Art. 523. k.p.c. Zmiana prawomocnego postanowienia

Prawomocne postanowienie orzekające co do istoty sprawy nie może być zmienione ani uchylone, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jednakże prawomocne postanowienie oddalające wniosek sąd może zmienić w razie zmiany okoliczności sprawy.

Komentarz do Art. 523. kpc

Art. 523 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) stanowi istotny element polskiego systemu prawnego, regulując kwestie związane z prawomocnością postanowień sądowych oraz możliwością ich zmiany lub uchylenia. Przepis ten wprowadza zasadę stabilności orzeczeń sądowych, co jest kluczowe dla pewności prawa i ochrony praw stron postępowania.

Zgodnie z pierwszym zdaniem art. 523 k.p.c., prawomocne postanowienie orzekające co do istoty sprawy nie może być zmienione ani uchylone, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że po uprawomocnieniu się postanowienia sądowego, jego treść staje się ostateczna i niepodważalna, co ma na celu zapewnienie stabilności i przewidywalności orzeczeń sądowych. Wyjątki od tej zasady mogą wynikać jedynie z przepisów szczególnych, które w sposób wyraźny przewidują możliwość zmiany lub uchylenia prawomocnego postanowienia.

Drugie zdanie art. 523 k.p.c. wprowadza jednak pewne odstępstwo od zasady niezmienności prawomocnych postanowień. Stanowi ono, że prawomocne postanowienie oddalające wniosek sąd może zmienić w razie zmiany okoliczności sprawy. Oznacza to, że jeśli po wydaniu prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek nastąpi zmiana okoliczności faktycznych lub prawnych, które były podstawą tego orzeczenia, sąd ma możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy i zmiany swojego wcześniejszego postanowienia. Taka regulacja ma na celu zapewnienie elastyczności i sprawiedliwości w sytuacjach, gdy zmiana okoliczności sprawy uzasadnia ponowne rozpatrzenie wniosku.

W praktyce, zmiana okoliczności sprawy może obejmować różnorodne sytuacje, takie jak nowe dowody, zmiana stanu prawnego, czy też inne istotne zmiany, które mogą wpływać na wynik postępowania. Sąd, rozpatrując wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia oddalającego, powinien dokładnie zbadać, czy rzeczywiście doszło do zmiany okoliczności, która uzasadnia ponowne rozpatrzenie sprawy.

Podsumowując, art. 523 k.p.c. wprowadza zasadę stabilności prawomocnych postanowień sądowych, jednocześnie przewidując możliwość ich zmiany w razie zmiany okoliczności sprawy. Przepis ten ma na celu zapewnienie równowagi między pewnością prawa a elastycznością i sprawiedliwością w postępowaniu cywilnym.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

prawomocne postanowienieistota sprawy

przepis szczególny

zmiana okoliczności

sąd wniosek

postanowienie oddalające

zmiana decyzji

sprawa sądowa

Art. 522. kpc Art. 524. kpc