Art. 125 Kodeksu karnego skarbowego (KKS) reguluje kwestie związane z odpowiedzialnością posiłkową oraz stosowaniem odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania karnego (KPK) do podmiotów pociągniętych do tej odpowiedzialności. Przepis ten jest istotny z punktu widzenia ochrony praw procesowych tych podmiotów oraz ich pełnomocników.

#### 1. Odpowiednie stosowanie przepisów KPK

Art. 125 KKS wskazuje, że do podmiotu pociągniętego do odpowiedzialności posiłkowej oraz jego pełnomocnika stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące podejrzanego, oskarżonego i obrońcy z KPK. Wymienione przepisy obejmują szeroki zakres regulacji, od prawa do obrony, przez zasady przesłuchiwania, aż po kwestie związane z kosztami postępowania.

#### 2. Ochrona praw osób najbliższych

Przepis ten przewiduje również ochronę praw osób najbliższych podmiotu pociągniętego do odpowiedzialności posiłkowej będącego osobą fizyczną. W tym kontekście stosuje się odpowiednio art. 182, 185 i 186 KPK, które dotyczą prawa do odmowy zeznań przez osoby najbliższe oraz ochrony ich interesów.

#### 3. Udział w czynnościach procesowych

Od chwili wydania postanowienia, o którym mowa w art. 124 § 1 KKS, podmiot pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej może być wezwany do udziału w czynnościach procesowych. Jest to istotne z punktu widzenia zapewnienia rzetelności postępowania oraz możliwości obrony swoich interesów przez ten podmiot.

#### 4. Zakaz przesłuchiwania w charakterze świadka

Podmiot pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej nie może być przesłuchany w charakterze świadka, nawet jeśli jest interwenientem lub podmiotem obowiązanym do zwrotu korzyści majątkowej. Jest to ważne z punktu widzenia ochrony praw procesowych tego podmiotu i unikania konfliktu interesów.

#### 5. Przesłuchanie podmiotu, który uzyskał korzyść majątkową

Przed zakończeniem przewodu sądowego sąd przesłuchuje w charakterze świadka podmiot, który uzyskał korzyść majątkową z przestępstwa. Jeśli podmiotem tym nie jest osoba fizyczna, przesłuchuje się organ uprawniony do działania w jego imieniu. Osoba ta może odmówić zeznań, co jest zgodne z zasadą ochrony przed samooskarżeniem.

#### 6. Odpowiednie stosowanie przepisów KPK do podmiotu, który uzyskał korzyść majątkową

Do podmiotu, który uzyskał korzyść majątkową, stosuje się odpowiednio przepisy KPK dotyczące m.in. prawa do obrony, przesłuchiwania świadków, oraz innych istotnych kwestii proceduralnych.

### Podsumowanie

Art. 125 KKS jest kluczowym przepisem zapewniającym ochronę praw procesowych podmiotów pociągniętych do odpowiedzialności posiłkowej oraz ich pełnomocników. Przepis ten gwarantuje, że do tych podmiotów stosuje się odpowiednio przepisy KPK, co ma na celu zapewnienie rzetelności i sprawiedliwości postępowania. Ochrona praw osób najbliższych oraz zakaz przesłuchiwania podmiotu w charakterze świadka dodatkowo wzmacniają te gwarancje.

Kodeks karny skarbowy

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 182 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) jest jednym z kluczowych przepisów dotyczących praw świadków w postępowaniu karnym. Przepis ten wprowadza istotne gwarancje procesowe, które mają na celu ochronę interesów osób najbliższych dla oskarżonego oraz świadków będących współoskarżonymi w innych postępowaniach.

### Komentarz do Art. 182 k.p.k.

#### 1. Prawo odmowy zeznań przez osobę najbliższą

Pierwsza część przepisu stanowi, że osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań. Pojęcie „osoby najbliższej” jest zdefiniowane w art. 115 § 11 Kodeksu karnego (k.k.) i obejmuje m.in. małżonka, wstępnych, zstępnych, rodzeństwo, powinowatych w tej samej linii lub stopniu, osoby pozostające w stosunku przysposobienia oraz osoby pozostające we wspólnym pożyciu.

Prawo to jest wyrazem ochrony więzi rodzinnych i osobistych, które mogłyby zostać naruszone przez konieczność składania zeznań przeciwko bliskiej osobie. Odmowa zeznań przez osobę najbliższą nie wymaga uzasadnienia i jest bezwarunkowa, co oznacza, że sąd nie może zmusić takiej osoby do składania zeznań.

#### 2. Trwałość prawa odmowy zeznań

Druga część przepisu podkreśla, że prawo odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia. Oznacza to, że nawet po rozwodzie lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia, osoba, która była najbliższą dla oskarżonego w momencie popełnienia przestępstwa lub w trakcie postępowania, nadal ma prawo odmówić składania zeznań. Jest to istotne zabezpieczenie, które zapobiega ewentualnym naciskom lub manipulacjom mającym na celu zmuszenie byłych małżonków lub przysposobionych do składania zeznań.

#### 3. Prawo odmowy zeznań przez współoskarżonego

Ostatnia część przepisu rozszerza prawo odmowy zeznań na świadków, którzy w innej toczącej się sprawie są oskarżeni o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem. Jest to istotne z punktu widzenia zasady nemo tenetur se ipsum accusare (nikt nie jest zobowiązany do oskarżania samego siebie). Świadek, który jest jednocześnie oskarżonym w innym postępowaniu dotyczącym tego samego przestępstwa, ma prawo odmówić składania zeznań, aby nie narazić się na samooskarżenie.

### Wnioski

Art. 182 k.p.k. jest przepisem, który wprowadza ważne gwarancje procesowe dla świadków, chroniąc ich przed koniecznością składania zeznań, które mogłyby naruszyć ich interesy osobiste lub prawne. Przepis ten jest wyrazem dbałości ustawodawcy o równowagę między interesami wymiaru sprawiedliwości a ochroną praw jednostki. W praktyce sądowej przepis ten jest często stosowany, a jego interpretacja i stosowanie mają istotne znaczenie dla prawidłowego przebiegu postępowania karnego.

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Art. 66 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (k.p.w.) reguluje kwestie dotyczące obowiązku składania zeznań i występowania w charakterze biegłego przez osoby pełniące określone funkcje publiczne oraz sposób komunikacji z tymi osobami w ramach postępowania.

#### 1. Zakres podmiotowy

Przepis ten odnosi się do osób wymienionych w art. 5 § 1 pkt 6 lit. a-e k.p.w., które obejmują:
- Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
- Marszałków Sejmu i Senatu,
- Prezesa Rady Ministrów,
- członków Rady Ministrów,
- Prezesa Najwyższej Izby Kontroli,
- Rzecznika Praw Obywatelskich,
- Prezesa Narodowego Banku Polskiego,
- posłów i senatorów.

#### 2. Zwolnienie z obowiązku składania zeznań

Osoby te nie są obowiązane do składania zeznań w charakterze świadka ani do występowania w charakterze biegłego. Jednakże, istnieje możliwość zwrócenia się do nich o wyrażenie zgody na złożenie zeznań lub wystąpienie w charakterze biegłego. W przypadku wyrażenia zgody, wezwania dla tych osób nie mogą zawierać zagrożenia zastosowania środków przymusu, a w razie niestawiennictwa lub odmowy złożenia zeznań, środki przymusu nie mogą być stosowane.

#### 3. Osoby pełniące funkcje urzędowe lub służbowe

Do osób wymienionych w art. 5 § 1 pkt 6 lit. f k.p.w., czyli osób pełniących funkcje urzędowe lub służbowe, przepisy § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli okoliczności, których zeznania lub opinie mają dotyczyć, związane są z wykonywaniem przez te osoby funkcji urzędowych lub służbowych.

#### 4. Stosowanie przepisów art. 5 § 2 i 3 k.p.w.

Do osób, o których mowa w § 1 i 2, przepisy art. 5 § 2 i 3 k.p.w. stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że osoby te mogą odmówić składania zeznań, jeżeli mogłoby to narazić je lub osoby im bliskie na odpowiedzialność karną, hańbę lub poważną szkodę majątkową.

#### 5. Komunikacja za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości

Organy prowadzące postępowanie porozumiewają się z osobami wymienionymi w § 1 i 2, w tym również przy doręczaniu pism procesowych, za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości, a ten w razie potrzeby przez Ministra Spraw Zagranicznych.

#### 6. Stosowanie art. 613 § 2 Kodeksu postępowania karnego

Przepis art. 613 § 2 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) stosuje się odpowiednio. Art. 613 § 2 k.p.k. dotyczy sposobu doręczania pism procesowych osobom, które korzystają z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego.

### Podsumowanie

Art. 66 k.p.w. wprowadza szczególne zasady dotyczące składania zeznań i występowania w charakterze biegłego przez osoby pełniące wysokie funkcje publiczne. Przepis ten ma na celu ochronę tych osób przed obowiązkiem składania zeznań, z jednoczesnym umożliwieniem im dobrowolnego udziału w postępowaniu. Procedura komunikacji za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości oraz stosowanie przepisów k.p.k. dotyczących immunitetów dyplomatycznych zapewniają odpowiednią ochronę i respektowanie ich statusu.

Odmowa zeznań w przepisach