Sygn. akt IV C 1235/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 listopada 2016 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie IV Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący : SSO Marzena Wyrembak -Gastoł
Protokolant : protokolant Angelika Zych
po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2016 roku w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa E. K. i M. K.
przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu (...) z siedzibą w W.
o zapłatę
I. zasadza od pozwanego Przedsiębiorstwa Państwowego (...) w W. na rzecz powodów E. K. i M. K. solidarnie kwotę 2 086 000 zł (dwa miliony osiemdziesiąt sześć tysięcy złotych) z odsetkami:
- ustawowymi od kwoty 200 000 zł (dwieście tysięcy złotych) od dnia 12 lutego 2014r.do dnia 31 grudnia 2015r. oraz ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty,
- ustawowymi za opóźnienie od kwoty 1 886 000 zł (jeden milion osiemset osiemdziesiąt sześć tysięcy złotych) od dnia 21 czerwca 2016r. do dnia zapłaty;
II. koszty postępowania stosunkowo rozdziela między stronami obciążając tymi kosztami powoda w 63%, pozwanego w 37% oraz pozostawiając szczegółowe rozliczenie kosztów referendarzowi sądowemu.
Sygn. akt IV C 1235/13
UZASADNIENIE
W dniu 2 sierpnia 2013 roku ( data prezentaty) powodowie E. K. oraz M. K. złożyli pozew (uzupełniony pismem z dnia 19 sierpnia 2013 roku), wnosząc o zasądzenie solidarnie na rzecz powodów od pozwanego Przedsiębiorstwa Państwowego (...) kwoty 5.580.000 zł tytułem odszkodowania za spadek wartości nieruchomości stanowiących własność powodów, położonychw W. pomiędzy ulicami (...), P. i H. oraz tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej budynków mieszkalnych posadowionych na nieruchomościach powodów przy ul. (...) w W. wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od daty wytoczenia powództwa do dnia zapłaty.
W dniu 17 marca 2014 roku ( data prezentaty) pozwany Przedsiębiorstwo Państwowe (...) złożyło do tutejszego Sądu odpowiedź na pozew, wnosząc o oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W piśmie procesowym z dnia 16 lutego 2015 roku powodowie wskazali, że żądają kwoty 200.000 złotych tytułem odszkodowania za spadek wartości nieruchomości, zaś cofają pozew ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie odszkodowania tytułem rewitalizacji akustycznej.
W piśmie z dnia 8 listopada 2016 roku powód rozszerzył żądanie pozwu w zakresie roszczenia o odszkodowanie z tytułu spadku wartości nieruchomości do łącznej kwoty 2.086.000 zł wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 200.000 zł od dnia doręczenia pozwanemu pozwu do zapłaty, zaś od kwoty 1.886.000 zł od dnia doręczenia pozwanemu opinii biegłego do dnia zapłaty.
Postanowieniem z dnia 22 listopada Sąd umorzył postępowanie co do kwoty 3.494.000 zł.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Powodowie są właścicielami nieruchomości położonych w W. pomiędzy ulicami (...), P. i H., na które składają się zabudowana działkao pow. 10.000 m ( 2 )położona przy ul. (...), nr ew. (...)z obrębu 1-08-31, niezabudowana działka o pow. 9.486 m ( 2) położona przy ul. (...) nr ew. (...) z obrębu 1-08-31, niezabudowana działka o pow. 287 m ( 2 )o nr ew.(...) z obrębu (...) niezabudowana działka o pow. 52.068 m ( 2 )o nr ew. (...) z obrębu (...)oraz niezabudowana działka o nr ew. (...) z obrębu 1-08-28 (dowód: odpis księgi wieczystej nr (...) k. 14-20, odpis księgi wieczystej nr (...) k. 10-13).
Uchwałą numer 76/11 Sejmiku Województwa (...) z 20 czerwca 2011 roku, która weszła w życie 4 sierpnia 2011 roku, utworzono obszar ograniczonego użytkowania dla (...) im. (...) w W..
Nieruchomości należące do powodów znajdowały się w obszarze ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego (...)w W. poza strefami Z1i Z2 obszaru ograniczonego użytkowania (bezsporne).
Pismem z 16 lipca 2013 roku powodowie wezwali Przedsiębiorstwo Państwowe (...) w W. do zapłaty odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości i konieczności poniesienia nakładów akustycznych (dowód: pismo k. 22).
Ponieważ w sprawie występowały fakty wymagające wiedzy specjalnej, niezbędnym było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego.
Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2015 roku Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości na okoliczność ustalenia, czy ograniczenia wprowadzone uchwałą nr 76/11 Sejmiku Województwa (...) z dnia 20 czerwca 2011 roku w sprawie utworzenia OOU dla Portu Lotniczego (w szczególności § 5 uchwały) mają wpływ na obniżenie wartości rynkowej nieruchomości powodów wskazanych w piśmie procesowym z dnia 16.02.2015 roku. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 roku Sąd dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłego T. K. (1)w celu ustalenia, jaki wpływ na obniżenie wartości nieruchomości powodów miały immisje w postaci hałasu spowodowanego sąsiedztwem portu lotniczego (...)w W., jak również na okoliczność ustalenia, jaka jest – oszacowana kwotowo – wysokość spadku wartości rynkowej nieruchomości powodów w związku z działalnością portu lotniczegow związku z występującym hałasem lotniczym.
W wykonaniu zobowiązania Sądu biegły sądowy T. K. (1) sporządził opinię główną w dniu 7 maja 2015 roku oraz opinię uzupełniającą w dniu 23 maja 2016 roku. W opinii z dnia 7 maja 2015 roku biegły sądowy wykluczył istotność wpływu strefy OOU na cenę nieruchomości powodów, wskazał jednocześnie, że odmiennym zagadnieniem, wykraczającym poza tezę dowodową zakreśloną przez Sąd, jest kwestia hałasu lotniczegoi jego wpływ na wartość nieruchomości, udowodnione jest bowiem ponad wszelką wątpliwość, że hałas lotniczy oddziałuje negatywnie na wartość nieruchomości niezabudowanych i zabudowanych na terenie (...) W.. W opinii z dnia 23 maja 2016 roku wskazał zaś, iż analiza danych rynkowych w postaci cen i cech rynkowych nieruchomości gruntowych oraz komercyjnych na terenie dzielnic W. z uwzględnieniem poziomu natężenia hałasu lotniczego i lokalizacji nieruchomościw strefach OOU wykonana metoda regresji wielorakiej wskazuje, że immisje w postaci hałasu spowodowanego sąsiedztwem portu lotniczego(...) mają istotny wpływ na wartość nieruchomości na analizowanym rynku, w tym także na nieruchomości powodów, powodując spadek ich wartości, przy czym spadek wartości nieruchomości powodów objętych powództwem wynosi 2.086.000 zł (dowód: opinia k. 210-239, opinia uzupełniająca k. 357-379).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy, a w szczególności na podstawie opinii biegłego T. K. (1). Przedmiotowe dokumenty Sąd uznał za wiarygodne, gdyż nie były kwestionowane przez strony, a Sąd nie znalazł podstaw, by podważyć ich wiarygodnośćz urzędu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Ostatecznie przedmiotem żądania w niniejszym procesie jest zapłata przez pozwanego odszkodowania w kwocie 2.086.000 złotych w związku z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania.
Bezsporne w sprawie pozostawało, że w obszarze ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego(...) w W. utworzonym uchwałą numer 76/11 Sejmiku Województwa (...) z 20 czerwca 2011 roku znalazły się nieruchomości powodów i że znajdują się one poza strefami Z1 i Z2.
Powodowie domagają się w sprawie niniejszej odszkodowania z tytułu utraty wartości nieruchomości w związku z wprowadzonymi ograniczeniami w korzystaniu nieruchomości oraz koniecznością znoszenia immisji w postaci hałasu. Podstawę żądania powodów stanowi art. 129 ust. 2 z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 maja 2012 r. (I CSK 509/11) jednoznacznie wskazał, że w takim wypadku właściwą podstawę prawną uzyskania przez poszkodowanego ochronyw zakresie roszczenia o naprawienie szkody w postaci zmniejszenia się wartości nieruchomości, wynikającej z faktycznego oddziaływania lotniska pozwanego, emitującego hałas w stopniu, który uzasadniał utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania uznać należy art. 129 ust. 2 p.o.ś.. Wyłączył tym samym możliwość oparcia powództwa na przepisie art. 435 k.c.
Zgodnie z treścią przepisu art. 129 p.o.ś., jeżeli w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel nieruchomości może żądać wykupienia nieruchomości lub jej części. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę; szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości. Z powyższymi roszczeniami można wystąpić w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości (art. 129 ust. 4).
W wyroku z dnia 27 czerwca 2012 roku Sąd Najwyższy wskazał, iż odpowiedzialność odszkodowawczą, o której mowa w art. 129 p.o.ś. przewidziano nie za samo ograniczeniei nie za każde ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Odszkodowanie nie rekompensuje zmiany dotychczasowej sytuacji właściciela nieruchomości, a tym bardziej utrzymywania już istniejących ograniczeń w przypadku zmiany aktu prawnego. Odszkodowanie służy bowiem za konkretną szkodę, która powstała w związkuz ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, a nie za samo ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Konieczną przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej jest więc szkoda, której źródłem jest rozporządzenie lub akt prawa miejscowego powodujący ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Szkoda ma być normalnym następstwem wejścia w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego wprowadzającego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2012 roku, IV CSK 28/12, LEX nr 1228596).
W wyroku z dnia 25 maja 2012 roku Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazał, że szkodą podlegającą naprawieniu na podstawie art. 129 ust. 2 p.o.ś. jest także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z faktu, iż właściciel nieruchomości będzie musiał znosić dopuszczalne na tym obszarze immisje np. hałas (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2012 roku, I CSK 509/11, LEX nr 1271642).
Pozwany podnosił, że powodowie nie ponieśli szkody, gdyż wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania nie spowodowało żadnych ograniczeń w korzystaniuz nieruchomości (brak ograniczeń w zabudowie czy w odniesieniu do zmiany funkcji budynków znajdujących się w OOU poza strefami Z1 i Z2), zaś samo położenie w OOU nie oznacza spadku wartości nieruchomości.
W ocenie Sądu z powyższym zarzutem nie można się zgodzić. Nie ulega wątpliwości, iż przyczyną utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla terenów wokół Portu Lotniczego (...)w W. było dotrzymanie standardów związanych z emisją hałasu (art. 135 p.o.ś.). Hałas natomiast ogranicza sposób korzystania z nieruchomości powodów, bowiem w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, mieszkańcy muszą znosić przekroczenia norm hałasu na swoich nieruchomości. Istnieje zatem ścisły związek między wprowadzeniem strefy ograniczonego użytkowania a spadkiem wartości nieruchomości znajdujących się na obszarze ograniczonego użytkowania, na co wskazał biegły w opinii. Wbrew stanowisku pozwanego zaktualizowały się w niniejszej sprawie przesłanki do zasądzenia odszkodowania na rzecz powodów.
W świetle powyższego orzecznictwa istotnym jest, czy na nieruchomości powodów mamy do czynienia z immisjami w postaci hałasu. W tym zakresie posiłkowo należy zastosować art. 144 k.c. celem wyjaśnienia pojęcia immisji, tj. zakłócanie korzystaniez nieruchomości ponad przeciętną miarę. Do ustalenia, czy mamy do czynieniaz przekroczeniem przeciętnej miary, niezbędna jest ocena, czy działanie lub zaniechanie zakłóca korzystanie z nieruchomości ponad przeciętną miarę wynikającą nie tylko ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości, ale także ze stosunków miejscowych.
Co istotne na gruncie niniejszej sprawy okoliczność, że dla poszczególnych rodzajów zakłóceń ustanowione zostały w drodze przepisów prawnych normy, w zasadzie nie ma decydującego znaczenia, a najwyżej orientacyjne - dla oceny przekroczenia przeciętnej miary zakłóceń w rozumieniu art. 144 (Jacek Gudowski (red.), Jolanta Rudnicka, Kodeks cywilny. Komentarz. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, LexisNexis, 2013).
Hałas generowany przez ruch lotniczy i wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania skutkowało obniżeniem wartości nieruchomości powodów, co jednoznacznie wynika z opinii biegłego, w której porównywane były wartości nieruchomości, które znalazły się w obszarze ograniczonego użytkowania i nieruchomości, które znajdują się poza tym obszarem, tj. nie są dotknięte czynnikiem hałasu generowanego przez ruch lotniczy.
W niniejszej sprawie podstawą rozstrzygnięcia Sądu w zakresie roszczenia powodów w powyższym zakresie była opinia wykonana przez biegłego sądowego T. K. (2). W sporządzonej opinii biegły wskazał, że immisje w postaci hałasu spowodowanego sąsiedztwem portu lotniczego (...)mają istotny wpływ na wartość nieruchomości na analizowanym rynku, w tym także na nieruchomości powodów, powodując spadek ich wartości, przy czym spadek wartości nieruchomości powodów objętych powództwem wynosi 2.086.000 zł.
Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania przedmiotowej opinii, która – zdaniem Sądu – została sporządzona rzetelnie i kompleksowo, jest logiczna, spójna i pozbawiona nieścisłości, przy czym została poprzedzona opisem przeprowadzonych badań. Opinia co prawda była kwestionowana przez pozwanego, ale w ocenie Sądu biegły odniósł się do zgłaszanych zastrzeżeń i wyjaśnił je na rozprawie.
Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że hałas generowany przez startujące samoloty na nieruchomości powodów wykracza poza przeciętną miarę. W związku z tym przyjąć należy, że pozwany ponosi odpowiedzialność względem powodów na podstawie art. 129 ust. 2 p.o.ś.
Rozstrzygnięcie w kwestii odsetek Sąd oparł o art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Sąd zasądził odsetki od dnia następnego po dniu doręczenia odpisu pozwu pozwanemu w zakresie kwoty 200.000 zł, której pierwotnie domagali się powodowie, zaś w zakresie kwoty 1.886.000 zł od dnia 21 czerwca 2016 roku, tj. od dnia następnego po dniu doręczenia opinii biegłego.
Mając na uwadze wszystkie podniesione okoliczności, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach procesu, orzeczono w oparciu o treść art. 100 k.p.c., obciążając kosztami powoda w 63%, zaś pozwanego w 37%, pozostawiając szczegółowe rozliczenie kosztów referendarzowi sądowemu.