Prawo międzynarodowe

Prawo międzynarodowe to zespół norm regulujących stosunki między państwami, organizacjami międzynarodowymi oraz, w określonych sytuacjach, osobami fizycznymi i innymi podmiotami. Określa prawa i obowiązki uczestników stosunków międzynarodowych, zasady współpracy oraz konsekwencje naruszenia przyjętych zobowiązań.

Podstawą prawa międzynarodowego są przede wszystkim umowy międzynarodowe, zwyczaj międzynarodowy oraz ogólne zasady prawa uznawane przez społeczność międzynarodową. Znaczenie mogą mieć także akty organizacji międzynarodowych i inne dokumenty, jeżeli wynikają z nich wiążące obowiązki. Nie każda deklaracja lub rezolucja ma jednak charakter prawnie wiążący.

W polskim porządku prawnym Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Umowy międzynarodowe, które zostały prawidłowo zawarte i ogłoszone, mogą być stosowane w kraju. W określonych przypadkach umowa międzynarodowa ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy nie da się z nią pogodzić. Zakres i sposób stosowania takiej umowy zależy od jej treści oraz trybu związania Polski.

Wyróżnia się między innymi:

• prawo międzynarodowe publiczne, dotyczące relacji państw, organizacji międzynarodowych, bezpieczeństwa, ochrony praw człowieka oraz konfliktów zbrojnych;
• prawo prywatne międzynarodowe, wskazujące, prawo którego państwa należy zastosować w sprawach zawierających element zagraniczny, na przykład dotyczących osób, mienia lub zobowiązań;
• normy międzynarodowego prawa karnego, odnoszące się do odpowiedzialności za najpoważniejsze naruszenia prawa międzynarodowego.

Prawo międzynarodowe ma praktyczne znaczenie między innymi przy ochronie ludności i dóbr kultury podczas konfliktów zbrojnych, używaniu chronionych znaków, służbie obywateli w obcych siłach zbrojnych, współpracy sądowej, uznawaniu zagranicznych orzeczeń oraz wykonywaniu obowiązków państwa poza jego terytorium. Jego naruszenie może prowadzić do odpowiedzialności państwa, odpowiedzialności karnej albo innych skutków przewidzianych w prawie krajowym i międzynarodowym.