jest niezmienna i

nie ma znaczenia czy dana pozycja kosztorysowa została wykonana czy też nie została wykonana.

Kolejnym nieuprawnionym twierdzeniem jest wskazanie, że wycena pozostałych pozycji kosztorysu (poza

wskazanymi powyżej tj. pozycja nr 15 i 16) nie uwzględnia kosztów pracowniczych. Również przy konstruowaniu tego

twierdzenia Odwołujący pomija fakt, że wynagrodzenie ma charakter ryczałtowy i to, że w wynagrodzeniu ryczałtowym

nie jest ważna struktura wewnętrzna ceny. tj. ceny jednostkowe, bo wynagrodzenie jest jedno i z góry określone

wartością jednej ceny ryczałtowej, którą Zamawiający ma zapłacić Wykonawcy.

Materiały pomocnicze

Wykonawca Yocam w pierwotnych wyjaśnieniach wskazał, że kalkulując cenę uwzględnił materiały pomocnicze.

Kwota przewidziana na materiały pomocnicze to 15 000 zł brutto.

Zamawiający w ramach dodatkowych wyjaśnień poprosił Wykonawcę o wskazanie co rozumie pod pojęciem

materiały pomocnicze.

Wykonawca w dodatkowych wyjaśnieniach wskazał, że materiały pomocnicze to drobny sprzęt, który zostanie

wykorzystany do realizacji przedmiotu zamówienia m.in. taśmy, żyłki, paliki. W kwocie tej mieści się również rezerwę na

nieprzewidziane wydatki w zakresie materiałów pomocniczych. Wykonawca podał również, że kalkulując kwotę

przeznaczoną na materiały pomocnicze kierował się swoim doświadczeniem w realizacji podobnych zamówień.

Zamawiający uznał te wyjaśnienia.

Nie można zgodzić się z twierdzeniami Odwołującego, że katalog materiałów pomocniczych zaprezentowany

przez Wykonawcę Yocam jest zbyt wąski.

Po pierwsze należy zauważyć, że wskazując materiały pomocnicze Wykonawca Yocam używa sformułowania

„m.in.”. Zatem, taśmy, żyłki, paliki to tylko przykładowy drobny sprzęt, który zostanie wykorzystany do realizacji

przedmiotu zamówienia.

Po drugie to, że Odwołujący jako materiały pomocnicze klasyfikuje np.: cement, palety, materiały biurowe to nie

znaczy, że również Wykonawca Yocam te materiały sklasyfikował czy też musiał sklasyfikować jako materiały

pomocnicze. Nie ma jednej definicji materiałów pomocniczych. Różni wykonawcy mogą różnie rozumieć termin materiały

pomocnicze. Ponadto, to, że dany Wykonawca do materiałów pomocniczych nie zalicza np.: cementu to nie oznacza

automatycznie, że cement nie został skalkulowany w cenie oferty. Oznacza to tylko tyle, że dany Wykonawca nie traktuje

cementu jako materiału pomocniczego.

Odwołujący w swojej argumentacji wskazuje, że tylko jego sposób przygotowania oferty, klasyfikacji materiałów i

ich wyceny jest prawidłowy. Z takie podejściem nie można się zgodzić. Przyjęta przez Odwołującego definicja materiałów

pomocniczych i przyjęty sposób ich wyceny nie są jedynymi możliwymi i prawidłowymi.

Koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej

Wykonawca Yocam w pierwotnych wyjaśnieniach wskazał, że kalkulując cenę uwzględnił standardową grupę

kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Kwota przewidziana na koszty związane z

prowadzeniem działalności gospodarczej to 17 500 zł brutto.

Zamawiający w ramach dodatkowych wyjaśnień poprosił Wykonawcę o wskazanie jakie koszty ujęto w grupie

kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Wykonawca w dodatkowych wyjaśnieniach wskazał, że w grupie kosztów związanych z prowadzeniem

działalności gospodarczej zawarł przede wszystkim koszty pracownicze m.in. koszty urlopów, zwolnień lekarskich.

Zamawiający uznał te wyjaśnienia.

Odwołujący w sposób zupełnie nieuprawniony twierdzi, że wyjaśnienia Wykonawcy Yocam co do kosztów

prowadzenia działalności gospodarczej pozostają w sprzeczności z wyjaśnieniami dotyczącymi narzutów

pracowniczych, które stanowią odpowiedź na pytanie nr 2 z wezwania do dodatkowych wyjaśnień ceny. Jest to

stwierdzenie nieprawidłowe.

Na stronie nr 3 pierwotnych wyjaśnień ceny Wykonawca Yocam wskazał podstawowe koszty realizacji

zamówienia. Poniżej wskazano to co zostało podane przez Wykonawcę Yocam na stronie nr 3 pierwotnych wyjaśnień

ceny.

Jak można zauważyć, te koszty powiększone o zysk dają kwotę która została wpisana do formularza oferty jako

cena.

Jednocześnie do wyjaśnień ceny Wykonawca Yocam załączył kosztorysy branż, których dotyczy zamówienie. Z

kosztorysów również wynika cena, która została wpisana do formularza oferty. W kosztorysach tych nie ma pozycji

„koszty prowadzenia działalności gospodarczej”.

W ramach pytania nr 2 wezwania do dodatkowych wyjaśnień Zamawiający poprosił Wykonawcę o wskazanie w

których pozycjach kosztorysu zostały ujęte narzuty pracownicze. Odpowiadając na to pytanie Wykonawca Yocam

wskazał, że narzuty zostały ujęte w pozycji nr 15 i 16 kosztorysu dotyczącego kanalizacji deszczowej.

Natomiast, w ramach pytania nr 4 wezwania do dodatkowych wyjaśnień Zamawiający poprosił Wykonawcę o

wskazanie jakie koszty ujęto w grupie kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Odpowiadając

na to pytanie Wykonawca Yocam wskazał, że w grupie kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej

zawarł przede wszystkim koszty pracownicze m.in. koszty urlopów, zwolnień lekarskich.

Zatem, pomiędzy wyjaśnieniami udzielonymi przez Wykonawcę Yocam nie zachodzi żadna sprzeczność.

Wyjaśnienia te się uzupełniają.

Odwołujący próbuje narzucić swój sposób rozumienia kosztów związanych z prowadzeniem działalności

gospodarczej. Tymczasem nie ma jednej definicji kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Różni wykonawcy mogą różnie rozumieć termin „koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej”.

Odwołujący w swojej argumentacji wskazuje, że tylko jego sposób przygotowania oferty, klasyfikacji kosztów

związanych z prowadzeniem działalności i ich wyceny jest prawidłowy. Z takim podejściem nie można się zgodzić.

Przyjęta przez Odwołującego definicja kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i przyjęty sposób

ich wyceny nie są jedynymi możliwymi i prawidłowymi.

Należy też zwrócić uwagę, że Wykonawca Yocam, jak sam przyznaje w wyjaśnieniach jest mikro przedsiębiorcą.

Zatem wiele kosztów na które wskazuje Odwołujący (np.: szkolenia, obsługa prawna) może go nie dotyczyć albo być

ograniczona do minimum.

Kierownik budowy

W wyjaśnieniach Wykonawca Yocam wskazał, że koszt kierownika budowy wycenił na 15 375 zł brutto. Do

wyjaśnień załączona została oferta T.J. na pełnienie funkcji kierownika budowy na kwotę 15 375 zł brutto (12 500 zł

netto). W ramach wezwania do dodatkowych wyjaśnień poproszono Wykonawcę Yocam o wskazanie w jaki sposób

skalkulowano ofertę na pełnienie funkcji kierownika budowy.

Wykonawca odpowiedział, że kalkulując cenę w oparciu o swoje doświadczenie założył, że kierownik budowy

będzie obecny na budowie przez 56 godzin w miesiącu (w tym uczestnictwo w radach budowy), a miesięczne jego

wynagrodzenie będzie wynosiło 2500 zł netto. Ponadto, Wykonawca Yocam podał, że Prezes Zarządu Wykonawcy

będzie pełnił ogólny nadzór nad przebiegiem budowy.

Zamawiający uznał przedstawione wyjaśnienia za wystarczające. Nieuprawnione jest twierdzenie Odwołującego,

że liczba godzin pracy kierownika jest zaniżona. Wykonawca jak wskazuje w dodatkowych wyjaśnieniach oszacował ten

czas na podstawie swojego doświadczenia. To, że Odwołujący czas pracy kierownika szacuje na wyższym poziomie nie

oznacza, że jest to jedyny możliwy sposób szacowania czasu pracy kierownika, a tym samym nie oznacza, że inni

Wykonawcy nie mogą tego czasu oszacować w inny sposób. Tak jak zostało to już wskazane powyżej istotne jest, aby

sposób kalkulacji ceny zapewniał należyte wykonanie zamówienia, a nie to, by był analogiczny do sposobu wyceny

innych wykonawców lub zamawiającego (KIO 1899/21).

Należy również zauważyć, że siedziba podmiotu, który będzie pełnić funkcję kierownika budowy od miejsca

realizacji robót znajduje się w odległości 23 km. Tak więc, niewielka odległość od terenu prowadzenia robót z pewnością

ma wpływ na wynegocjowaną stawkę.

Umiejscowienie określonych kosztów w kosztorysie

Zamawiający w ramach dodatkowych wyjaśnień wezwał Wykonawcę Yocam do wskazanie w jakich pozycjach

kosztorysu zostały ujęte określone koszty m.in.: koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, koszty

materiałów pomocniczych.

Wykonawca w ramach dodatkowych wyjaśnień wskazał, że te koszty zostały uwzględnione w pozycji nr 15 i16

kosztorysu dotyczącego kanalizacji deszczowej.

Nieuprawnione jest twierdzenie Odwołującego jakoby Wykonawca Yocam swoimi wyjaśnieniami dokonywał

dodatkowej wyceny i klasyfikacji kosztów, które zostały pominięte w ofercie i pierwszych wyjaśnieniach. Wykonawca

Yocam wskazując pozycje w których sklasyfikowane zostały wyżej wskazane koszty odpowiada na wezwanie

Zamawiającego.

Tak jak zostało to wskazane powyżej, na stronie nr 3 pierwotnych wyjaśnień ceny Wykonawca Yocam wskazał

podstawowe koszty realizacji zamówienia, w tym koszty o które zapytał Zamawiający. Jednocześnie do wyjaśnień ceny

Wykonawca Yocam załączył kosztorysy branż, których dotyczy zamówienie W kosztorysach tych nie ma wprost

wyszczególnionych pozycji co do których wyjaśnień zażądał Zamawiający. Jednakże to automatycznie nie przesądza o

tym, że koszty te zostały pominięte. Zamawiający wezwał więc Wykonawcę do wskazania w jakich pozycjach kosztorysu

zostały ujęte określone koszty m.in.: koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, koszty materiałów

pomocniczych. Wykonawca odpowiedział na to wezwanie.

Odwołujący nie wykazał, że pozycje nr 15 i 16 kosztorysu dotyczącego kanalizacji deszczowej nie mogą

zawierać zarówno kosztów związanych z wykonaniem kanałów z rur PCV jak i kosztów na które wskazuje Wykonawca

Yocam.

Należy przypomnieć, że wynagrodzenie Wykonawcy ma charakter ryczałtowy. W wynagrodzeniu o tym

charakterze nie jest ważna struktura wewnętrzna ceny ale to, że wynagrodzenie jest jedno, uwzględnia wszelkie koszty

związane z realizacją zamówienia i jest z góry określone wartością jednej ceny ryczałtowej, którą Zamawiający ma

zapłacić Wykonawcy.

Prace geodezyjne

Zgodnie z wyjaśnieniami ceny Wykonawcy Yocam prace związane z obsługą geodezyjną zostały wycenione na

kwotę 19 434 zł brutto (15 800 zł netto). Do wyjaśnień załączona została oferta cenowa na obsługę geodezyjną

przygotowana przez Pana Adama Antkiewicza, która zawierała kwotę analogiczną jak wyjaśnienia ceny.

Załącznikiem do wyjaśnień ceny były także kosztorysy. W kosztorysie dotyczącym kanalizacji deszczowej

wskazano, że wartość obsługi geodezyjnej (pozycja nr 1 kosztorysu) to 0 zł. Natomiast w kosztorysie dotyczącym

branży drogowej wskazano, że roboty pomiarowe (pozycja nr 1 kosztorysu) mają wartość 4 274,65 zł netto. Z uwagi na

rozbieżności pomiędzy wartościami wskazanymi w kosztorysie a ceną usług geodezyjnych wskazaną w wyjaśnieniach

poproszono wykonawcę Yocam o wytłumaczenie tych rozbieżności.

Wykonawca Yocam w dodatkowych wyjaśnieniach wskazał, że obsługa geodezyjna w pozostałym zakresie, w

kwocie 11 525, 35 zł netto została uwzględniona w pozycji nr 14 kosztorysu dotyczącego branży drogowej.

Zamawiający przyjął te wyjaśnienia. Bezzasadne są zarzuty Odwołującego zgodnie z którymi w ramach

dodatkowych wyjaśnień Wykonawca dokonał dodatkowej nieuprawnionej kalkulacji. Wykonawca nie dokonuje bowiem,

żadnej dodatkowej kalkulacji, tylko na wezwanie Zamawiającego wskazuje, gdzie w kosztorysie zawarto pozostałe (w

kwocie 11 525,35 zł netto) koszty obsługi geodezyjnej.

Odwołujący w żaden sposób nie wykazał, że pozycja 14 kosztorysu z uwagi na swoją wartość nie może zawierać

w sobie zarówno ceny usług geodezyjnych (w kwocie 11 525,35 zł netto) oraz ceny za wykonanie wykopów z

zabezpieczeniem istniejącej sieci uzbrojenia terenu na czas robót oraz z transportem urobku na składowisko wraz z

utylizacją.

W tym miejscu należy przywołać to co zostało już wskazane wcześniej tj. to, że wynagrodzenie Wykonawcy ma

charakter ryczałtowy. W wynagrodzeniu o tym charakterze nie jest ważna struktura wewnętrzna ceny, ale to, że

wynagrodzenie jest jedno, uwzględnia wszelkie koszty wiązane z realizacją zamówienia i jest z góry określone wartością

jednej ceny ryczałtowej, którą Zamawiający ma zapłacić Wykonawcy.

Rozwiązanie kolizji z przyłączami

Do pierwotnych wyjaśnień ceny Wykonawca Yocam dołączył kosztorys. W pozycji nr 2 kosztorysu dotyczącego

kanalizacji deszczowej podano, że wartość rozwiązania ewentualnych kolizji z przyłączami ma wartość 0 zł.

Zamawiający w ramach dodatkowych wyjaśnień poprosił o wskazanie, dlaczego rozwiązanie ewentualnych kolizji z

przyłączami wyceniono na 0 zł.

Wykonawca Yocam wyjaśnił, że jeżeli wystąpią takowe kolizje to koszty rozwiązania tych kolizji będą pokrywane z

kwoty zapasowej.

Zamawiający przyjął te wyjaśnienia, ponieważ Wykonawca w swoich pierwotnych wyjaśnieniach przewidział

kwotę zapasową.

Wyjaśnienie pozycji kosztorysu branży drogowej

Zamawiający w ramach dodatkowych wyjaśnień poprosił o wyjaśnienie pozycji numer 19, 20, 21, 22, 23, 25, 28,

29 kosztorysu branży drogowej.

Wykonawca w ramach dodatkowych wyjaśnień dokonał wyjaśnienia wskazanych pozycji kosztorysu. Poczynione

wyjaśnienia są jasne, logiczne, stanowią rozwinięcie pierwotnych wyjaśnień i potwierdzają realność ceny.

Zarzuty przedstawione przez Odwołującego w zakresie wyjaśnień poczynionych przez Wykonawcę Yocam są

bezpodstawne.

Należy rozpocząć od tego, że wbrew twierdzeniom Odwołującego do dodatkowych wyjaśnień nie wykonano, ani

nie dołączono nowej kalkulacji. Wykonawca jedynie wykonując wezwanie Zamawiającego dokonał wyjaśnienia w zakresie

poszczególnych pozycji kosztorysu. Ponadto, Odwołujący zdaje się nie zauważać, że koszty sprzętu zawarte w

załączniku nr 2 do pierwotnych wyjaśnień pn. Cennik wewnętrzny – zestawienie sprzętu przewidzianego do realizacji

zadania zawierają wartości brutto, natomiast w dodatkowych wyjaśnieniach podano wartości netto. Jednakże powyższe

nie stanowi żadnej rozbieżności między pierwotnymi wyjaśnieniami, a wyjaśnieniami poczynionymi w ramach wezwania

do dodatkowych wyjaśnień.

Analiza wyjaśnień wskazuje, że żadne kwoty nie uległy zmianie, a zostały jedynie wyjaśnione przez Wykonawcę

Yocam.

Odwołujący odnosząc się do poczynionych wyjaśnień czyni zarzut, że Wykonawca Yocam zaniżył wydajność,

pracę sprzętu. Z takim twierdzeniem nie można się zgodzić. Co już wielokrotnie było podnoszone w ramach niniejszego

pisma, każdy Wykonawca kalkulując cenę bierze pod uwagę swoje doświadczenie. To, że różni Wykonawcy w różny

sposób planują organizację robót (o ile oczywiście ta organizacja robót jest zgodna z SW Z) a następnie w różny sposób

kalkulują swoją ofertę jest zupełnie naturalnym zjawiskiem świadczącym o konkurencyjności rynku. Nie można jednemu

sposobowi organizacji i kalkulacji przypisywać prawidłowości, a innym wadliwości.

W tym miejscu warto również przytoczyć wyrok KIO zgodnie z którym: Z doświadczenia życiowego i logiki wynika,

że przedsiębiorca, który realizował podobne zamówienia, posiada doświadczenie na danym rynku będzie umiał wybrać

bardziej optymalny sposób realizacji zamówienia, lepiej przewidzi ryzyka i nie będzie doliczał nadmiernego buforu

bezpieczeństwa, co znajdzie odzwierciedlenie w cenie oferty (…) (KIO 109/2024).

Należy też zauważyć, że Odwołujący w żaden sposób nie podejmuje nawet próby wykazania, że założenia

poczynione przez Wykonawcę Yocam np.: w zakresie wydajności pracy robotników czy sprzętu są nieprawidłowe/

niemożliwe do zrealizowania. Odwołujący ogranicza się tylko do negacji tych założeń oraz wskazania, że jego założenia

są inne. Brak natomiast odniesienia do obiektywnych okoliczności wskazujących np.: że praca robotników na poziomie

32 h przy realizacji pozycji nr 19 jest zaniżona.

Odwołujący wartości przedstawione w kosztorysie przez Wykonawcę Yocam rozbija (na koszty materiałów,

robocizny, sprzętu) w taki sposób, aby wykazać, że te wartości są zaniżone. Zupełnie pomijając wyjaśnienia/ wyliczenia

dokonane przez Wykonawcę Yocam bądź wypaczając ich treść.

Odwołujący w sposób nieuprawniony podaje też, że Wykonawca Yocam pomija koszty paliwa. Tymczasem

odpowiadając na wezwanie do dodatkowych wyjaśnień Wykonawca Yocam podaje koszty sprzętu w których mieszczą

się koszty paliwa ustalone na podstawie obowiązującej ceny paliwa oraz poziomu spalania paliwa przez poszczególne

sprzęty. Koszty te są zbieżne z załączonym do pierwotnych wyjaśnień załącznikiem nr 2 pn. Cennik wewnętrzny –

zestawienie sprzętu przewidzianego do realizacji zadania.

Nieuprawnione jest również twierdzenie Odwołującego, że Wykonawca Yocam nie przewidział zysku czy kosztów

związanych ze stratami materiałowymi. Jak wyraźnie wskazują wyjaśnienia zarówno zysk jak i koszty związane ze

stratami materiałowymi zostały uwzględnione. Pamiętać należy, że wynagrodzenie w tym zamówieniu ma charakter

ryczałtowy, a w tego rodzaju wynagrodzeniu nie jest ważna struktura wewnętrzna ceny tj. ceny jednostkowe, bo

wynagrodzenie jest jedno i z góry określone wartością jednej ceny ryczałtowej, którą Zamawiający ma zapłacić

Wykonawcy. Powyższe oznacza, że zysk czy inne koszty nie muszą być uwzględnione w każdej pozycji kosztorysowej i

w takim samym procencie.

Kolejnym nieuprawnionym twierdzeniem Odwołującego jest wskazanie, że oferta Wykonawcy Yocam powinna

zostać odrzucona jako niezgodna z warunkami zamówienia z tego powodu, że Wykonawca do realizacji robót

wskazanych w pozycji 20, 21, 22, 23 kosztorysu dotyczącego branży drogowej zamierza użyć zagęszczarki. Z

dokumentów zamówienia nie wynika, że przy robotach wskazanych w powyższych pozycjach kosztorysu konieczne jest

posłużenie się walcem, a użycie zagęszczarki będzie nieprawidłowe.

Zamawiający kierując się swoim doświadczeniem wskazuje, że stosowanie zagęszczarki gruntu do podbudów

betonowych i stabilizacji gruntu na lokalnych drogach, chodnikach, ciągach pieszo-jezdnych czy między budynkami

mieszkalnymi jest uzasadnione. Użycie zagęszczarki umożliwia bowiem prawidłowe dogęszczenie w trudno dostępnych

miejscach np. przy studzienkach kanalizacyjnych. Ostateczny dobór narzędzi i sprzętu do wykonania zamówienia

zgodnie ze sztuką budowlaną należy do Wykonawcy.

Ponadto, wbrew twierdzeniom Odwołującego, Wykonawca Yocam kalkulując pozycje 28 i 29 kosztorysu

dotyczącego branży drogowej uwzględnił pracę dwóch walcy. Należy zwrócić uwagę na załącznik nr 2 do pierwotnych

wyjaśnień pn. Cennik wewnętrzny – zestawienie sprzętu przewidzianego do realizacji zadania. W załączniku tym

wskazane są dwa walce: pierwszy w pozycji nr 11 (walec ten stanowi własność wykonawcy), drugi w pozycji nr 14

(walec ten zostanie wynajęty). Zatem, Wykonawca od początku do realizacji prac z pozycji 28 i 29 kosztorysu zamierzał

użyć dwóch walcy.

Analizując zapisy przywołanego wyżej załącznika należy zauważyć, że zgodnie z pozycją nr 11 godzina pracy

walca, który jest własnością Wykonawcy to 80 zł brutto/h, natomiast zgodnie z pozycją nr 14 wynajem walca to kwota

18450 zł brutto za miesiąc. W dodatkowych wyjaśnieniach nie dokonywano żadnych zmian – tylko zamiast wartości

brutto podano wartości netto. I tak, dla pozycji nr 11 podano wartość 65,04 zł netto/h, a dla pozycji nr 14 wartość 15000 zł

netto za miesiąc.

W dodatkowych wyjaśnieniach, w zakresie pozycji 28 i 29 kosztorysu dotyczącego branży drogowej również ujęte

zostały dwa walce i koszty ich użycia (jeden walec będący własnością Wykonawcy, drugi wynajmowany – strona nr 7

dodatkowych wyjaśnień). Powyższe koreluje z pierwotnymi wyjaśnieniami. Zatem, Wykonawca Yocam w dodatkowych

wyjaśnieniach oparł się na kosztach zawartych w załączniku nr 2 do pierwotnych wyjaśnień pn. Cennik wewnętrzny –

zestawienie sprzętu przewidzianego do realizacji zadania.

Koszty transportu mieszanki mineralno-asfaltowej

Zamawiający w ramach wezwania do dodatkowych wyjaśnień poprosił Wykonawcę Yocam o wskazanie w jakich

pozycjach kosztorysu uwzględnił koszty transportu mieszanki mineralno-asfaltowej oraz o wskazanie wysokości tych

kosztów.

Wykonawca Yocam w dodatkowych wyjaśnieniach wskazał, że koszty te zostały uwzględnione w pozycji nr 28 i

29 kosztorysu dotyczącego branży drogowej oraz wskazał wysokość tych kosztów.

Odwołujący zarzuca, że sposób kalkulacji zaprezentowany przez Wykonawcę Yocam jest wyidealizowany tj.

uwzględnia użycie tylko samochodów o najwyższej możliwej ładowności oraz tylko i wyłącznie przywożących pełne

kursy. Odnosząc się do tych argumentów Zamawiający wskazuje, że jak najbardziej możliwa jest dostawa samochodami

ciężarowymi dostarczającymi mieszankę / masę bitumiczną o dopuszczalnej masie całkowitej pojazdów nie

przekraczającej 40 ton. Z uwagi na to, że odcinek jest stosunkowo długi a układ drogowy zapewnia możliwość obsługi

komunikacyjnej kilkoma wyjazdami zarówno dla pojazdów budowy oraz dla mieszkańców posesji przyległych możliwe

jest prowadzenie robót w sposób ciągły bez dzielenia na odcinki robocze. Taki sposób organizacji pracy umożliwia

znacząco optymalizowanie kosztów dostawy dostarczania masy pełnymi transportami co znacząco obniża koszty

dostawy.

Inne koszty

Zamawiający w ramach wezwania do dodatkowych wyjaśnień poprosił Wykonawcę o wskazanie czy w kalkulacji

ceny uwzględnione określone koszty (np.: koszty dokumentacji fotograficznej, badań laboratoryjnych) oraz wskazanie w

jakich pozycjach kosztorysu te koszty zostały uwzględnione i w jakiej wysokości.

Wykonawca Yocam odpowiedział na to wezwanie.

Odwołujący odnosząc się do wyjaśnień w zakresie innych kosztów ponownie dokonuje nieuprawnionej

nadinterpretacji stwierdzeń poczynionych przez Wykonawcę Yocam.

I tak, generator prądu ujęty został w załączniku nr 2 do pierwotnych wyjaśnień pn. Cennik wewnętrzny –

zestawienie sprzętu przewidzianego do realizacji zadania.

Ponadto wbrew twierdzeniom Odwołującego odwóz urobku i przywóz betonu jest możliwy samochodem

samowyładowczym z największą możliwą ładownością dopuszczoną w przepisach prawa ruchu drogowego. Lokalizacja

inwestycji pozwala na dojazd drogami zbiorczymi oraz fragmentem drogi gminnej ul. Wierzbowej, która to została

wybudowana w standardzie pozwalającym spełnić kryteria obwodnicy Rokietnicy (bez ograniczenia tonażowego).

Dalej Odwołujący podaje, że w wycenie kanalizacji deszczowej przyjęto do układania rur kanalizacyjnych koparko

– ładowarkę. Według Odwołującego do tego rodzaju robót należy użyć koparkę kołową, gąsienicową lub dźwig. Z takim

twierdzeniem nie zgadza się Zamawiający. Dobór sprzętu podyktowany jest wieloma czynnikami: klasa urabialności

gruntu, głębokości posadowienia nowych urządzeń, stopnia w jaki teren jest uzbrojony.

Przy realizacji przedmiotowego zadania nie jest wymagane budowanie całości sieci kanalizacji deszczowej z

uwagi, iż na znacznej części kanalizacja deszczowa jest już wybudowana i wymaga jedynie drobnych przeróbek (np.

przebudowa przykanalików, budowa części kanałów). Głębokość wykonywanych prac jest znikoma i nie wymaga

sciągania ciężkiego sprzętu co mogłoby podwyższyć koszty realizacji inwestycji. Z uwagi na to, że prace instalacyjne

mają być prowadzone w terenie silnie uzbrojonym w infrastrukturę techniczną, zasadnym jest ograniczenie prac ciężkimi

koparkami (koparka gąsienicowa), aby ograniczyć potencjalne uszkodzenia wbudowanej już infrastruktury a zaleca się

stosowanie delikatniejszego sprzętu, bardziej kompaktowego i uniwersalnego jakimi są koparko – ładowarki.

Inne twierdzenia Odwołującego są nielogiczne np.: nieuwzględnienie kosztów przechowywania oznakowania.

Skoro Wykonawca Yocam przechowuje to oznakowanie w swojej siedzibie to nie można mówić o żadnych kosztach.

Ponadto siedziba Wykonawcy znajduje się w niewielkiej odległości (około 1500 metrów) od terenu prowadzenia robót.

Jeżeli więc występują jakiekolwiek koszty związane z dowozem oznakowania na teren budowy to są one marginalne.

Podobnie jest z kosztem sprzętu przy pomocy którego wykona się dokumentację fotograficzną czy papieru do wykonania

dokumentacji powykonawczej.

Należy po raz kolejny wskazać, że Wykonawca Yocam przedstawiając dodatkowe wyjaśnienia nie dokonuje

dodatkowej nieuprawnionej kalkulacji, jedynie na wezwanie Zamawiającego wskazuje, gdzie w kosztorysie zawarto

konkretne koszty bądź tłumaczy co zawierają poszczególne pozycje kosztorysowe.

Wynagrodzenie Wykonawcy ma charakter ryczałtowy. W wynagrodzeniu o tym charakterze nie jest ważna

struktura wewnętrzna ceny. tj. ceny jednostkowe, bo wynagrodzenie jest jedno, uwzględnia wszelkie koszty związane z

realizacją zamówienia i jest z góry określone wartością jednej ceny ryczałtowej, którą Zamawiający ma zapłacić

wykonawcy. Powyższe oznacza także, że zysk nie musi być uwzględniony w każdej pozycji kosztorysowej i w takim

samym procencie.

Odwołujący ogranicza się tylko do negacji założeń poczynionych przez Wykonawcę oraz wskazania, że jego

założenia są inne. Brak natomiast odniesienia do obiektywnych okoliczności wskazujących np.: że pozycja nr 14

kosztorysu dotyczącego branży drogowej nie może zawierać zarówno kosztów zabezpieczenia, ubezpieczenia oraz

kosztów wykopów istniejącej sieci uzbrojenia terenu.

Oferta Transpol Lider sp. z o.o. sp.k.

Wykonawca w pierwotnych wyjaśnieniach ceny wskazał, że do realizacji zamówienia użyje m.in. takiego sprzętu

jak: układarka mas bitumicznych, walec mas bitumicznych (odpowiednio pozycja nr 13, 14 załącznika nr 2 do

pierwotnych wyjaśnień pn. Cennik wewnętrzny – zestawienie sprzętu przewidzianego do realizacji zadania). Sprzęt

wskazany w powyższych pozycjach tego załącznika zostanie wynajęty. W załączniku została podana cena za którą

sprzęt ten może zostać wynajęty. Zamawiający w ramach dodatkowych wyjaśnień poprosił Wykonawcę Yocam o

przedstawienie dowodów potwierdzających możliwość najmu wyżej wskazanego sprzętu według cen wskazanych w

załączniku do wyjaśnień ceny. Powyższe miało służyć potwierdzeniu tego, że podane ceny najmu są rynkowe.

W odpowiedzi Wykonawca Yocam przedstawił ofertę firmy Transpol Lider sp. z o.o. sp.k. dotyczącą najmu

układarki mas bitumicznych, walca. Ceny zawarte w tej ofercie potwierdziły, że ceny najmu przedstawione przez

Wykonawcę w załączniku do pierwotnych wyjaśnień są rynkowe.

Nieuprawnione jest twierdzenie Odwołującego, że Wykonawca Yocam na etapie dodatkowych wyjaśnień

przedstawia nowy dowód w postaci oferty Transpol Lider sp. z o.o. sp.k. Dowód ten bowiem został przedstawiony na

wyraźne wezwanie Zamawiającego.

Podsumowując, Zamawiający poprzez wezwanie do dodatkowych wyjaśnień chciał usunąć wątpliwości powstałe

na gruncie pierwotnych wyjaśnień. Pierwotne wyjaśnienia były szczegółowe i odpowiadały na wezwanie Zamawiającego

także wezwanie do dodatkowych wyjaśnień było prawidłowe i uzasadnione. Potwierdzają to przywołane powyżej

okoliczności, które zostały zawarte w pierwotnych wyjaśnieniach i które wymagały doprecyzowania w ramach

dodatkowych wyjaśnień.

Dodatkowe wyjaśnienia korelowały z wyjaśnieniami pierwotnymi oraz usunęły wszelkie wątpliwości

Zamawiającego. Wobec powyższego wybór oferty Wykonawcy Yocam był prawidłowy.

W tym miejscu warto wskazać na jeszcze jedną kwestię. Siedziba Wykonawcy Yocam położona jest o około

1500 metrów od terenu na którym będą prowadzone roboty. Powyższe eliminuje bądź znacząco ogranicza koszty po

stronie Wykonawcy Yocam m.in. koszty delegacji, przewozu sprzętu, ogrodzenia, kontenerów. Ponadto Zamawiający

wielokrotnie już współpracował z Wykonawcą Yocam i ta współpraca przebiegała bardzo dobrze tj. mimo zaoferowania

konkurencyjnej ceny, zamówienia były wykonane w terminie i w sposób prawidłowy.

W tym miejscu, warto przywołać jeszcze orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej, zgodnie z którym Nie można

pominąć, iż Zamawiający (gmina) jako inwestor posiada określone informacje z urzędu, które mogą być pomocne przy

ocenie rzetelności i wiarygodności wyjaśnień poziomu ceny złożonych w konkretnym postępowaniu o udzielenie

zamówienia publicznego. Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie wyjaśnił m.in. że posiada wiedzę, że Przystępujący ma

bazę w pobliżu przedmiotowej inwestycji oraz że obecnie realizuje inwestycję oddaloną niespełna kilometr od przedmiotu

niniejszego postępowania. W takim przypadku nie jest niezbędne dodatkowe dowodzenie przez Przystępującego

odległości siedziby firmy od placu budowy, skoro są to informacje ogólnodostępne i znane Zamawiającemu. Ponadto

dotychczasowa, prawidłowa współpraca z Przystępującym w ramach innych postępowań przetargowych, w tym

dotyczących inwestycji kanalizacyjnych na terenie gminy (na co wskazują dowody Zamawiającego), potwierdza, że X

posiada doświadczenie, kadrę techniczną oraz sprzęt niezbędny do wykonania przedmiotu niniejszego zamówienia (KIO

920/23). (…)”.

W piśmie procesowym Przystępujący wnosił o oddalenie odwołania w całości i oświadczył, że w pełnym

zakresie i w całości podtrzymuje stanowisko Zamawiającego, wyrażone w złożonej w dniu 29.08.2025 r.

odpowiedzi na odwołanie.

W uzupełnieniu tegoż stanowiska Przystępujący podał, co następuje.

„(…) Odnośnie do twierdzeń Odwołującego zamieszczonych w pkt 4 odwołania (str. 24-25 odwołania):

Przystępujący kategorycznie zaprzecza, jakoby dokonywał jakiejś manipulacji miejscami dekretacji określonych

kosztów. Analizując dotychczasowe wyjaśnienia YOCAM należy skonstatować, iż rezerwy na urlopy i chorobowe, to

koszty, które ujęte są w kosztach prowadzenia działalności gospodarczej, a w wyjaśnieniach szczegółowych na prośbę

Zamawiającego wskazane zostały one w punkcie 15 i 16 kosztorysu. Przystępujący zwraca ponownie uwagę na fakt, że

jest mikro przedsiębiorcą (zatrudnienie poniżej 10 osób), a Odwołujący – w sposób bezpodstawny - posługuje się

analogiami do kosztów dotyczących małego przedsiębiorcę, które są oczywiście daleko większe.

Dalej należy odnotować, że urlopy w firmie YOCAM są zaplanowane między zadaniami, wtedy też cała firma jest

zamknięta, reszta urlopów wykorzystywana jest też w ferie zimowe - są to ogólne koszty przedsiębiorstwa, które nie

obciążają konkretnej budowy.

Odnośnie do twierdzeń Odwołującego zamieszczonych w pkt 10 odwołania (str. 29-31 odwołania):

Przystępujący wskazuje, że stosowanie zagęszczarek do podbudów betonowych i stabilizacji gruntu na lokalnych

drogach, chodnikach i ciągach pieszo-jezdnych, czy też w strefach między budynkami mieszkalnymi jest powszechną

praktyką, w pełni zgodną ze sztuką budowlaną. Urządzenia te umożliwiają prawidłowe dogęszczenie gruntu w trudno

dostępnych miejscach, m. in. przy studzienkach kanalizacyjnych i teletechnicznych, wpustach, zaworach do wody czy

gazu. We wszystkich tego rodzaju miejscach użycie ciężkiego walca jest co do zasady niemożliwe oraz nie daje

oczekiwanych efektów.

Jednocześnie powszechną wiedzą jest fakt, że zagęszczarka o masie ok. 500 kg umożliwia prawidłowe

zagęszczenie gruntu do głębokości ponad 50 cm.

Przegląd od AI

Głębokość działania zagęszczarki zależy od jej wagi i rodzaju. Lżejsze zagęszczarki (50100 kg) mogą efektywnie

pracować do głębokości około 30-40 cm, co jest wystarczające do prac przydomowych, takich jak układanie kostki.

Cięższe modele, np. o wadze 200 kg, zagęszczają do około 50 cm, a potężne zagęszczarki dwukierunkowe o masie 500

kg mogą osiągnąć głębokość nawet 70-80 cm. Warto pamiętać, że na ostateczną efektywność wpływa też rodzaj gruntu,

jego wilgotność oraz technika pracy operatora.

Praca zagęszczarki w określonych warunkach będzie zatem zawsze skuteczniejsza niż operowanie walcem.

Ponadto walce drogowe nie są stosowane w bliskim sąsiedztwie budynków mieszkalnych ze względu na wytwarzane

wibracje i ryzyko uszkodzenia budynków lub innych elementów infrastruktury mieszkalnej.

Przystępujący oświadcza nadto, że spalanie używanych przez niego maszyn i urządzeń przedstawia się

następująco:

•Ładowarka kołowa: 3-4 l/h, a jej realny czas pracy to 4-5 h dziennie

•Walec: 5-6 l/h, a jego realny czas pracy to 3-4 h dziennie,

•Koparka kołowa: 7-8 l/h, a jej realny czas pracy to 6 h dziennie,

Należy podkreślić, że w tzw. DTR-kach sprzętu budowlanego nie ma norm spalania, ponieważ to uzależnione jest

od wielu czynników: doświadczenia i sprawności operatora, warunków gruntowych, warunków atmosferycznych,

specyfiki terenu i danego przedsięwzięcia budowlanego. Wszystkie ww. dane oraz kalkulacja oferty Przystępującego

wynikają z jego długoletniego doświadczenia w omawianym zakresie oraz wypracowanej i ugruntowanej organizacji

pracy.

Dalej, w zakresie pkt. 28 i 29, wypada podkreślić, że w ramach pierwszych wyjaśnień YOCAM złożył tabelę pt.:

„Cennik wewnętrzny – zestawienie sprzętu przewidzianego do realizacji zadania” i w dokumencie tym są wyraźnie ujęte

dwa walce do wykonania zadania. Z tabeli tej wynika (poz. 11), że walec własny to koszt 80 zł brutto, czyli 65,04 zł netto/h

(z uwzględnieniem paliwa i operatora), natomiast kwota 28.495,94 zł to kwota netto z tabeli poz. 13 (35.050,00 zł brutto) z

pierwszych wyjaśnień.

Wyjaśnienie drugie uszczegóławiają tę kalkulację, nie ma tam nowych kwot, są tylko kwoty netto i brutto, które

wymagają przeliczeń, ponieważ kosztorys zawiera ceny netto, a tabela ceny brutto.

A zatem w drugich wyjaśnieniach są wyraźnie ujęte dwa walce i Przystępujący potwierdza, że taka właśnie liczba

tych urządzeń jest konieczna do zaangażowania w przedmiotowym zamówieniu. Koszty rozpisane pod poz. 28 i 29 to

wyraźnie udowadniają. Natomiast oferta firmy Transspol została dołączona na dowód tego, że skalkulowana cena

została sporządzona w oparciu o realna ofertę rynkową, a nie zaniżone koszty.

Odwołujący tymczasem w forsowanych przez siebie obliczeniach zawiera katalogowe dane, które nie przekładają

się na realia placu budowy i rzeczywistą wydajność pracy.

Z kolei w zakresie poz. 21, 22 i 23 przystępujący wyjaśnia, że zagęszczarka własna w tabeli pt.: „Cennik

wewnętrzny – zestawienie sprzętu przewidzianego do realizacji zadania” (poz. 8) to koszt. Na poziomie 500 zł brutto/mc, natomiast w kalkulacji jest ujęta cena netto czyli 406,50 zł netto/m-c. Spalanie zagęszczarki mieście się w przedziale

0,5-1 l/h. Z doświadczenia YOCAM wynika, że urządzenie to pracuje średnio 10-12 dni w miesiącu, po 3-4 h dziennie.

Przyjęcie nawet maksymalnych zakresów z tych danych zamyka się kwotą poniżej 300 zł brutto/m-c. O zaniżaniu

kosztów w tym zakresie nie może być mowy.

W poz. 2 tabeli pt.: „Cennik wewnętrzny – zestawienie sprzętu przewidzianego do realizacji zadania” ujęto

natomiast koszt koparki gąsiennicowej (uwzględnionej w wyjaśnieniach w poz. 14 kosztorysu branży drogowej).

Zgodnie z tabelą 100 zł brutto/h (koszt z uwzględnieniem operatora) x 8 h daje 800 zł brutto, czyli 650,40 zł netto

za dzień (81,30 zł netto/h).

Spalanie tej maszyny wynosi 5-6 l/h (cena paliwa to ok. 6 zł brutto/l), a realny dzienny czas pracy to 5 h. Koszt

pracownika (wynagrodzenie minimalne) to 31,94 zł/h co łącznie z kosztami paliwa daje sumę kosztów na poziomie 54,44

zł brutto, co oznacza, że po stronie Wykonawcy pozostaje bardzo konkretny zysk.

Odnośnie do twierdzeń Odwołującego zamieszczonych w pkt 11 odwołania (str. 31 odwołania):

Przystępujący wyjaśnia, że jest niedużą firmą rodzinną i nie prowadzi równocześnie kilku budów. Pozwala to

skupić i skoncentrować wszystkie siły na jednym zadaniu. YOCAM sam planuje i wykonuje większość zadań, bazując

przy tym na wieloletnim doświadczeniu, co pozwala na eliminację strat materiałowych praktycznie do poziomu zerowego.

Przystępujący w poprzednich wyjaśnieniach rozpisał koszty w pkt 28 i 29, w których jest ujęty transport:

Poz.28

M: ILOŚĆ ZAMIENIAMY NA tony: 3208 m2 x 0,04 m = 128,32 m3,

128,32 m3 x 2,5 t (m3 masy bitumicznej waży 2,5 t) = 320,80 t

320,80 t x 328 zł/t = 105.224,80 zł netto

Poz. 29

M: ILOŚĆ ZAMIENIAMY NA tony: 3247 m2 x 0,08 m= 259,76 m3,

259,76 m3 x 2,4 t (niższa gęstość masy) = 623,42 t

623,42 t x 308 zł/t =192.014,59 zł

S:

Sprzęty wynajęte, czyli układarka mas bitumicznych i walec mas bitumicznych są wynajęte na m-c, więc kwota

jest taka sama do obu pozycji 28 i 29 kosztorysu i stąd liczone są razem

Walec własny + operator - zgodnie z tabelą - 65,04 zł netto/1h x 8h = 520,33 zł /dzień

4dni x 520,33zł = 2081,30 zł netto

Układarka 28.495,94 zł netto + walec 15.000 zł netto + 2081,30 zł = 45.577,25 zł

R:

5PRACOWNIKÓW x 4 DNI= 5 x 212,09 zł x 4 = 4241,80 zł

Transport:

Ilość materiału z poz. 28 i 29: 320,80 t + 623,42 t/27 t (ład. auta) = 35 kursów

35 kursów x 350 zł netto/kurs = 12250zł netto – koszty transportu masy

Razem poz. 28 i 29

105.224,80 zł + 192014,59 zł + 45.577,25 zł + 4.241,80 zł + 12.250zł = 359.307,13 zł

Kosztorys: 404.120 zł netto, czyli zysk: 44.812,87 zł

Przystępujący podkreśla jednocześnie, że analizując jego wyjaśnienia należy wziąć pod uwagę fakt, iż jego

siedziba (w tym baza sprzętowa) znajduje się w odległości ok. 1600 m od placu budowy, co eliminuje znaczne koszty

związane z utrzymaniem placu budowy i zaplecza budowy, przewozu sprzętu i osób, ogrodzenia, kontenerów, delegacji i

noclegów, które siłą rzeczy znacznie zwiększają koszty realizacji inwestycji przez każdy podmiot oddalony bardziej od

miejsca jej realizacji niż ma to miejsce w przypadku Przystępującego (np. dla Odwołującego jest to odległość rzędu

prawie 70 km). Dowód – zrzut ekranu z serwisu Google Maps.

Mając powyższe na uwadze, wnoszę jak we wstępie. (…)”.

Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co następuje.

Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności w oparciu o treść akt sprawy

odwoławczej, w tym treść Specyfikacji Warunków Zamówienia, zwanej dalej SW Z, na podstawie odwołania, oferty

Przystępującego, wezwania Przystępującego do wyjaśnienia rażąco niskiej ceny z dnia 15 lipca 2025 r., wyjaśnień

Przystępującego w zakresie rażąco niskiej ceny z dnia 21 lipca 2025 r. wraz z dowodami, odpowiedzi Zamawiającego na

odwołanie z dnia 1 września 2025 r., pisma procesowego Odwołującego z dnia 24 września 2025 r., jak również na

podstawie złożonych wyjaśnień Izba postanowiła odwołanie oddalić.

Odwołanie nie zawierało braków formalnych, wpis został przez Odwołującego uiszczony, zatem odwołanie

podlegało rozpoznaniu. Izba nie stwierdziła przesłanek do jego odrzucenia.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Izba nie doszukała się w działaniach Zamawiającego

naruszenia przepisów art.16 ustawy Pzp, art.17 ust.2, art.224 ust.1, 5, 6, art. 226 ust. 1 pkt. 5 i pkt 8 ustawy Pzp, art.239

ust.1 ustawy Pzp.

Rozpoznając istotę sprawy należy wskazać, że zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia była

kwestia oceny czy wyjaśnienia Przystępującego dotyczące rażąco niskiej ceny wraz z dowodami obaliły domniemanie

istnienia rażąco niskiej ceny w ofercie Przystępującego.

Wymaga wskazania, że stosownie do art.224 ust.1 ustawy Pzp jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne

części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia lub budzą wątpliwości zamawiającego

co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia

lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający żąda od wykonawcy wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w

zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych.

Ponadto, zgodnie z art.224 ust.5 ustawy Pzp obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub

kosztu spoczywa na wykonawcy.

Jednocześnie, w myśl przepisu art.224 ust.6 ustawy Pzp odrzuceniu, jako oferta z rażąco niską ceną lub

kosztem, podlega oferta wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone wyjaśnienia

wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu.

Mając na uwadze powyższe przepisy prawa należy dostrzec, że Zamawiający miał podstawę prawną do

przeprowadzenia takiego postępowania wyjaśniającego rażąco niską cenę w trybie przepisu art.224 ust.1 ustawy Pzp.

Izba stwierdziła również, że w wykonaniu powołanych wyżej szczegółowych wezwań Zamawiającego do

wyjaśnienia rażąco niskiej ceny Przystępujący przedstawił stosowne wyjaśnienia wraz z dowodami.

Na podkreślenie zasługuje, że Zamawiający może odrzucić ofertę wykonawcy jedynie w warunkach braku

udzielenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.

W drugim przypadku, o którym mowa w art.224 ust.6 ustawy Pzp Zamawiający może również odrzucić ofertę

wykonawcy, jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu.

Zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny wraz z opinią biegłego doprowadził Izbę do przekonania, że

Zamawiający nie miał dostatecznej podstawy do stwierdzenia, że złożone przez Przystępującego wyjaśnienia wraz z

dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu.

Izba zauważyła również, że Zamawiający przeprowadził bardzo szczegółowe postępowanie wyjaśniające rażąco

niską cenę oferty Przystępującego, czego wyraz potwierdza treść wezwań, a treść wyjaśnień i dowodów mogła

doprowadzić Zamawiającego do wnioskowania, że rażąco niska cena w ofercie wykonawcy nie wystąpiła.

Jeżeli Zamawiający doszedł do takiego wniosku, to nie mógł on zastosować przepisu art. 226 ust.1 pkt 8 ustawy

Pzp, który stanowi, że Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do

przedmiotu zamówienia.

Rozpoznając zarzut rażąco niskiej ceny – Izba uznała, że nie są wystarczające zastrzeżenia Odwołującego

zawarte w odwołaniu, że cena jednostkowa czy koszt cząstkowy są rażąco niskie, w warunkach, gdy przepis art.224

ust.1 ustawy Pzp i art. 226 ust. 1 pkt. 8 ustawy Pzp dotyczy ceny całkowitej oferty lub istotnej części składowej tej ceny.

Wobec tego należało przyjąć, że wszelka szczegółowa argumentacja Odwołującego dotycząca kalkulacji oferty

Przystępującego nie mogła znaleźć uznania Izby z tego powodu, że metodologia takiej kalkulacji prezentowana przez

Odwołującego nie musi pokrywać się ze sposobem kalkulacji przewidzianym przez Przystępującego.

Z powyższych względów, Izba pominęła wszelkie dowody i wyjaśnienia Odwołującego zaprezentowane w

rozpoznawanej sprawie.

Powyższy punkt widzenia Izby potwierdziła w całej rozciągłości opinia biegłego powołanego z wniosku

Odwołującego.

Z uwagi na bardzo specjalistyczny charakter związany z badaną ceną robót budowalnych w zakresie

domniemania rażąco niskiej ceny, również w aspekcie określonego przez Zamawiającego przedmiotu zamówienia, Izba

dopuściła zgłoszony na wniosek Odwołującego na rozprawie z dnia 16 września 2025 r. dowód z opinii biegłego z

dziedziny kosztorysowania robót budowlanych oraz budownictwa drogowego.

W swojej opinii z dnia 8 października 2025 r. biegły stwierdził w pkt 8 wniosków końcowych, że „(…) materiał

dowodowy wraz z wyjaśnieniami przedstawionymi przez Wykonawcę uprawdopodabnia realność kalkulacji i w ocenie

biegłego brak jest podstaw merytorycznych, które wskazywałyby na niewykonalność robót budowlanych w zaoferowanej

cenie przez YOCAM Sp. z o. o. z siedzibą w Rostworowie. Tym samym należy stwierdzić, że przedmiot zamówienia

można zrealizować za zaoferowaną cenę przy zachowaniu przedstawionych założeń kosztowych, organizacyjnych oraz

technologicznych.”

Niezależnie od powyższego wymaga podkreślenia, że pojęcie rażąco niskiej ceny nie zostało zdefiniowane przez

ustawodawcę i przyjmuje się zgodnie w doktrynie i orzecznictwie, że cena rażąco niska to cena niewiarygodna,

nierealistyczna, uniemożliwiająca należyte wykonane przedmiotu zamówienia i taka, która jest z całą pewnością poniżej

kosztów tego wykonania.

Według Izby – ratio legis przepisu art.224 ust.1 i nast. ustawy Pzp ma na celu ustalenie przez Zamawiającego

wiarygodności zaoferowanej przez danego wykonawcę ceny całkowitej oferty, a nie dokonanie audytu prowadzonej przez

tego wykonawcę działalności pod kątem badania realności każdego elementu kosztowego jego oferty według zasad

wskazywanych przez wykonawcę konkurencyjnego.

Wymaga zaznaczenia, że ustawodawca w powyższych przepisach posłużył się sformułowaniem „budzą

wątpliwości zamawiającego”, który w sposób jednoznaczny jest przypisany do stanu oceny oferty przez Zamawiającego.

Co istotne ustawodawca nie przewidział w ramach procedury opisanej w art.224 ust.1 ustawy Pzp prawa

wykonawcy konkurencyjnego do zgłoszenia zastrzeżeń, co do treści wezwania dotyczacego wyjaśnienia rażąco niskiej

ceny, które mogłyby formułować treść danego zagadnienia odnoszącego się do szczegółowych elementów

kosztotwórczych.

Jedynie w takim wypadku Zamawiający byłby zobowiązany uwzględnić spostrzeżenia konkurenta i prowadzić

postępowanie wyjaśniające rażąco niską cenę według reguł przez niego wskazanych, czego trudno się doszukać w

komentowanym art.224 ust.1 ustawy Pzp.

Zadaniem Zamawiającego, co do zasady jest upewnienie się czy ma on do czynienia z cena realną za którą

można zrealizować przedmiot zamówienia.

W związku z powyższym Izba nie uznała argumentacji zaprezentowanej przez Odwołującego w odwołaniu.

W konsekwencji, przyjęcia przez Izbę zapatrywania, że zaoferowana przez Przystępującego cena nie jest rażąco

niska i możliwe jest należyte wykonanie przedmiotu zamówienia za taką cenę należało uznać, że zarzut naruszenia

art.226 ust.1 pkt 5 ustawy Pzp, stosownie do którego Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli jej treść jest niezgodna z

warunkami zamówienia, jest oczywiście bezzasadny.

Nie potwierdził się również zarzut wynikowy oparty o przepis art.239 ust.1 ustawy Pzp z tego powodu, że

Zamawiający wybrał najkorzystniejszą ofertę na podstawie kryteriów oceny ofert określonych w dokumentach

zamówienia.

Ostatecznie, za chybiony Izba uznała zarzut naruszenia przez Zamawiającego przepisu art.16 i art.17 ustawy

Pzp, bowiem Odwołujący znajdował się w zupełnie innej sytuacji procesowej w prowadzonym postępowaniu o udzielenie

zamówienia publicznego niż Przystępujący.

Zdaniem Izby - Odwołujący nie został przez Zamawiającego potraktowany w sposób naruszający zasadę

uczciwej konkurencji, równości, przejrzystości, proporcjonalności, a o wyborze najkorzystniejszej oferty Przystępującego

zadecydował zaoferowany przez niego najkorzystniejszy bilans punktów w kryteriach: ceny i okresu gwarancyjnego.

W tym stanie rzeczy Izba na podstawie art. 553 ustawy Pzp postanowiła oddalić odwołanie.

Izba wzięła również pod uwagę brzmienie art.575 ustawy Pzp, który stanowi, że strony oraz uczestnik

postępowania odwoławczego wnoszący sprzeciw ponoszą koszty postępowania odwoławczego stosownie do jego

wyniku.

Biorąc pod uwagę, że wniosek dowodowy o powołanie biegłego zgłosił Odwołujący Izba uznała, że koszty

wynagrodzenia biegłego pokrywa strona przegrywająca w tym przypadku Odwołujący.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 574 i art.576 ustawy Prawo zamówień

publicznych, stosownie do wyniku postępowania, z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania

oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania .

Przewodniczący: …………………………….