Art. 280. k.p.c. Odmowa przyjęcia obowiązku przez biegłego

§ 1. Osoba wyznaczona na biegłego może nie przyjąć włożonego na nią obowiązku z przyczyn, jakie uprawniają świadka do odmowy zeznań, a ponadto z powodu przeszkody, która uniemożliwia jej wydanie opinii.

§ 2. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności jeżeli jest to niezbędne do ustalenia wysokości kosztów sporządzenia opinii lub terminu jej sporządzenia albo pozwoli to na usprawnienie postępowania, przewodniczący może umożliwić wskazanej osobie, jeszcze przed wyznaczeniem jej na biegłego, zapoznanie się w niezbędnym zakresie z aktami sprawy.

Komentarz do Art. 280. kpc

Art. 280 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z wyznaczeniem biegłego w postępowaniu cywilnym oraz jego uprawnieniami do odmowy przyjęcia obowiązku sporządzenia opinii. Przepis ten ma istotne znaczenie dla prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego, w którym opinia biegłego często odgrywa kluczową rolę.

Odmowa przyjęcia obowiązku przez biegłego

Zgodnie z art. 280 k.p.c., osoba wyznaczona na biegłego może odmówić przyjęcia obowiązku sporządzenia opinii z dwóch głównych powodów:

Przyczyny uprawniające świadka do odmowy zeznań: Są to przyczyny określone w art. 261-266 k.p.c., takie jak np. bliskie pokrewieństwo z jedną ze stron, tajemnica zawodowa, czy inne okoliczności, które mogłyby naruszyć prywatność lub interesy biegłego.
Przeszkoda uniemożliwiająca wydanie opinii: Może to być np. brak odpowiednich kwalifikacji, konflikt interesów, choroba, czy inne obiektywne przeszkody, które uniemożliwiają biegłemu wykonanie zleconego zadania.

Umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy

Przepis przewiduje również możliwość, aby przewodniczący sądu umożliwił osobie wskazanej na biegłego zapoznanie się z aktami sprawy jeszcze przed jej formalnym wyznaczeniem. Jest to rozwiązanie mające na celu:

Ustalenie wysokości kosztów sporządzenia opinii: Biegły, zapoznając się z aktami, może ocenić, jak skomplikowane będzie sporządzenie opinii i jakie koszty będą z tym związane.
Ustalenie terminu sporządzenia opinii: Biegły może również ocenić, ile czasu będzie potrzebował na sporządzenie opinii, co pozwala na lepsze planowanie przebiegu postępowania.
Usprawnienie postępowania: Wczesne zapoznanie się z aktami może przyspieszyć proces sporządzania opinii i tym samym przyczynić się do sprawniejszego przebiegu postępowania sądowego.

Wnioski praktyczne

Art. 280 k.p.c. wprowadza mechanizmy, które mają na celu zapewnienie, że biegły, który podejmuje się sporządzenia opinii, jest do tego odpowiednio przygotowany i nie ma przeszkód uniemożliwiających mu wykonanie tego zadania. Przepis ten chroni również interesy stron postępowania, zapewniając, że opinia biegłego będzie rzetelna i sporządzona w odpowiednim terminie.

Dla praktyki sądowej istotne jest, aby przewodniczący sądu korzystał z możliwości umożliwienia biegłemu zapoznania się z aktami sprawy w niezbędnym zakresie, co może znacząco przyczynić się do efektywności postępowania. Jednocześnie biegli powinni być świadomi swoich praw do odmowy przyjęcia obowiązku oraz obowiązków związanych z rzetelnym i terminowym sporządzeniem opinii.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1550.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

biegły sądowy

odmowa zeznań

przeszkoda prawna

wydanie opinii

uzasadnione przypadki

wysokość kosztów

termin sporządzenia

usprawnienie postępowania

przewodniczący sądu

akta sprawy

Art. 278¹.Art. 281.