Przywrócenie terminu

Przywrócenie terminu to instytucja prawna pozwalająca na dokonanie czynności po upływie przewidzianego terminu, jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy osoby zobowiązanej do jej dokonania. Termin jest określonym przez ustawę, organ lub sąd czasem, w którym należy podjąć czynność, na przykład wnieść środek odwoławczy, złożyć podanie albo zgłosić prace geodezyjne. Jego upływ może powodować utratę uprawnienia, bezskuteczność czynności albo inne ujemne skutki procesowe.

Terminy występują w wielu dziedzinach prawa. Mogą mieć charakter procesowy, gdy dotyczą postępowania przed sądem lub organem, albo materialnoprawny, gdy wpływają na samo istnienie lub możliwość wykonania uprawnienia. W postępowaniu karnym wyróżnia się między innymi terminy zawite, których przekroczenie może prowadzić do bezskuteczności czynności. Przepisy określają także terminy ustawowe i wyznaczane przez organ, a niekiedy terminy liczone w dniach, tygodniach lub dniach roboczych.

Przywrócenie terminu następuje co do zasady na wniosek zainteresowanego. Konieczne jest uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy wnioskodawcy, czyli mimo zachowania wymaganej staranności. Wniosek składa się zwykle w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, a jednocześnie należy dokonać czynności, której termin został przekroczony. W postępowaniu cywilnym wniosek kieruje się do sądu, natomiast w sprawach administracyjnych i podatkowych rozstrzyga właściwy organ. W postępowaniu karnym o przywróceniu terminu rozstrzyga organ prowadzący postępowanie, a na jego postanowienie może przysługiwać zażalenie.

Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne w każdym przypadku. Ustawy mogą wyłączać taką możliwość dla określonych terminów albo uzależniać ją od dodatkowych warunków. W postępowaniu cywilnym wniosek złożony po upływie roku może być rozpoznany tylko w wyjątkowych okolicznościach. Ocena braku winy oraz zachowania wymaganego terminu należy do sądu lub właściwego organu.

W Kodeksie pracy wyrażenie „przywrócenie terminu” oznacza przywrócenie uchybionego terminu procesowego, natomiast w przepisach o pracy zdalnej może oznaczać przywrócenie poprzednich warunków pracy, co jest odrębną instytucją.