Biegły sądowy

Biegły sądowy to osoba posiadająca wiadomości specjalne, powołana do przedstawienia sądowi lub innemu organowi procesowemu opinii potrzebnej do wyjaśnienia okoliczności wymagających wiedzy fachowej. Nie rozstrzyga sprawy i nie zastępuje sądu w ocenie prawa ani wydaniu orzeczenia. Jego zadaniem jest przeprowadzenie określonych czynności, analiza materiału oraz sformułowanie wniosków w granicach posiadanej specjalności.

Biegły sądowy może być ustanowiony przy sądzie i wykonywać czynności na jego wezwanie. W konkretnej sprawie biegłym może zostać również osoba spoza stałej listy, jeżeli ma odpowiednią wiedzę i kwalifikacje. W postępowaniu karnym obowiązek wykonania czynności biegłego może dotyczyć osoby, której wiedza pozwala na wydanie opinii. O powołaniu decyduje organ prowadzący postępowanie, w szczególności sąd, a w określonych sytuacjach także organ postępowania przygotowawczego.

Biegły powinien działać sumiennie, bezstronnie i zgodnie z posiadaną wiedzą. Składa przyrzeczenie, przy czym biegły sądowy może powołać się na przyrzeczenie złożone przy ustanowieniu. Osoba wyznaczona do wykonania opinii może odmówić przyjęcia obowiązku w przypadkach uzasadniających odmowę zeznań albo wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca wydanie opinii. Organ może udostępnić biegłemu akta sprawy, przedmiot oględzin lub umożliwić mu udział w przeprowadzeniu dowodu.

Pojęcie występuje przede wszystkim w postępowaniu cywilnym, karnym i administracyjnym, a także w sprawach gospodarczych i rejestrowych. Biegli działają między innymi w dziedzinach medycyny, techniki, rachunkowości, geodezji oraz wyceny nieruchomości. W niektórych specjalnościach wymagane są odrębne uprawnienia zawodowe, na przykład przy szacowaniu nieruchomości albo wykonywaniu prac geodezyjnych.

Opinia biegłego jest środkiem dowodowym. Podlega ocenie organu prowadzącego postępowanie, który może zażądać jej uzupełnienia, wyjaśnienia albo zasięgnąć opinii innego biegłego. W sprawach spółek biegły może także badać plan połączenia lub ustalać określone wartości, jeżeli przewidują to przepisy.