Organ ścigania

Organ ścigania to organ państwowy uprawniony do wykrywania przestępstw lub wykroczeń, ustalania ich sprawców, zabezpieczania dowodów oraz prowadzenia albo nadzorowania postępowania zmierzającego do pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności. Termin ten ma charakter funkcjonalny, dlatego nie oznacza jednej, ściśle określonej instytucji ani zamkniętego katalogu organów.

W polskim prawie do organów ścigania zalicza się przede wszystkim Policję i prokuraturę. W zakresie określonym w przepisach zadania ścigania mogą wykonywać także inne wyspecjalizowane organy, w szczególności właściwe w sprawach karnych skarbowych, celnych lub dotyczących określonych rodzajów naruszeń prawa. Zakres ich kompetencji wynika z rodzaju sprawy i podstawy prawnej działania. Sąd co do zasady nie jest organem ścigania, lecz organem wymiaru sprawiedliwości, który rozstrzyga sprawę i kontroluje niektóre czynności podejmowane w postępowaniu przygotowawczym.

Najważniejsze zadania organów ścigania obejmują:

• przyjmowanie i sprawdzanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia czynu zabronionego,
• wszczynanie lub prowadzenie postępowania przygotowawczego,
• przesłuchiwanie osób, gromadzenie dowodów i zabezpieczanie śladów,
• wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych w granicach prawa,
• kierowanie sprawy do sądu albo podejmowanie innych decyzji procesowych,
• współpracę z organami innych państw, w tym przy uzyskiwaniu dowodów i wymianie informacji.

Pojęcie występuje przede wszystkim w prawie karnym, karnym skarbowym, w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Pojawia się również w przepisach dotyczących wykonywania tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolności, a także międzynarodowej współpracy organów ścigania. Ma znaczenie praktyczne między innymi przy określaniu adresata zawiadomienia o przestępstwie, obowiązku przekazania informacji o czynie zabronionym oraz organu właściwego do wykonania określonej czynności procesowej.