Przesłuchanie

Przesłuchanie jest czynnością procesową lub kontrolną polegającą na uzyskiwaniu od osoby wypowiedzi dotyczących faktów istotnych dla prowadzonego postępowania. Odbywa się przez zadawanie pytań przez uprawniony organ, sąd albo inny podmiot prowadzący czynność, a jej przebieg i treść są co do zasady utrwalane w protokole lub w innej przewidzianej prawem formie.

Znaczenie przesłuchania zależy od statusu osoby przesłuchiwanej. W postępowaniu karnym przesłuchuje się między innymi podejrzanego, oskarżonego i świadka. Podejrzany lub oskarżony składa wyjaśnienia, natomiast świadek zeznania. Odmienny zakres praw i obowiązków tych osób wpływa między innymi na możliwość odmowy składania wypowiedzi, odmowy odpowiedzi na określone pytania oraz korzystania z pomocy obrońcy lub pełnomocnika. W postępowaniu przygotowawczym wyjaśnienia oskarżonego mogą, na określonych zasadach, zostać złożone na piśmie i dołączone do protokołu.

W postępowaniu cywilnym przesłuchanie może dotyczyć świadków albo stron. Jest jednym ze środków dowodowych i służy ustaleniu okoliczności spornych. W razie wątpliwości co do zdolności świadka do prawidłowego postrzegania lub odtwarzania faktów sąd może przeprowadzić czynność z udziałem biegłego. Szczególne reguły mogą obowiązywać także w postępowaniu grupowym.

Przesłuchanie występuje również w postępowaniach dyscyplinarnych i dotyczących odpowiedzialności zawodowej, przed komisjami, w tym sejmową komisją śledczą, a także w toku kontroli prowadzonej przez uprawnione organy. W zależności od regulacji osoba może być zobowiązana do stawiennictwa, złożenia zeznań lub udzielenia informacji. Przepisy określają wtedy sposób wezwania, zakres pouczeń, zasady zwalniania z tajemnicy oraz dopuszczalność zastosowania środków przymusu.

Jawność przesłuchania nie ma charakteru jednolitego. Może zostać ograniczona ze względu na ochronę prywatności, tajemnicy zawodowej, informacji niejawnych albo innych prawnie chronionych interesów. Przesłuchanie służy przede wszystkim zgromadzeniu i ocenie materiału dowodowego, a jego wartość zależy między innymi od prawidłowego pouczenia osoby, przestrzegania kolejności zadawania pytań i rzetelnego utrwalenia przebiegu czynności.