Postanowienie IV KK 70/14

Sygn. akt IV KK 70/14 POSTANOWIENIE Dnia 20 sierpnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Józef Dołhy Protokolant Dorota Szczerbiak w sprawie E. S. oskarżonej z art. 278 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014 r., kasacji, wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej subsydiarnej M. M. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 8 października 2013 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 marca 2013 r., 1) oddala kasację jako oczywiście bezzasadną z wyjątkiem zarzutu dotyczącego wydatków poniesionych przez oskarżycielkę posiłkową subsydiarną w postępowaniu sądowym, który pozostawia bez rozpoznania, 2) obciąża oskarżycielkę posiłkową subsydiarną kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego . UZASADNIENIE W wyroku z dnia 28 marca 2013 r. Sąd Rejonowy w K. w sprawie z oskarżenia E. S. przez oskarżycielkę posiłkową subsydiarną M. M., na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 §1 pkt 3 k.p.k. umorzył wobec oskarżonej 2 postępowanie o czyn z art. 284 § 1 k.k., zaś w pkt 3 orzekł, że „na podstawie art. 640 k.p.k. w zw. z art. 632 pkt 1 k.p.k. i w zw. z art. 624 § 1 k.p.k. zwalnia oskarżycielkę posiłkową subsydiarną M. M. od ponoszenia kosztów procesu i obciąża nimi Skarb Państwa”. Sąd w uzasadnieniu dodał, że „mając jednocześnie na uwadze brzmienie przepisu art. 632 pkt 1 k.p.k. (…) nie zasądził kosztów procesu od oskarżonej”. Wyrokiem z dnia 8 października 2013 r. Sąd Okręgowy w K., po rozpoznaniu apelacji pełnomocnika oskarżycielki, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, po czym rozstrzygnął, że „zwalnia oskarżycielkę posiłkową subsydiarną od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze”. W kasacji pełnomocnik m.in. powtórzył zarzut apelacyjny naruszenia „przepisów art. 628 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 629 k.p.k. poprzez zignorowanie zasady, że w razie umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. Sąd zasądza na rzecz oskarżyciela prywatnego poniesione przez niego koszty procesu”. Wobec oddalenia kasacji jako oczywiście bezzasadnej w pozostałej części i odstąpienia od pisemnego uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego w tym zakresie, wskazać tylko należy powody pozostawienia kasacji bez rozpoznania we wskazanej wyżej części. Skarga ta w zakresie, w jakim dotyczyła wydatków oskarżycielki posiłkowej subsydiarnej, w zaistniałej konfiguracji procesowej nie była bowiem dopuszczalna. Zacząć jednak należy od stwierdzenia, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował powołane przez siebie przepisy o kosztach procesu. W myśl art. 640 k.p.k., w sprawach z oskarżenia publicznego, w których akt oskarżenia wniósł oskarżyciel posiłkowy, odpowiednie zastosowanie mają przepisy odnoszące się do kosztów procesu w sprawach z oskarżenia prywatnego. Przepis art. 640 k.p.k. odsyła więc do art. 628 k.p.k., który ma zastosowanie również w razie umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k., a to zgodnie z dyspozycją art. 629 część druga k.p.k. Nie stosuje się zatem art. 632 pkt 1 k.p.k., to znaczy, nie obciąża się kosztami procesu oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego, ale ponosi je – w myśl art. 628 k.p.k. w zw. z art. 629 część druga k.p.k. – oskarżony. Nie ma więc ani substratu ani podstawy prawnej do zwalniania 3 tego oskarżyciela od kosztów procesu. Oskarżony nie może być też zwolniony od kosztów procesu poniesionych przez oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego, ponieważ art. 624 § 1 k.p.k. przewiduje zwolnienie od zapłaty kosztów sądowych należnych tylko Skarbowi Państwa. Sąd I instancji w wyroku w ogóle nie wypowiedział się na temat kosztów procesu należnych od oskarżonej na rzecz oskarżycielki posiłkowej, mimo takiego obowiązku wynikającego z art. 626 § 1 k.p.k. Sąd odwoławczy z oczywistym naruszeniem art. 433 §2 k.p.k. nie odniósł się do dotyczącej tej kwestii zarzutu apelacji. To rażące naruszenie prawa nie otworzyło jednak drogi do kasacji w tym zakresie. Bowiem w myśl art. 626 § 2 k.p.k., jeżeli w orzeczeniu nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach, orzeczenie w tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierwszej instancji lub sąd odwoławczy. Ta część dyspozycji art. 626 § 2 k.p.k. ma zastosowanie zarówno wtedy, gdy w ogóle nie rozstrzygnięto o kosztach jak i wówczas, gdy w orzeczeniu sąd nie wypowiedział się o kosztach obciążających jedną ze stron, którą może też być Skarb Państwa. Nie chodzi więc o korygowanie błędnego wyliczenia kosztów ani, tym bardziej, o modyfikację zasad ich poniesienia, bo to w trybie art. 626 § 2 k.p.k. jest niedopuszczalne, ale o pierwotne, choć cząstkowe, rozstrzygnięcie o kosztach. Zatem nie w drodze kasacji, lecz przez wniosek złożony do Sądu właściwego strona może ubiegać się o wydanie takiego uzupełniającego rozstrzygnięcia. Dlatego kasację w części dotyczącej kosztów poniesionych przez oskarżycielkę posiłkową przed Sądem I instancji należało pozostawić bez rozpoznania.