Badanie biegłego

Badanie biegłego to czynność procesowa lub formalna analiza wykonywana przez osobę posiadającą wiadomości specjalne, których nie ma organ prowadzący postępowanie ani sąd. Jej celem jest ustalenie, ocena albo wyjaśnienie okoliczności wymagających wiedzy z określonej dziedziny, na przykład medycyny, rachunkowości, techniki, wyceny lub finansów. Wyniki badania są zazwyczaj przedstawiane w opinii biegłego, która może mieć formę pisemną albo ustną.

Biegły nie rozstrzyga sprawy i nie zastępuje sądu ani innego organu. Przedstawia informacje, obliczenia, wnioski i ocenę specjalistyczną w granicach określonych zleceniem. Badanie powinno być przeprowadzone rzetelnie, bezstronnie i przy zastosowaniu metod odpowiednich dla danej dziedziny. Organ może oceniać opinię razem z pozostałym materiałem, a w razie niejasności, sprzeczności lub niekompletności zlecić jej uzupełnienie albo przeprowadzenie kolejnego badania.

Zakres tego pojęcia zależy od rodzaju postępowania. W postępowaniu karnym badanie może dotyczyć osoby, jej stanu zdrowia, właściwości psychicznych, śladów, przedmiotów lub dokumentów. Jeżeli wiąże się z użyciem środków technicznych kontrolujących reakcje organizmu, przepisy przewidują wymóg zgody osoby badanej. W sprawach cywilnych badanie biegłego służy między innymi ustaleniu stanu zdrowia, wartości rzeczy, przyczyn powstania szkody lub prawidłowości wykonania określonych prac.

W prawie spółek handlowych badanie ma także szczególne, formalne znaczenie. Może obejmować plan połączenia albo plan podziału spółek, a jego zadaniem jest weryfikacja przyjętych założeń, stosunku wymiany udziałów lub akcji oraz innych elementów wymagających specjalistycznej oceny. W określonych przypadkach biegłego wyznacza sąd rejestrowy, który może również określić jego wynagrodzenie i zatwierdzić rozliczenie wydatków. Badanie zwiększa przejrzystość czynności reorganizacyjnych i służy ochronie wspólników, wierzycieli oraz innych uczestników obrotu.