Art. 10. kpk Zasada legalizmu

§ 1. Organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia – o czyn ścigany z urzędu.

§ 2. Z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie lub w prawie międzynarodowym nikt nie może być zwolniony od odpowiedzialności za popełnione przestępstwo.

Komentarz do Art. 10. kpk

Art. 10 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) jest fundamentalnym przepisem, który określa obowiązki organów ścigania oraz oskarżycieli publicznych w zakresie ścigania przestępstw. Przepis ten można rozłożyć na kilka kluczowych elementów, które warto omówić:

Obowiązek wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego:
- Organy powołane do ścigania przestępstw, takie jak policja, prokuratura, czy inne uprawnione instytucje, mają obowiązek wszczęcia postępowania przygotowawczego w przypadku uzyskania informacji o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu.
- Postępowanie przygotowawcze ma na celu zebranie dowodów, ustalenie okoliczności popełnienia przestępstwa oraz identyfikację sprawcy.
Obowiązek wniesienia i popierania oskarżenia przez oskarżyciela publicznego:
- Oskarżyciel publiczny, którym najczęściej jest prokurator, ma obowiązek wniesienia aktu oskarżenia do sądu, jeśli zebrane dowody wskazują na popełnienie przestępstwa przez określoną osobę.
- Oskarżyciel publiczny musi również aktywnie popierać oskarżenie w toku postępowania sądowego, przedstawiając dowody i argumenty na poparcie zarzutów.
Ściganie z urzędu:
- Przepis odnosi się do przestępstw ściganych z urzędu, co oznacza, że organy ścigania mają obowiązek działania niezależnie od woli pokrzywdzonego. Przykłady takich przestępstw to m.in. zabójstwo, kradzież, czy przestępstwa korupcyjne.
- Istnieją również przestępstwa ścigane na wniosek pokrzywdzonego, gdzie postępowanie może być wszczęte tylko na jego żądanie.
Wyjątki określone w ustawie lub prawie międzynarodowym:
- Przepis przewiduje wyjątki od zasady niezwalniania od odpowiedzialności za popełnione przestępstwo, które mogą być określone w krajowych ustawach lub w prawie międzynarodowym.
- Przykładem takich wyjątków mogą być immunitety dyplomatyczne, amnestie, czy przedawnienie karalności.
Zasada powszechności odpowiedzialności karnej:
- Art. 10 k.p.k. podkreśla zasadę, że nikt nie może być zwolniony od odpowiedzialności za popełnione przestępstwo, co jest fundamentem sprawiedliwości karnej.
- Wyjątki od tej zasady muszą być wyraźnie określone w przepisach prawa.

Podsumowując, Art. 10 k.p.k. stanowi kluczowy element polskiego systemu prawnego, zapewniając, że organy ścigania i oskarżyciele publiczni mają jasno określone obowiązki w zakresie ścigania przestępstw. Przepis ten gwarantuje również, że odpowiedzialność karna jest powszechna i że nikt nie może być bezpodstawnie zwolniony od odpowiedzialności za swoje czyny, co jest istotne dla utrzymania porządku prawnego i społecznego.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 490.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

organ ściganiapostępowanie przygotowawczeoskarżyciel publiczny

czyn ścigany

Art. 9. kpk Art. 11. kpk