Wyrok I PKN 415/00

Wyrok z dnia 30 maja 2001 r. I PKN 415/00 Wprowadzenie pracownika przez pracodawcę w błąd co do rzeczywistej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę może uzasadniać przywrócenie ter- minu do wniesienia odwołania (art. 265 § 1 KP). Przewodniczący SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca), Sędziowie: SN Józef Iwulski, SA Kazimierz Josiak. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2001 r. sprawy z powództwa Marii S. przeciwko Szkole Podstawowej w P. o uznanie wypowiedzenia za bezsku- teczne, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 9 marca 2000 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego- Sądu Pracy w Gliwicach z dnia 12 października 1999 r. [...] i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 12 października 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Gliwi- cach oddalił roszczenie powódki Marii S. o przywrócenie do pracy na dotychczaso- wych warunkach pracy i płacy w Szkole Podstawowej w P. Sąd Rejonowy ustalił, że powódce zatrudnionej na stanowisku mianowanego nauczyciela nauczania począt- kowego w dniu 24 maja 1999 r. wręczono wypowiedzenie warunków pracy i płacy z uzasadnieniem, iż jego przyczyną jest zmniejszenie liczby uczniów do klasy I i brak zgody rodziców na wychowawstwo, a zaproponowano stanowisko wychowawcy świetlicy w wymiarze 26 godzin tygodniowo. Powódka została pouczona o terminie i trybie odwołania od wypowiedzenia, lecz go nie wykorzystała. Dopiero w dniu 30 sierpnia 1999 r. wniosła pozew z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do przywrócenia uchybionego 2 terminu, gdyż pomiędzy wręczeniem wypowiedzenia a wniesieniem odwołania nie wystąpiły zdaniem tego Sądu takie okoliczności, które ekskulpowałyby powódkę w uchybieniu terminu. Stanowisko Sądu Rejonowego w całej rozciągłości podzielił Sąd Okręgowy- Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, który wyrokiem z dnia 9 marca 2000 r. oddalił apelację powódki. W kasacji od powyższego wyroku powódka zarzuca naruszenie art. 265 KP, pominięcie art. 86 KC oraz art. 8 KP, a także art. 234 i 381 KPC. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja okazała się uzasadniona. Przepis art. 30 § 4 KP nakłada na praco- dawcę obowiązek wskazania w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się pogląd, iż wskazana przyczyna powinna być rzeczywista (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1999 r., I PKN 645/98 OSNAPiUS 2000 nr 11, poz. 420, z dnia 15 kwietnia 1999 r. I PKN 9/99, OSNAPiUS 2000 nr 12 , poz. 464, wyrok z dnia 13 października 1999 r., I PKN 304/99, OSNAPiUS 2001 nr 4 poz. 118). Wprawdzie podstawowego znaczenia „rzeczywistość” przyczyny nabiera w aspekcie jej zasadności (art. 45 § 1 KP), co ma miejsce dopiero podczas rozpatrywania odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę wniesionego w terminie zakreślonym w art. 264 § 1 KP, jednakże rzeczywistość przyczyny może mieć zasadnicze znaczenie dla subiektywnego prze- konania pracownika co do celowości wniesienia odwołania od wypowiedzenia. W przedmiotowej sprawie jako jedną z przyczyn, wymienioną na pierwszym miejscu wskazano „zmniejszenie liczebności uczniów do klas I.” Powódka przyjmując tę przy- czynę za rzeczywistą uznała wniesienie odwołania od wypowiedzenia za niecelowe, jednakże zmieniła zdanie, gdy będąc na wycieczce nauczycielskiej w dniach 23 - 25 sierpnia 1999 r., kiedy jeszcze była nauczycielem mianowanym w Szkole Podstawo- wej w P., powzięła wiadomość, że w pozwanej szkole będzie zatrudniony nauczyciel i pozostaną nadal dwie klasy pierwsze. Ta okoliczność zadecydowała, że powódka niezwłocznie podjęła próbę (bezskuteczną) wręczenia przełożonej odwołania od wy- powiedzenia i uczyniła to w Sądzie 30 sierpnia 1999 r. Stwierdzenia powyższe nale- żą do ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, zaakceptowanych przez Sąd 3 drugiej instancji. W ocenie Sądu Najwyższego ustalenie podania w wątpliwość „rze- czywistości” pierwszej ze wskazanych przyczyn wypowiedzenia zestawione z wnie- sieniem w terminie 7 dni od powzięcia wiadomości o „nierzeczywistości” takiej przy- czyny odwołania od wypowiedzenia, z jednoczesnym wnioskiem o przywrócenie ter- minu do jego wniesienia, uprawdopodabnia, że powódka w okresie od doręczenia wypowiedzenia do momentu dowiedzenia się o braku tej przyczyny znajdowała się pod wpływem błędu, a tym samym uchybienie terminu nastąpiło bez winy powódki i uzasadnia jego przywrócenie, a następnie merytoryczne rozpoznanie powództwa zarówno w aspekcie rzeczywistości i zasadności obydwu przyczyn wypowiedzenia, jak i wzmożonej ochrony trwałości stosunku pracy nauczyciela mianowanego. Po- wyższe rozważania czynią uzasadnionym zarzut naruszenia art. 265 § 1 KP. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy w oparciu o art. 39313 § 1 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================