Art. 183. kpk Prawo do odmowy udzielenia odpowiedzi na pytanie

§ 1. Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

§ 2. Świadek może żądać, aby przesłuchano go na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść zeznań mogłaby narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższą.

Komentarz do Art. 183. kpk

Art. 183 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) stanowi istotny element ochrony prawnej świadków w postępowaniu karnym. Przepis ten przewiduje dwa główne uprawnienia dla świadków, które mają na celu ochronę ich interesów oraz interesów osób im najbliższych.

Prawo do uchylenia się od odpowiedzi na pytanie:
- Świadek ma prawo odmówić odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
- To uprawnienie ma na celu ochronę świadków przed samooskarżeniem oraz przed oskarżeniem osób im bliskich. Jest to zgodne z zasadą nemo tenetur se ipsum accusare, która oznacza, że nikt nie może być zmuszony do dostarczania dowodów przeciwko sobie.
- W praktyce oznacza to, że świadek może odmówić odpowiedzi na pytania, które mogłyby prowadzić do jego oskarżenia lub oskarżenia osoby bliskiej o popełnienie przestępstwa.
Prawo do żądania wyłączenia jawności rozprawy:
- Świadek może żądać, aby jego zeznania były składane na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść tych zeznań mogłaby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na hańbę.
- Wyłączenie jawności ma na celu ochronę prywatności i dobrego imienia świadka oraz osób mu bliskich. Jest to szczególnie istotne w przypadkach, gdy zeznania mogą zawierać informacje o charakterze intymnym, wstydliwym lub kompromitującym.
- Sąd, rozpatrując taki wniosek, powinien zważyć interesy publiczne związane z jawnością postępowania oraz interesy prywatne świadka. Decyzja o wyłączeniu jawności powinna być uzasadniona i proporcjonalna do zagrożenia, jakie niesie zeznanie dla świadka lub osoby mu bliskiej.

Art. 183 k.p.k. jest więc wyrazem dbałości ustawodawcy o prawa i interesy świadków w postępowaniu karnym. Przepis ten zapewnia świadkom ochronę przed negatywnymi konsekwencjami składania zeznań, jednocześnie umożliwiając sądowi prowadzenie postępowania w sposób sprawiedliwy i z poszanowaniem praw wszystkich uczestników. W praktyce stosowanie tego przepisu wymaga od sądu wyważenia różnych interesów i starannego rozważenia okoliczności każdej sprawy.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 490.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

odpowiedzialność karna

odpowiedzialność Skarbu

osoba najbliższa

wyłączenie jawności

treść zeznań

Art. 182. kpk Art. 184. kpk