Art. 199a. kpk Zgoda badanego na przeprowadzenie badań poligraficznych (wariografem)

Stosowanie w czasie badania przez biegłego środków technicznych mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu badanej osoby możliwe jest wyłącznie za jej zgodą. Przepisu art. 199 nie stosuje się.

Komentarz do Art. 199a. kpk

Art. 199a Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) wprowadza istotne ograniczenie dotyczące stosowania środków technicznych mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu badanej osoby, takich jak poligraf (popularnie znany jako wykrywacz kłamstw). Zgodnie z tym przepisem, takie środki mogą być stosowane wyłącznie za zgodą osoby badanej.

Komentarz do art. 199a k.p.k.:

Dobrowolność zgody: Kluczowym elementem tego przepisu jest wymóg uzyskania zgody osoby badanej. Zgoda ta musi być dobrowolna, świadoma i wyrażona w sposób jednoznaczny. Oznacza to, że osoba badana musi być w pełni poinformowana o charakterze badania, jego celu oraz możliwych konsekwencjach. Zgoda nie może być wymuszona ani uzyskana pod presją.
Ochrona praw jednostki: Przepis ten ma na celu ochronę praw jednostki, w szczególności jej prawa do prywatności i autonomii. Kontrola nieświadomych reakcji organizmu może być postrzegana jako ingerencja w sferę prywatną osoby, dlatego ustawodawca wprowadził wymóg uzyskania zgody, aby zapewnić, że taka ingerencja jest uzasadniona i akceptowana przez osobę badaną.
Wyłączenie stosowania art. 199 k.p.k.: Art. 199 k.p.k. dotyczy obowiązku poddania się badaniom przez biegłych, w tym badaniom psychologicznym i psychiatrycznym. Art. 199a k.p.k. wyłącza stosowanie art. 199 w kontekście kontroli nieświadomych reakcji organizmu, co oznacza, że osoba badana nie może być zmuszona do poddania się takim badaniom bez jej zgody, nawet jeśli inne badania mogą być przeprowadzane na podstawie art. 199.
Znaczenie dla postępowania karnego: W praktyce, stosowanie środków technicznych do kontroli nieświadomych reakcji organizmu może być użyteczne w postępowaniu karnym, np. w celu oceny wiarygodności zeznań. Jednakże, ze względu na wymóg uzyskania zgody, takie badania mogą być przeprowadzane tylko wtedy, gdy osoba badana wyrazi na to zgodę, co może ograniczać ich zastosowanie.
Etyka i skuteczność: Warto również zauważyć, że skuteczność i etyczność stosowania takich środków są przedmiotem debat. Niektóre badania kwestionują wiarygodność wyników uzyskiwanych za pomocą poligrafu, a także podnoszą kwestie etyczne związane z ingerencją w prywatność i autonomię jednostki.

Podsumowując, art. 199a k.p.k. wprowadza ważne zabezpieczenie praw jednostki w kontekście stosowania środków technicznych do kontroli nieświadomych reakcji organizmu. Wymóg uzyskania zgody osoby badanej jest kluczowym elementem tego przepisu, mającym na celu ochronę jej prywatności i autonomii.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 490.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

badanie biegłegośrodki techniczne

kontrola reakcji

osoba badana

zgoda osoby

przepis

Art. 199. kpk Art. 200. kpk