Wyrok III RN 135/03

Wyrok z dnia 12 grudnia 2003 r. III RN 135/03 1. Decyzja administracyjna organu kolegialnego (zgodnie z zasadą pi- semności postępowania - art. 14 § 1 k.p.a.) jest „opatrywana podpisami” osób uczestniczących w jej przyjęciu albo przez sporządzenie odrębnego doku- mentu, który jest podpisywany przez wszystkie osoby uczestniczące w jego przyjęciu, albo też przez ujęcie treści rozstrzygnięcia przyjętego w wyniku gło- sowania w protokole posiedzenia, do którego załączona jest podpisana przez uczestników posiedzenia lista obecności członków organu kolegialnego. Taka praktyka podpisywania decyzji administracyjnych (art. 104 k.p.a.) podejmowa- nych przez kolegialne organy orzekające jest zgodna z art. 107 § 1 k.p.a. 2. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu do doręcze- nia stronie postępowania jednego uwierzytelnionego odpisu decyzji, a nie jej oryginału (art. 109 § 1 k.p.a.). Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2003 r. sprawy ze skargi Adama O. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 7 sierpnia 2001 roku, w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów, na skutek re- wizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego [...] od wyroku Naczel- nego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2003 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi- nistracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Okręgowa Rada Adwokacka w W. uchwałą [...] z dnia 28 września 2000 r. postanowiła o skreśleniu Adama O. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W., bo- wiem - jak podano w uzasadnieniu powyższej uchwały - w Monitorze Polskim z 1999 2 r. (Nr 10, poz. 147) opublikowane zostało jego nazwisko jako tajnego i świadomego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa w latach 1955-1959, przy czym fakt ten miał miejsce przed uzyskaniem przezeń wpisu na listę adwokatów, lecz o fakcie tym Adam O. nie poinformował organów adwokatury podejmując starania o wpis na listę adwokatów. Powyższa uchwała została przyjęta w nawiązaniu do wcze- śniejszej uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej [...] z dnia 17 kwietnia 1999 r., mocą której uznano pracę i służbę adwokatów w organach bezpieczeństwa w latach 1944- 1990 oraz tajną i świadomą współpracę z tymi organami za sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom moralnym i fundamentalnym zasadom etyki adwokackiej. Następnie, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, w wyniku rozpoznania odwołania Adama O. od powyższej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W. [...] z dnia 28 września 2000 r., uchwałą z dnia 7 sierpnia 2001 r. postanowiło „odwołanie pozostawić bez uwzględnienia”. W wyniku skargi Adama O. na powyższą uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 7 sierpnia 2001 r., Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2003 r. [...] „stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały i poprzedzającej ją uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 28 września 2000 r. w przedmiocie skreślenia Adama O. z listy adwokatów”, bowiem - jak wywiódł w uzasadnieniu tego wyroku - pomimo, że Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonych uchwałach zarzucanych przez skarżącego naruszeń prawa - ani naruszenia art. 74 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. Nr 16, poz. 124 ze zm., w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania przedmiotowych uchwał przez organy samorządu adwokackiego), ani też art. 77 § 1 oraz art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 44 ust. 1 i art. 74 Prawa o adwokaturze. Natomiast „Naczelny Sąd Administracyjny dopatrzył się jednak z urzędu w obu uchwałach rażącego naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. Zarówno uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej, jak i uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej miały bowiem w istocie charakter decyzji administracyjnych i znajdowały do nich zastosowanie przepisy k.p.a. W przypadku decyzji organu kolegialnego pod- pis powinien być więc złożony przez wszystkich członków organu (por. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 30 września 1992 r., III AZP 17/92, OSNCP 1993 nr 3, poz. 25). Jedynie w przypadku ustawowych przepisów odrębnych, jak np. w art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) może być ona podpisana przez przewodniczącego organu. 3 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym wyraźnie, że ‘nie jest spełniony wa- runek wydania decyzji przez organ kolegialny, gdy wszyscy członkowie organu pod- pisali protokół rozprawy zawierający treść rozstrzygnięcia, natomiast tylko przewod- niczący składu podpisał decyzję wraz z uzasadnieniem (por. teza wyroku NSA z 24 stycznia 1991 r., SA/Gd 1152/90, ONSA 1991 nr 2 poz. 34). Taka zaś sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. W wyroku z 26 marca 1993 r., II SA 869/92 (ONSA 1993 nr 4 poz. 10), Sąd podkreślił, że bezskuteczne są w takim przypadku postanowienia wewnętrznego regulaminu i nie mają one mocy prawnej jako sprzeczne z ustawą. W przedmiotowej sprawie obie uchwały organów adwokatury nie zostały podpisane przez cały skład orzekający, lecz pierwsza z nich przez dzie- kana i kierownika biura, a druga przez przewodniczącego i protokolanta. Stanowi to, zgodnie z przedstawionym wyżej stanowiskiem rażące naruszenie prawa. Wymaga również podkreślenia, że w wyniku odwołania może zapaść jedynie rozstrzygnięcie odpowiadające w swojej treści art. 138 k.p.a. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia. Stanowi to rażące naruszenie art. 138 k.p.a.”. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pismem z dnia 29 sierpnia 2003 r. [...] wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administra- cyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2003 r. [...], zarzucając temu wyrokowi ra- żące naruszenie: po pierwsze - art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) „poprzez jego błędną wykładnię, pole- gającą na uznaniu, że decyzja wydana przez okręgową radę adwokacką winna być podpisana przez wszystkich jej członków”; oraz po drugie - art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. w związku z art. 107 k.p.a. „poprzez przyjęcie, że brak podpisów jednego z członków organu kolegialnego na odpisie decyzji wydanej przez taki organ powoduje eo ipso nieważność takiej decyzji administracyjnej”. W konsekwencji, Pierwszy Pre- zes Sądu Najwyższego na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelny Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako ustawa o NSA) wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i prze- kazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponowne- go rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszy Prezes Sądu Naj- wyższego podniósł w szczególności, że: Po pierwsze, w zaskarżonym wyroku: „zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 107 k.p.a. przez NSA jest w sposób oczywisty błędne, a opiera się 4 na rażącym naruszeniu art. 48 Prawa o adwokaturze, który to przepis w sposób jed- noznaczny umocowuje dziekana okręgowej rady adwokackiej do jednoosobowej re- prezentacji w całym zakresie działania tego organu adwokatury. Kolegialne organy adwokatury podejmują decyzje w formie uchwał. Decyzja administracyjna, także taka, która wydana jest w postaci uchwały podejmowanej przez organ kolegialny, stanowi ‘oświadczenie woli’ wydającego ją organu, a w przypadku organu kolegial- nego - wyraz woli przejawianej przez zespół osób fizycznych, pełniących na podsta- wie określonych procedur prawnych, funkcję piastunów tych praw i obowiązków, które ustawa przypisuje kolegialnemu organowi. Uchwałę należy uznać za podjętą z chwilą wyrażenia woli przez organ kolegialny w sposób prawem określony, tzn. naj- częściej w formie głosowania (tajnego lub jawnego) zwykłą lub kwalifikowaną więk- szością głosów obecnych członków danego organu, przy zachowaniu minimalnej a koniecznej dla możności podejmowania uchwał liczby uczestniczących osób (qu- orum); fakt podjęcia uchwały oraz zachowania (lub nie) wymaganych dla ważności danej ‘czynności konwencjonalnej’, podlega rejestracji i ujawnieniu w protokole. De- cyzja administracyjna w ujęciu materialnym, jaką jest uchwała kolegialnego organu samorządu adwokatów, uzyskuje zatem byt prawny już z chwilą złożenia w sposób wyżej przewidziany oświadczenia woli przez organ kolegialny, nie zaś dopiero wów- czas, gdy treść tego oświadczenia zostanie doręczona stronie w trybie art. 109 k.p.a. Decyzja staje się natomiast skuteczna wobec strony z chwilą doręczenia mu pisma obejmującego decyzję albo z chwilą jej ogłoszenia (art. 110 k.p.a.) - pismo takie lub ogłoszenie stanowi decyzję w ujęciu formalnym. Uchwała okręgowej rady adwokac- kiej podjęta w sprawach, w odniesieniu do których stosuje się przepisy k.p.a., uzy- skuje byt prawny z chwilą jej podjęcia przez osoby, których podpisy złożone zostały pod protokołem posiedzenia (tj. na liście obecności stanowiącej integralną jego część) obejmującym treść uchwały. Materializuje się w obrocie poprzez doręczenie stronie dokumentu obejmującego treść uchwały. Do sporządzenia - i podpisania - ta- kiego dokumentu (stanowiącego decyzję administracyjną w formalnym ujęciu) uprawniony jest z mocy art. 48 Prawa o adwokaturze dziekan lub, w jego zastęp- stwie, wicedziekan rady. Brak podpisu wszystkich członków rady pod tym dokumen- tem nie jest objęty wymogiem określonym w art. 107 § 1 k.p.a., albowiem doręczana jest decyzja w rozumieniu formalnym.” Po drugie, w rewizji nadzwyczajnej wyrażony został pogląd prawny, wedle któ- rego: „nie można się zgodzić z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że 5 następstwem uchybienia obowiązkowi umieszczenia na odpisie decyzji podpisów wszystkich osób uczestniczących w jej wydaniu ma być zawsze nieważność decyzji. Konsekwencje takie ustawa wiąże jedynie z rażącym naruszeniem prawa, a za tym może się to odnosić wyłącznie do wadliwego podpisania decyzji w sensie material- nym, nie zaś formalnym. Ponadto konsekwencje takie mogłyby nastąpić tylko w braku wyraźnego zapisu upoważniającego do podpisania decyzji jednego z członków organów. Tymczasem w sprawach niniejszych samo wydanie decyzji (podjęcie uchwały) nie nastąpiło z jakimkolwiek naruszeniem prawa, a stosowne protokoły zo- stały podpisane przez wszystkie osoby uczestniczące w wydaniu decyzji. Decyzja natomiast w sensie formalnym została podpisana przez dziekana okręgowej rady adwokackiej upoważnionego do takiej czynności przez art. 48 § 1 Prawa o adwokatu- rze”. Po trzecie, równocześnie w rewizji nadzwyczajnej podkreślono, także, że: „nawet gdyby podzielić pogląd NSA o wadliwej reprezentacji okręgowej rady adwo- kackiej przy podpisywaniu zaskarżonych decyzji, uchybienie to nie może być w żad- nym wypadku traktowane jako rażące naruszenie prawa. Ponadto, konieczne jest rozróżnienie pomiędzy wadliwościami w składzie organu kolegialnego a wadliwym podpisaniem decyzji wydanej przez organ kolegialny. W okolicznościach niniejszej sprawy taka ewentualna wadliwość w żadnym stopniu nie wypacza bowiem treści decyzji i jej celu ani nie uniemożliwia kontroli prawidłowości składu i działania organu kolegialnego przy wydawaniu decyzji, skoro elementy te zostały odzwierciedlone w jej treści. Nie ma zatem podstaw, aby uchybienie takie można było uznać za ‘rażące naruszenie prawa’ w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a tym bardziej za narusze- nie przepisów o właściwości”. Po czwarte, w opinii rewizji nadzwyczajnej, prezentowane w niej stanowisko prawne jest uzasadnione także z uwagi na: „brzmienie art. 268a k.p.a. Stosując ów przepis odpowiednio do sytuacji będącej przedmiotem kwestionowanego wyroku można przyjąć, że skoro dopuszcza się pisemne upoważnienie pewnych pracowni- ków organu administracji publicznej do wydawania decyzji, to tym bardziej dopusz- czalne jest udzielenie upoważnienia osobom pełniącym określone, kierownicze funk- cje w organach samorządu adwokackiego do sporządzania decyzji w sensie formal- nym w formie pisemnej. Upoważnienie takie zawarte jest w art. 48 ust. 1 Prawa o adwokaturze i potwierdzone w ‘kwalifikowanej’ formie pisemnej, jaką stanowi regu- lamin wydawany na podstawie upoważnienia ustawowego (art. 58 pkt 12 Prawa o 6 adwokaturze). Regulamin określający zasady funkcjonowania rad adwokackich uchwalony został przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 3 października 1982 r., a następnie zmieniony uchwałami NRA z dnia 9 października 1999 r. i z dnia 11 lutego 2001 r Minister Sprawiedliwości w ramach swych uprawnień nadzorczo-kontrolnych (art. 14 Prawa o adwokaturze) nie zakwestionował zgodności z prawem żadnej z powyższych uchwał. Oznacza to, że Regulamin ów, wydany na mocy delegacji usta- wowej, stał się częścią systemu norm tworzących podstawy i ramy prawne funkcjo- nowania samorządu zawodowego adwokatów i jego organów. Wspomniany regula- min w § 2 ust. 1 i 2 przewiduje, że okręgowa rada adwokacka podejmuje decyzje kolegialnie w formie uchwał, natomiast ich ‘wykonanie’, przez co należy rozumieć także podpisanie i doręczenie zainteresowanym dokumentu obejmującego treść uchwały ‘należy do osób odpowiedzialnych za ich realizację w związku z pełnioną funkcją lub decyzją rady’. Z posiedzenia rady sporządza się protokół, który ‘podpisuje przewodniczący obrad i sekretarz’ (§ 8 pkt 6). Ponadto, § 10 ust. 1 pkt f tegoż regu- laminu zawiera upoważnienie dla dziekana do ‘podpisywania korespondencji urzę- dowej’, tzn. do podpisywania wszystkich pism formułowanych w imieniu rady. (...) dotyczy to także pism obejmujących treść podjętych uchwał rady.” Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I. W art. 107 § 1 k.p.a. określone zostały elementy konieczne decyzji admini- stracyjnej, rozumianej jako rozstrzygnięcie organu administracji publicznej albo inne- go organu państwowego lub innego upoważnionego podmiotu w należącej do jego właściwości indywidualnej sprawie (art. 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a.), do których zaliczony został także „podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji”. W orzecznictwie sądowym wielokrotnie wy- rażane były przy tym oceny i poglądy prawne dotyczące sposobu prawidłowego za- dośćuczynienia temu wymaganiu prawnemu w wypadku decyzji administracyjnych wydawanych przez organy kolegialne. W tym kontekście na uwagę zasługują w szczególności następujące spośród nich: 1) „z treści art. 107 § 1 k.p.a. wynika, że zarówno rozstrzygnięcie, jak i uzasadnienie stanowią integralną część decyzji, a za- tem powinny łącznie z innymi elementami pochodzić od osoby upoważnionej do jej wydania. Tak rozumiana całość decyzji powinna być zaopatrzona w podpis osoby upoważnionej. W odniesieniu do organu kolegialnego warunek powyższy zostaje od- 7 powiednio spełniony przez złożenie pod decyzją podpisów przez wszystkich człon- ków składu orzekającego. Nie można uznać, że warunek wydania decyzji przez or- gan kolegialny jest spełniony, gdy wszyscy członkowie organu podpisują protokół rozprawy zawierający treść rozstrzygnięcia, natomiast tylko przewodniczący składu podpisuje decyzję wraz z uzasadnieniem.” (wyrok Naczelnego Sądu Administracyj- nego z dnia 24 stycznia 1991 r., SA/Gd 1152/90, ONSA 1991 nr 2, poz. 34); 2) „de- cyzja sporządzona i podpisana jedynie przez przewodniczącego wojewódzkiego sejmiku samorządowego, a następnie doręczona stronie, jest dotknięta nieważno- ścią, gdyż rażąco narusza przepis art. 107 § 1 k.p.a., określający istotne elementy decyzji, co do której szczególny przepis art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz.U. Nr 16, poz. 95 ze zm.) ustanawia bezwzględnie obowiązującą zasadę, iż kolegium odwoławcze przy sejmiku orzeka w składzie trzy- osobowym. W rozpoznawanej sprawie naruszenie polega na tym, iż w protokole roz- prawy administracyjnej, przeprowadzonej w dniu 8 września 1990 r., znajduje się me- rytoryczne rozstrzygnięcie odwołania skarżącego, wprawdzie bez uzasadnienia, ale stanowiącego decyzję, podpisaną przez członków Kolegium Odwoławczego w skła- dzie rozpoznającym odwołanie, podczas gdy w dniu 5 października 1990 r. została sporządzona decyzja przez przewodniczącego Wojewódzkiego Sejmiku Samorzą- dowego z pominięciem członków składu orzekającego w sprawie, objęta skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W istocie zatem w różnych datach wydano dwie ostateczne decyzje w tej samej sprawie (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).” (wyrok Na- czelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 1991 r., SA/Kr 1304/90, ONSA z 1991 nr 1, poz. 18); 3) „w pojęciu ‘organizacji urzędów i instytucji gminnych’ nie mieści się uprawnienie do wydawania przepisów gminnych, upoważniających wójta lub burmistrza do podpisywania decyzji za zarząd gminy. Decyzje podjęte przez za- rządu gminy powinny być podpisane przez wszystkich członków zarządu gminy, bio- rących udział w podejmowaniu konkretnej decyzji. Nie ma podstaw do odstępstwa od wymagań, przewidzianych w art. 107 § 1 k.p.a. (...) kwestia podpisywania decyzji administracyjnych nie jest tylko sprawą określonego podziały pracy wewnątrz urzędu czy też kwestią przekazania kompetencji organu poza taki urząd. Kwestia podpisy- wania decyzji administracyjnych wiąże się bezpośrednio z ustawowym uprawnieniem do wydawania decyzji. Jeśli zatem organ wydający decyzję ma charakter kolegialny, to wszyscy członkowie tego organu biorący udział w podjęciu decyzji obowiązani są ją podpisać.” (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1992 r., III AZP 17/92 - 8 OSNCP 1993 nr 3, poz. 25); dopiero „po dniu 17 listopada 1995 r. decyzję wydaną przez samorząd gminy w sprawach z zakresu administracji publicznej podpisuje tylko wójt lub burmistrz, pomimo iż w decyzji takiej wymienia się imię i nazwisko każdego z członków zarządu, którzy brali udział w jej podjęciu (art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym, jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 września 1995 r. o zmianie ustawy o samorządzie terytorialnym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 124, poz. 601)” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 1997 r., III RN 65/97, OSNAPiUS 1998 nr 14, poz. 411); 4) „zasadą jest, że decyzje wydawane przez or- gany kolegialne powinny być podpisane przez wszystkich członków organu, biorą- cych udział w podjęciu decyzji. Decyzja organu kolegialnego podpisana przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków składu orzekającego rażąco narusza prawo.” (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2000 r., I SA 1109/00, Lex nr 55019); 5) do tego ostatniego poglądu prawnego nawiązuje także uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym - oceniając le- galność uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawie skreślenia radcy prawnego z listy radców prawnych - Sąd ten stanął na stanowisku, że „nie jest speł- niony warunek wydania decyzji przez organ kolegialny, gdy wszyscy członkowie or- ganu podpisali protokół rozprawy zawierający treść rozstrzygnięcia, natomiast tylko przewodniczący składu podpisał decyzję wraz z uzasadnieniem. Taka zaś sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. (...) bezskuteczne są w takim przypadku po- stanowienia wewnętrznego regulaminu danego organu i nie mają one mocy prawnej jako sprzeczne z ustawą.” (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lu- tego 2003 r., II SA 455/02, Wokanda 2003 nr 7-8, poz. 76); 6) taką samą argumenta- cją posłużył się również Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie, podkreślając przy tym, że „regulaminy mogą dotyczyć jedynie czynności wewnętrz- nych i organizacji pracy, ale w żadnym razie nie mogą wkraczać w dziedzinę orzecz- nictwa poddaną uregulowaniu k.p.a. W przedmiotowej sprawie obie uchwały orga- nów adwokatury nie zostały podpisane przez cały skład orzekający, lecz pierwsza z nich przez dziekana i kierownika biura, a druga przez przewodniczącego i protoko- lanta. Stanowi to rażące naruszenie prawa.” (wyrok Naczelnego Sądu Administracyj- nego z dnia 29 kwietnia 2003 r., II SA 2919/01). Równocześnie, w nawiązaniu do dyspozycji art. 109 § 1 k.p.a. („decyzję dorę- cza się stronom na piśmie”), w orzecznictwie sądowym sformułowany został pogląd 9 prawny, wedle którego: „przepis art. 109 § 1 k.p.a. nakazuje organowi doręczyć stro- nie (stronom) decyzję, przez co należy rozumieć, że doręcza się oryginał. Każda ‘ko- pia’ decyzji, która zostaje doręczona stronom, musi być podpisana przez osobę (osoby) upoważnioną do wydania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. W przepisach postępowania administracyjnego nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy można pozostawić oryginał wydanej decyzji, a stro- nie (stronom) doręczyć li tylko wypis bądź odpis decyzji.” (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 1998 r., II SA/Gd 1618/96, Lex nr 44208). Przytoczone orzecznictwo sądowe, w tym również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, opiera się w istocie na dwóch milcząco przyjętych założeniach: Po pierwsze, na założeniu, wedle którego tryb realizacji określonego w art. 107 § 1 k.p.a. wymagania ustawowego dotyczącego ‘podpisu’, jako elementu ko- niecznego decyzji administracyjnej, winien być taki sam w każdym wypadku, nieza- leżnie od tego, czy decyzję wydaje organ jednoosobowy czy też organ kolegialny oraz niezależnie od tego, czy organ kolegialny jest powołany wyłącznie do sprawo- wania funkcji orzeczniczej wyspecjalizowanym organem fachowym (działającym w określonym ‘składzie orzekającym’), czy też w danym wypadku organ kolegialny pełni funkcje orzecznicze, sprawując równocześnie także inne funkcje administracyj- ne. Założenie to nie jest trafne. Należy bowiem zważyć, że: a) Przede wszystkim, art. 107 § 1 k.p.a. przesądza wyłącznie o tym, że do ko- niecznych (obligatoryjnych) elementów każdej decyzji administracyjnej - rozumianej jako przyjęte przez właściwy organ rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie z zakre- su administracji publicznej, mające na celu jej załatwienie co do istoty (w całości lub w części) albo mające na celu jej zakończenie w danej instancji w inny sposób (art. 104 w związku z art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a.) - należy także „podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji”. Przepis ten przesądza więc jedynie o tym, że tak rozumiany ‘podpis’ stanowi inte- gralny element każdej decyzji administracyjnej. Prawne i praktyczne znaczenie ‘pod- pisu’ decyzji administracyjnej polega bowiem na tym, że ‘podpis decyzji’ pozwala na identyfikację osoby (lub osób) sprawującej (lub sprawujących) funkcję danego orga- nu administracji publicznej, za wiedzą i wolą której (których) konkretne rozstrzygnię- cie zostało przyjęte. Tym samym daje to wszystkim zainteresowanym podmiotom (w 10 szczególności zaś adresatowi rozstrzygnięcia oraz właściwym organom sprawującym kontrolę prawną decyzji administracyjnych - w tym sądom) możliwość weryfikacji lub falsyfikacji autentyczności tego rozstrzygnięcia. b) Natomiast art. 107 § 1 k.p.a. sam przez się nie przesądza o trybie (sposo- bie), w jaki ‘podpis decyzji’ należy urzeczywistnić, jak również nie przesądza tego, czy ‘podpis decyzji’ powinien być umieszczony już pod treścią samego rozstrzygnię- cia, czy dopiero lub także pod jego uzasadnieniem. Przepis ten nie wyklucza także i takiej możliwości, że kwestia ‘trybu (sposobu) urzeczywistniania podpisu decyzji’ może być - stosownie do okoliczności - wprost lub pośrednio determinowana przepi- sami wykonawczymi lub kształtowana w drodze określonej praktyki, zwłaszcza w sytuacji, gdy organizacja wykonywania zadań i kompetencji kolegialnego organu ad- ministracji publicznej, który nie ma charakteru wyspecjalizowanego (fachowego) or- ganu orzekającego, lecz jest organem wykonującym inne zadania administracyjne, obok których i zwykle w związku z którymi organowi temu powierzone zostały także określone funkcje orzecznicze (dotyczy to w szczególności organów kolegialnych korporacji publicznoprawnych, np. organów adwokatury) regulowana jest tzw. regu- laminem. Oczywiście, wprowadzane w tym względzie przepisy wykonawcze (nota bene wydawane zwykle na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego) lub stosowana praktyka nie może być sprzeczna z obowiązującymi w tym zakresie prze- pisami ustawowymi. I tak dla przykładu, jeżeli podejmowane na posiedzeniu takiego organu kolegialnego rozstrzygnięcie, mające znamiona prawne ‘decyzji administra- cyjnej’, uzyskuje postać ‘zmaterializowaną’ w formie stosownego ‘zapisu w protokole posiedzenia’ tego organu (obok innych rozstrzygnięć podejmowanych przez ten or- gan w czasie tego samego posiedzenia), a integralną częścią tego protokołu jest ‘li- sta obecności członków’ tego organu (pozwalająca na jednoznaczne ustalenie imion i nazwisk oraz stanowisk służbowych osób uczestniczących w tym posiedzeniu i w pracach tego organu), to w sensie formalnym oznacza to, iż osoby podpisane na li- ście obecności uczestniczyły także w podjęciu tego konkretnego rozstrzygnięcia mającego znamiona ‘decyzji administracyjnej’. Dlatego w takim wypadku zarzut ja- koby ta konkretna ‘decyzja administracyjna’ nie zawierała ‘podpisu’ (w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a.) nie jest trafny. Opiera się on bowiem na dowolnym, bo nie wyni- kającym z dyspozycji art. 107 § 1 k.p.a., a tym samym błędnym założeniu, że albo osoby podpisane na załączonej do protokołu ‘liście obecności’ uczestniczące w da- nym posiedzeniu nie uczestniczyły w podejmowaniu zaprotokołowanego rozstrzy- 11 gnięcia (‘decyzji administracyjnej’), albo że z przepisu tego wynika bezwzględny za- kaz takiej praktyki urzeczywistniania ‘podpisu decyzji’ przez członków organów kole- gialnych (skądinąd praktyki powszechnie stosowanej przez większość organów kole- gialnych, nie mających charakteru wyspecjalizowanych organów orzekających), która w istocie polega na ‘łącznym’ autoryzowaniu podpisem członka organu kolegialnego na ‘liście obecności’ faktu jego uczestnictwa w danym posiedzeniu oraz w podejmo- waniu wszystkich uchwał przyjętych w czasie jego trwania. Po drugie, na założeniu, że wymaganie prawne dotyczące ‘podpisu decyzji’ - w świetle obowiązującego porządku prawnego (art. 107 § 1 k.p.a.) - obowiązuje nie tylko na etapie podjęcia przez kolegialny organ administracji publicznej rozstrzygnię- cia - ‘wydania decyzji’ (art. 107 § 1 w związku z art. 104 k.p.a.), lecz także na etapie ‘doręczenia decyzji’ stronie (art. 109 § 1 k.p.a.). To założenie również nie jest trafne. Należy bowiem mieć na uwadze, co następuje: a) Praktyka funkcjonowania organów orzekających, a w każdym razie orga- nów kolegialnych, wskazuje na to, że sekwencja czynności przy podejmowaniu przez nie rozstrzygnięcia jest następująca: po przeprowadzeniu wymaganego postępowa- nia dowodowego w rozpoznawanej sprawie oraz po jej przedyskutowaniu przez gre- mium orzekające, przeprowadzane jest głosowanie nad proponowanym rozstrzy- gnięciem sprawy; natomiast przyjęte w ten sposób rozstrzygnięcie - ‘decyzja’ organu kolegialnego (zgodnie z zasadą pisemności postępowania - art. 14 § 1 k.p.a.) jest ‘opatrywana podpisami’ osób uczestniczących w jej przyjęciu (stosownie do obowią- zujących w tym zakresie przepisów prawnych lub ukształtowanej praktyki): albo po- przez sporządzenie odrębnego pisemnego dokumentu przyjęcia tego rozstrzygnię- cia, który jest podpisywany przez wszystkie osoby uczestniczące w jego przyjęciu (taka procedura ‘podpisywania’ decyzji administracyjnych stosowana jest zwykle przez wyspecjalizowane kolegialne organy orzekające), albo też poprzez ujęcie treści rozstrzygnięcia przyjętego w wyniku głosowania w protokole posiedzenia organu, do którego załączona jest podpisana przez uczestników posiedzenia ‘lista obecności’ członków organu kolegialnego wraz z ich odręcznymi podpisami (taka procedura ‘podpisywania’ decyzji administracyjnych stosowania jest zwykle przez te organy ko- legialne, które kompetencje orzekające sprawują obok innych zadań i funkcji z za- kresu administracji publicznej). Taka praktyka podpisywania ‘decyzji administracyj- nych’ (art. 104 k.p.a.) podejmowanych przez kolegialne organy orzekające, w obu wyżej przedstawionych wariantach, nie narusza obowiązującego porządku prawnego 12 i jest zgodna z określonym w art. 107 § 1 k.p.a. wymaganiem prawnym dotyczącym ‘podpisu’, o ile odmienne wymagania prawne w tym względzie nie wynikają z odręb- nych regulacji prawnych. b) ‘Decyzja administracyjna’ (art. 107 § 1 w związku z art. 104 k.p.a.), której oryginał (czyli jej jedyna autentyczna pierwotna wersja) w każdym wypadku pozo- staje w aktach sprawy, powinna być ogłoszona (art. 109 § 2 w związku z art. 14 § 2 k.p.a.) lub doręczona stronie (art. 109 § 1 k.p.a.). Jednakże obowiązek ‘doręczenia decyzji stronie’, o którym mowa jest w art. 109 § 1 k.p.a., w żadnym razie nie może być rozumiany jako obowiązek doręczenia stronie ‘oryginału decyzji’. W przeciwnym razie musiałoby to bowiem oznaczać, że: albo ‘oryginał decyzji’ podlegałby w tym celu ‘usunięciu’ z akt sprawy, co nie tylko faktycznie uniemożliwiałoby realizację prawnie gwarantowanej zasady względnej jawności akt postępowania (art. 73 i 74 k.p.a.), lecz także sprzeczne byłoby z zasadą integralności akt postępowania, która jest konsekwencją ciążącego także na organach administracji publicznej ustawowe- go obowiązku zapewnienia odpowiedniej ewidencji, przechowywania oraz ochrony przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą „powstającej w nich dokumentacji, w sposób odzwierciedlający przebieg załatwiania i rozstrzygania spraw” (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach - jed- nolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1396 ze zm.); albo prowadziłoby do we- wnętrznie sprzecznej konstatacji, jakoby organ obowiązany był do sporządzenia w sprawie co najmniej (sic!) dwóch (bowiem w istocie zależałoby to od liczby stron uczestniczących w postępowaniu w danej sprawie) ‘oryginałów decyzji’, z których ‘je- den’ pozostawałby w aktach sprawy, a ‘drugi’ (‘pozostałe’) doręczałby stronie (stro- nom) tego postępowania. Stąd wniosek, że w wykonaniu obowiązku, o którym mowa w art. 109 § 1 k.p.a., właściwy organ administracji publicznej obowiązany jest do do- ręczenia stronie (lub stronom postępowania) ‘z urzędu’ (a nie na jej wniosek) nie ‘oryginału decyzji’, lecz jednego uwierzytelnionego (czyli potwierdzonego co do zgodności z oryginałem przez upoważnioną do tego osobę reprezentującą ten organ) odpisu ‘oryginału decyzji’ (mającego walor jej duplikatu). Natomiast ewentualne dal- sze kolejne egzemplarze uwierzytelnionych odpisów ‘oryginału decyzji’ organ wydaje stronie już wyłącznie ‘na jej żądanie’ (art. 73 § 2 k.p.a.). II. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwoka- turze (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), adwokatura, która obejmuje ogół adwokatów i aplikantów adwokackich (art. 2 Prawa o adwokaturze), 13 jest zorganizowana na zasadach tzw. publicznoprawnego (przymusowego) samo- rządu zawodowego (art. 1 ust. 2 Prawa o adwokaturze). Prawo o adwokaturze okre- śla między innymi ustrój i zasady funkcjonowania organów adwokatury, do których zalicza w szczególności także: 1) Okręgowe rady adwokackie, które są kolegialnymi organami izb adwokac- kich (składającymi się z dziekana, pięciu do piętnastu członków i dwóch do czterech zastępców członków - art. 42 ust. 1 Prawa o adwokaturze), do zakresu działania któ- rych należą - w myśl sformułowanej w art. 44 ust. 1 w związku z art. 9 i art. 39 oraz art. 30 Prawa o adwokaturze generalnej klauzuli domniemania kompetencji - wszyst- kie sprawy adwokatury, których załatwiania ustawa nie zastrzega na rzecz tzw. orga- nów adwokatury (czyli Krajowego Zjazdu Adwokatury, Naczelnej Rady Adwokackiej, Wyższego Sądu Dyscyplinarnego oraz Wyższej Komisji Rewizyjnej - art. 9 Prawa o adwokaturze) oraz innych organów izb adwokackich (czyli zgromadzenia izby, sądu dyscyplinarnego lub komisji rewizyjnej - art. 39 Prawa o adwokaturze), na rzecz or- ganów zespołów adwokackich (czyli zebrania zespołu, kierownika zespołu oraz ko- misji rewizyjnej - art. 30 Prawa o adwokaturze) lub na rzecz organów państwowych. Ponadto, niektóre sprawy ustawa wyraźnie zastrzega na rzecz kompetencji okręgo- wej rady adwokackiej; do tej grupy spraw należy także kompetencja do ‘skreślenia adwokata z listy adwokatów’ (art. 74 Prawa o adwokaturze). Równocześnie, ustawa wyraźnie stanowi, iż ‘dziekan okręgowej rady adwokackiej’, który kieruje jej pracami i przewodniczy jej posiedzeniu, „reprezentuje okręgową radę adwokacką” (art. 48 ust. 1 Prawa o adwokaturze). 2) Naczelną Radę Adwokacką (w składzie: prezes, adwokaci wybrani przez Krajowy Zjazd Adwokatury w liczbie odpowiadającej liczbie dziekanów okręgowych rad adwokackich, nie więcej jednak niż ośmiu adwokatów z tej samej izby oraz dzie- kani okręgowych izb adwokackich - art. 9 oraz art. 57 - art. 62 Prawa o adwokaturze), do zakresu działania której - obok wielu innych zadań - należy także rozpoznawanie odwołania osoby zainteresowanej od uchwały okręgowej rady adwokackiej, podjętej w pierwszej instancji (art. 46 Prawa o adwokaturze), w tym także od uchwały w sprawie ‘skreślenia adwokata z listy adwokatów’ (art. 74 Prawa o adwokaturze). Przy czym, Naczelna Rada Adwokacka wybiera ze swego grona Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, będące jej organem wykonawczym (w skład którego wchodzą: prezes Naczelnej Rady Adwokackiej, dwóch wiceprezesów, sekretarz i jego zastęp- ca, skarbnik, rzecznik dyscyplinarny oraz dwóch członków - art. 59 ust. 1 Prawa o 14 adwokaturze), które sprawuje czynności należące do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej, o ile wyraźny przepis nie stanowi inaczej (art. 59 Prawa o adwo- katurze). Oznacza to, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej rozpoznaje rów- nież odwołania osób zainteresowanych od uchwał okręgowych rad adwokackich w sprawie skreślenia adwokata z listy adwokatów (art. 59 ust. 3 i art. 58 pkt 8 w związku z art. 74 i art. 46 Prawa o adwokaturze). Powyższa regulacja ustawowa jednoznacznie wskazuje na to, że zarówno okręgowe rady adwokackie, jak i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (oraz Na- czelna Rada Adwokacka), jako kolegialne organy samorządu zawodowego adwoka- tów, sprawują powierzone im Prawem o adwokaturze zróżnicowane zadania z zakre- su administracji publicznej wobec tej grupy zawodowej, a w określonych sytuacjach powołane są także do orzekania w sprawach indywidualnych, w tym między innymi w sprawie ‘skreślenia adwokata z listy adwokatów’. Równocześnie przepisy Prawa o adwokaturze wskazują na określone zasady procedowania kolegialnych organów adwokatury (w tym okręgowych izb adwokac- kich oraz Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej), które powinny być przez nie re- spektowane w związku ze sprawowaniem powierzonych im zadań administracji pu- blicznej. Zostały one wprowadzone do obowiązującego porządku prawnego dwiema różnymi metodami: Po pierwsze, ustawodawca sam (wprost w ustawie) przesądził o tym, że: 1. do ważności uchwały okręgowej rady adwokackiej wymagana jest obecność co najmniej połowy członków, w tym dziekana lub wicedziekana (art. 45 ust. 1 Prawa o adwoka- turze); 2. uchwała okręgowej rady adwokackiej zapada większością głosów, a w ra- zie równości głosów przeważa głos przewodniczącego (art. 45 ust. 2 Prawa o adwo- katurze); 3. uchwały w sprawach osobowych zapadają w głosowaniu tajnym, a w ra- zie równości głosów rozstrzyga głos przewodniczącego, który ujawnia swój głos (art. 45 ust. 3 Prawa o adwokaturze); 4. uchwały organów adwokatury dotyczące bezpo- średnio poszczególnych osób powinny zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 12 ust. 1 Prawa o adwokaturze); 5. od uchwały okręgowej rady adwokackiej, podjętej w pierwszej instancji, służy zainteresowanemu odwołanie do Naczelnej Rady Adwokackiej (art. 46 Prawa o adwokaturze); 6. termin wniesienia środków od- woławczych przewidzianych w ustawie wynosi czternaście dni od dnia doręczenia orzeczenia lub uchwały (art. 12 ust. 2 Prawa o adwokaturze). 15 Po drugie, ustawodawca zamieścił w ustawie kategorycznie sformułowane upoważnienia dla określonych organów kolegialnych adwokatury, upoważniając je tym samym i zarazem zobowiązując do uchwalenia takich aktów prawa korporacyj- nego, które mają bliżej dookreślić (skonkretyzować) organizację i tryb sprawowania przez organy korporacji powierzonych jej zadań, w tym między innymi: 1. zobowiązał Krajowy Zjazd Adwokatury do uchwalenia regulaminu dotyczącego działania orga- nów adwokatury (art. 56 pkt 6 lit. a Prawa o adwokaturze). Na tej podstawie Krajowy Zjazd Adwokatury uchwalił w dniu 23 listopada 1986 r. „Regulamin działania organów adwokatury i organów izb adwokackich”, w myśl którego w szczególności: a) posie- dzenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej odbywają się w miarę potrzeby, nie rzadziej niż dwa razy w miesiącu (§ 15 ust. 1); b) Prezydium Naczelnej Rady Adwo- kackiej podejmuje decyzje w formie uchwały większością głosów przy obecności co najmniej połowy liczy członków, w tym prezesa Naczelnej Rady Adwokackiej lub jed- nego z jej wiceprezesów (§ 13 ust. 2); c) z posiedzenia plenarnego Prezydium Na- czelnej Rady Adwokackiej sporządza się protokół, który podpisuje przewodniczący obrad, sekretarz Naczelnej Rady Adwokackiej i protokolant wyznaczony przez Pre- zydium Naczelnej Rady Adwokackiej, przy czym protokół ten powinien być udostęp- niony członkom Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na następnym posiedzeniu tego Prezydium i uważa się go za przyjęty, jeżeli członkowie Prezydium nie zgłoszą poprawek (§ 15 ust. 2 w związku z § 11 ust. 2 i ust. 3); d) pracami Prezydium kieruje prezes Naczelnej Rady Adwokackiej, który w szczególności także podpisuje kore- spondencję urzędową (§ 17 ust. 1 pkt 4); e) sekretarz Naczelnej Rady Adwokackiej odpowiada za wykonanie uchwał Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej i do jego obowiązków należy między innymi redagowanie protokołów posiedzeń Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz analizowanie odwołań od uchwał okręgowych rad adwokackich (§ 19 ust. oraz ust. 2 pkt 1 i pkt 8); f) ponadto, § 1 ust. 4 tego Regula- minu stanowi, iż „do spraw nieunormowanych ustawą (przez co, zgodnie z dyspozy- cją § 1 ust. 3 tego Regulaminu, należy rozumieć Prawo o adwokaturze) lub przepi- sami wykonawczymi organów adwokatury mają zastosowanie odpowiednie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie określonym w art. 1 § 1 pkt 1 i 4.”. 2. zobowiązał Naczelną Radę Adwokacką do uchwalenia regulaminu dotyczą- cego zasad funkcjonowania rad adwokackich (art. 58 pkt 12 lit c Prawa o adwokatu- rze). Na tej podstawie Naczelna Rada Adwokacka uchwaliła w dniu 3 października 1982 r. „Regulamin w sprawie zasad funkcjonowania okręgowych rad adwokackich” 16 (następnie dwukrotnie zmieniany kolejnymi uchwałami z dnia 9 października 1999 r. oraz z dnia 11 lutego 2001 r.), wedle którego w szczególności: a) posiedzenia rady zwołuje i przewodniczy im dziekan nie rzadziej niż raz w miesiącu (§ 8 ust. 1 i ust. 3); b) porządek dzienny posiedzenia rady ustala dziekan, zaś rada może uzupełnić lub zmienić porządek dzienny posiedzenia (§ 8 ust. 4); c) okręgowa rada adwokacka po- dejmuje swoje decyzje w formie uchwały, chyba że regulamin stanowi inaczej (§ 2 ust. 1); d) uchwały rady zapadają przy obecności co najmniej połowy jej członków (w tym dziekana lub wicedziekana) zwykłą większością głosów, z tym że w razie równo- ści głosów przeważa głos przewodniczącego (§ 8 ust. 5); e) z posiedzenia rady spo- rządza się protokół, który podpisuje przewodniczący obrad i sekretarz; protokół musi być udostępniony członkom rady przed następnym posiedzeniem rady i uważa się go za przyjęty, jeżeli członkowie rady nie zgłoszą poprawek (§ 8 ust. 6); f) sekretarz rady odpowiada za wykonanie uchwał rady, a do jego obowiązków należy między innymi redagowanie protokołów posiedzeń rady (§ 12 ust. 1 i ust. 2 lit. a); g) okręgowa rada adwokacka podejmuje swoje uchwały kolegialnie, natomiast wykonanie uchwały na- leży do osób odpowiedzialnych za ich realizację w związku z pełnioną funkcją lub decyzją rady (§ 2 ust. 2); h) uchwały dotyczące bezpośrednio poszczególnych osób, doręcza się wraz z uzasadnieniem zainteresowanym za poświadczeniem odbioru; każda taka uchwała musi zawierać pouczenie o trybie, formie i terminie przysługują- cego odwołania (§ 3); i) dziekan reprezentuje radę i kieruje jej pracami, a w szcze- gólności także podpisuje korespondencję urzędową (§ 10 ust. 1 lit. f); j) ponadto, § 1 ust. 4 tego Regulaminu stanowi, iż „do spraw nieunormowanych ustawą (przez co, zgodnie z dyspozycją § 1 ust. 3 tego Regulaminu, należy rozumieć Prawo o adwo- katurze) lub przepisami wykonawczymi organów adwokatury mają odpowiednie za- stosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego” (§ 1 ust. 2). W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem i wynika to w sposób nie budzący wątpliwości z akt sprawy, że stosownie do wyżej określonych zasad procedowania organów kolegialnych adwokatury oraz zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 1 k.p.a., które należy w tym wypadku stosować ‘odpowiednio’ (por. § 1 ust. 4 „Regulamin działania organów adwokatury i organów izb adwokackich” oraz § 1 ust. 4 . „Regulamin w sprawie zasad funkcjonowania okręgowych rad adwokackich”), czyli mając na uwadze charakter, skład i prawem określone zasady funkcjonowania tych organów kolegialnych: 17 Po pierwsze, Okręgowa Rada Adwokacka w W. na posiedzeniu w dniu 28 września 2000 r. podjęła na podstawie art. 74 Prawa o adwokaturze uchwałę o skre- śleniu z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W. adwokata Adama O. [...], która wraz z wymaganym uzasadnieniem faktycznym i prawnym (art. 12 ust. 1 Prawa o adwo- katurze) została ujęta w § 15 ‘w protokole [...] posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 28.09.2000 r.’, którego integralną częścią jest również lista obecności członków Okręgowej Rady Adwokackiej w W. wraz z odręcznymi podpi- sami osób uczestniczących w tym posiedzeniu, a następnie w formie uwierzytelnio- nego ‘wyciągu z tego protokołu’ - podpisanego przez dziekana Okręgowej Izby Ad- wokackiej w W. (art. 48 ust. 1 Prawa o adwokaturze oraz § 10 ust. 1 lit. f „Regulamin w sprawie zasad funkcjonowania okręgowych rad adwokackich”), a ponadto także przez kierownika biura - doręczona została w odpisie adwokatowi Adamowi O. Po drugie, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie na posie- dzeniu w dniu 7 sierpnia 2001 r. po rozpoznaniu odwołania adwokata Adama O. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 28 września 2000 r. o skreśleniu go z listy adwokatów, na podstawie art. 58 pkt 8 Prawa o adwokaturze „postanowiło: odwołanie pozostawić bez uwzględnienia”, co też wraz z wymaganym uzasadnie- niem faktycznym i prawnym (art. 12 ust. 1 Prawa o adwokaturze) zostało ujęte w poz. 8/1 ‘protokołu [...] z posiedzenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 7 sierpnia 2001 r.’, którego integralną częścią jest również lista obecności członków Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wraz z odręcznymi podpisami osób uczest- niczących w tym posiedzeniu, a następnie rozstrzygnięcie to - w formie uwierzytel- nionego ‘wyciągu z tego protokołu’, podpisanego przez przewodniczącego (Prezesa Naczelnej Rady Adwokackiej) oraz przez sporządzającego protokół Sekretarza Na- czelnej Rady Adwokackiej (§15 ust. 2 w związku z § 11 ust. 2 i ust. 3 oraz § 17 ust. 1 pkt 4 „Regulamin działania organów adwokatury i organów izb adwokackich”) - zo- stało w odpisie doręczone adwokatowi Adamowi O. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nieuzasadniony okazał się sformułowany w uzasadnieniu zaskarżonego wy- roku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzut rażącego naruszenia art. 107 § 1 k.p.a.. Przeciwnie, Sąd Najwyższy stwierdza, że: Po pierwsze, oba wymienione wyżej rozstrzygnięcia organów kolegialnych adwokatury, a mianowicie zarówno podjęta na podstawie art. 74 Prawa o adwokatu- rze uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 28 września 2000 r. o skre- 18 śleniu z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W. adwokata Adama O. [...], jak i pod- jęta na posiedzenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w dniu 7 sierpnia 2001 r. uchwała, mocą której Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej „postanowiło: od- wołanie pozostawić bez uwzględnienia”, podjęte i sformułowane zostały w sposób, który czyni zadość wymaganiom prawnym decyzji administracyjnych, o których mowa jest w art.. 107 § 1 k.p.a., w tym także wymaganiu dotyczącemu ‘podpisu decyzji administracyjnej’. Po drugie, oba wymienione wyżej uwierzytelnione ‘wyciągi z protokołu’, zawie- rające odpisy uchwał organów kolegialnych adwokatury, a mianowicie zarówno pod- pisany przez dziekana Okręgowej Izby Adwokackiej w W. oraz przez kierownika biura ‘wyciąg z protokołu’ z „posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 28.09.2000 r.’, obejmujący treść uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 28 września 2000 r. o skreśleniu z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W. adwokata Adama O., jak i podpisany przez przewodniczącego Prezesa Naczelnej Rady Adwo- kackiej oraz przez sporządzającego ten protokół Sekretarza Naczelnej Rady Adwo- kackiej ‘wyciąg z protokołu’ z posiedzenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie w dniu 7 sierpnia 2001 r., obejmujący treść chwały tego Prezydium, które „postanowiło: odwołanie pozostawić bez uwzględnienia” - zostały sporządzone i do- ręczone adwokatowi Adamowi O. w sposób zgodny z wymaganiem ustawowym określonym w art. 109 § 1 k.p.a. Nota bene, sformułowana w tym kontekście w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena prawu, wedle której w rozpozna- wanej sprawie miało miejsce ‘rażące naruszenia prawa’ (art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 107 § 1 k.p.a.), nie jest trafna także i z tej przyczyny, że w danym wypadku oba rozstrzygnięcia kolegialnych organów adwokatury dotyczyły adwokata Adama O. jako członka tej korporacji, a więc: po pierwsze - podmiotu związanego prawnie zna- nymi mu zasadami procedowania organów korporacyjnych w tego typu sprawach, które sam respektował i uznawał za zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym i dlatego zapewne wnosząc naprzód odwołanie od uchwały Okręgowej Rady Adwo- kackiej w W., a następnie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie podniósł zarzutu naruszenia przez organy adwokatury ani art. 107 § 1, ani też art. 109 § 1 k.p.a.; oraz po drugie - jako członek korporacji adwokackiej oraz jako prawnik miał on również świadomość, że przysługuje mu prawo zapoznania się z aktami postępowania w jego sprawie (art. 19 73 k.p.a.), a tym samym mógł on zapoznać się ze stanowiącymi załączniki do proto- kołów posiedzeń organów obu instancji rozstrzygających ‘listami obecności’ człon- ków tych organów kolegialnych oraz złożonymi na nich odręcznymi podpisami tych osób, które uczestnicząc w posiedzeniach tych organów kolegialnych, tym samym uczestniczyły także w podejmowaniu dotyczących go rozstrzygnięć. Stąd, w okolicz- nościach rozpoznawanej sprawy, fakt niedoręczenia adwokatowi Adamowi O. łącznie z odpisami doręczonych mu rozstrzygnięć także stosownych odpisów ‘list obecności’ członków obu organów kolegialnych adwokatury, którzy uczestniczyli w podejmowa- niu tych rozstrzygnięć, oceniony być może wprawdzie ewentualnie jako ‘naruszenie prawa’, lecz w żadnym wypadku jako ‘rażące naruszenie prawa”. III. Równocześnie Sąd Najwyższy stwierdza także, że w rozpoznawanej spra- wie nieuzasadniony okazał się również sformułowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzut rażącego narusze- nia art. 138 k.p.a. („art. 138. § 1. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 20 uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. § 2. Organ od- woławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponow- nego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wy- maga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy”) - w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego rażące naruszenie tego przepisu polegać miało mianowicie na tym, że organ odwoławczy (w danym wypadku Prezydium Naczelnej Rady Adwokac- kiej) „pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia”. Tymczasem, jak to wynika w sposób nie budzący wątpliwości z zapisu w poz. 8/1 ‘Protokołu [...] z posiedzenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 7 sierpnia 2001 r.’, zarówno treść sentencji roz- strzygnięcia podjętego w rozpoznawanej sprawie przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, jak i zaprotokołowana treść uzasadnienia faktycznego i prawnego tego rozstrzygnięcia, jednoznacznie przeczą takiemu zarzutowi. Wprawdzie w sentencji swego rozstrzygnięcia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zamiast użyć zwrotu ustawowego ‘postanowiło: utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę’, posłużyło się sformułowaniem „postanowiło: odwołanie pozostawić bez uwzględnienia”, tym nie- mniej: po pierwsze - sposób sformułowania tego rozstrzygnięcia, tak ze względu na 20 użyte w nim słowa, jak i z uwagi na jego treść, w żadnym wypadku nie potwierdza podniesionego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzutu, iż organ odwoławczy „pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia”; a po drugie - o tym, że rozstrzygnięcie Pre- zydium Naczelnej Rady Adwokackiej w rozpoznawanej sprawie zapadło w wyniku merytorycznego rozpatrzenia odwołania, dobitnie świadczy także konkluzja, kończą- ca ponad dwustronicowe uzasadnienie tego rozstrzygnięcia (poz. 8/1 ‘protokołu [...] z posiedzenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 7 sierpnia 2001 r.’), w której zawarte zostało następujące stwierdzenie: „z powyższych względów Prezy- dium Naczelnej Rady Adwokackiej podzieliło stanowisko ORA w W. i nie znajdując możliwości uwzględnienia odwołania postanowiło, jak na wstępie”. IV. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) oraz art. 39313 § 1 k.p.c. w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzenia Prezydenta Rzeczypo- spolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postę- powania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł jak w sentencji. ========================================