Art. 230. k.k. Płatna protekcja bierna
§ 1. Kto, w zamian za korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę, podejmuje się pośrednictwa w załatwieniu sprawy, powołując się na wpływy, wywołując u innej osoby przekonanie o istnieniu wpływów, wykorzystując takie przekonanie lub utwierdzając ją w przekonaniu o istnieniu wpływów w:
1) instytucji państwowej lub samorządowej,
2) organizacji krajowej lub międzynarodowej,
3) krajowej lub zagranicznej jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi,
4) przedsiębiorstwie państwowym,
5) spółce handlowej z udziałem Skarbu Państwa, samorządu terytorialnego lub państwowej osoby prawnej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 230 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok I C 166/19
- Stan sprawy
- Sprawa cywilna o ochronę dóbr osobistych. Powód twierdził, że w materiałach politycznych, podczas konferencji prasowej i w przekazach do mediów bezprawnie sugerowano, iż popełnił albo mógł popełnić m.in. przestępstwo płatnej protekcji. Z ustaleń wynika, że po publikacji prasowej dotyczącej rozmowy o inwestycji politycy opozycji zapowiedzieli złożenie zawiadomienia do prokuratury, a podczas konferencji wskazywano na możliwe przestępstwa, w tym czyn z art. 230 § 1 k.k. Materiał nie pozwala ustalić pełnej treści końcowej oceny sądu co do wszystkich konkretnych wypowiedzi.
- Rozstrzygnięcie
- Powództwo oddalono w całości. Zasądzono od powoda na rzecz pozwanych zwrot kosztów procesu oraz na rzecz Skarbu Państwa zwrot wydatków.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał brak podstaw do udzielenia ochrony dóbr osobistych. Z dostępnego fragmentu wynika, że sporne wypowiedzi były oceniane w kontekście debaty publicznej po ujawnieniu publikacji prasowej i zapowiedzi zawiadomienia organów ścigania. Tekst źródłowy nie zawiera pełnego uzasadnienia końcowego, więc nie da się dokładnie odtworzyć wszystkich motywów oddalenia, w szczególności szczegółowej oceny bezprawności, prawdziwości podstaw faktycznych i granic dopuszczalnej krytyki.
Postanowienie I KZP 24/14
- Stan sprawy
- W sprawie karnej oskarżonym zarzucono oszustwo i płatną protekcję w zbiegu. Według opisu mieli oni podawać się za funkcjonariuszy Policji, powoływać się na wpływy w prokuraturze i doprowadzić pokrzywdzonego do przekazania pieniędzy w zamian za załatwienie korzystnego wyniku rzekomego postępowania karnego, w tym umorzenia sprawy, nieprzedstawienia zarzutów i niezastosowania aresztu. Sąd odwoławczy przedstawił pytania prawne o to, czy przedmiotem oszustwa mogą być świadczenia wynikające z transakcji przestępczej lub niegodziwej oraz jak relować przepadek korzyści do obowiązku naprawienia szkody.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
- Uzasadnienie
- Sąd Najwyższy uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do wydania uchwały, bo przedstawione wątpliwości nie wymagały zasadniczej wykładni ustawy i w znacznej mierze wynikały z błędnego ujęcia problemu. Wyjaśniono, że przy oszustwie przedmiotem ochrony jest szeroko rozumiane mienie, a nie ocena moralna lub cywilnoprawna samego świadczenia. Pytanie o „świadczenie niegodziwe” w istocie dotyczyło znamienia skutku w postaci niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Sąd wskazał, że pojęcie to ma autonomiczne znaczenie prawnokarne i obejmuje wszelkie niekorzystne zmiany w majątku pokrzywdzonego, także gdy przekazanie pieniędzy następuje w ramach nagannej czy bezprawnej transakcji. Podniesiono też, że pytający sąd niewłaściwie zakładał status pokrzywdzonego przy art. 230 § 1 k.k. oraz błędnie budował konkurencję między przepisami o przepadku i naprawieniu szkody.
Postanowienie II KK 184/05
- Stan sprawy
- Skazanemu przypisano pomocnictwo do płatnej protekcji w ramach czynu ciągłego. Ustalono, że przekazał osobom kierującym podmiotem medialnym propozycję pośrednictwa w uzyskaniu korzystnych zapisów ustawy umożliwiających nabycie udziałów w spółce medialnej, w zamian za bardzo wysoką korzyść majątkową przeznaczoną dla partii politycznej, przy czym miał udostępnić rachunek spółki do przekazania pieniędzy. W kasacji podnoszono, że nie można przypisać pomocnictwa, jeśli nie ustalono z imienia i nazwiska sprawców głównych albo gdy pomocnik ich nie znał.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd Najwyższy oddalił kasacje obrońców oraz kasację wniesioną przez Prokuratora Generalnego.
- Uzasadnienie
- Sąd Najwyższy stwierdził, że dla przyjęcia pomocnictwa konieczne jest ustalenie, iż istniała konkretna osoba, względem której podejmowano czynności ułatwiające popełnienie czynu, ale nie ma podstaw, by osoba ta musiała być wskazana z imienia i nazwiska w opisie czynu przypisanego pomocnikowi ani by jej personalia były znane pomocnikowi. Wystarczy, że sprawca główny był realnie istniejącą, indywidualnie oznaczoną osobą, a pomocnik działał w zamiarze ułatwienia popełnienia przestępstwa. Sąd uznał też, że przekazanie propozycji jako „posłaniec” może stanowić pomocnictwo do płatnej protekcji, nawet jeśli czynność pomocnika czasowo zbiega się z dokonaniem czynu przez sprawców głównych. Zarzuty o konieczności pełnej identyfikacji personalnej sprawców głównych uznano za nieznajdujące oparcia w przepisach.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.