Zgoda osoby

„Zgoda osoby” oznacza wyrażone przez nią przyzwolenie na określone działanie, czynność prawną, udział w postępowaniu albo ingerencję w jej prawa lub dobra osobiste. Jest to prawnie doniosłe oświadczenie woli lub oświadczenie o charakterze faktycznym, którego znaczenie zależy od przepisu i rodzaju sprawy. Zgoda nie ma jednej, uniwersalnej definicji stosowanej we wszystkich dziedzinach prawa.

Zgoda może być wyrażona wyraźnie, ustnie albo na piśmie, a w niektórych sytuacjach także w sposób dorozumiany, jeżeli przepisy nie wymagają określonej formy. Jeżeli dla danej czynności prawnej przewidziano formę szczególną, zgoda osoby trzeciej powinna zostać udzielona w tej samej formie. Może zostać wyrażona przed dokonaniem czynności albo następczo, jako jej potwierdzenie. W określonych przypadkach brak zgody, a nawet bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu, jest traktowany jako odmowa.

Znaczenie zgody obejmuje w szczególności:

• wyłączenie bezprawności działania lub spełnienie warunku dopuszczalności ingerencji w sferę osobistą, na przykład przy utrwalaniu lub rozpowszechnianiu wizerunku albo przy oględzinach i pobraniu materiału do badania;
• umożliwienie innej osobie lub organizacji działania w interesie osoby, w tym złożenia skargi, wniosku albo żądania wszczęcia postępowania;
• wyrażenie akceptacji dla czynności dotyczącej praw osoby trzeciej albo dla czynności rodzinnej, takiej jak wskazanie określonej osoby jako przysposabiającego;
• wyrażenie woli przez osobę, której dotyczy ustanowienie kuratora lub inne rozstrzygnięcie sądu.

Zgoda powinna pochodzić od osoby uprawnionej i dotyczyć konkretnego działania. Jeżeli osoba nie może skutecznie jej wyrazić, przepisy mogą przewidywać działanie przedstawiciela ustawowego, sądu albo innego uprawnionego podmiotu. Szczególne znaczenie ma zapewnienie osobie możliwości zrozumienia sprawy i komunikowania swojej woli, zwłaszcza w postępowaniach dotyczących osób z niepełnosprawnościami. W prawie cywilnym, rodzinnym, administracyjnym, podatkowym, karnym i procesowym zgoda może więc być warunkiem skuteczności czynności, dopuszczalności postępowania albo odpowiedzialności za określone działanie.