Rozdział 3. Zakres działania związku…

Rozdział 3

Zakres działania związku metropolitalnego i jego zadania

Art. 13. Zadania publiczne związku metropolitalnego

1. Związek metropolitalny wykonuje zadania publiczne w zakresie:

1) polityki rozwoju;

2) kształtowania ładu przestrzennego;

3) ochrony środowiska i adaptacji do zmian klimatu;

4) planowania i organizowania metropolitalnych przewozów pasażerskich i zarządzania nimi;

5) rozwoju i integrowania publicznego transportu zbiorowego organizowanego przez jednostki samorządu terytorialnego oraz związki komunalne działające w całości lub w części na obszarze związku metropolitalnego;

6) planowania, rozwoju i integracji zrównoważonej mobilności miejskiej i zarządzania nią;

7) opiniowania inwestycji celu publicznego w zakresie budowy lub rozbiórki obiektów i urządzeń infrastruktury transportowej, w szczególności dróg kolejowych oraz dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych na obszarze związku;

8) promocji związku metropolitalnego i jego obszaru.

2. Związek metropolitalny może wykonywać, o ile tak stanowi jego statut, zadania publiczne w zakresie:

1) promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej;

2) prowadzenia centrów usług społecznych;

3) polityki gospodarczej i innowacyjnej, w tym przez rozwijanie oraz wspieranie branż innowacyjnych, dla osiągnięcia celów określonych w strategii rozwoju ponadlokalnego;

4) wspierania szkolnictwa wyższego i nauki, w tym przez finansowanie lub dofinansowywanie wykonywania zadań uczelni, w szczególności w zakresie prowadzenia kształcenia na studiach oraz prowadzenia działalności naukowej, dla osiągnięcia celów określonych w strategii rozwoju ponadlokalnego;

5) wspierania i rozwoju edukacji, w szczególności szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz ośrodków kształcenia, w tym branżowych centrów umiejętności;

6) rozwoju kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego obszaru związku metropolitalnego;

7) realizacji lub wspierania inwestycji celu publicznego w zakresie gospodarki komunalnej;

8) zapewnienia budowy, rozbudowy, modernizacji, utrzymania i eksploatacji instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, w tym instalacji komunalnych, o których mowa w art. 38b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.2)), lub instalacji do przetwarzania odpadów powstałych z przetworzenia odpadów komunalnych;

9) rozwoju źródeł wytwórczych energii, w tym odnawialnych źródeł energii oraz tworzenia i rozwoju społeczności energetycznych;

10) prowadzenia centrów usług wspólnych;

11) podnoszenia kompetencji i organizowania formy doradztwa dla pracowników urzędu metropolitalnego oraz pracowników jednostek organizacyjnych związku metropolitalnego.

3. Wykonywanie zadań związku metropolitalnego nie może naruszać zakresu działania gmin, powiatów ani województw.

Art. 14. Porozumienia w sprawie zadań publicznych

1. Na podstawie porozumienia zawartego z jednostką samorządu terytorialnego lub związkiem komunalnym związek metropolitalny może wykonywać zadania publiczne należące do zakresu działania gminy, powiatu, związku komunalnego lub samorządu województwa lub koordynować wykonywanie tych zadań.

2. Na podstawie porozumienia zawartego z organem administracji rządowej związek metropolitalny może wykonywać zadania publiczne należące do zakresu działania administracji rządowej.

3. Związek metropolitalny wykonujący zadania publiczne objęte porozumieniami, o których mowa w ust. 1 i 2, otrzymuje odpowiednio od jednostek samorządu terytorialnego, związków komunalnych albo organów administracji rządowej dotacje celowe, a w przypadku jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład związku metropolitalnego – część zmienną składki rocznej, o której mowa w art. 63.

4. Na podstawie porozumienia zawartego ze związkiem metropolitalnym jednostka samorządu terytorialnego lub związek komunalny mogą wykonywać zadania publiczne należące do zakresu działania związku metropolitalnego ze skutkiem prawnym dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład związku metropolitalnego. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio.

5. Do porozumień, o których mowa w ust. 1, 2 i 4, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

6. W zakresie zadań powierzonych związkowi metropolitalnemu przez jednostkę samorządu terytorialnego lub związek komunalny zgromadzenie wykonuje kompetencje przysługujące organowi stanowiącemu tej jednostki lub tego związku.

Art. 15. Instrumenty wykonywania zadań publicznych

W celu wykonywania zadań publicznych związek metropolitalny może:

1) tworzyć standardy jakości i dostępności usług publicznych na obszarze związku i udzielać jednostkom samorządu terytorialnego wchodzącym w skład związku metropolitalnego wsparcia finansowego na działania zmierzające do spełnienia tych standardów;

2) uzgadniać i prezentować wspólne stanowisko jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład związku metropolitalnego wobec podmiotów zewnętrznych, w tym organów administracji rządowej;

3) tworzyć, przekształcać i likwidować jednostki organizacyjne;

4) prowadzić działalność gospodarczą niewykraczającą poza zakres zadań o charakterze użyteczności publicznej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 679).

Art. 16. Strategia rozwoju ponadlokalnego

1. Związek metropolitalny opracowuje i uchwala strategię rozwoju ponadlokalnego, o której mowa w art. 10g ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

2. Zgromadzenie określa, w drodze uchwały, szczegółowe tryb i harmonogram opracowania projektu strategii rozwoju ponadlokalnego, w tym tryb konsultacji, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2025 r. poz. 198 i 1846).

3. Projekt strategii rozwoju ponadlokalnego opracowuje zarząd i przedkłada go zarządowi województwa w celu wydania opinii o spójności ze strategią rozwoju województwa.

4. Zarząd województwa wydaje opinię, o której mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od dnia otrzymania projektu strategii rozwoju ponadlokalnego. W razie niewydania opinii w tym terminie uznaje się, że strategia rozwoju ponadlokalnego jest spójna ze strategią rozwoju województwa.

5. Strategia rozwoju ponadlokalnego podlega aktualizacji, jeżeli wymaga tego sytuacja społeczna, gospodarcza lub przestrzenna gmin lub powiatów wchodzących w skład związku metropolitalnego albo gdy jest to konieczne dla zachowania jej spójności ze strategią rozwoju województwa. Do aktualizacji strategii rozwoju ponadlokalnego stosuje się ust. 2–4.

Art. 17. Akty prawa miejscowego i decyzje

1. Na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach zgromadzenie stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze związku metropolitalnego lub jego części. Do aktów prawa miejscowego stanowionych przez zgromadzenie stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 8 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 720).

2. Jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje przewodniczący zarządu. Przewodniczący zarządu może upoważnić pozostałych członków zarządu lub pracowników urzędu metropolitalnego do wydawania decyzji w jego imieniu.

Art. 18. Pomoc między jednostkami samorządu

1. Związek metropolitalny może udzielać pomocy, w tym pomocy finansowej, jednostkom samorządu terytorialnego wchodzącym w jego skład na wykonywanie zadań publicznych związanych przedmiotowo z zadaniami własnymi związku metropolitalnego.

2. Jednostki samorządu terytorialnego i związki komunalne mogą udzielać pomocy, w tym pomocy finansowej, związkowi metropolitalnemu na wykonywanie zadań publicznych związku metropolitalnego.

3. Pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1 i 2, udziela się na podstawie art. 220 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846 oraz z 2026 r. poz. 426, 635 i 680).

Art. 19. Spółki i fundusz rozwoju

1. W sferze użyteczności publicznej związek metropolitalny może tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne lub spółdzielnie, a także może przystępować do takich spółek lub spółdzielni.

2. W sferze użyteczności publicznej związek metropolitalny może, w celu wykonywania zadań, o których mowa w art. 13 ust. 2 pkt 1, 2 lub 4, utworzyć metropolitalny fundusz rozwoju w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółki akcyjnej.

3. Poza sferą użyteczności publicznej związek metropolitalny może tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne oraz przystępować do nich, jeżeli działalność spółek polega na wykonywaniu działań wspierających rozwój gospodarki, przedsiębiorczości i innowacji w zakresie celów ustalonych w strategii rozwoju ponadlokalnego.

Art. 20. Stowarzyszenia i współpraca metropolitalna

1. Związek metropolitalny może tworzyć stowarzyszenia z jednostkami samorządu terytorialnego i innymi jednostkami mającymi osobowość prawną.

2. Do stowarzyszeń, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261 oraz z 2026 r. poz. 316 i 346), z tym że do utworzenia stowarzyszenia jest wymaganych co najmniej 3 założycieli.

3. Związek metropolitalny może nawiązywać współpracę z krajowymi podmiotami o charakterze metropolitalnym oraz podmiotami o charakterze metropolitalnym z innych państw.

Art. 21. Wspólna obsługa jednostek

Związek metropolitalny może zapewnić wspólną obsługę, w szczególności administracyjną, finansową i organizacyjną:

1) swoim jednostkom organizacyjnym zaliczanym do sektora finansów publicznych,

2) urzędom gmin wchodzących w skład związku metropolitalnego,

3) gminnym jednostkom organizacyjnym gmin wchodzących w skład związku metropolitalnego zaliczanym do sektora finansów publicznych,

4) starostwom powiatów wchodzących w skład związku metropolitalnego,

5) powiatowym jednostkom organizacyjnym powiatów wchodzących w skład związku metropolitalnego zaliczanym do sektora finansów publicznych – zwanym dalej „jednostkami obsługiwanymi”.

Art. 22. Organizacja wspólnej obsługi

1. Wspólną obsługę mogą prowadzić urząd metropolitalny lub jednostka organizacyjna związku metropolitalnego zaliczana do sektora finansów publicznych, zwane dalej „jednostkami obsługującymi”.

2. Zgromadzenie określa, w drodze uchwały, w szczególności:

1) jednostki obsługujące;

2) jednostki obsługiwane;

3) zakres obowiązków powierzonych jednostkom obsługującym w ramach wspólnej obsługi.

3. Jednostka obsługująca ma prawo żądania od jednostki obsługiwanej informacji i wglądu w dokumentację w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań w ramach wspólnej obsługi tej jednostki.

4. Jednostka obsługiwana ma prawo żądania od jednostki obsługującej informacji i wglądu w dokumentację w zakresie zadań wykonywanych przez jednostkę obsługującą w ramach wspólnej obsługi.

Art. 23. Zakres wspólnej obsługi

1. Zakres wspólnej obsługi nie może obejmować kompetencji kierowników jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych do dysponowania środkami publicznymi oraz zaciągania zobowiązań, a także sporządzania i zatwierdzania planu finansowego oraz przeniesień wydatków w tym planie.

2. W przypadku powierzenia obowiązków z zakresu rachunkowości i sprawozdawczości jednostek obsługiwanych są one przekazywane w całości.

Art. 24. Przetwarzanie danych osobowych

Jednostka obsługująca jest uprawniona do przetwarzania danych osobowych przetwarzanych przez jednostkę obsługiwaną w zakresie i celu niezbędnych do wykonywania zadań w ramach wspólnej obsługi tej jednostki.

Art. 25. Nadzór nad związkiem metropolitalnym

1. Nadzór nad działalnością związku metropolitalnego sprawują:

1) Prezes Rady Ministrów;

2) wojewoda pomorski;

3) regionalna izba obrachunkowa właściwa ze względu na siedzibę związku metropolitalnego – w zakresie spraw finansowych.

2. Do nadzoru nad działalnością związku metropolitalnego stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 7 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa.

Pełna treść aktu: o związku metropolitalnym w województwie pomorskim.