Art. 149¹. k.p.c. Sposób dokonywania wezwań przez sąd

Sąd może wzywać strony, świadków, biegłych lub inne osoby w sposób, który uzna za najbardziej celowy, z pominięciem sposobów doręczeń przewidzianych w rozdziale 2, jeżeli uzna to za niezbędne do przyspieszenia rozpoznania sprawy. Wezwanie dokonane w ten sposób wywołuje skutki przewidziane w niniejszym kodeksie, jeżeli jest niewątpliwe, że doszło ono do wiadomości adresata w terminach określonych w art. 149

§ 2.

Komentarz do Art. 149¹. kpc

Art. 149¹ Kodeksu postępowania cywilnego wprowadza możliwość elastycznego podejścia sądu do sposobu wzywania stron, świadków, biegłych lub innych osób, jeżeli uzna to za niezbędne do przyspieszenia rozpoznania sprawy. Przepis ten stanowi odstępstwo od rygorystycznych zasad doręczeń przewidzianych w rozdziale 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Celowość i elastyczność wezwania

Przepis ten daje sądowi szeroką dyskrecję w wyborze sposobu wezwania, co może obejmować różne formy komunikacji, takie jak telefon, e-mail, SMS, czy inne nowoczesne środki komunikacji. Kluczowym kryterium jest tutaj celowość, czyli wybór takiego sposobu wezwania, który w danym przypadku będzie najbardziej efektywny i przyczyni się do przyspieszenia postępowania.

Warunki skuteczności wezwania

Wezwanie dokonane w sposób określony w art. 149¹ wywołuje skutki przewidziane w Kodeksie postępowania cywilnego, pod warunkiem że jest niewątpliwe, iż doszło ono do wiadomości adresata w terminach określonych w art. 149 § 2. Oznacza to, że sąd musi mieć pewność, że adresat wezwania rzeczywiście je otrzymał i miał odpowiedni czas na reakcję.

Praktyczne zastosowanie

W praktyce sąd może skorzystać z tego przepisu w sytuacjach, gdy tradycyjne metody doręczeń mogą być zbyt czasochłonne lub nieskuteczne. Przykładem może być sytuacja, gdy strona postępowania przebywa za granicą i tradycyjne doręczenie mogłoby znacznie opóźnić postępowanie. W takim przypadku sąd może zdecydować się na wezwanie za pomocą środków elektronicznych, co może znacznie przyspieszyć proces.

Ograniczenia i ryzyka

Choć przepis ten daje sądowi dużą swobodę, to jednak musi być stosowany z rozwagą. Niewłaściwe zastosowanie tego przepisu może prowadzić do naruszenia prawa stron do rzetelnego procesu. Sąd musi więc dokładnie ocenić, czy wybrany sposób wezwania rzeczywiście zapewni, że adresat otrzyma wezwanie w odpowiednim czasie i będzie miał możliwość odpowiedniej reakcji.

Podsumowanie

Art. 149¹ Kodeksu postępowania cywilnego jest narzędziem, które ma na celu przyspieszenie postępowania sądowego poprzez elastyczne podejście do sposobu wzywania stron i innych uczestników postępowania. Jego skuteczne zastosowanie wymaga jednak od sądu dokładnej oceny, czy wybrany sposób wezwania zapewni, że adresat otrzyma wezwanie w terminie i będzie mógł na nie odpowiednio zareagować. Przepis ten jest wyrazem dążenia do zwiększenia efektywności postępowania sądowego, przy jednoczesnym zachowaniu gwarancji procesowych stron.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.