Okoliczność sprawy

„Okoliczność sprawy” to każdy fakt, zdarzenie, warunek lub element sytuacji związany z rozpoznawaną sprawą, który może mieć znaczenie dla jej wyjaśnienia, oceny prawnej albo rozstrzygnięcia. Termin ten nie oznacza jednej, ściśle zdefiniowanej kategorii prawnej. Jego zakres zależy od rodzaju postępowania i od przepisu, w którym został użyty.

Okoliczności sprawy mogą dotyczyć między innymi:

• przebiegu zdarzenia i zachowania uczestników,
• skutków danego działania lub zaniechania,
• sytuacji majątkowej, osobistej albo procesowej strony,
• sposobu działania sprawcy i wagi czynu,
• istnienia, wiarygodności oraz znaczenia dowodów,
• dotychczasowego przebiegu postępowania i innych faktów ujawnionych w aktach.

W postępowaniu cywilnym całokształt okoliczności sprawy może wpływać na ustalenie faktów, ocenę dowodów, wysokość zasądzonej kwoty albo decyzję o podjęciu dodatkowych czynności dotyczących sytuacji strony. W postępowaniu karnym i w sprawach o wykroczenia obejmuje fakty potrzebne do ustalenia, czy doszło do czynu, kto go popełnił, jaki był sposób działania oraz jakie były jego następstwa. Może też mieć znaczenie przy ocenie potrzeby i długości stosowania określonych środków. W postępowaniu administracyjnym organ powinien dążyć do dokładnego wyjaśnienia sprawy, co może wymagać uwzględnienia informacji i dokumentów pochodzących od innych organów.

Okoliczności sprawy ustala się na podstawie dowodów, wyjaśnień stron, dokumentów, danych z akt oraz innych informacji dopuszczalnych w danym postępowaniu. Co do zasady ocenia się je łącznie, a nie w oderwaniu od pozostałych faktów. Dlatego to samo zdarzenie może mieć różne znaczenie w zależności od rodzaju sprawy, jej przedmiotu i celu przepisu. Ustalenie całokształtu okoliczności sprawy służy wydaniu rozstrzygnięcia odpowiadającego rzeczywistemu przebiegowi zdarzeń i wymaganiom właściwej procedury.