Naprawa szkody

Naprawa szkody to przywrócenie stanu naruszonego wskutek zdarzenia powodującego uszczerbek albo wyrównanie tego uszczerbku w inny sposób. Termin ten obejmuje zarówno usunięcie fizycznych następstw szkody, jak i świadczenie pieniężne mające zrekompensować poszkodowanemu poniesioną stratę lub utracone korzyści. W polskim prawie zakres i sposób naprawy zależą od rodzaju szkody, podstawy odpowiedzialności oraz szczegółowych przepisów regulujących daną dziedzinę.

Podstawowe sposoby naprawienia szkody to:

• przywrócenie stanu poprzedniego, na przykład naprawa uszkodzonej rzeczy albo odtworzenie naruszonego elementu środowiska,
• zapłata odpowiedniej sumy pieniężnej, gdy przywrócenie poprzedniego stanu jest niemożliwe, nadmiernie utrudnione albo nie zapewnia pełnej kompensacji,
• zwrot uzasadnionych kosztów poniesionych w celu usunięcia skutków szkody.

W prawie cywilnym naprawa szkody jest co do zasady obowiązkiem osoby odpowiedzialnej za jej wyrządzenie. Odpowiedzialność może wynikać z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, czynu niedozwolonego albo szczególnej regulacji ustawowej. Jeżeli za tę samą szkodę odpowiada kilka osób, poszkodowany może dochodzić naprawienia całości od jednej z nich, a osoba, która szkodę naprawiła, może następnie żądać rozliczenia od pozostałych odpowiedzialnych.

Szczególne znaczenie termin ma w ochronie środowiska i w Prawie wodnym. Naprawa może polegać nie tylko na wyrównaniu szkody majątkowej, lecz także na zapobieganiu dalszym skutkom, przywróceniu właściwego stanu wód lub innych elementów środowiska oraz pokryciu uzasadnionych kosztów takich działań. Zasady te mogą różnić się od reguł stosowanych przy szkodach dotyczących wyłącznie majątku osoby prywatnej.

W prawie karnym dobrowolna naprawa szkody może być okolicznością wpływającą na złagodzenie odpowiedzialności lub wymiar kary, ale nie zastępuje automatycznie innych skutków popełnienia czynu. W przepisach dotyczących umów naprawa szkody może oznaczać obowiązek pokrycia strat wynikłych z wad rzeczy, rozwiązania stosunku prawnego albo niewłaściwego wykonania zobowiązania. Termin ten nie zawsze oznacza więc naprawę w sensie technicznym, lecz szeroko rozumianą kompensację uszczerbku.