Wypowiedzenie umowy

Wypowiedzenie umowy to jednostronne oświadczenie woli jednej ze stron, którego skutkiem jest rozwiązanie umowy po upływie określonego czasu, zwanego okresem wypowiedzenia. Do wywołania tego skutku co do zasady nie jest potrzebna zgoda drugiej strony. Wypowiedzenie różni się od rozwiązania umowy za porozumieniem stron, ponieważ następuje z inicjatywy jednej strony, oraz od odstąpienia od umowy, które może prowadzić do skutków obejmujących okres wcześniejszy, jeżeli przewidują to przepisy lub umowa.

Możliwość wypowiedzenia, sposób jego dokonania i długość okresu wypowiedzenia wynikają z ustawy, treści umowy albo właściwości danego stosunku prawnego. Oświadczenie powinno zostać złożone w formie wymaganej przez ustawę lub umowę. W praktyce często jest sporządzane na piśmie, zwłaszcza gdy przepisy przewidują szczególne wymogi dowodowe lub ochronne. Wypowiedzenie staje się skuteczne po dotarciu do drugiej strony w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią.

Wyróżnia się przede wszystkim:

• wypowiedzenie z zachowaniem okresu wypowiedzenia, po którego upływie umowa ustaje,
• wypowiedzenie bez zachowania okresu wypowiedzenia, dopuszczalne tylko w przypadkach przewidzianych przepisami albo umową,
• wypowiedzenie całej umowy lub jej określonego rodzaju, zależnie od konstrukcji stosunku prawnego.

Termin ten występuje w wielu dziedzinach prawa. W prawie pracy wypowiedzenie umowy o pracę podlega szczególnym ograniczeniom, między innymi związanym z ochroną niektórych pracowników, udziałem zakładowej organizacji związkowej oraz obowiązkiem wskazania przyczyny w określonych sytuacjach. Pracownik może zakwestionować wypowiedzenie przed sądem pracy w ustawowym terminie 21 dni. W prawie cywilnym wypowiedzenie dotyczy między innymi umów najmu, dzierżawy i innych umów o charakterze ciągłym. W prawie spółek wypowiedzenie umowy spółki może być jedną z przyczyn zakończenia jej działalności i prowadzić do likwidacji, jeżeli wspólnicy nie uzgodnią innego sposobu jej zakończenia. Wypowiedzenie może także dotyczyć szczególnych umów publicznoprawnych, ubezpieczeniowych lub gospodarczych. Jego praktyczne znaczenie polega na określeniu chwili i warunków zakończenia trwałego stosunku prawnego oraz wzajemnych obowiązków stron w okresie poprzedzającym jego ustanie.